Pañcavīsatima pariccheda
Duṭṭhagāmaṇi vijayo
1. Duṭṭhagāmaṇirājā’tha, katvāna janasaṅgahaṃ;
Kunte dhātuṃ nidhāpetvā, sayoggabalavāhano.
2. Gantvā tissamahārāmaṃ, vanditvā saṅghamabravi;
‘‘Pāragaṅgaṃ gamissāmi, jotetuṃ sāsanaṃ ahaṃ.
3. Sakkātuṃ bhikkhavo detha, amhehi sahagāmino;
Maṅgalañceva rakkhā ca, bhikkhūnaṃ dassanaṃ hino.
4. Adāsi daṇḍakammatthaṃ, saṅgho pañcasataṃ yatī;
Bhikkhusaṅghatamādāya, tato nikkhamma bhūpati.
5. Sodhāpetvāna malaye, idhāgamanamañjasaṃ;
Kaṇḍulaṃ hatthimāruyha, yodhehi parivārito.
6. Mahatā balakāyena, yuddhāya abhinikkhami;
Mahāgāmena sambaddhā, senāgā’guttahālakaṃ.
7. Mahiyaṅgaṇamāgamma, chattaṃ damiḷamaggahī;
Ghātetvā damiḷe tattha, āgantvā ambatitthakaṃ.
8. Gaṅgā parikhāsampannaṃ, titthambadamiḷaṃ pana;
Yujjhaṃ catūhi mā sehi, katahatthaṃ mahabbalaṃ.
9. Mātaraṃ dassayitvāna, tena lesena aggahi;
Tatooruyha damiḷe, sattarāje mahabbale.
10. Ekāheneva gaṇhitvā, khemaṃ katvā mahabbalo;
Balassā’dā dhanaṃ tena, khemārāmoti vuccati.
11. Mahākoṭṭhantare sobbhe, doṇo gavaramaggahī;
Hālakole issariyaṃ, nāḷisobbhamhi nāḷikaṃ.
12. Dīghābhayagallakamhi, gaṇhi dīghābhayampi ca;
Kacchipiṭṭhe kapisīsaṃ, catumāsena aggahi.
13. Koṭanagare koṭañca, tato hālavahāṇakaṃ;
Vahiṭṭhe vahiṭṭhadamiḷaṃ, gāmaṇimhi ca gāmaṇiṃ.
14. Kumbhagāmamhi kumbhañca, nandigāmamhi nandikaṃ;
Gaṇhi khāṇuṃ khāṇugāme, dve tu tambuṇṇame pana.
15. Mātulaṃ bhāgineyyañca, tambauṇṇamanāmake;
Jambucaggahī soso ca, gāmo’hu taṃ tadavhayo.
16. ‘‘Ajānitvā sakaṃsenaṃ, ghātenti sajanā’’ iti;
Sutvāna saccakiriyaṃ, akarī tattha bhūpati.
17. Rajjasukhāya vāyāmo, nāyaṃ mama kadācipi;
Sambuddha sāsanasseva, ṭhapanāya ayaṃ mama.
18. Tena saccena mesenā-kāyopagatabhaṇḍikaṃ;
Jālavaṇṇaṃva hotūti, taṃ tathevatadā ahu.
19. Gaṅgātīramhi damiḷā, sabbe ghātitasesakā;
Vijitaṃ nagaraṃ nāma, saraṇatthāya pāvisuṃ.
20. Phāsuke aṅgaṇaṭhāne, khandhāvāraṃ nivesayi;
Taṃ khandhāvāra… ṭhīti, nāmenā’hosi pākaṭaṃ.
21. Vijitanagaragāhatthaṃ, vīmaṃsanto narādhipo;
Disvā’yantaṃ nandimittaṃ, visajjāpesi kaṇḍulaṃ.
22. Gaṇhituṃ āgataṃ hatthiṃ, nandīmitto karehitaṃ;
Ubho dante pīḷayitvā, ukkuṭikaṃ nisīdayi.
23. Hatthinā nandimitto tu, yasmā yattha ayujjhi so;
Tasmā tattha tato gāmo, hatthiporoti vuccati.
24. Vīmaṃsitvā ubho rājā, vijitaṃ nagaraṃ agā;
Yodhānaṃ dakkhiṇadvāre, saṅgāmo āsi bhiṃsano.
25. Puratthimamhi dvāramhi, so veḷusumano pana;
Aneka saṅkhe damiḷe, assāruḷhe aghātayi.
26. Dvāraṃ thakesuṃ damiḷā, rājā yodhe visajjayi;
Kaṇṇulo nandimitto ca, suranimilo ca dakkhiṇe.
27. Mahāsoṇo ca goṭṭho ca,
Thera putto ca te tayo;
Dvāresu tīsu kammāni,
Itaresu tadā karuṃ.
28. Nagaraṃ taṃ tiparikhaṃ, uccapākāra gopitaṃ;
Ayokammakatadvāraṃ, arīhi duppadhaṃsiyaṃ.
29. Jāṇūhi ṭhatvā dāṭhāhi, bhinditvāna silāyudhā;
Iṭṭhakā ceva hatthi so, ayodvāramupāgami.
30. Gopuraṭṭhā tu damiḷā, khipiṃsu vividhā’yudhe;
Pakkaṃ ayoguḷañceva, kathikañca silesikaṃ.
31. Piṭṭhiṃ khitte silesamhi, dhūpāyante’tha kaṇḍulo;
Vedanaṭṭo’dakaṭhānaṃ, gantvāna tattha ogahī.
32. Na idaṃ surāpāṇaṃ te, ayodvāra vighāṭanaṃ;
Gaccha dvāraṃ vighāṭehi, iccāhagoṭṭhayimbaro.
33. So mānaṃ janayitvāna, koñcaṃ katvā gajuttamo;
Udakā uṭṭhahitvāna, thale aṭṭhāsi dappavā.
34. Hatthivajje viyojetvā, silesaṃ osadhaṃ akā;
Rājā āruyha hatthiṃ taṃ, kumbhe phusiyapāṇinā.
35. ‘‘Laṃkādīpamhi sakale, rajjaṃ te tāta kaṇḍula;
Dammī’’ti taṃ tosayitvā, bhojetvā varabhojanaṃ.
36. Veṭhayitvā sāṭakena, kārayitvā suvammitaṃ;
Sattaguṇaṃ māhisacammaṃ, bandhetvā cammapiṭṭhiyaṃ.
37. Tasso’ paritelacammaṃ, dāpetvā taṃ visajjayi;
Asanīviya gajjanto, so gahetvā’paddave saha.
38. Padaraṃ vijjhi dāṭhāhi, ummāraṃ padasā’hani;
Saddhārabāhaṃ taṃ dvāraṃ, bhūmiyaṃ saravaṃ pati.
39. Gopure dabbasambhāraṃ, patantaṃ hattipiṭṭhiyaṃ;
Bāhāhi pariharitvāna, nandīmitto pavaṭṭayi.
40. Disvāna tassa kiriyaṃ, kaṇḍulo tuṭṭhamānaso;
Dāṭhāpīṭhanaveraṃ taṃ, chaḍḍhesi paṭhamaṃ kataṃ.
41. Atthano piṭṭhitoyeva, pavesatthāya kaṇḍulo;
Nivattitvāna oloki, yodhaṃ tattha gajuttamo.
42. ‘‘Hatthinākatamaggena, nappavekkhāmahaṃ’’iti;
Nandīmitto vicintetvā, pākāraṃ hani bāhunā.
43. So aṭṭhārasahatthucco, patiaṭṭhusabho kira;
Oloki suranimalaṃ, anicchaṃ sopi taṃ pathaṃ.
44. Laṅghayitvāna pākāraṃ,
Nagarabbhantare pati;
Bhinditvā dvāramekekaṃ,
Goṭṭho soṇova pāvisi.
45. Hattī gahetvā rathacakkaṃ, mitto sakaṭapañjaraṃ;
Nāḷikerataruṃ goṭṭho, nimmalo khaggamuttamaṃ.
46. Tālarukkhaṃ mahāsoṇo, theraputto mahāgadaṃ;
Visuṃ visuṃ vīthigatā, damiḷe tattha cuṇṇayuṃ.
47. Vijitaṃ nagaraṃ bhetvā, catumāsena khattiyo;
Tatho girilakaṃ gantvā, giriyaṃ damiḷaṃ hani.
48. Gantvā mahelanagaraṃ, timahāparikhaṃ tato;
Kadamba pupphavallīhi, samantā parivāritaṃ.
49. Ekadvāraṃ duppavesaṃ, catumāse vasaṃ tahiṃ;
Gaṇhi mahelarājānaṃ, mantayuddhena bhūmipo.
50. Tato’nurādhanagaraṃ, āgacchanto mahīpati;
Khandhāvāraṃ nivesesi, paritokāsapabbataṃ.
51. Māsamhi jeṭṭhamūlamhi, taḷākaṃ tattha kāriya;
Jalaṃ kīḷi tahiṃ gāmo, posonanagaravhayo.
52. Taṃ yuddhāyāgataṃ sutvā, rājānaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ;
Amacce sannipātetvā, eḷāro āha bhūmipo.
53. ‘‘So rājā ca sayaṃyodho,
Yodhā cassa mahūkira;
Amacco kinnu kātabbaṃ,
Kinti maññanti no ime.
54. Dīghajattuppabhutayo, yodhā eḷārarājino;
‘‘Suve yuddhaṃ karissāmi’’, iti te nicchayaṃ karuṃ.
55. Duṭṭhagāmaṇirājāpi, mantetvā mātuyā saha;
Tassā matena kāresi, dvattiṃsa balakoṭṭhake.
56. Rājacchattadhare tattha, ṭhapesi rājarūpake;
Abbhantare koṭṭhake tu, sayaṃ aṭṭhāsi bhūpati.
57. Eḷārarājā sannaddho, mahāpabbata hatthinaṃ;
Āruyha agamā tattha, sayogga balavāhano.
58. Saṅgāme vattamānamhi, dīghajattu mahabbalo;
Ādāya khaggaphalakaṃ, yujjhamāno bhayānako.
59. Hatthe aṭṭharasu’ggantvā, nabhaṃ taṃ rājarūpakaṃ;
Chinditvā asinā bhindi, paṭhamaṃ balakoṭṭhakaṃ.
60. Evaṃ sesepi bhinditvā, malakoṭṭhe mahabbalo;
Ṭhitaṃ gāmaṇirājena, balakoṭṭhamupāgami.
61. Yodho so suranimalo, gacchantaṃ rājino’pari;
Sāvetvā attano nāmaṃ, tamakkosi mahabbalo.
62. Itaro ‘‘taṃ vadhissa’’nti, kuddho ākāsamuggami;
Itaro otarantassa, phalakaṃ upanāmayi.
63. ‘‘Chindā metaṃ saphalakaṃ’’, iti cintiya so pana;
Phalakaṃ hani khaggena, taṃ muñciyi’ tarosayi.
64. Kappento muttaphalakaṃ, dīghajattu tahiṃ pati;
Uṭṭhāya sūranimilo, patitaṃ sattiyā’hani.
65. Saṅkhaṃ dhami phussadevo, senā bhijjittha dāmiḷi;
Eḷaropi nivattittha, ghātesuṃ damiḷe bahū.
66. Tattha vāpi jalaṃ āsi, hatānaṃ lohitā vilaṃ;
Tasmā kulatthavā pīti, nāmato vissutaṃ ahu.
67. Carāpetvā tahiṃ bheriṃ, duṭṭhagāmaṇi bhūpati;
‘‘Na hanissatu eḷāraṃ, maṃmuñciya paro’’iti.
68. Sannaddho sayamāruyha, sannaddhaṃ kaṇḍulaṃ kariṃ;
Eḷāraṃ anubandhanto, dakkhiṇadvāramāgami.
69. Puradakkhiṇadvāramhi, ubho yujjhiṃsu bhūmipā;
Tomaraṃ khipi eḷāro, gāmaṇi tamavañcayi.
70. Vijjhāpesi ca dantehi, taṃ hatthiṃ sakahatthinā;
Tomaraṃ khipi eḷāraṃ, sahatthi tattha so pati.
71. Tato vijitasaṅgāmo, sayoggabalavāhano;
Laṃkaṃ ekātapattaṃ so, katvāna pāvisi puraṃ.