໑໖໒. ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉວຕ຺ຖຸ

໒໗໐. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຣາ. ໖໑໘ ອາທໂຍ] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຣາຊຄເຫ ປພ຺ຠາຣໍ ໂສຘາເປຕິ ເລຓໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຍນາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ກາຣາເປຕີ’’ຕິ? ‘‘ປພ຺ຠາຣໍ, ມຫາຣາຊ, ໂສຘາເປມິ, ເລຓໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ໂຖ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ອາຣາມິເກນາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ອາຣາມິໂກ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ‘ເອວໍ, ມຫາຣາຊາ’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ, ສມາທເປສິ, ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ, ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ອາຍສ຺ມຕາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ເຉນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ຣາຊາ, ຠນ຺ເຕ, ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ອາຣາມິກໍ ທາຕຸກາໂມ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣາມິກ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຍນາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອນຸຎ຺ຎາໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ອາຣາມິໂກ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ອາຣາມິກໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉສ຺ສ ອາຣາມິກໍ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ, ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ, ຈິເຣນ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ສພ຺ພຕ຺ຖກໍ ມຫາມຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂຍ ມຍາ, ຠເຓ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ອາຣາມິໂກ ປຏິສ຺ສຸໂຕ, ທິນ຺ໂນ ໂສ ອາຣາມິໂກ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ເທວ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ອາຣາມິໂກ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ຈິຣໍ ນຸ ໂຂ, ຠເຓ, ອິໂຕ [ອິໂຕ ຣຕ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຫິ ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ໂສ ມຫາມຕ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຄເຓຕ຺ວາ [ວິຄເຓຕ຺ວາ (ສີ.)] ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຎ຺ຈ, ເທວ, ຣຕ຺ຕິສຕານີ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ, ຠເຓ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອາຣາມິກສຕານິ ເທຫີຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ມຫາມຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອາຣາມິກສຕານິ ປາທາສິ, ປາຏິເຍກ຺ໂກ ຄາໂມ ນິວິສິ. ‘ອາຣາມິກຄາມໂກຕິ’ປິ ນໍ ອາຫໍສຸ, ‘ປິລິນ຺ທຄາມໂກ’ຕິປິ ນໍ ອາຫໍສຸ.

໒໗໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຕສ຺ມິໍ ຄາມເກ ກຸລູປໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ປິລິນ຺ທຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຕສ຺ມິໍ ຄາມເກ ອຸສ຺ສໂວ ໂຫຕິ. ທາຣກາ ອລງ຺ກຕາ ມາລາກິຕາ ກີຬນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ປິລິນ຺ທຄາມເກ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ອາຣາມິກສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຕສ຺ສາ ອາຣາມິກິນິຍາ ຘີຕາ ອຎ຺ເຎ ທາຣເກ ອລງ຺ກເຕ ມາລາກິເຕ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ໂຣທຕິ – ‘ມາລໍ ເມ ເທຖ, ອລງ຺ກາຣໍ ເມ ເທຖາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຕໍ ອາຣາມິກິນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສາຍໍ ທາຣິກາ ໂຣທຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທາຣິກາ ອຎ຺ເຎ ທາຣເກ ອລງ຺ກເຕ ມາລາກິເຕ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ໂຣທຕິ – ‘ມາລໍ ເມ ເທຖ, ອລງ຺ກາຣໍ ເມ ເທຖາ’ຕິ. ກຸໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ທຸຄ຺ຄຕານໍ ມາລາ, ກຸໂຕ ອລງ຺ກາໂຣ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຕິຓຓ຺ຑຸປກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອາຣາມິກິນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທິມໍ ຕິຓຓ຺ຑຸປກໍ ຕສ຺ສາ ທາຣິກາຍ ສີເສ ປຏິມຸຎ຺ຈາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາ ອາຣາມິກິນີ ຕໍ ຕິຓຓ຺ຑຸປກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ທາຣິກາຍ ສີເສ ປຏິມຸຎ຺ຈິ. ສາ ອໂຫສິ ສຸວຓ຺ຓມາລາ ອຠິຣູປາ, ທສ຺ສນີຍາ, ປາສາທິກາ; ນຕ຺ຖິ ຕາທິສາ ຣຎ຺ໂຎປິ ອນ຺ເຕປຸເຣ ສຸວຓ຺ຓມາລາ. ມນຸສ຺ສາ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ອມຸກສ຺ສ, ເທວ, ອາຣາມິກສ຺ສ ຆເຣ ສຸວຓ຺ຓມາລາ ອຠິຣູປາ, ທສ຺ສນີຍາ, ປາສາທິກາ; ນຕ຺ຖິ ຕາທິສາ ເທວສ຺ສປິ ອນ຺ເຕປຸເຣ ສຸວຓ຺ຓມາລາ; ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ? ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຈຣິກາຍ ອາຠຕາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຕໍ ອາຣາມິກກຸລໍ ພນ຺ຘາເປສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ປິລິນ຺ທຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ປິລິນ຺ທຄາມເກ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຕສ຺ສ ອາຣາມິກສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິວິສ຺ສເກ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຫໍ ອິມໍ ອາຣາມິກກຸລໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕິສ຺ສາ, ຠນ຺ເຕ, ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ ກາຣຓາ ຣຎ຺ຎາ ພນ຺ຘາປິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຍນາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິສ຺ສ, ມຫາຣາຊ, ອາຣາມິກກຸລໍ ພນ຺ຘາປິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອາຣາມິກສ຺ສ ຆເຣ ສຸວຓ຺ຓມາລາ ອຠິຣູປາ, ທສ຺ສນີຍາ, ປາສາທິກາ; ນຕ຺ຖິ ຕາທິສາ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອນ຺ເຕປຸເຣ ສຸວຓ຺ຓມາລາ; ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ? ນິສ຺ສໍສຍໍ ໂຈຣິກາຍ ອາຠຕາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ປາສາທໍ ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈິ; ໂສ ອໂຫສິ ສພ຺ພໂສວຓ຺ຓມໂຍ. ‘‘ອິທໍ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ຕາວ ພຫຸໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ກຸໂຕ’’ຕິ? ‘ອຎ຺ຎາຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ເສເວໂສ ອິທ຺ຘານຸຠາໂວ’ຕິ ຕໍ ອາຣາມິກກຸລໍ ມຸຎ຺ຈາເປສິ.

ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອຍ຺ເຍນ ກິຣ ປິລິນ຺ທວຈ຺ເຉນ ສຣາຊິກາຍ ປຣິສາຍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉສ຺ສ ປຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊານິ ອຠິຫຣິໍສຸ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສປ຺ປິໍ, ນວນີຕໍ, ເຕລໍ, ມຘຸໍ [ສປ຺ປິ ນວນີຕໍ ເຕລໍ ມຘຸ (ກ.)], ຜາຓິຕໍ. ປກຕິຍາປິ ຈ ອາຍສ຺ມາ ປິລິນ຺ທວຈ຺ໂຉ ລາຠີ ໂຫຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເຠສຊ຺ຊານໍ; ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ປຣິສາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ປຣິສາ ຈສ຺ສ ໂຫຕິ ພາຫຸລ຺ລິກາ; ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ໂກລມ຺ເພປິ [ໂກຬຸມ຺ເພປິ (ກ.)], ຆເຏປິ, ປູເຣຕ຺ວາ ປຏິສາເມຕິ; ປຣິສ຺ສາວນານິປິ, ຖວິກາໂຍປິ, ປູເຣຕ຺ວາ ວາຕປາເນສຸ ລຄ຺ເຄຕິ. ຕານິ ໂອລີນວິລີນານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ອຸນ຺ທູເຣຫິປິ ວິຫາຣາ ໂອກິຓ຺ຓວິກິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ອນ຺ໂຕໂກຏ຺ຐາຄາຣິກາ ອິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ, ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ເອວຣູປາຍ ພາຫຸລ຺ລາຍ ເຈເຕສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເອວຣູປາຍ ພາຫຸລ຺ລາຍ ເຈເຕນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາຕິ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ຄິລານານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິສາຍນີຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສປ຺ປິ, ນວນີຕໍ, ເຕລໍ, ມຘຸ, ຜາຓິຕໍ, ຕານິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ. ຕໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ຍຖາຘມ຺ໂມ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ປິລິນ຺ທວຈ຺ຉວຕ຺ຖຸ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ເຠສຊ຺ຊານຸຎ຺ຎາຕຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ ປຐໂມ.