໑໔. ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປພ຺ພຊ຺ຊາກຖາ

໖໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຎ຺ຈໂຍ [ສຎ຺ຊໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຣາຊຄເຫ ປຏິວສຕິ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊກສເຕຫິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ສຎ຺ຈເຍ ປຣິພ຺ພາຊເກ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ. ເຕຫິ ກຕິກາ ກຕາ ໂຫຕິ – ໂຍ ປຐມໍ ອມຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ອິຕຣສ຺ສ ອາໂຣເຈຕູຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ, ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອສ຺ສຊິໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸໍ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ເຍ ວຕ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ, ອຍໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ – ‘ກໍສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຖິເກຫິ ອຸປຎ຺ຎາຕໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ປຏິກ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕປິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອສ຺ສຊິນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອສ຺ສຊິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ. ກໍສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖາວຸໂສ, ມຫາສມໂຓ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຕາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ, ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈມີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມໂຕ ສຕ຺ຖາ, ກິມກ຺ຂາຍີ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນໂວ ອຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ, ອຘຸນາຄໂຕ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ, ນ ຕາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ, ອປິ ຈ ເຕ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖໍ ວກ຺ຂາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອສ຺ສຊິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂຫຕຸ, ອາວຸໂສ –

‘‘ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ຠາສສ຺ສຸ, ອຕ຺ຖໍເຍວ ເມ ພ຺ຣູຫິ;

ອຕ຺ເຖເນວ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ກິໍ ກາຫສິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ອຠາສິ –

[ອປ. ໑.໑.໒໘໖ ເຖຣາປທາເນປິ] ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປ຺ປຠວາ, ເຕສໍ ເຫຕຸໍ ຕຖາຄໂຕ ອາຫ;

ເຕສຎ຺ຈ ໂຍ ນິໂຣໂຘ, ເອວໍວາທີ ມຫາສມໂຓ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ – ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

[ອປ. ໑.໑.໒໘໙ ເຖຣາປທາເນປິ] ເອເສວ ຘມ຺ໂມ ຍທິ ຕາວເທວ, ປຈ຺ຈພ຺ຍຕ຺ຖ ປທມໂສກໍ;

ອທິຏ຺ຐໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ, ພຫຸເກຫິ ກປ຺ປນຫຸເຕຫີຕິ.

໖໑. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ, ທິສ຺ວານ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ. ກຈ຺ຈິ ນຸ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອມຕໍ ອຘິຄໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມາວຸໂສ, ອມຕໍ ອຘິຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອມຕໍ ອຘິຄໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ອທ຺ທສໍ ອສ຺ສຊິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸໍ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານ ເມ ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ວຕ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ, ອຍໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ – ກໍສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’’’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍໍ ອຕ຺ຖິເກຫິ ອຸປຎ຺ຎາຕໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຊິ ຠິກ຺ຂຸ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາທາຍ ປຏິກ຺ກມິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເຍນ ອສ຺ສຊິ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຊິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ. ‘ກໍສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’’’ຕິ? ‘ອຕ຺ຖາວຸໂສ, ມຫາສມໂຓ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຕາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ, ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈມີ’ຕິ. ‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມໂຕ ສຕ຺ຖາ ກິມກ຺ຂາຍີ’ຕິ. ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນໂວ ອຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອຘຸນາຄໂຕ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ, ນ ຕາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ, ອປິ ຈ ເຕ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖໍ ວກ຺ຂາມີ’’’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຊິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘‘ໂຫຕຸ, ອາວຸໂສ,

ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ຠາສສ຺ສຸ, ອຕ຺ຖໍເຍວ ເມ ພ຺ຣູຫິ;

ອຕ຺ເຖເນວ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ກິໍ ກາຫສິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຊິ ຠິກ຺ຂຸ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ອຠາສິ –

‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປ຺ປຠວາ, ເຕສໍ ເຫຕຸໍ ຕຖາຄໂຕ ອາຫ;

ເຕສຎ຺ຈ ໂຍ ນິໂຣໂຘ, ເອວໍວາທີ ມຫາສມໂຓ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ.

ເອເສວ ຘມ຺ໂມ ຍທິ ຕາວເທວ, ປຈ຺ຈພ຺ຍຕ຺ຖ ປທມໂສກໍ;

ອທິຏ຺ຐໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ, ພຫຸເກຫິ ກປ຺ປນຫຸເຕຫີຕິ.

໖໒. ອຖ ໂຂ ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ, ໂສ ໂນ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ອິມານິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ ປຣິພ຺ພາຊກສຕານິ ອມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ອມ຺ເຫ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ອິຘ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕປິ ຕາວ ອປໂລເກມ [ອປໂລກາມ (ກ)]. ຍຖາ ເຕ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຖາ ເຕ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ເຍນ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ, ໂສ ໂນ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ນິສ຺ສາຍ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ອິຘ ວິຫຣາມ, ສເຈ ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ມຫາສມເຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພວ ມຍໍ ມຫາສມເຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ເຍນ ສຎ຺ຈໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສຎ຺ຈຍໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ, ໂສ ໂນ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ມາ ອຄມິຕ຺ຖ, ສພ຺ເພວ ຕໂຍ ອິມໍ ຄຓໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ສຎ຺ຈຍໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ, ໂສ ໂນ ຠຄວາ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ມາ ອຄມິຕ຺ຖ, ສພ຺ເພວ ຕໂຍ ອິມໍ ຄຓໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ຕານິ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ ປຣິພ຺ພາຊກສຕານິ ອາທາຍ ເຍນ ເວຬຸວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ປນ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ [ຠຄວາເຕ (ກ)] ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ, ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ສຫາຍກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂກລິໂຕ ອຸປຕິສ຺ໂສ ຈ. ເອຕໍ ເມ ສາວກຍຸຄໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄ’’ນ຺ຕິ.

ຄມ຺ຠີເຣ ຎາຓວິສເຍ, ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ;

ວິມຸຕ຺ເຕ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ເວຬຸວນໍ, ອຖ ເນ ສຕ຺ຖາ ພ຺ຍາກາສິ.

ເອເຕ ທ຺ເວ ສຫາຍກາ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ໂກລິໂຕ ອຸປຕິສ຺ໂສ ຈ;

ເອຕໍ ເມ ສາວກຍຸຄໍ, ຠວິສ຺ສຕິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ

ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ລເຠຍ຺ຍາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍາມ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອຖ ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ, ຈຣຖ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍາ’’ຕິ. ສາວ ເຕສໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຸປສມ຺ປທາ ອໂຫສິ.

ອຠິຎ຺ຎາຕານໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ

໖໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ມາຄຘິກາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ອປຸຕ຺ຕກຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ເວຘພ຺ຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ກຸລຸປຈ຺ເຉທາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ອິທານິ ອເນນ ຊຏິລສຫສ຺ສໍ ປພ຺ພາຊິຕໍ, ອິມານິ ຈ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ ປຣິພ຺ພາຊກສຕານິ ສຎ຺ຈຍານິ [ສຎ຺ເຊຍ຺ຍານິ (ສີ.), ສຎ຺ຊຍານິ (ສ຺ຍາ.)] ປພ຺ພາຊິຕານິ. ອິເມ ຈ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ມາຄຘິກາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມເຓ ໂຄຕເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ. ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂຈເທນ຺ຕິ –

‘‘ອາຄໂຕ ໂຂ ມຫາສມໂຓ, ມາຄຘານໍ ຄິຣິພ຺ພຊໍ;

ສພ຺ເພ ສຎ຺ຈເຍ ເນຕ຺ວານ [ສຎ຺ເຊຍ຺ຍເກ ເນຕ຺ວາ (ສີ.)], ກໍສຸ ທານິ ນຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ສທ຺ໂທ ຈິຣໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຕາຫເມວ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ອນ຺ຕຣຘາຍິສ຺ສຕິ. ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂຈເທນ຺ຕິ –

‘‘ອາຄໂຕ ໂຂ ມຫາສມໂຓ, ມາຄຘານໍ ຄິຣິພ຺ພຊໍ;

ສພ຺ເພ ສຎ຺ຈເຍ ເນຕ຺ວານ, ກໍສຸ ທານິ ນຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ເຕ ຕຸມ຺ເຫ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປຏິໂຈເທຖ –

‘‘ນຍນ຺ຕິ ເວ ມຫາວີຣາ, ສທ຺ຘມ຺ເມນ ຕຖາຄຕາ;

ຘມ຺ເມນ ນຍມານານໍ [ນີຍມານານໍ (ກ.)], ກາ ອຸສູຍາ [ອຸສ຺ສຸຍາ (ກ.)] ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມນຸສ຺ສາ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂຈເທນ຺ຕິ –

‘‘ອາຄໂຕ ໂຂ ມຫາສມໂຓ, ມາຄຘານໍ ຄິຣິພ຺ພຊໍ;

ສພ຺ເພ ສຎ຺ຈເຍ ເນຕ຺ວານ, ກໍສຸ ທານິ ນຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຠິກ຺ຂູ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປຏິໂຈເທນ຺ຕິ –

‘‘ນຍນ຺ຕິ ເວ ມຫາວີຣາ, ສທ຺ຘມ຺ເມນ ຕຖາຄຕາ;

ຘມ຺ເມນ ນຍມານານໍ, ກາ ອຸສູຍາ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ.

ມນຸສ຺ສາ ຘມ຺ເມນ ກິຣ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ເນນ຺ຕິ ໂນ ອຘມ຺ເມນາຕິ ສຕ຺ຕາຫເມວ ໂສ ສທ຺ໂທ ອໂຫສິ, ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປພ຺ພຊ຺ຊາກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕຸຕ຺ຖຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.