໔. ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ

໑. ອາວສຖປິຓ຺ຑສິກ຺ຂາປທໍ

໒໐໓. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປູຄສ຺ສ ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑໍ ອລຠມານາ ອາວສຖໍ ອຄມໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ຈິຣສ຺ສມ຺ປິ ຠທນ຺ຕາ ອາຄຕາ’’ຕິ ເຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິວິສິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ທຸຕິຍມ຺ປິ ທິວສໍ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ທິວສໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑໍ ອລຠມານາ ອາວສຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກິໍ ມຍໍ ກຣິສ຺ສາມ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ! ຫິຍ຺ໂຍປິ ອິເຘວ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ອປສກ຺ກນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ນຍິເມສຎ຺ເຎວ ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ; ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ເອໂກ ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໐໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອາວສໂຖ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ຈິຣສ຺ສມ຺ປິ ເຖໂຣ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິວິສິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຸຕ຺ຕາວິສ຺ສ ຂໂຣ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ນາສກ຺ຂິ ຕມ຺ຫາ ອາວສຖາ ປກ຺ກມິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ທິວສໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ; ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອນຸວສິຕ຺ວາ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໐໕. ‘‘ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອໂກ ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໐໖. ອຄິລາໂນ ນາມ ສກ຺ໂກຕິ ຕມ຺ຫາ ອາວສຖາ ປກ຺ກມິຕຸໍ.

ຄິລາໂນ ນາມ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຕມ຺ຫາ ອາວສຖາ ປກ຺ກມິຕຸໍ.

ອາວສຖປິຓ຺ໂຑ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ – ສາລາຍ ວາ ມຓ຺ຑເປ ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ອຊ຺ໂຌກາເສ ວາ ອໂນທິສ຺ສ ຍາວທຕ຺ໂຖ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສກິໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ‘ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໐໗. ອຄິລາໂນ ອຄິລານສຎ຺ຎີ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄິລາໂນ ເວມຕິໂກ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຄິລາໂນ ຄິລານສຎ຺ຎີ ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ອາວສຖປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຄິລາໂນ ອຄິລານສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄິລາໂນ ເວມຕິໂກ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຄິລາໂນ ຄິລານສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໐໘. ອນາປຕ຺ຕິ ຄິລານສ຺ສ, ອຄິລາໂນ ສກິໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ສາມິກາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ຕິ, ໂອທິສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຍາວທຕ຺ໂຖ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ອາວສຖປິຓ຺ຑສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໐໙. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເທວທຕ຺ໂຕ ປຣິຫີນລາຠສກ຺ກາໂຣ ສປຣິໂສ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ກສ຺ສ ສມ຺ປນ຺ນໍ ນ ມນາປໍ, ກສ຺ສ ສາທຸໍ ນ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເທວທຕ຺ໂຕ ສປຣິໂສ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ເທວທຕ຺ຕ, ສປຣິໂສ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ສປຣິໂສ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຄິລາເນ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຈີວຣທານສມເຍ ສຈີວຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ – ‘‘ໂຠເຊຕ຺ວາ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣທານສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຈີວຣກາຣເກ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣກາຣສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມນຸສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ອທ຺ຘານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕໍ, ອາວຸໂສ, ອາຄເມຖ; ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານຄມນສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ມນຸສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ນາວາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕໍ, ອາວຸໂສ, ຕີຣໍ ອຸປເນຖ; ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາວາຠິຣຸຫນສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ, ນາວາຠິຣຸຫນສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໕. ເຕນ ໐ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ທິສາສຸ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ ຠິກ຺ຂູ ຣາຊຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ມນຸສ຺ສາ ນານາເວຣຊ຺ຊເກ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຄຓໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ, ນາວາຠິຣຸຫນສມໂຍ, ມຫາສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ຎາຕິສາໂລຫິໂຕ ອາຊີວເກສຸ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພປາສຓ຺ຑິກຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສເຈ ຕ຺ວໍ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຐມໍ ໂຠເຊຍ຺ຍາສິ’’. ‘‘ເອວໍ ກເຣຍ຺ຍາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ ເມ ຠິກ຺ຂູ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ຄຓໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠວມ຺ປິ ໂຄຕໂມ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຫມ຺ປິ ປພ຺ພຊິໂຕ; ອຣຫຕິ ປພ຺ພຊິໂຕ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ. ອຘິວາເສຕຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອາຊີວໂກ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓຠຕ຺ຕສມເຍ ຄຓໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໑໗. ຄຓໂຠຊເນ , ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ, ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ, ນາວາຠິຣຸຫນສມໂຍ, ມຫາສມໂຍ, ສມຓຠຕ຺ຕສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

໒໑໘. ຄຓໂຠຊນໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ເອຕໍ ຄຓໂຠຊນໍ ນາມ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ຄິລານສມໂຍ ນາມ ອນ຺ຕມໂສ ປາທາປິ ຜລິຕາ [ຜາລິຕາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ຄິລານສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ຈີວຣທານສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈມາສາ. ‘‘ຈີວຣທານສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ຈີວຣກາຣສມໂຍ ນາມ ຈີວເຣ ກຍິຣມາເນ. ‘‘ຈີວຣກາຣສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ ນາມ ‘‘ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ຄຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຄເຕນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ນາວາຠິຣຸຫນສມໂຍ ນາມ ‘‘ນາວໍ ອຠິຣຸຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອາຣຸຬ຺ເຫນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ໂອຣຸຬ຺ເຫນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ມຫາສມໂຍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຍາເປນ຺ຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ອາຄເຕ ນ ຍາເປນ຺ຕິ. ‘‘ມຫາສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ສມຓຠຕ຺ຕສມໂຍ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ໂນ ຠຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ສມຓຠຕ຺ຕສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໑໙. ຄຓໂຠຊເນ ຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຄຓໂຠຊເນ ເວມຕິໂກ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ຄຓໂຠຊເນ ນຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ນຄຓໂຠຊເນ ຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນຄຓໂຠຊເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນຄຓໂຠຊເນ ນຄຓໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໒໐. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ທ຺ເວ ຕໂຍ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ, ສລາກຠຕ຺ຕໍ, ປກ຺ຂິກໍ, ອຸໂປສຖິກໍ, ປາຏິປທິກໍ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໒໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວສາລິຍໍ ປຓີຕານໍ ຠຕ຺ຕານໍ ຠຕ຺ຕປຏິປາຏິ ອຘິຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ [ກມ຺ມກຣສ຺ສ (ສີ.)] ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນ ໂຂ ອິທໍ ໂອຣກໍ ຠວິສ຺ສຕິ ຍຖຍິເມ ມນຸສ຺ສາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຠຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ; ຍໍນູນາຫມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ເຍນ ກິຣປຕິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ກິຣປຕິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ. ເທຫິ ເມ ເວຕນ’’ນ຺ຕິ. ໂສປິ ໂຂ ກິຣປຕິໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປສນ຺ໂນ. ອຖ ໂຂ ໂສ ກິຣປຕິໂກ ຕສ຺ສ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ ອພ຺ຠາຕິເຣກໍ [ອຕິເຣກໍ (ສ຺ຍາ.)] ເວຕນໍ ອທາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ‘‘ມຫາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ຊານາຫີ’’ຕິ. ‘‘ໂຫຕຸ [ໂຫຕຸ ເມ (ກ.)] ຠນ຺ເຕ, ມຫາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ພຫູ ເມ ພທຣາ ປຏິຍຕ຺ຕາ ພທຣມິສ຺ເສນ ເປຍ຺ຍາ ປຣິປູຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ທລິທ຺ເທນ ກິຣ ກມ຺ມກາເຣນ ສ຺ວາຕນາຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ພທຣມິສ຺ເສນ ເປຍ຺ຍາ ປຣິປູຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕ ກາລສ຺ເສວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ທລິທ຺ເທນ ກິຣ ກມ຺ມກາເຣນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິມນ຺ຕິໂຕ’’ຕິ. ເຕ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອຠິຫຣິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຕສ຺ສ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠິກ຺ຂູ ປຣິວິສຕິ. ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ໂຖກໍ, ອາວຸໂສ, ເທຫິ. ໂຖກໍ, ອາວຸໂສ, ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອຍໍ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ’ຕິ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖ. ປຫູຕໍ ເມ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ.

ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວທຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕໍກາຣຓາ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ອປິຈ, ມຍໍ ກາລສ຺ເສວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ; ເຕນ ມຍໍ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ທລິທ຺ໂທ ກມ຺ມກາໂຣ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ມຍາ ນິມນ຺ຕິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ນ ຈາຫໍ ປຏິພໂລ ຍາວທຕ຺ຖໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິມນ຺ຕິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິມນ຺ຕິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິມນ຺ຕິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໒໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊາຫິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ອຕ຺ຖິ ເມ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຸສ຺ສູເຣ [ອຸສ຺ສູເຣນ (ກ.)] ອາຫຣີຍິຕ຺ຖ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໒໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຈີວຣທານສມເຍ ສຈີວຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ [ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ (ອິຕິປິ)] ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ – ‘‘ໂຠເຊຕ຺ວາ ຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຈີວຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣທານສມເຍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໒໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຈີວຣກາຣເກ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ນາຘິວາເສນ຺ຕິ – ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈີວຣກາຣສມເຍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໒໕. ‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສມໂຍ. ຄິລານສມໂຍ, ຈີວຣທານສມໂຍ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ – ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສມໂຍ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໒໖. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ເຍນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຸລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຠຄວໂຕ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ຈ ອານນ຺ທສ຺ສ ໂຠຊນໍ ອທໍສຸ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ຄຓ຺ຫາຫິ [ປຕິຄຓ຺ຫາຫິ (ສີ.)], ອານນ຺ທາ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ຠຄວາ, ອຕ຺ຖິ ເມ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນຫານນ຺ທ, ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ [ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິກປ຺ເປຕພ຺ພໍ – ‘ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີ’’’ຕິ.

໒໒໗. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ເອຕໍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ນາມ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສມຍໍ.

ຄິລານສມໂຍ ນາມ ນ ສກ຺ໂກຕິ ເອກາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ‘‘ຄິລານສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ຈີວຣທານສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ປຎ຺ຈ ມາສາ. ‘‘ຈີວຣທານສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ຈີວຣກາຣສມໂຍ ນາມ ຈີວເຣ ກຍິຣມາເນ. ‘‘ຈີວຣກາຣສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໒໘. ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ເວມຕິໂກ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ນປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ, ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ນປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນປຣມ຺ປຣໂຠຊເນ ນປຣມ຺ປຣໂຠຊນສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໒໙. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍ, ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ທ຺ເວ ຕໂຍ ນິມນ຺ຕເນ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນິມນ຺ຕນປຏິປາຏິຍາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ສກເລນ ຄາເມນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ສກເລນ ປູເຄນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ປູເຄ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນິມນ຺ຕິຍມາໂນ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ຠຓຕິ, ນິຈ຺ຈຠຕ຺ເຕ, ສລາກຠຕ຺ເຕ, ປກ຺ຂິເກ, ອຸໂປສຖິເກ, ປາຏິປທິເກ, ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ກາຓມາຕຸສິກ຺ຂາປທໍ

໒໓໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ ປສນ຺ນາ. ກາຓາ ຄາມເກ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທິນ຺ນາ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ກາຓາ ມາຕຸຆຣໍ ອຄມາສິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອຖ ໂຂ ກາຓາຍ ສາມິໂກ ກາຓາຍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ກາຓາ, ອິຈ຺ຉາມິ ກາຓາຍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ‘‘ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ປູວໍ [ປູປໍ (ຓ຺ວາທິ)] ປຈິ. ປກ຺ເກ ປູເວ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປິຓ຺ຑຈາຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກາຓມາຕາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສປິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ປູວໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມາສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ກາຓາຍ ສາມິໂກ ກາຓາຍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ກາຓາ, ອິຈ຺ຉາມິ ກາຓາຍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ‘‘ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ປູວໍ ປຈິ. ປກ຺ເກ ປູເວ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປິຓ຺ຑຈາຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກາຓມາຕາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສປິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ປູວໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມາສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ກາຓາຍ ສາມິໂກ ກາຓາຍ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕຸ ກາຓາ, ອິຈ຺ຉາມິ ກາຓາຍ ອາຄຕໍ. ສເຈ ກາຓາ ນາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ອຫໍ ອຎ຺ຎໍ ປຊາປຕິໍ ອາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ກິສ຺ມິໍ ວິຍ ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ປູວໍ ປຈິ. ປກ຺ເກ ປູເວ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປິຓ຺ຑຈາຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກາຓມາຕາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ໂສປິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ປູວໍ ທາເປສິ. ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ປູວໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ກາຓາຍ ສາມິໂກ ອຎ຺ຎໍ ປຊາປຕິໍ ອາເນສິ.

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ກາຓາ – ‘‘ເຕນ ກິຣ ປຸຣິເສນ ອຎ຺ຎາ ປຊາປຕິ ອານີຕາ’’ຕິ. ສາ ໂຣທນ຺ຕີ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ກາຓມາຕາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ກາຓມາຕຣໍ ອຸປາສິກໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສາຍໍ ກາຓາ ໂຣທຕີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ກາຓມາຕາ ອຸປາສິກາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກາຓມາຕຣໍ ອຸປາສິກໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

໒໓໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຖ ຣາຊຄຫາ ປຏິຍາໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ປິຓ຺ຑຈາຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ສຕ຺ຖໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຕຸໍ ທາເປສິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ສຕ຺ຕຸໍ ທາເປສິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສປິ ສຕ຺ຕຸໍ ທາເປສິ. ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມາສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອຸປາສໂກ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຊ຺ຊຓ຺ໂຫ, ອຍ຺ຍາ, ອາຄເມຖ, ຍຖາປຏິຍຕ຺ຕໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ອຍ຺ຍານໍ ທິນ຺ນໍ. ປາເຖຍ຺ຍໍ ປຏິຍາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ນາຍ຺ໂຍ [ນາຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ.)] ສກ຺ກາ ອາຄເມຕຸໍ, ປຍາໂຕ ສຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ປາເຖຍ຺ຍໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ໂຈຣາ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສນ຺ຕິ! ອຍໍ ອິເມສໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂຈເຣຫິ ອຈ຺ຉິນ຺ໂນ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ, ສງ຺ຆຜາສຸຕາຍ…ເປ… ວິນຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໓໒. ‘‘ຠິກ຺ຂຸໍ ປເນວ ກຸລໍ ອຸປຄຕໍ ປູເວຫິ ວາ ມນ຺ເຖຫິ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍ, ອາກງ຺ຂມາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູຣາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີ’’ຕິ.

໒໓໓. ຠິກ຺ຂຸໍ ປເນວ ກຸລໍ ອຸປຄຕນ຺ຕິ ກຸລໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸລານິ – ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ, ເວສ຺ສກຸລໍ, ສຸທ຺ທກຸລໍ.

ອຸປຄຕນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ.

ປູວໍ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປເຫຓກຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ.

ມນ຺ຖໍ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປາເຖຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ.

ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍາຕິ ຍາວຕກໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕາວຕກໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ.

ອາກງ຺ຂມາເນນາຕິ ອິຈ຺ຉມາເນນ.

ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູຣາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ທ຺ເວຕໂຍ ປຕ຺ຕປູຣາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘‘ອມຸຕ຺ຣ ມຍາ ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູຣາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາ, ມາ ໂຂ ຕຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ. ສເຈ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ນ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສເຈ ອາຈິກ຺ຂິເຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິກ຺ກມນໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸຘມ຺ມຕາ.

໒໓໔. ອຕິເຣກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຕິເຣກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ເວມຕິໂກ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອຕິເຣກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ອູນກສຎ຺ຎີ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ອຕິເຣກສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ອູນກສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໓໕. ອນາປຕ຺ຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອູນກທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູເຣ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ປເຫຓກຕ຺ຖາຍ ນ ປາເຖຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕິ, ປເຫຓກຕ຺ຖາຍ ວາ ປາເຖຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ວາ ປຏິຍຕ຺ຕເສສກໍ ເທນ຺ຕິ, ຄມເນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ເຘ ເທນ຺ຕິ, ຎາຕການໍ ປວາຣິຕານໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ກາຓມາຕຸສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ

໒໓໖. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິຕາ ຎາຕິກຸລານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ ເອກຈ຺ເຈ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຏິວິສ຺ສເກ [ປຏິວິສເກ (ໂຍຊນາ)] ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠິກ຺ຂູ ມຍາ ອຍ຺ຍາ ສນ຺ຕປ຺ປິຕາ. ເອຖ, ຕຸມ຺ເຫປິ ສນ຺ຕປ຺ເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ໂຍ [ອຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ.)], ອມ຺ເຫ ສນ຺ຕປ຺ເປສ຺ສສິ? ເຍປິ ຕຍາ ນິມນ຺ຕິຕາ ເຕປິ ອມ຺ຫາກໍ ຆຣານິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ ເອກຈ຺ເຈ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ອຄມໍສູ’’ຕິ!

ອຖ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຊ຺ຌາຍຕິ ຂິຍ຺ຍຕິ ວິປາເຈຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ນ ຈາຫໍ ປຏິພໂລ ຍາວທຕ຺ຖໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປາເຈນ຺ຕສ຺ສ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໓໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຄິລານານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຓີເຕ ປິຓ຺ຑປາເຕ ນີຫຣນ຺ຕິ. ຄິລານາ ນ ຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ຕານິ ຠິກ຺ຂູ ຉຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທໍ ມຫາສທ຺ທໍ ກາໂກຣວສທ຺ທໍ. ສຸຕ຺ວານ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອານນ຺ທ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ໂທ ມຫາສທ຺ໂທ ກາໂກຣວສທ຺ໂທ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ປນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູ ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລານສ຺ສ ຈ ອຄິລານສ຺ສ ຈ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ – ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໓໘. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໓໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠຸຕ຺ຕາວີ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ຠຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ປວາຣິໂຕ ນາມ ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕ ອຠິຫຣຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ ອກປ຺ປິຍກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ອນຸຈ຺ຈາຣິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ອຫຕ຺ຖປາເສ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ປວາຣິເຕນ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐິເຕນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ’’ – ເອຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ.

ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ ກປ຺ປິຍກຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ປວາຣິເຕນ ອາສນາ ອວຸຏ຺ຐິເຕນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອຕໍ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໔໐. ອນຕິຣິຕ຺ເຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອນຕິຣິຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ອນຕິຣິຕ຺ເຕ ອຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຣິຕ຺ເຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຣິຕ຺ເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຕິຣິຕ຺ເຕ ອຕິຣິຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໔໑. ອນາປຕ຺ຕິ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຫຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄິລານສ຺ສ ເສສກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ

໒໔໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ ສາວຕ຺ຖິໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣຕິ. ທຸຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາວຸໂສ, ເອວຣູປມກາສິ, ເນຕໍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອຸປນນ຺ຘິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມໍສຸ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປູຄສ຺ສ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕິ. ອຸປນທ຺ໂຘ [ອຸປນນ຺ໂຘ (ກ.)] ຠິກ຺ຂຸ ຎາຕິກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊາຫິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິປຸຓ຺ໂຓມ຺ຫີ’’ຕິ. ‘‘ສຸນ຺ທໂຣ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ຠຸຎ຺ຊາຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິປ຺ປີຬິຍມາໂນ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊິ. ອຸປນທ຺ໂຘ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ [ຕ຺ວໍ ຫິ (ສ຺ຍາ.)] ນາມ, ອາວຸໂສ, ມໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎສິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊສີ’’ຕິ. ‘‘ນນຸ, ອາວຸໂສ, ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນນຸ, ອາວຸໂສ, ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ປວາຣິຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ໂຠຊເນນ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣສ຺ສຕີ’’ ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ປວາຣິຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ໂຠຊເນນ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣສີຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ປວາຣິຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ໂຠຊເນນ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣສ຺ສສິ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໔໓. ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ປວາຣິຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ຂາທນີເຍນ ວາ ໂຠຊນີເຍນ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍ – ‘ຫນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ, ຂາທ ວາ ຠຸຎ຺ຊ ວາ’ຕິ, ຊານໍ ອາສາທນາເປກ຺ໂຂ, ຠຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໔໔. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ຠຸຕ຺ຕາວີ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ, ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ຠຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ປວາຣິໂຕ ນາມ ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິໂຕ ອຠິຫຣຕິ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ ອກປ຺ປິຍກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ອນຸຈ຺ຈາຣິຕກຕໍ ໂຫຕິ, ອຫຕ຺ຖປາເສ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຠຸຕ຺ຕາວິນາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຠຸຕ຺ຕາວິນາ ປວາຣິເຕນ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐິເຕນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ອລເມຕໍ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ຄິລານາຕິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ນາມ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຍ຺ຍາຕິ ຍາວຕກໍ ອິຈ຺ຉສິ ຕາວຕກໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ.

ຊານາຕິ ນາມ ສາມໍ ວາ ຊານາຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ໂສ ວາ ອາໂຣເຈຕິ.

ອາສາທນາເປກ຺ໂຂຕິ ‘‘ອິມິນາ ອິມໍ ໂຈເທສ຺ສາມິ ສາເຣສ຺ສາມິ ປຏິໂຈເທສ຺ສາມິ ປຏິສາເຣສ຺ສາມິ ມງ຺ກຸ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຠິຫຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຕສ຺ສ ວຈເນນ ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂຠຊນປຣິໂຍສາເນ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໔໕. ປວາຣິເຕ ປວາຣິຕສຎ຺ຎີ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ຂາທນີເຍນ ວາ ໂຠຊນີເຍນ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ປວາຣິເຕ ເວມຕິໂກ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ຂາທນີເຍນ ວາ ໂຠຊນີເຍນ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປວາຣິເຕ ອປ຺ປວາຣິຕສຎ຺ຎີ ອນຕິຣິຕ຺ເຕນ ຂາທນີເຍນ ວາ ໂຠຊນີເຍນ ວາ ອຠິຫຏ຺ຐຸໍ ປວາເຣຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຠິຫຣຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ຕສ຺ສ ວຈເນນ ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປວາຣິເຕ ປວາຣິຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປວາຣິເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອປ຺ປວາຣິເຕ ອປ຺ປວາຣິຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໔໖. ອນາປຕ຺ຕິ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ເທຕິ, ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊາຫີ’’ຕິ ເທຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຫຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉາຫີຕິ ເທຕິ, ຄິລານສ຺ສ ເສສກໍ ເທຕິ, ‘‘ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ເທຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໔໗. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ຊໍ ທສ຺ສນາຍ ອຄມໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ນຫາເປຕ຺ວາ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ຂາທນີຍໍ ອທໍສຸ. ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຂາທນີຍໍ ອາທາຍ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຄຓ຺ຫາຖາວຸໂສ, ຂາທນີຍໍ ຂາທຖາ’’ຕິ. ‘‘ກຸໂຕ ຕຸມ຺ເຫຫິ, ອາວຸໂສ, ຂາທນີຍໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ວິກາເລ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິກາເລ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິກາເລ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ…ເປ… ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິກາເລ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຖາຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ວິກາເລ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ! ເນຕໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໒໔໘. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ວິກາເລ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໔໙. ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ວິກາໂລ ນາມ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ວີຕິວຕ຺ເຕ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

໒໕໐. ວິກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ວິກາເລ ເວມຕິໂກ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ. ວິກາເລ ກາລສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ກາເລ ກາລສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໒໕໑. ອນາປຕ຺ຕິ ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທໍ