Aṭṭhārasama pariccheda

Mahābodhiggahaṇo

1. Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati;

Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.

2. Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike;

Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.

3. Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ, tasmiṃ kamme niyojituṃ;

Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.

4. Tā sakkhissasi…, dhammāsokassa santikā;

Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.

5. Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato;

Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.

6. Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi;

So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.

7. Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani;

Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.

8. Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato;

Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.

9. Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca;

Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.

10. Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci;

Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.

11. Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye;

Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.

12. Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo;

Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.

13. Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino;

Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.

14. Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara;

Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.

15. Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya;

Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.

16. Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ;

Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.

17. Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ;

Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.

18. Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu;

Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.

19. ‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā;

Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.

20. Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so;

Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.

21. Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti;

Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.

22. Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā;

Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.

23. Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ;

Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.

24. Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca;

Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.

25. ‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ;

‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.

26. Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya;

Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.

27. Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato;

Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.

28. Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ;

Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.

29. Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ;

Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.

30. Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ;

Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.

31. Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ, nānāturiyaghositaṃ;

Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.

32. Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe;

Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.

33. Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ;

Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.

34. Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ;

Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.

35. Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati;

‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.

36. Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati;

Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.

37. Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī;

Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.

38. Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ;

Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.

39. Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ;

Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.

40. ‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā;

Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.

41. Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā;

Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.

42. Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā;

Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.

43. Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule;

Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.

44. Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu;

Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.

45. Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito;

Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.

46. Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi;

Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.

47. Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame;

Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.

48. Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā;

Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.

49. Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca;

Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.

50. Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī;

Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.

51. Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca;

Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.

52. Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca;

Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.

53. Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā;

Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.

54. Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ;

Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.

55. Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ;

Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.

56. Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā;

Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.

57. Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā;

Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.

58. Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye;

Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.

59. Pāṭihirehi’nekehi, tehi so pīṇito puna;

Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.

60. Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ;

Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.

61. Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe;

Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.

62. Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe;

Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.

63. Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ;

Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.

64. Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ;

Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.

65. Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine;

Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.

66. Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo;

Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.

67. Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro;

Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.

68. Iti kusumapure saresaraṃsā,

Bahuvidhacārudhajākulāvisālā;

Surucirapavaroru bodhipūjā,

Marunaracittavikāsinī ahosīti.

Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Mahābodhiggahaṇo nāma

Aṭṭhārasamo paricchedo.