Pañcavīsatima pariccheda

Duṭṭhagāmaṇi vijayo

1. Duṭṭhagāmaṇirājā’tha, katvāna janasaṅgahaṃ;

Kunte dhātuṃ nidhāpetvā, sayoggabalavāhano.

2. Gantvā tissamahārāmaṃ, vanditvā saṅghamabravi;

‘‘Pāragaṅgaṃ gamissāmi, jotetuṃ sāsanaṃ ahaṃ.

3. Sakkātuṃ bhikkhavo detha, amhehi sahagāmino;

Maṅgalañceva rakkhā ca, bhikkhūnaṃ dassanaṃ hino.

4. Adāsi daṇḍakammatthaṃ, saṅgho pañcasataṃ yatī;

Bhikkhusaṅghatamādāya, tato nikkhamma bhūpati.

5. Sodhāpetvāna malaye, idhāgamanamañjasaṃ;

Kaṇḍulaṃ hatthimāruyha, yodhehi parivārito.

6. Mahatā balakāyena, yuddhāya abhinikkhami;

Mahāgāmena sambaddhā, senāgā’guttahālakaṃ.

7. Mahiyaṅgaṇamāgamma, chattaṃ damiḷamaggahī;

Ghātetvā damiḷe tattha, āgantvā ambatitthakaṃ.

8. Gaṅgā parikhāsampannaṃ, titthambadamiḷaṃ pana;

Yujjhaṃ catūhi mā sehi, katahatthaṃ mahabbalaṃ.

9. Mātaraṃ dassayitvāna, tena lesena aggahi;

Tatooruyha damiḷe, sattarāje mahabbale.

10. Ekāheneva gaṇhitvā, khemaṃ katvā mahabbalo;

Balassā’dā dhanaṃ tena, khemārāmoti vuccati.

11. Mahākoṭṭhantare sobbhe, doṇo gavaramaggahī;

Hālakole issariyaṃ, nāḷisobbhamhi nāḷikaṃ.

12. Dīghābhayagallakamhi, gaṇhi dīghābhayampi ca;

Kacchipiṭṭhe kapisīsaṃ, catumāsena aggahi.

13. Koṭanagare koṭañca, tato hālavahāṇakaṃ;

Vahiṭṭhe vahiṭṭhadamiḷaṃ, gāmaṇimhi ca gāmaṇiṃ.

14. Kumbhagāmamhi kumbhañca, nandigāmamhi nandikaṃ;

Gaṇhi khāṇuṃ khāṇugāme, dve tu tambuṇṇame pana.

15. Mātulaṃ bhāgineyyañca, tambauṇṇamanāmake;

Jambucaggahī soso ca, gāmo’hu taṃ tadavhayo.

16. ‘‘Ajānitvā sakaṃsenaṃ, ghātenti sajanā’’ iti;

Sutvāna saccakiriyaṃ, akarī tattha bhūpati.

17. Rajjasukhāya vāyāmo, nāyaṃ mama kadācipi;

Sambuddha sāsanasseva, ṭhapanāya ayaṃ mama.

18. Tena saccena mesenā-kāyopagatabhaṇḍikaṃ;

Jālavaṇṇaṃva hotūti, taṃ tathevatadā ahu.

19. Gaṅgātīramhi damiḷā, sabbe ghātitasesakā;

Vijitaṃ nagaraṃ nāma, saraṇatthāya pāvisuṃ.

20. Phāsuke aṅgaṇaṭhāne, khandhāvāraṃ nivesayi;

Taṃ khandhāvāra… ṭhīti, nāmenā’hosi pākaṭaṃ.

21. Vijitanagaragāhatthaṃ, vīmaṃsanto narādhipo;

Disvā’yantaṃ nandimittaṃ, visajjāpesi kaṇḍulaṃ.

22. Gaṇhituṃ āgataṃ hatthiṃ, nandīmitto karehitaṃ;

Ubho dante pīḷayitvā, ukkuṭikaṃ nisīdayi.

23. Hatthinā nandimitto tu, yasmā yattha ayujjhi so;

Tasmā tattha tato gāmo, hatthiporoti vuccati.

24. Vīmaṃsitvā ubho rājā, vijitaṃ nagaraṃ agā;

Yodhānaṃ dakkhiṇadvāre, saṅgāmo āsi bhiṃsano.

25. Puratthimamhi dvāramhi, so veḷusumano pana;

Aneka saṅkhe damiḷe, assāruḷhe aghātayi.

26. Dvāraṃ thakesuṃ damiḷā, rājā yodhe visajjayi;

Kaṇṇulo nandimitto ca, suranimilo ca dakkhiṇe.

27. Mahāsoṇo ca goṭṭho ca,

Thera putto ca te tayo;

Dvāresu tīsu kammāni,

Itaresu tadā karuṃ.

28. Nagaraṃ taṃ tiparikhaṃ, uccapākāra gopitaṃ;

Ayokammakatadvāraṃ, arīhi duppadhaṃsiyaṃ.

29. Jāṇūhi ṭhatvā dāṭhāhi, bhinditvāna silāyudhā;

Iṭṭhakā ceva hatthi so, ayodvāramupāgami.

30. Gopuraṭṭhā tu damiḷā, khipiṃsu vividhā’yudhe;

Pakkaṃ ayoguḷañceva, kathikañca silesikaṃ.

31. Piṭṭhiṃ khitte silesamhi, dhūpāyante’tha kaṇḍulo;

Vedanaṭṭo’dakaṭhānaṃ, gantvāna tattha ogahī.

32. Na idaṃ surāpāṇaṃ te, ayodvāra vighāṭanaṃ;

Gaccha dvāraṃ vighāṭehi, iccāhagoṭṭhayimbaro.

33. So mānaṃ janayitvāna, koñcaṃ katvā gajuttamo;

Udakā uṭṭhahitvāna, thale aṭṭhāsi dappavā.

34. Hatthivajje viyojetvā, silesaṃ osadhaṃ akā;

Rājā āruyha hatthiṃ taṃ, kumbhe phusiyapāṇinā.

35. ‘‘Laṃkādīpamhi sakale, rajjaṃ te tāta kaṇḍula;

Dammī’’ti taṃ tosayitvā, bhojetvā varabhojanaṃ.

36. Veṭhayitvā sāṭakena, kārayitvā suvammitaṃ;

Sattaguṇaṃ māhisacammaṃ, bandhetvā cammapiṭṭhiyaṃ.

37. Tasso’ paritelacammaṃ, dāpetvā taṃ visajjayi;

Asanīviya gajjanto, so gahetvā’paddave saha.

38. Padaraṃ vijjhi dāṭhāhi, ummāraṃ padasā’hani;

Saddhārabāhaṃ taṃ dvāraṃ, bhūmiyaṃ saravaṃ pati.

39. Gopure dabbasambhāraṃ, patantaṃ hattipiṭṭhiyaṃ;

Bāhāhi pariharitvāna, nandīmitto pavaṭṭayi.

40. Disvāna tassa kiriyaṃ, kaṇḍulo tuṭṭhamānaso;

Dāṭhāpīṭhanaveraṃ taṃ, chaḍḍhesi paṭhamaṃ kataṃ.

41. Atthano piṭṭhitoyeva, pavesatthāya kaṇḍulo;

Nivattitvāna oloki, yodhaṃ tattha gajuttamo.

42. ‘‘Hatthinākatamaggena, nappavekkhāmahaṃ’’iti;

Nandīmitto vicintetvā, pākāraṃ hani bāhunā.

43. So aṭṭhārasahatthucco, patiaṭṭhusabho kira;

Oloki suranimalaṃ, anicchaṃ sopi taṃ pathaṃ.

44. Laṅghayitvāna pākāraṃ,

Nagarabbhantare pati;

Bhinditvā dvāramekekaṃ,

Goṭṭho soṇova pāvisi.

45. Hattī gahetvā rathacakkaṃ, mitto sakaṭapañjaraṃ;

Nāḷikerataruṃ goṭṭho, nimmalo khaggamuttamaṃ.

46. Tālarukkhaṃ mahāsoṇo, theraputto mahāgadaṃ;

Visuṃ visuṃ vīthigatā, damiḷe tattha cuṇṇayuṃ.

47. Vijitaṃ nagaraṃ bhetvā, catumāsena khattiyo;

Tatho girilakaṃ gantvā, giriyaṃ damiḷaṃ hani.

48. Gantvā mahelanagaraṃ, timahāparikhaṃ tato;

Kadamba pupphavallīhi, samantā parivāritaṃ.

49. Ekadvāraṃ duppavesaṃ, catumāse vasaṃ tahiṃ;

Gaṇhi mahelarājānaṃ, mantayuddhena bhūmipo.

50. Tato’nurādhanagaraṃ, āgacchanto mahīpati;

Khandhāvāraṃ nivesesi, paritokāsapabbataṃ.

51. Māsamhi jeṭṭhamūlamhi, taḷākaṃ tattha kāriya;

Jalaṃ kīḷi tahiṃ gāmo, posonanagaravhayo.

52. Taṃ yuddhāyāgataṃ sutvā, rājānaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ;

Amacce sannipātetvā, eḷāro āha bhūmipo.

53. ‘‘So rājā ca sayaṃyodho,

Yodhā cassa mahūkira;

Amacco kinnu kātabbaṃ,

Kinti maññanti no ime.

54. Dīghajattuppabhutayo, yodhā eḷārarājino;

‘‘Suve yuddhaṃ karissāmi’’, iti te nicchayaṃ karuṃ.

55. Duṭṭhagāmaṇirājāpi, mantetvā mātuyā saha;

Tassā matena kāresi, dvattiṃsa balakoṭṭhake.

56. Rājacchattadhare tattha, ṭhapesi rājarūpake;

Abbhantare koṭṭhake tu, sayaṃ aṭṭhāsi bhūpati.

57. Eḷārarājā sannaddho, mahāpabbata hatthinaṃ;

Āruyha agamā tattha, sayogga balavāhano.

58. Saṅgāme vattamānamhi, dīghajattu mahabbalo;

Ādāya khaggaphalakaṃ, yujjhamāno bhayānako.

59. Hatthe aṭṭharasu’ggantvā, nabhaṃ taṃ rājarūpakaṃ;

Chinditvā asinā bhindi, paṭhamaṃ balakoṭṭhakaṃ.

60. Evaṃ sesepi bhinditvā, malakoṭṭhe mahabbalo;

Ṭhitaṃ gāmaṇirājena, balakoṭṭhamupāgami.

61. Yodho so suranimalo, gacchantaṃ rājino’pari;

Sāvetvā attano nāmaṃ, tamakkosi mahabbalo.

62. Itaro ‘‘taṃ vadhissa’’nti, kuddho ākāsamuggami;

Itaro otarantassa, phalakaṃ upanāmayi.

63. ‘‘Chindā metaṃ saphalakaṃ’’, iti cintiya so pana;

Phalakaṃ hani khaggena, taṃ muñciyi’ tarosayi.

64. Kappento muttaphalakaṃ, dīghajattu tahiṃ pati;

Uṭṭhāya sūranimilo, patitaṃ sattiyā’hani.

65. Saṅkhaṃ dhami phussadevo, senā bhijjittha dāmiḷi;

Eḷaropi nivattittha, ghātesuṃ damiḷe bahū.

66. Tattha vāpi jalaṃ āsi, hatānaṃ lohitā vilaṃ;

Tasmā kulatthavā pīti, nāmato vissutaṃ ahu.

67. Carāpetvā tahiṃ bheriṃ, duṭṭhagāmaṇi bhūpati;

‘‘Na hanissatu eḷāraṃ, maṃmuñciya paro’’iti.

68. Sannaddho sayamāruyha, sannaddhaṃ kaṇḍulaṃ kariṃ;

Eḷāraṃ anubandhanto, dakkhiṇadvāramāgami.

69. Puradakkhiṇadvāramhi, ubho yujjhiṃsu bhūmipā;

Tomaraṃ khipi eḷāro, gāmaṇi tamavañcayi.

70. Vijjhāpesi ca dantehi, taṃ hatthiṃ sakahatthinā;

Tomaraṃ khipi eḷāraṃ, sahatthi tattha so pati.

71. Tato vijitasaṅgāmo, sayoggabalavāhano;

Laṃkaṃ ekātapattaṃ so, katvāna pāvisi puraṃ.