4. Abyayavagga
1136. Abyayaṃ vuccate dāni, cirassaṃ tu ciraṃ tathā;
Cirena cirarattāya, saha saddhiṃ samaṃ amā.
1137. Punappunaṃ abhiṇhañcā, sakiṃ cā’bhikkhaṇaṃ muhuṃ;
Vajjane tu vinā nānā, antarena rite puthu.
1138. Balavaṃ suṭṭhu cā’tīvā, tisaye kimuta sva’ti;
Aho tu kiṃ kimū’ dāhu, vikappe kimuto’da ca.
1139. Avhāne bho are ambho,
Hambho re je’ṅga āvuso;
He hare tha kathaṃ kiṃsu, nanu kacci nu kiṃ samā.
1140. Adhune’tarahī’dāni, sampati aññadatthu tu;
Tagghe’ kaṃse sasakkañcā, ddhā kāmaṃ jātu ve have.
1141. Yāvatā tāvatā yāva, tāva kittāvatā tathā;
Ettāvatā ca kīve’ti, paricchedatthavācakā.
1142. Yathā tathā yatheve’vaṃ, yathānāma yathāhi ca;
Seyyathāpye’vamevaṃ, vā, tatheva ca yathāpi ca.
1143. Evampi ca seyyathāpi, nāma yatharivā’pi ca;
Paṭibhāgatthe yathāca, viya tatharivā’pi ca.
1144. Saṃ sāmañca sayaṃ cātha, āma sāhu lahū’pi ca;
Opāyikaṃ patirūpaṃ, sādhve’vaṃ sampaṭicchane.
1145. Yaṃ taṃ yato tato yena,
Tene’ti kāraṇe siyuṃ;
Asākalye tu cana ci, nipphale tu mudhā bhave.
1146. Kadāci jātu tulyā’tha, sabbato ca samantato;
Parito ca samantāpi, atha micchā musā bhave.
1147. Nisedhe na anomā’laṃ, nahi cetu sace yadi;
Anukulye tu saddhañca,
Nattaṃ [rattaṃ (ṭī.)] doso divā tva’he.
1148. Īsaṃ kiñci manaṃ appe, sahasā tu atakkite;
Pure ggato tu purato, peccā’mutrabhavantare.
1149. Aho hī vimhaye tuṇhī,
Tu mone thā’vi pātu ca;
Taṅkhaṇe sajju sapadi, balakkāre pasayha ca.
1150. Sudaṃ kho [vo (ka.)] assu yagghe ve,hā’dayo padapūraṇe;
Antarena’ntarā anto, vassaṃ nūna ca nicchaye.
1151. Ānande sañca diṭṭhā tha, virodhakathane nanu;
Kāmappavedane kacci, usūyopagame’tthu ca.
1152. Evā’vadhāraṇe ñeyyaṃ, yathāttaṃ tu yathātathaṃ;
Nīcaṃ appe, mahatyu’ccaṃ, atha pāto page samā.
1153. Nicce sadā sanaṃ [sanā (ka.)] pāyo,
Bāhulye bāhiraṃ bahi;
Bahiddhā bāhirā bāhye, sīghetu saṇikaṃ bhave.
1154. Atthaṃ adassane duṭṭhu, nindāyaṃ, vandane namo;
Sammā suṭṭhu pasaṃsāyaṃ, atho sattāya matthi ca.
1155. Sāyaṃ sāye’jja atrā’he,
Suve tu sve anāgate;
Tato pare parasuve, hiyyotu divase gate.
1156. Yattha yatra yahiṃcātha, tattha tatra tahiṃtahaṃ;
Atho uddhañca upari, heṭṭhā tu ca adho samā.
1157. Codane iṅgha handā’tha, ārādūrā ca ārakā;
Parammukhā tu ca raho, sammukhā tvā’vi pātu ca.
1158. Saṃsayatthamhi appeva, appevanāma nū’ti ca;
Nidassane iti’tthañca, evaṃ, kicche kathañci ca.
1159. Hā khede sacchi paccakkhe,
Dhuvaṃ thire’vadhāraṇe;
Tiro tu tiriyaṃ cātha, kucchāyaṃ duṭṭhu ku’ccate.
1160. Suvatthi āsiṭṭhatthamhi, nindāyaṃ tu dhī [dhi (ka.)] kathyate;
Kuhiñcanaṃ kuhiṃ kutra, kuttha kattha kahaṃ kva tha.
1161. Ihe’dhā’tra tu etthā’ttha,
Atha sabbatra sabbadhi;
Kadā kudācanaṃ cātha, tadāni ca tadā samā.
1162. Ādikamme bhusatthe ca, sambhavo’tiṇṇa tittisu;
Niyogi’ssariya’ppīti, dāna pūjā’gga, santisu.
1163. Dassane tappare saṅge, pasaṃsā, gati, suddhisu;
Hiṃsā, pakāranto’bhāva, viyogā’vayavesu ca;
Po’pasaggo disāyoge, patthanā, dhitiādisu.
1164. Parāsaddo parihāni, parājaya gatīsu ca;
Bhusatthe paṭilomatthe, vikkamā’masanādisu.
1165. Nissesā’bhāva sanyāsa, bhusattha mokkha rāsisu;
Gehā’deso’pamāhīna, pasādaniggatā’ccaye.
1166. Dassano’sānanikkhantā, dhobhāgesva’vadhāraṇe;
Sāmīpye bandhane cheka, ntobhāgo’paratīsu ca.
1167. Pātubhāve viyoge ca, nisedhādo ni dissati;
Atho nīharaṇe cevā, varaṇādo ca nī siyā.
1168. Uddhakamma viyoga tta, lābha titti samiddhisu;
Pātubhāva’ccayābhāva, pabalatte pakāsane;
Dakkha’ggatāsu kathane, sattimokkhādike u ca.
1169. Du kucchite’sadatthesu, virūpatte pya’sobhane;
Siyā’bhāvā’samiddhīsu, kicche cā’nandanādike.
1170. Saṃ samodhāna saṅkhepa, samantatta samiddhisu;
Sammā bhusa saha ppatthā, bhimukhatthesu saṅgate;
Vidhāne pabhave pūjā, punappunakriyādisu.
1171. Vividhā’tisayā’bhāva, bhusatti’ssariyā’ccaye;
Viyoge kalahe pātu, bhāve bhāse ca kucchane.
1172. Dūrā’nabhimukhattesu, mohā’navaṭṭhitīsu ca;
Padhāna dakkhatā kheda, sahatthādo vi dissati.
1173. Viyoge jānane cā’dho,bhāga nicchaya [bhāga’nicchaya (bhāga+anicchaya-ṭī)] suddhisu;
Īsadatthe paribhave, desa byāpana hānisu;
Vacokriyāya theyye ca, ñāṇappattādike ava.
1174. Pacchā bhusatta sādisyā, nupacchinnā’nuvattisu;
Hīne ca tatiyatthā’dho, bhāgesva’nugate hite;
Dese lakkhaṇa vicche’ttha, mbhūta bhāgādike anu.
1175. Samantatthe paricchede, pūjā’liṅgana vajjane;
Dosakkhāne nivāsanā, vaññā’dhāresu bhojane;
Soka byāpana tatvesu, lakkhaṇādo siyā pari.
1176. Ābhimukhya visiṭṭhu’ddha, kammasāruppavuddhisu;
Pūjā’dhika kulā’sacca, lakkhaṇādimhi cāpya’bhi.
1177. Adhiki’ssara, pāṭhā’dhi, ṭṭhāna, pāpuṇanesva’dhi;
Nicchaye coparittā’dhi, bhavane ca visesane.
1178. Paṭidānanisedhesu, vāmā’dānanivattisu;
Sādise paṭinidhimhi, ābhimukhyagatīsu ca.
1179. Patibodhe patigate, tathā punakriyāya ca;
Sambhāvane paṭiccatthe, patīti lakkhaṇādike;
Su sobhane sukhe sammā, bhusa suṭṭhu samiddhisu.
1180. Ābhimukhya, samīpā’di, kammā’liṅgana pattisu;
Mariyādu’ddhakammi’cchā, bandhanā’bhividhīsu ā.
1181. Nivāsā’vhāna gahaṇa, kicche’sattha nivattisu;
Appasādā’si saraṇa, patiṭṭhā’vimhayādisu.
1182. Antobhāva bhusattā’ti, saya pūjāsva’tikkame;
Bhūtabhāve pasaṃsāyaṃ, daḷhatthādo siyā ati.
1183. Sambhāvane ca garahā, pekkhāsu ca samuccaye;
Pañhe saṃvaraṇe ceva, āsīsatthe apī’ritaṃ.
1184. Niddese vajjane pūjā, pagate vāraṇepi ca;
Padussane ca garahā, corikā’do siyā apa.
1185. Samīpapūjā sādissa, dosakkhāno’papattisu;
Bhusatto’pagamā’dhikya, pubbakammanivattisu;
Gayhākāro’parittesu, upe’tya [upetya=upa+iti]’nasanā’dike.
1186. Evaṃ nidassanā’kāro, pamāsu sampahaṃsane;
Upadese ca vacana, paṭiggāhe’vadhāraṇe;
Garahāye’damatthe ca, parimāne ca pucchane.
1187. Samuccaye samāhāre, nvācaye ce’tarītare;
Padapūraṇamatte ca, casaddo avadhāraṇe.
1188. Iti hetupakāresu, ādimhi cā’vadhāraṇe;
Nidassane padatthassa, vipallāse samāpane.
1189. Samuccaye co’pamāyaṃ, saṃsaye padapūraṇe;
Vavatthitavibhāsāyaṃ, vā’vassagge vikappane.
1190. Bhūsane vāraṇe cā’laṃ, vuccate pariyattiyaṃ;
Atho’thā’nantarā’rambha, pañhesu padapūraṇe.
1191. Pasaṃsāgarahāsaññā, sīkārādo [svīkāra (ṭī.)] pi nāma tha;
Nicchaye cā’numānasmiṃ, siyā nūna vitakkane.
1192. Pucchā’vadhāraṇā’nuññā, sāntvanā’lapane [santanālapane (ka.)] nanu;
Vate’kaṃsa, dayā, hāsa, khedā’lapana, vimhaye.
1193. Vākyārambha, visādesu, handa hāse’nukampane;
Yāva tu tāva sākalya, mānā’vadhya’vadhāraṇe.
1194. Pācī, pura, ṅgatotthesu, puratthā paṭhame pyatha;
Pabandhe ca cirātīte, nikaṭāgāmike purā.
1195. Nisedhavākyālaṅkārā, vadhāraṇapasiddhisu;
Khalvā’sanne tu abhito-
Bhimukho’bhayatodike.
1196. Kāmaṃ yadyapisaddatthe, ekaṃsatthe ca dissati;
Atho pana visesasmiṃ, tatheva padapūraṇe.
1197. Hi kāraṇe visesā’va, dhāraṇe padapūraṇe;
Tu hetuvajje tatthā’tha, ku pāpe’sattha’kucchane.
1198. Nu saṃsaye ca pañhe tha, nānā’ nekattha vajjane;
Kiṃ tu pucchājigucchāsu, kaṃ tu vārimhi muddhani.
1199. Amā sahasamīpe tha, bhede appaṭhame puna;
Kirā’nussavā’rucisu, udā’pyatthe vikappane.
1200. Patīcī carime pacchā, sāmi tvaddhe jigucchane;
Pakāse sambhave pātu,
Aññoññe tu raho mitho.