4. Catubbaṇṇavagga
Khattiyavagga
332. Kulaṃ vaṃso ca santānā, bhijanā gotta manvayo;
Thiyaṃ santatya tho vaṇṇā, cattāro khattiyādayo.
333. Kulīno sajjano sādhu,
Sabhyo cāyyo mahākulo;
Rājā bhūpati bhūpālo, patthivo ca narādhipo.
334. Bhūnātho jagatipālo, disampati janādhipo;
Raṭṭhādhipo naradevo, bhūmipo bhūbhujo pyatha.
335. Rājañño khattiyo khattaṃ, muddhābhisitta bāhujā;
Sabbabhummo cakkavattī, bhūpoñño maṇḍalissaro.
336. Pume licchavi vajjī ca, sakyo tu sākiyo tha ca;
Bhaddakaccānā [bhaddā kaccānā (ṭī.)] rāhula, mātā bimbā yasodharā.
337. Koṭīnaṃ heṭṭhimantena, sataṃ yesaṃ nidhānagaṃ;
Kahāpaṇānaṃ divasa, vaḷañjo vīsatambaṇaṃ.
338. Te khattiyamahāsālā, sīti koṭidhanāni tu;
Nidhānagāni divasa, vaḷañjo ca dasambaṇaṃ.
339. Yesaṃ dvijamahāsālā, tadupaḍḍhe nidhānage;
Vaḷañje ca gahapati, mahāsālā dhane siyuṃ.
340. Mahāmatto padhānañca, matisajīvo mantinī;
Sajīvo sacivā, macco, senānī tu camūpati.
341. Nyāsādīnaṃ vivādānaṃ, akkhadasso padaṭṭhari;
Dovāriko patīhāro, dvāraṭṭho dvārapālako.
342. Anīkaṭṭhoti rājūnaṃ, aṅgarakkhagaṇo mato;
Kañcukī sovidallo ca, anujīvī tu sevako.
343. Ajjhakkho dhikato ceva,
Heraññiko tu nikkhiko;
Sadesānantaro sattu, mittorājā tato paraṃ.
344. Amitto ripu verī ca, sapattā rāti satva’ri; (Sattu+ari)
Paccatthiko paripanthī, paṭipakkhā hitāparo.
345. Paccāmitto vipakkho ca, paccanīka virodhino;
Viddesī ca diso diṭṭho,thā nurodho nuvattanaṃ.
346. Mitto nitthī vayasso ca, sahāyo [suhajjo (ṭī.)] suhado sakhā;
Sambhatto daḷhamitto tha, sandiṭṭho diṭṭhamattako.
347. Caro ca guḷhapuriso, pathāvī pathiko’ddhagū;
Dūto tu sandesaharo, gaṇako tu muhuttiko.
348. Lekhako lipikāro ca, vaṇṇo tu akkharo pyatha;
Bhedo daṇḍo sāma dānā, nyupāyā caturo ime.
349. Upajāpotu bhedo ca, daṇḍo tu sāhasaṃ damo;
350. Sāmya’ macco sakhā koso, duggañca vijitaṃ balaṃ;
Rajjaṅgānīti sattete, siyuṃ pakatiyo pica.
351. Pabhāvu’ssāha, mantānaṃ, vasā tisso hi sattiyo;
Pabhāvo daṇḍajo tejo,
Patāpo tu ca kosajo.
352. Manto ca mantanaṃ so tu, catukkaṇṇo dvigocaro;
Tigocaro tu chakkaṇṇo, rahassaṃ guyha muccate.
353. Tīsu vivitta vijana, channā, raho raho byayaṃ;
Vissāso tu ca vissambho,
Yuttaṃ tvo’pāyikaṃ tisu.
354. Ovādo cānusiṭṭhitthī, pumavajje nusāsanaṃ;
Āṇā ca sāsanaṃ ñeyyaṃ, uddānaṃ tu ca bandhanaṃ.
355. Āgu vutta [mantu (ka.)] maparādho, karo tu bali muccate;
Puṇṇapatto tuṭṭhidāyo, upadā tu ca pābhataṃ.
356. Tatho’pāyana mukkoco, paṇṇākāro paheṇakaṃ;
Suṅkaṃ tvanitthī gumbādi, deyye thā’yo dhanāgamo.
357. Ātapattaṃ tathā chattaṃ, raññaṃ tu hemamāsanaṃ;
Sīhāsanaṃ atho vāḷa, bījanītthī ca cāmaraṃ.
358. Khaggo ca chatta muṇhīsaṃ, pādukā vālabījanī;
Ime kakudhabhaṇḍāni, bhavanti pañca rājunaṃ.
359. Bhaddakumbho puṇṇakumbho, bhiṅkāro jaladāyako;
Hatthi,ssa,ratha,pattī tu, senā hi caturaṅginī.
360. Kuñjaro vāraṇo hatthī, mātaṅgo dvirado gajo;
Nāgo dvipo ibho dantī,
Yūthajeṭṭho tu yūthapo.
361. Kāḷāvaka gaṅgeyyā, paṇḍara tambā ca piṅgalo gandho;
Maṅgala hemo’posatha,
Chaddantā gajakulāni etāni.
362. Kalabho ceva bhiṅkotha, pabhinno matta gajjitā;
Hatthighaṭā tu gajatā, hatthīnī tu kareṇukā.
363. Kumbho hatthisiropiṇḍā, kaṇṇamūlaṃ tu cūlikā;
Āsanaṃ khandhadesamhi, pucchamūlaṃ tu mecako.
364. Ālāna māḷhako thambho, nitthītu nigaḷo’nduko;
Saṅkhalaṃ tīsvatho gaṇḍo,
Kaṭo dānaṃ tu so mado.
365. Soṇḍo tu dvīsu hattho tha,
Karaggaṃ pokkharaṃ bhave;
Majjhamhi bandhanaṃ kacchā, kappano tu kuthādayo.
366. Opavayho rājavayho, sajjito tu ca kappito;
Tomaro nitthiyaṃ pāde, siyā vijjhanakaṇṭako.
367. Tuttaṃ tu kaṇṇamūlamhi, matthakamhi tu aṅkuso;
Hatthāroho hatthimeṇḍo,
Hatthipo hatthigopako.
368. Gāmaṇīyo tu mātaṅga, hayādyācariyo bhave;
Hayo turaṅgo turago,
Vāho asso ca sindhavo.
369. Bhedo assataro tassā,
Jāniyo tu kulīnako;
Sukhavāhī vinīto tha,
Kisoro hayapotako.
370. Ghoṭako tu khaḷuṅko tha, javano ca javādhiko;
Mukhādhānaṃ khalīno vā, kasā tva ssābhitāḷinī.
371. Kusā tu nāsarajjumhi, vaḷavā’ssā khuro saphaṃ;
Puccha manitthī naṅguṭṭhaṃ, vālahattho ca vāladhi.
372. Sandano ca ratho phussa, ratho tu naraṇāya so;
Cammāvuto ca veyaggho,
Deppo byagghassa dīpino.
373. Sivikā yāpyayānañcā, nitthī tu sakaṭo pya’naṃ [(sakaṭo pi+anaṃ)];
Cakkaṃ rathaṅga mākhyātaṃ, tassanto nemi nāriyaṃ.
374. Tammajjhe piṇḍikā nābhi, kubbaro tu yugandharo;
Akkhaggakīle āṇītthī, varutho rathagutya’tha.
375. Dhuro mukhe rathassaṅgā, tva kkho pakkharaādayo;
Yānañca vāhanaṃ yoggaṃ, sabbahatthyādivāhane.
376. Rathacārī tu sūto ca, pājitā ceva sārathī;
Rathāroho ca rathiko,
Rathī yodho tu yo bhaṭo.
377. Padāti pattī tu pume, padago padiko mato;
Sannāho kaṅkaṭo vammaṃ, kavaco vā uracchado.
378. Jālikā tha ca sannaddho, sajjo ca vammiko bhave;
Āmukko paṭimukko tha, purecārī purecaro.
379. Pubbaṅgamo puregāmī, mandagāmī tu mantharo;
Javano turito vegī, jetabbaṃ jeyya muccate.
380. Sūra vīrā tu vikkanto, sahāyo nucaro samā;
Sannaddhappabhutī tīsu, pātheyyaṃ tu ca sambalaṃ.
381. Vāhinī dhajinī senā, camū cakkaṃ balaṃ tathā;
Anīko vā tha vinyāso,
Byūho senāya kathyate.
382. Hatthī dvādasaposo,ti,
Puriso turago, ratho;
Catuposoti etena, lakkhaṇenā dhamantato.
383. Hatthānīkaṃ hayānīkaṃ, rathānīkaṃ tayo tayo;
Gajādayo sasatthā tu, pattānīkaṃ catujjanā.
384. Saṭṭhivaṃsakalāpesu, paccekaṃ saṭṭhidaṇḍisu;
Dhūlīkatesu senāya, yantiyā kkhobhanī [akkhobhiṇī (ka.)] tthiyaṃ.
385. Sampatti sampadā lakkhī, sirī vipatti āpadā;
Athā vudhañca [āyudhantipi pāṭho] heti’tthī, satthaṃ paharaṇaṃ bhave.
386. Muttāmutta mamuttañca, pāṇito muttameva ca;
Yantamuttanti sakalaṃ, āyudhaṃ taṃ catubbidhaṃ.
387. Muttāmuttañca yaṭṭhyādi, amuttaṃ churikādikaṃ;
Pāṇimuttaṃ tu satyādi, yantamuttaṃ sarādikaṃ.
388. Issāso dhanu kodaṇḍaṃ, cāpo nitthī sarāsanaṃ;
Atho guṇo jiyā jyā tha,
Saro patti ca sāyako.
389. Vāṇo kaṇḍa musu dvīsu, khurappo [urappo (ka.)] tejanā’sanaṃ;
Tūṇītthiyaṃ kalāpo ca, tūṇo tūṇīra vāṇadhi.
390. Pakkho tu vājo diddho tu, visappito saro bhave;
Lakkhaṃ vejjhaṃ sarabyañca, sarābhyāso tu’pāsanaṃ.
391. Maṇḍalaggo tu nettiṃso, asi khaggo ca sāyako;
Kositthī tabbidhāne tho, tharu khaggādimuṭṭhiyaṃ.
392. Kheṭakaṃ phalakaṃ cammaṃ, illī tu karapālikā;
Churikā satya’siputtī, laguḷo tu ca muggaro.
393. Sallo nitthi saṅku pume, vāsī tu tacchanītthiyaṃ;
Kuṭhārī [kudhārī (ṭī.)] tthīpharasuso, ṭaṅko pāsāṇadāraṇo.
394. Kaṇayo bhindivāḷo ca, cakkaṃ kunto gadā tathā;
Satyā’dī satthabhedā tha,
Koṇo’sso koṭi nāriyaṃ.
395. Niyyānaṃ gamanaṃ yātrā, paṭṭhānañca gamo gati;
Cuṇṇo paṃsu rajo ceva, dhūlī’tthī reṇu ca dvisu.
396. Māgadho madhuko vutto, vandī tu thutipāṭhako;
Vetāḷiko bodhakaro,
Cakkiko tu ca ghaṇṭiko.