໑໗໗. ລິຈ຺ຉວີວຕ຺ຖຸ

໒໘໙. [ທີ. ນິ. ໒.໑໖໑ ອາທໂຍ] ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເວສາລິກາ ລິຈ຺ຉວີ – ຠຄວາ ກິຣ ໂກຏິຄາມໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ. ອຖ ໂຂ ເວສາລິກາ ລິຈ຺ຉວີ ຠທ຺ຣານິ ຠທ຺ຣານິ ຍານານິ ໂຍຊາເປຕ຺ວາ ຠທ຺ຣໍ ຠທ຺ຣໍ ຍານໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຠທ຺ເຣຫິ ຠທ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ເວສາລິຍາ ນິຍ຺ຍາສຸໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ລິຈ຺ຉວີ ນີລາ ໂຫນ຺ຕິ ນີລວຓ຺ຓາ ນີລວຕ຺ຖາ ນີລາລງ຺ກາຣາ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ລິຈ຺ຉວີ ປີຕາ ໂຫນ຺ຕິ ປີຕວຓ຺ຓາ ປີຕວຕ຺ຖາ ປີຕາລງ຺ກາຣາ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ລິຈ຺ຉວີ ໂລຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ ໂລຫິຕວຓ຺ຓາ ໂລຫິຕວຕ຺ຖາ ໂລຫິຕາລງ຺ກາຣາ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ລິຈ຺ຉວີ ໂອທາຕາ ໂຫນ຺ຕິ ໂອທາຕວຓ຺ຓາ ໂອທາຕວຕ຺ຖາ ໂອທາຕາລງ຺ກາຣາ. ອຖ ໂຂ ອມ຺ພປາລີ ຄຓິກາ ທຫຣານໍ ທຫຣານໍ ລິຈ຺ຉວີນໍ ອີສາຍ ອີສໍ ຍຸເຄນ ຍຸຄໍ ຈກ຺ເກນ ຈກ຺ກໍ ອກ຺ເຂນ ອກ຺ຂໍ ປຏິວຏ຺ເຏສິ [ປຏິວຕ຺ເຕສິ (ກ.)]. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ອມ຺ພປາລິໍ ຄຓິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິສ຺ສ, ເຊ ອມ຺ພປາລິ, ທຫຣານໍ ທຫຣານໍ [ອມ຺ຫາກໍ ທຫຣານໍ ທຫຣານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ລິຈ຺ຉວີນໍ ອີສາຍ ອີສໍ ຍຸເຄນ ຍຸຄໍ ຈກ຺ເກນ ຈກ຺ກໍ ອກ຺ເຂນ ອກ຺ຂໍ ປຏິວຏ຺ເຏສີ’’ຕິ? ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ ມຍາ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ, ສ຺ວາຕນາຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິມນ຺ຕິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເທຫິ, ເຊ ອມ຺ພປາລິ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ສຕສຫສ຺ເສນາ’’ຕິ. ‘‘ສເຈປິ ເມ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ, ເວສາລິໍ ສາຫາຣໍ ທຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖ, ເນວ ທຊ຺ຊາຫໍ ຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ອງ຺ຄຸລິໍ ໂຜເຏສຸໍ – ‘‘ຊິຕມ຺ຫາ ວຕ, ໂຠ, ອມ຺ພກາຍ, ປຣາຊິຕມ຺ຫ ວຕ, ໂຠ, ອມ຺ພກາຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ, ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຫິ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ, ໂອໂລເກຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ລິຈ຺ຉວີປຣິສໍ; ອປໂລເກຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ລິຈ຺ຉວີປຣິສໍ; ອຸປສໍຫຣຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ລິຈ຺ຉວີປຣິສໍ ຕາວຕິໍສປຣິສ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ຍາວຕິກາ ຍານສ຺ສ ຠູມິ, ຍາເນນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິກາວ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຕາ ສມາທປິຕາ ສມຸຕ຺ເຕຊິຕາ ສມ຺ປຫໍສິຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ‘‘ອຘິວຸຏ຺ໂຐມ຺ຫິ, ລິຈ຺ຉວີ, ສ຺ວາຕນາຍ ອມ຺ພປາລິຍາ ຄຓິກາຍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ອງ຺ຄຸລິໍ ໂຜເຏສຸໍ – ‘‘ຊິຕມ຺ຫ ວຕ, ໂຠ, ອມ຺ພກາຍ, ປຣາຊິຕມ຺ຫ ວຕ, ໂຠ, ອມ຺ພກາຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ລິຈ຺ຉວີ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ໂກຏິຄາເມ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ [ມຫາປຣິນິພ຺ພານສຸຕ຺ເຕ ອນຸສນ຺ຘິ ອຎ຺ຎຖາ ອາຄໂຕ] ເຍນ ນາຕິກາ [ນາທິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ນາຕິເກ ວິຫຣຕິ ຄິຎ຺ຊກາວສເຖ. ອຖ ໂຂ ອມ຺ພປາລີ ຄຓິກາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ສເກ ອາຣາເມ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອມ຺ພປາລິຍາ ຄຓິກາຍ ປຣິເວສນາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ອຖ ໂຂ ອມ຺ພປາລີ ຄຓິກາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ອມ຺ພປາລີ ຄຓິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພວນໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອາຣາມໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອມ຺ພປາລິໍ ຄຓິກໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ມຫາວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ.

ລິຈ຺ຉວີວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ລິຈ຺ຉວິຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ ຕຕິໂຍ.