Pañcatiṃsatimapariccheda

Dvādasarājako

1. Āmaṇḍagāmaṇyabhayo, mahādāṭhikaaccaye;

Navavassanaṭṭhamāse, rajjaṃ kāresi taṃ suto.

2. Chattāti chattaṃ kāresi, mahāthūpe manorame;

Tatheva pādavediñca, muddhavediñca kārayi.

3. Tatheva lohapāsāda, thūpavhe posathavhaye;

Kāresi kucchiājiraṃ, kucchiāḷindameva ca.

4. Ubhayatthāpi kāresi, cāruṃ ratanapaṇḍapaṃ;

Rajataleṇa vihārañca, kārāpesi narādhipe.

5. Mahāgāmeṇḍavāpiṃso, passe kāriya dakkhiṇe;

Dakkhiṇassa vihārassa, adāsi puññadakkhiṇo.

6. Māghātaṃ sakale dīpe, kāresi manujādhipo;

Valliphalāni sabbāni, ropāpetvā tahiṃ tahiṃ.

7. Maṃ sakubhaṇḍakaṃ nāma, āmaṇḍiya mahīpati;

Pattaṃ pūrāpayitvāna, kāretvā vatthacumbaṭaṃ.

8. Dāpesi sabbasaṅghassa, vippasannena cetasā;

Patte pūrāpayitvā so, āmaṇḍa gāmaṇividū.

9. Taṅkaniṭṭhokaṇirājā-tisso ghātiya tātaraṃ;

Tīṇi vassāni nagare, rajjaṃ kāresi khattiyo.

10. Uposathagharaṭṭaṃ esā, nicchini cekiyavhaye;

Rājāparādhakammamhi, putte saṭṭhitu bhikkhavo.

11. Sahoḍḍe gāhayitvāna, rājā cetiya pabbate;

Khipāpesi kaṇiravhe, pabbhāramhi asīlake.

12. Kaṇirājā accayena, āmaṇḍagāmaṇi suto;

Cūḷābhayo vassamekaṃ, rajjaṃ kāresi khattiyo.

13. So goṇakanadītīre, purapassamhi dakkhiṇe;

Kārāpesi mahīpālo, vihāre cūḷagallakaṃ.

14. Cūḷābhayassa’cca yena, sīvali taṃ kaniṭṭhikā;

Āmaṇḍadhītā caturo, māse rajjamakārayi.

15. Āmaṇḍa bhāgineyyā tu, sīvaliṃ apanīyataṃ;

Iḷanāgoti nāmena, chattaṃ ussāpayi pure.

16. Tissavāpiṃ gate tasmiṃ, ādivasse narādhipe;

Taṃ hitvā puramāgañchuṃ, bahavolambakaṇṇakā.

17. Tahiṃ adisvā te rājā, kuddho tehi akārayi;

Maddayaṃ vāpiyā passe, mahāthūpañjasaṃsayaṃ.

18. Tesaṃ vicārake katvā, caṇḍāle ca ṭhapāpayi;

Tena kuddhālambakaṇṇā, sabbe hutvāna ekato.

19. Rājānaṃ taṃ gahetvāna, rundhitvāna sake ghare;

Sayaṃ rajjaṃ vicāresuṃ, rañño devī tadā sakaṃ.

20. Puttaṃ candamukhasivaṃ, maṇḍayitvā kumārakaṃ;

Datvāna hatthe dhātīnaṃ, maṅgalahatthi santike.

21. Pesesi vatvā sandesaṃ, netvā taṃ dhātiyo tahiṃ;

Vadiṃsu devisandesaṃ, sabbaṃ maṅgala hatthino.

22. ‘‘Ayaṃ te sādhino putto,

Sāmiko cārake ṭhito;

Arihi ghātato seso,

Tayā ghāto imassa tu.

23. Tvamenaṃ kira ghātehi, idaṃ devivaco’’iti;

Vatvā tu sayāpesuṃ, pādamūlamhi hatthino.

24. Dukkhito so ruditvāna, nāgo bhetvāna āḷakaṃ;

Pavisitvā mahāvatthuṃ, dvāraṃ pātiya thāmasā.

25. Rañño nisinnaṅgaṇamhi, ugghāṭetvā kavāṭakaṃ;

Nisīdāpiya taṃ khandhe, mahātitthamupāgami.

26. Nāvaṃ āro payitvāna, rājānaṃ tattha kuñjaro;

Pacchimo dadhitīrena, sayaṃ malaya māruhī.

27. Paratīre vasitvā so, tīṇivassāni khattiyo;

Balakāyaṃ gahetvāna, āgā nāvāti rohaṇaṃ.

28. Titthe sakkharasobbhamhi, otaritvāna bhūpati;

Akāsi rohaṇe tattha, mahantaṃ balasaṅgahaṃ.

29. Rañño maṅgalahatthiso, dakkhiṇaṃ malayaṃ tato;

Rohaṇaṃye’vupāgañchi, tassa kammāni kātave.

30. Mahāpadumanāmassa, tattha jātakabhāṇino;

Tulādhāravhavāsissa, mahātherassa santike.

31. Kapijātakaṃ sutvāna, bodhisatte pasādavā;

Nāgamahāvihāraṃ so, jiyāmuttadhanussataṃ.

32. Katvā kāresi thūpañca, vaḍḍhāpesi yathāṭhitaṃ;

Tissavāpiñca kāresi, tathā duravhavāpikaṃ.

33. So gahetvā balaṃ rājā, yuddhāya abhinikkhami;

Taṃ sutvā lambakaṇṇā ca, yuddhāya abhisaṃyutā.

34. Papallakkhandhadvāramhi, khette hiṅkaravāpike;

Yuddhaṃ ubhinnaṃ vattittha, aññamaññavihesanaṃ.

35. Nāvākilantadehattā, posā sīdanti rājino;

Rājā nāmaṃ sāvayitvā, sayaṃ pāvisi tena so.

36. Tena bhītālambakaṇṇā, sayiṃsu udarena so;

Tesaṃ sīsāni chinditvā, ratanābhisamaṃkari.

37. Tikkhattumevantukate, karuṇāya mahīpati;

‘‘Amāretvā’va gaṇhātha, jīvaggāha’nti abruvi.

38. Tato vijitasaṅgāmo, puraṃ āgamma bhūpati;

Chattaṃ ussāpayitvāna tissavāpi chaṇaṃ agā.

39. Jalakīḷāya uggantvā, sumaṇḍitapasādhito;

Attano sirisampattiṃ, disvā tassantarāyike.

40. Lambakaṇṇe saritvāna, kuddho so yojayīrathe;

Yugaparamparā tesaṃ, purato pāvisī puraṃ.

41. Mahāvatthussa ummāre, ṭhatvā rājāṇapesi so;

‘‘Imesaṃ sīsamummāre, asmiṃ chindatha bho’’iti.

42. Goṇā eterathe yuttā, tava honti rathesabha;

Siṅgaṃkhurañca etesaṃ, chedāpayata bho’’iti.

43. Mātuyā atha saññatto, sīsacchedaṃ nivāriya;

Nāsañca pādaṅguṭṭhañca, tesaṃ rājā achedayi.

44. Hatthivutthaṃ janapadaṃ, adā hatthissa khattiyo;

Hatthibhogo janapado, iti tenāsi nāmato.

45. Evaṃ anurādhapure, iḷānāgo mahīpati;

Chabbassāni anunāni, rajjaṃ kāresi khattiyo.

46. Iḷanāgaccaye tassa, putto candamukhosivo;

Aṭṭhavassaṃ sattamāsaṃ, rājā rajjamakārayi.

47. Maṇikāragāme vāpi, kārāpetvā mahīpati;

Issarasamaṇavhassa, vihārassa adāsi so.

48. Tassa rañño mahesī ca, saṅgāme pattimattano;

Tassevā’dā vihārassa, damiḷadevīti vissutā.

49. Taṃ tissavāpī kīḷāya, hantvā candamukhaṃ sivaṃ;

Yasaḷālakatisso’ti, vissuto taṅkaniṭṭhako.

50. Anurādhapure ramme, laṅkābhuvadane subhe;

Sattavassānaṭṭhamāse, rājā rajjamakārayi.

51. Dovirikassa dattassa, puttho dovāriko sayaṃ;

Rañño sadisarūpena, ahosi subhanāmavā.

52. Subhaṃ balatthaṃ taṃ rājā, rājabhūsāya bhūsiya;

Nisidāpiya pallaṅke, hāsatthaṃ yasaḷālako.

53. Sīsacoḷaṃ balatthassa, sasīse paṭimuñciya;

Yaṭṭhiṃ gahetvā hatthena, dvāramūle ṭhito sayaṃ.

54. Vandantesu amaccesu, nisinnaṃ āsanamhi taṃ;

Rājā hasati evaṃ so, kurute antarantarā.

55. ‘‘Balattho ekadivasaṃ, rājānaṃ hasamānakaṃ;

Ayaṃ balattho kasmā me, sammukhāhasatī’’ti so.

56. Mārāpayitvā rājānaṃ, balattho so subho idha;

Rajjaṃ kāresi chabbassaṃ, subharājāti vissuto.

57. Dvisu mahāvihāresu, subharājā manoramaṃ;

Pariveṇapantiṃ subha-nāmakaṃyeva kārayi.

58. Uruvelasamīpamhi, tathā vellivihārakaṃ;

Puratthime ekadvāraṃ, gaṅgante nandigāmakaṃ.

59. Lambakaṇṇasuto eko, uttarapassavāsiko;

Senāpatimupaṭṭhāsi, vasabho nāma mātulaṃ.

60. Hessati vasabho nāma, rājā’ti sutiyāsadā;

Ghāteti rājādīpamhi, sabbe vasabhanāmake.

61. ‘‘Rañño dassāma vasataṃ, ima’’nti bhariyāya so;

Senāpatimantayitvā, pāto rājakulaṃ agā.

62. Gacchato tena sahasā, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;

Hatthamhi vasabhassā’dā, taṃ sādhu parirakkhituṃ.

63. Rājagehassa dvāramhi, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;

Senāpati udikkhitvā, taṃ cuṇṇatthaṃ visajjayi.

64. Senāpatissa bhariyā, cuṇṇatthaṃ vasabhaṃ gataṃ;

Vatvā rahassaṃ datvā ca, sahassaṃ taṃ palāpayi.

65. Mahāvihāraṭhānaṃ so, gantvāna vasabho pana;

Tattha therehi khiranna-vatthehi katasaṅgaho.

66. Tato paraṃ kuṭṭhino ca, rājabhāvāya nicchitaṃ;

Sutvāna vacanaṃhaṭṭho, ‘‘coro hessa’’nti nicchito.

67. Laddhasamatthapurise, gāmaghātaṃ tato paraṃ;

Karonto rohaṇaṃ gantvā, kapallapuvopadesato.

68. Kamena raṭṭhaṃ kaṇhantho, sampattabalavāhano;

So rājā dvīhi vassehi, āgamma purasantikaṃ.

69. Subharājaṃ raṇe hantvā, vasabho so mahabbalo;

Ussāpayi purebhattaṃ, mātulo’pi raṇe pati.

70. Taṃ mātulassa sariraṃ, pubbabhūtopakārikaṃ;

Akāsi vasabho rājā, mahesiṃ mettanāmikaṃ.

71. Sohorapāṭhakaṃ pucchi, āyuppamāṇamattano;

‘‘Āha dvādasavassāni’’, rahoyevassa sopi ca.

72. Rahassaṃ rakkhaṇatthāya, sahassaṃ tassā dāpiya;

Saṅghaṃ so sannipātetvā, vanditvā pucchi bhūpati.

73. ‘‘Siyānu bhante āyussa, vaḍḍhanakāraṇaṃ’’iti;

‘‘Atthī’’ti saṅgho ācikkhi, antarāyavimocanaṃ.