໑໓. ພິມ຺ພິສາຣສມາຄມກຖາ

໕໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຄຍາສີເສ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ, ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ເສນ ສພ຺ເພເຫວ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ລຏ຺ຐິວເນ [ລຏ຺ຐິວນຸຍ຺ຍາເນ (ສ຺ຍາ.)] ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ເຈຕິເຍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ – ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ລຏ຺ຐິວເນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ເຈຕິເຍ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠຄວນ຺ຕໍ [ຠວນ຺ຕໍ (ກ.)] ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ [ຠຄວາຕິ (ກ.)]. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ທ຺ວາທສນຫຸເຕຫິ [ທ຺ວາທສນິຍຸເຕຫິ (ໂຍຊນາ)] ມາຄຘິເກຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກຫິ ປຣິວຸໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເຕປິ ໂຂ ທ຺ວາທສນຫຸຕາ ມາຄຘິກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ທ຺ວາທສນຫຸຕານໍ [ທ຺ວາທສນິຍຸຕານໍ (ໂຍຊນາ)] ມາຄຘິການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຫາສມໂຓ ອຸຣຸເວລກສ຺ສເປ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ອຸທາຫຸ ອຸຣຸເວລກສ຺ສໂປ ມຫາສມເຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕສໍ ທ຺ວາທສນຫຸຕານໍ ມາຄຘິການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸຣຸເວລກສ຺ສປໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ກິເມວ ທິສ຺ວາ ອຸຣຸເວລວາສິ, ປຫາສິ ອຄ຺ຄິໍ ກິສໂກວທາໂນ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ກສ຺ສປ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ກຖໍ ປຫີນໍ ຕວ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ຣູເປ ຈ ສທ຺ເທ ຈ ອໂຖ ຣເສ ຈ;

ກາມິຕ຺ຖິໂຍ ຈາຠິວທນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎາ;

ເອຕໍ ມລນ຺ຕິ ອຸປຘີສຸ ຎຕ຺ວາ;

ຕສ຺ມາ ນ ຍິຏ຺ເຐ ນ ຫຸເຕ ອຣຎ຺ຊິນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ເຖວ ເຕ ມໂນ ນ ຣມິຕ຺ຖ (ກສ຺ສປາຕິ ຠຄວາ);

ຣູເປສຸ ສທ຺ເທສຸ ອໂຖ ຣເສສຸ;

ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ;

ຣໂຕ ມໂນ ກສ຺ສປ, ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ.

‘‘ທິສ຺ວາ ປທໍ ສນ຺ຕມນູປຘີກໍ;

ອກິຎ຺ຈນໍ ກາມຠເວ ອສຕ຺ຕໍ;

ອນຎ຺ຎຖາຠາວິມນຎ຺ຎເນຍ຺ຍໍ;

ຕສ຺ມາ ນ ຍິຏ຺ເຐ ນ ຫຸເຕ ອຣຎ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ.

໕໖. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸຣຸເວລກສ຺ສໂປ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມິ; ສຕ຺ຖາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ທ຺ວາທສນຫຸຕານໍ ມາຄຘິການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຸຣຸເວລກສ຺ສໂປ ມຫາສມເຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕສໍ ທ຺ວາທສນຫຸຕານໍ ມາຄຘິການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ທານກຖໍ ສີລກຖໍ ສຄ຺ຄກຖໍ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ປກາເສສິ. ຍທາ ເຕ ຠຄວາ ອຎ຺ຎາສິ ກລ຺ລຈິຕ຺ເຕ ມຸທຸຈິຕ຺ເຕ ວິນີວຣຓຈິຕ຺ເຕ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕ, ອຖ ຍາ ພຸທ຺ຘານໍ ສາມຸກ຺ກໍສິກາ ຘມ຺ມເທສນາ, ຕໍ ປກາເສສິ – ທຸກ຺ຂໍ, ສມຸທຍໍ, ນິໂຣຘໍ, ມຄ຺ຄໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖໍ ອປຄຕກາຬກໍ ສມ຺ມເທວ ຣຊນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເອວເມວ ເອກາທສນຫຸຕານໍ ມາຄຘິການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ ພິມ຺ພິສາຣປ຺ປມຸຂານໍ ຕສ຺ມິໍ ເຍວ ອາສເນ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ. ເອກນຫຸຕໍ ອຸປາສກຕ຺ຕໍ ປຏິເວເທສິ.

໕໗. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມ ປຕ຺ຕຘມ຺ໂມ ວິທິຕຘມ຺ໂມ ປຣິໂຍຄາຬ຺ຫຘມ຺ໂມ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຄຕກຖໍກໂຖ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຸພ຺ເພ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣສ຺ສ ສໂຕ ປຎ຺ຈ ອສ຺ສາສກາ ອເຫສຸໍ, ເຕ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ຘາ. ປຸພ຺ເພ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣສ຺ສ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອໂຫ ວຕ ມໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ເຈຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຐໂມ ອສ຺ສາສໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ໂຘ. ‘ຕສ຺ສ ຈ ເມ ວິຊິຕໍ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ທຸຕິໂຍ ອສ຺ສາສໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ໂຘ. ‘ຕຎ຺ຈາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຕຕິໂຍ ອສ຺ສາສໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ໂຘ. ‘ໂສ ຈ ເມ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອສ຺ສາສໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ໂຘ. ‘ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈໂມ ອສ຺ສາສໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ໂຘ. ປຸພ຺ເພ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣສ຺ສ ສໂຕ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອສ຺ສາສກາ ອເຫສຸໍ, ເຕ ເມ ເອຕຣຫິ ສມິທ຺ຘາ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ – ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ [ມໍ ຠນ຺ເຕ (ກ.)], ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕໍ, ອຘິວາເສຕຸ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໕໘. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ເສນ ສພ຺ເພເຫວ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຓວກວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ຄາຍມາໂນ –

‘‘ທນ຺ໂຕ ທນ຺ເຕຫິ ສຫ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕຫິ;

ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສວຓ຺ໂຓ, ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ ຠຄວາ.

‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ມຸຕ຺ເຕຫິ ສຫ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕຫິ;

ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສວຓ຺ໂຓ, ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ ຠຄວາ.

‘‘ຕິຓ຺ໂຓ ຕິຓ຺ເຓຫິ ສຫ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ;

ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕຫິ;

ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສຸວຓ຺ໂຓ;

ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ ຠຄວາ.

‘‘ສນ຺ໂຕ ສນ຺ເຕຫິ ສຫ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ;

ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕຫິ;

ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສວຓ຺ໂຓ;

ຣາຊຄຫໍ ປາວິສິ ຠຄວາ.

‘‘ທສວາໂສ ທສພໂລ, ທສຘມ຺ມວິທູ ທສຠິ ຈຸເປໂຕ;

ໂສ ທສສຕປຣິວາໂຣ [ປຣິວາຣໂກ (ກ.)] ຣາຊຄຫໍ, ປາວິສິ ຠຄວາ’’ຕິ.

ມນຸສ຺ສາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອຠິຣູໂປ ວຕາຍໍ ມາຓວໂກ, ທສ຺ສນີໂຍ ວຕາຍໍ ມາຓວໂກ, ປາສາທິໂກ ວຕາຍໍ ມາຓວໂກ. ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ມາຓວໂກ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ໂຍ ຘີໂຣ ສພ຺ພຘິ ທນ຺ໂຕ, ສຸທ຺ໂຘ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ;

ອຣຫໍ ສຸຄໂຕ ໂລເກ, ຕສ຺ສາຫໍ ປຣິຈາຣໂກ’’ຕິ.

໕໙. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ [ຈູຬວ. ໓໐໗] – ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ວິຫເຣຍ຺ຍ? ຍໍ ອສ຺ສ ຄາມໂຕ ເນວ ອວິທູເຣ ນ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ, ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິການໍ ອຕ຺ຖິການໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຠິກ຺ກມນີຍໍ, ທິວາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ [ອປ຺ປກິຓ຺ຓໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ອພ຺ໂຠກິຓ຺ຓໍ (ກ.)], ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ ວິຊນວາຕໍ, ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ, ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ເວຬຸວນໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄາມໂຕ ເນວ ອວິທູເຣ ນ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນໍ ອຕ຺ຖິການໍ ອຕ຺ຖິການໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຠິກ຺ກມນີຍໍ ທິວາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ ວິຊນວາຕໍ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເວຬຸວນໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ຠິງ຺ກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ໂອໂຓເຊສິ – ‘‘ເອຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເວຬຸວນໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອາຣາມໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ເສນິຍໍ ພິມ຺ພິສາຣໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣາມ’’ນ຺ຕິ.

ພິມ຺ພິສາຣສມາຄມກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.