3. Sāmaññakaṇḍa

4. Abyayavagga

1136. Abyayaṃ vuccate dāni, cirassaṃ tu ciraṃ tathā;

Cirena cirarattāya, saha saddhiṃ samaṃ amā.

1137. Punappunaṃ abhiṇhañcā, sakiṃ cā’bhikkhaṇaṃ muhuṃ;

Vajjane tu vinā nānā, antarena rite puthu.

1138. Balavaṃ suṭṭhu cā’tīvā, tisaye kimuta sva’ti;

Aho tu kiṃ kimū’ dāhu, vikappe kimuto’da ca.

1139. Avhāne bho are ambho,

Hambho re je’ṅga āvuso;

He hare tha kathaṃ kiṃsu, nanu kacci nu kiṃ samā.

1140. Adhune’tarahī’dāni, sampati aññadatthu tu;

Tagghe’ kaṃse sasakkañcā, ddhā kāmaṃ jātu ve have.

1141. Yāvatā tāvatā yāva, tāva kittāvatā tathā;

Ettāvatā ca kīve’ti, paricchedatthavācakā.

1142. Yathā tathā yatheve’vaṃ, yathānāma yathāhi ca;

Seyyathāpye’vamevaṃ, vā, tatheva ca yathāpi ca.

1143. Evampi ca seyyathāpi, nāma yatharivā’pi ca;

Paṭibhāgatthe yathāca, viya tatharivā’pi ca.

1144. Saṃ sāmañca sayaṃ cātha, āma sāhu lahū’pi ca;

Opāyikaṃ patirūpaṃ, sādhve’vaṃ sampaṭicchane.

1145. Yaṃ taṃ yato tato yena,

Tene’ti kāraṇe siyuṃ;

Asākalye tu cana ci, nipphale tu mudhā bhave.

1146. Kadāci jātu tulyā’tha, sabbato ca samantato;

Parito ca samantāpi, atha micchā musā bhave.

1147. Nisedhe na anomā’laṃ, nahi cetu sace yadi;

Anukulye tu saddhañca,

Nattaṃ [rattaṃ (ṭī.)] doso divā tva’he.

1148. Īsaṃ kiñci manaṃ appe, sahasā tu atakkite;

Pure ggato tu purato, peccā’mutrabhavantare.

1149. Aho hī vimhaye tuṇhī,

Tu mone thā’vi pātu ca;

Taṅkhaṇe sajju sapadi, balakkāre pasayha ca.

1150. Sudaṃ kho [vo (ka.)] assu yagghe ve,hā’dayo padapūraṇe;

Antarena’ntarā anto, vassaṃ nūna ca nicchaye.

1151. Ānande sañca diṭṭhā tha, virodhakathane nanu;

Kāmappavedane kacci, usūyopagame’tthu ca.

1152. Evā’vadhāraṇe ñeyyaṃ, yathāttaṃ tu yathātathaṃ;

Nīcaṃ appe, mahatyu’ccaṃ, atha pāto page samā.

1153. Nicce sadā sanaṃ [sanā (ka.)] pāyo,

Bāhulye bāhiraṃ bahi;

Bahiddhā bāhirā bāhye, sīghetu saṇikaṃ bhave.

1154. Atthaṃ adassane duṭṭhu, nindāyaṃ, vandane namo;

Sammā suṭṭhu pasaṃsāyaṃ, atho sattāya matthi ca.

1155. Sāyaṃ sāye’jja atrā’he,

Suve tu sve anāgate;

Tato pare parasuve, hiyyotu divase gate.

1156. Yattha yatra yahiṃcātha, tattha tatra tahiṃtahaṃ;

Atho uddhañca upari, heṭṭhā tu ca adho samā.

1157. Codane iṅgha handā’tha, ārādūrā ca ārakā;

Parammukhā tu ca raho, sammukhā tvā’vi pātu ca.

1158. Saṃsayatthamhi appeva, appevanāma nū’ti ca;

Nidassane iti’tthañca, evaṃ, kicche kathañci ca.

1159. Hā khede sacchi paccakkhe,

Dhuvaṃ thire’vadhāraṇe;

Tiro tu tiriyaṃ cātha, kucchāyaṃ duṭṭhu ku’ccate.

1160. Suvatthi āsiṭṭhatthamhi, nindāyaṃ tu dhī [dhi (ka.)] kathyate;

Kuhiñcanaṃ kuhiṃ kutra, kuttha kattha kahaṃ kva tha.

1161. Ihe’dhā’tra tu etthā’ttha,

Atha sabbatra sabbadhi;

Kadā kudācanaṃ cātha, tadāni ca tadā samā.

1162. Ādikamme bhusatthe ca, sambhavo’tiṇṇa tittisu;

Niyogi’ssariya’ppīti, dāna pūjā’gga, santisu.

1163. Dassane tappare saṅge, pasaṃsā, gati, suddhisu;

Hiṃsā, pakāranto’bhāva, viyogā’vayavesu ca;

Po’pasaggo disāyoge, patthanā, dhitiādisu.

1164. Parāsaddo parihāni, parājaya gatīsu ca;

Bhusatthe paṭilomatthe, vikkamā’masanādisu.

1165. Nissesā’bhāva sanyāsa, bhusattha mokkha rāsisu;

Gehā’deso’pamāhīna, pasādaniggatā’ccaye.

1166. Dassano’sānanikkhantā, dhobhāgesva’vadhāraṇe;

Sāmīpye bandhane cheka, ntobhāgo’paratīsu ca.

1167. Pātubhāve viyoge ca, nisedhādo ni dissati;

Atho nīharaṇe cevā, varaṇādo ca nī siyā.

1168. Uddhakamma viyoga tta, lābha titti samiddhisu;

Pātubhāva’ccayābhāva, pabalatte pakāsane;

Dakkha’ggatāsu kathane, sattimokkhādike u ca.

1169. Du kucchite’sadatthesu, virūpatte pya’sobhane;

Siyā’bhāvā’samiddhīsu, kicche cā’nandanādike.

1170. Saṃ samodhāna saṅkhepa, samantatta samiddhisu;

Sammā bhusa saha ppatthā, bhimukhatthesu saṅgate;

Vidhāne pabhave pūjā, punappunakriyādisu.

1171. Vividhā’tisayā’bhāva, bhusatti’ssariyā’ccaye;

Viyoge kalahe pātu, bhāve bhāse ca kucchane.

1172. Dūrā’nabhimukhattesu, mohā’navaṭṭhitīsu ca;

Padhāna dakkhatā kheda, sahatthādo vi dissati.

1173. Viyoge jānane cā’dho,bhāga nicchaya [bhāga’nicchaya (bhāga+anicchaya-ṭī)] suddhisu;

Īsadatthe paribhave, desa byāpana hānisu;

Vacokriyāya theyye ca, ñāṇappattādike ava.

1174. Pacchā bhusatta sādisyā, nupacchinnā’nuvattisu;

Hīne ca tatiyatthā’dho, bhāgesva’nugate hite;

Dese lakkhaṇa vicche’ttha, mbhūta bhāgādike anu.

1175. Samantatthe paricchede, pūjā’liṅgana vajjane;

Dosakkhāne nivāsanā, vaññā’dhāresu bhojane;

Soka byāpana tatvesu, lakkhaṇādo siyā pari.

1176. Ābhimukhya visiṭṭhu’ddha, kammasāruppavuddhisu;

Pūjā’dhika kulā’sacca, lakkhaṇādimhi cāpya’bhi.

1177. Adhiki’ssara, pāṭhā’dhi, ṭṭhāna, pāpuṇanesva’dhi;

Nicchaye coparittā’dhi, bhavane ca visesane.

1178. Paṭidānanisedhesu, vāmā’dānanivattisu;

Sādise paṭinidhimhi, ābhimukhyagatīsu ca.

1179. Patibodhe patigate, tathā punakriyāya ca;

Sambhāvane paṭiccatthe, patīti lakkhaṇādike;

Su sobhane sukhe sammā, bhusa suṭṭhu samiddhisu.

1180. Ābhimukhya, samīpā’di, kammā’liṅgana pattisu;

Mariyādu’ddhakammi’cchā, bandhanā’bhividhīsu ā.

1181. Nivāsā’vhāna gahaṇa, kicche’sattha nivattisu;

Appasādā’si saraṇa, patiṭṭhā’vimhayādisu.

1182. Antobhāva bhusattā’ti, saya pūjāsva’tikkame;

Bhūtabhāve pasaṃsāyaṃ, daḷhatthādo siyā ati.

1183. Sambhāvane ca garahā, pekkhāsu ca samuccaye;

Pañhe saṃvaraṇe ceva, āsīsatthe apī’ritaṃ.

1184. Niddese vajjane pūjā, pagate vāraṇepi ca;

Padussane ca garahā, corikā’do siyā apa.

1185. Samīpapūjā sādissa, dosakkhāno’papattisu;

Bhusatto’pagamā’dhikya, pubbakammanivattisu;

Gayhākāro’parittesu, upe’tya [upetya=upa+iti]’nasanā’dike.

1186. Evaṃ nidassanā’kāro, pamāsu sampahaṃsane;

Upadese ca vacana, paṭiggāhe’vadhāraṇe;

Garahāye’damatthe ca, parimāne ca pucchane.

1187. Samuccaye samāhāre, nvācaye ce’tarītare;

Padapūraṇamatte ca, casaddo avadhāraṇe.

1188. Iti hetupakāresu, ādimhi cā’vadhāraṇe;

Nidassane padatthassa, vipallāse samāpane.

1189. Samuccaye co’pamāyaṃ, saṃsaye padapūraṇe;

Vavatthitavibhāsāyaṃ, vā’vassagge vikappane.

1190. Bhūsane vāraṇe cā’laṃ, vuccate pariyattiyaṃ;

Atho’thā’nantarā’rambha, pañhesu padapūraṇe.

1191. Pasaṃsāgarahāsaññā, sīkārādo [svīkāra (ṭī.)] pi nāma tha;

Nicchaye cā’numānasmiṃ, siyā nūna vitakkane.

1192. Pucchā’vadhāraṇā’nuññā, sāntvanā’lapane [santanālapane (ka.)] nanu;

Vate’kaṃsa, dayā, hāsa, khedā’lapana, vimhaye.

1193. Vākyārambha, visādesu, handa hāse’nukampane;

Yāva tu tāva sākalya, mānā’vadhya’vadhāraṇe.

1194. Pācī, pura, ṅgatotthesu, puratthā paṭhame pyatha;

Pabandhe ca cirātīte, nikaṭāgāmike purā.

1195. Nisedhavākyālaṅkārā, vadhāraṇapasiddhisu;

Khalvā’sanne tu abhito-

Bhimukho’bhayatodike.

1196. Kāmaṃ yadyapisaddatthe, ekaṃsatthe ca dissati;

Atho pana visesasmiṃ, tatheva padapūraṇe.

1197. Hi kāraṇe visesā’va, dhāraṇe padapūraṇe;

Tu hetuvajje tatthā’tha, ku pāpe’sattha’kucchane.

1198. Nu saṃsaye ca pañhe tha, nānā’ nekattha vajjane;

Kiṃ tu pucchājigucchāsu, kaṃ tu vārimhi muddhani.

1199. Amā sahasamīpe tha, bhede appaṭhame puna;

Kirā’nussavā’rucisu, udā’pyatthe vikappane.

1200. Patīcī carime pacchā, sāmi tvaddhe jigucchane;

Pakāse sambhave pātu,