໑໓. ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໑໘. ເອວໍ ໂລຫິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ ສໍວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ຍຖານຸປຸພ຺ພໍ ສໍວຓ຺ຓໂນກາສສ຺ສ ປຕ຺ຕຠາວໍ ວິຠາເວຕຸໍ, ໂລຫິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ສງ຺ຄີຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕຠາວໍ ວາ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ…ເປ… ໂກສເລສູຕິ ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ນາມນ຺ຕິ ນາມມຕ຺ຕໍ. ທິສາວາຈີສທ຺ທໂຕ ປຍຸຊ຺ຊມາໂນ ເອນສທ຺ໂທ ອທຸຣຕ຺ເຖ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ຕປ຺ປໂຍເຄນ ຈ ປຎ຺ຈມິຍຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸຕ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ປເທນ ອທູຣຕ຺ຖໂຊຕນໍ, ປຎ຺ຈມິຍຕ຺ເຖ ຈ ສາມິວຈນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມນສາກຏໂຕ ອວິທູເຣ ອຸຕ຺ຕຣປສ຺ເສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ທິສາວາຈີສທ຺ທໂຕ ປຎ຺ຈມີວຈນສ຺ສ ອທູຣຕ຺ຖໂຊຕນໂຕ ອທູຣຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອນສທ຺ເທນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ, ສຕ຺ຕມິຍຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຕຕິຍາວຈນໍ ‘‘ປຸພ຺ເພນ ຄາມໍ ຣມຓີຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ‘‘ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ປນ ເອນ-ສທ຺ທໂຍເຄ ອວຘິວາຈິນິ ປເທ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ສາມິວເສເນວ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ສາມິວຈນວເສເນວ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໕໑໘) ອຍໍ ອາຈຣິຍມຕິ. ຕຣຸຓອມ຺ພຣຸກ຺ຂສຓ຺ເຑຕິ ຕຣຸຓມ຺ພຣຸກ຺ຂສມູເຫ. ຣຸກ຺ຂສມຸທາຍສ຺ສ ຫິ ວນສມຎ຺ຎາ.

໕໑໙. ກຸລຈາຣິຕ຺ຕາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ມນ຺ຕຊ຺ເຌນາຠິຣູປຕາທິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ເທເສ, ກຸເລ ວາ. ເຕ ນິວາສຏ຺ຐາເນນ ວິເສເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ມນ຺ຕສຊ຺ຌາຍກຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຖພ຺ພຓມນ຺ຕານໍ ສຊ຺ຌາຍກຣຓຕ຺ຖໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຎ຺ເຎສໍ ພຫູນໍ ປເວສນໍ ນິວາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ. ນທີຕີເຣຕິ ອຈິຣວຕິຍາ ນທິຍາ ຕີເຣ.

ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໒໐. ຊງ຺ຆຈາຣນ຺ຕິ ຈງ຺ກເມນ, ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣຓໍ. ໂສ ຫິ ຊງ຺ຆາສຸ ກິລມຖວິໂນທນຕ຺ຖໍ ຈຣຓໂຕ ‘‘ຊງ຺ຆວິຫາໂຣ, ຊງ຺ຆຈາໂຣ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ປາຬິຍໍ ‘‘ອນຸຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ອນຸວິຈຣນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ. ຈຸຓ຺ຓມຕ຺ຕິກາທິ ນ຺ຫານີຍສມ຺ຠາໂຣ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸໂຠສຸປິ ອນຸຈງ຺ກມນານຸວິຈຣຓານໍ ລພ຺ຠນໂຕ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຄ຺ໂຄ ເຈຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄມນູປາຍປຏິປທາຠູໂຕ ອຸຊຸມຄ຺ໂຄ. ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ອຸຊຸກໍ ມຄ຺ຄຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ເອເຕນາຕິ ຫິ ມຄ຺ໂຄ, ຕທຎ຺ໂຎ ອມຄ຺ໂຄ, ອ-ສທ຺ໂທ ວາ ວຸທ຺ຘິອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ກຕມໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິອາທິນາ ມຄ຺ຄເມວ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິປທນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ.

ອຎ຺ຊສາຍໂນຕິ ອຸຊຸມຄ຺ຄສ຺ສ ເວວຈນໍ ປຣິຍາຍທ຺ວຍສ຺ສ ອຕິເຣກຕ຺ຖທີປນໂຕ ຍຖາ ‘‘ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປ ອຎ຺ຊສສທ຺ໂທ ອຸຊຸກປຣິຍາໂຍ. ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ນິຍ຺ຍານິໂຍ, ໂສ ເອວ ນິຍ຺ຍານິໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ນິຍ຺ຍາຍນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ. ນິຍ຺ຍານິໂກ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ຈ ເອກນ຺ຕນິຍ຺ຍານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ມຄ຺ໂຄ ‘‘ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນນ຺ເວສ ຄມເນ ອພ຺ຍາປາໂຣຕິ? ສຈ຺ຈໍ. ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສ ນິຍ຺ຍາຕຸ-ປຸຄ຺ຄລວເສນ ນິຍ຺ຍານຠາໂວ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ຕປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂຍນິໂສ ປຏິປຊ຺ຊນວເສນ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ‘‘ນິຍ຺ຍາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ຕຖາ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕເຍວ ຫິ ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ສຫ ພ຺ເຍຕິ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສຫພ຺ໂຍ, ສຫວຕ຺ຕນໂກ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສຫພ຺ຍຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫຠາວາຍາ’’ຕິ. ສຫຠາໂວຕິ ຈ ສໂລກຕາ, ສມີປຕາ ວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ເອກຏ຺ຐາເນ ປາຕຸຠາວາຍາ’’ຕິ. ສກເມວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິເຍນ ໂປກ຺ຂຣສາຕິນາ ກຖິຕເມວ. ໂຖເມຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຍເມວ ອຸຊຸມຄ຺ໂຄ ອຍມຎ຺ຊສາຍໂນ’’ຕິອາທິນາ ປສໍສິຕ຺ວາ. ຕຖາ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ. ຠາຣທ຺ວາໂຊປິ ສກເມວ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິເຍນ ຕາຣຸກ຺ເຂນ ກຖິຕເມວ ອາຈຣິຍວາທໍ ໂຖເມຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຈຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ອຠິນິວິຏ຺ຐຠາເວນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໒໑-໕໒໒. ອນິຍ຺ຍານິກາວາຕິ ອປ຺ປາຏິຫາຣິກາວ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວາເທ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອວິປຣີຕຕ຺ຖທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸຕ຺ຕຣຣຫິຕາ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຸລນ຺ຕິ ມານປຕ຺ຖຕຸລໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວາທສ຺ສ ອາທິໂຕວ ວິຣຸທ຺ຘຄ຺ຄຫຓໍ ວິຄ຺ຄໂຫ, ສ຺ເວວ ວິວທນວເສນ ອປຣາປຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິວາໂທຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ’’ຕິອາທິ. ທຸວິໂຘປິ ເອໂສຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ, ວິວາໂທຕິ ທ຺ວິຘາ ວຸຕ຺ໂຕປິ ເອໂສ ວິໂຣໂຘ. ນານາອາຈຣິຍານໍ ວາທໂຕຕິ ນານາຣຸຈິການໍ ອາຈຣິຍານໍ ວາທຠາວໂຕ. ນານາວາໂທ ນານາວິໂຘ ວາໂທຕິ ກຕ຺ວາ, ອຘຸນາ ປນ ‘‘ນານາອາຈຣິຍານໍ ວາໂທ ນານາວາໂທ’’ຕິ ປາໂຐ.

໕໒໓. ເອກສ຺ສາປີຕິ ຕຸມ຺ເຫສຸ ທ຺ວີສຸ ເອກສ຺ສາປິ. ເອກສ຺ມິນ຺ຕິ ສກວາທປຣວາເທສຸ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ. ສໍສໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ນຸ ໂຂ, ນ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຊສານຎ຺ຊສາຠາເວ ປນ ສໍສໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອສ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ເອວໍ ສຕີຕິ ຍທິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎິໂນ, ເອວໍ ສຕິ ‘‘ກິສ຺ມິໍ ໂວ ວິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕິສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ອາທ຺ຍຕ຺ເຖນ ວິວາໂທ, ນານາວາໂທ ຈ ສງ຺ຄຫິໂຕ.

໕໒໔. ‘‘ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ອຸຊຸກໍ ມຄ຺ຄຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ເອເຕນາຕິ ມຄ຺ໂຄ, ອຸຊຸມຄ຺ໂຄ. ຕທຎ຺ໂຎ ອມຄ຺ໂຄ, ອ-ສທ຺ໂທ ວາ ວຸທ຺ຘິອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ອນຸຊຸມຄ຺ເຄຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອ-ສທ຺ໂທ ວຸທ຺ຘິອຕ຺ໂຖ ຈ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕເມວ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາວສງ຺ຂາຕໍ, ສກມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸຊຸມຄ຺ຄຠາວສງ຺ຂາຕຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸໍ. ສພ຺ເພ ເຕຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ນານາອາຈຣິເຍຫິ ວຸຕ຺ຕມຄ຺ຄາ, ເຍ ປາຬິຍໍ ‘‘ອທ຺ຘຣິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕາ. ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິອຕ຺ໂຖ – ອທ຺ຘໂຣ ນາມ ຍຎ຺ຎວິເສໂສ, ຕທຸປໂຍຄິຠາວໂຕ ອທ຺ຘຣິຍານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຍຊູນິ, ຕານິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕີຕິ ອທ຺ຘຣິຍາ, ຍຊຸເວທິໂນ. ຕິຕ຺ຕິຣິນາ ນາມ ອິສິນາ ກຕາ ມນ຺ຕາຕິ ຕິຕ຺ຕິຣາ, ເຕ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕີຕິ ຕິຕ຺ຕິຣິຍາ, ຍຊຸເວທິໂນ ເອວ. ຍຊຸເວທສາຂາ ເຫສາ, ຍທິທໍ ຕິຕ຺ຕິຣນ຺ຕິ. ຉນ຺ໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິເສສໂຕ ສາມເວໂທ, ຕໍ ສເຣນ ກາຍນ຺ຕີຕິ ຉນ຺ໂທກາ, ສາມເວທິໂນ. ‘‘ຉນ຺ໂທຄາ’’ຕິປິ ຕຕິຍກ຺ຂເຣນ ປຐນ຺ຕິ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ພຫໂວ ອິຣິໂຍ ໂຖມນາ ເອຕ຺ຖາຕິ ພວ຺ຫາຣິ, ອິຣຸເວໂທ, ຕໍ ອຘີຍນ຺ຕີຕິ ພວ຺ຫາຣິຊ຺ຌາ.

ພຫູນີຕິ ເອຕ຺ຖາຍໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນາ – ຍຖາ ເຕ ນານາມຄ຺ຄາ ເອກໍສໂຕ ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ປເວສາຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ປຎ຺ຎາປິຍມານາປິ ນານາມຄ຺ຄາ ເອກໍສໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປຄມນາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສຫພ຺ຍຕາຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໕໒໕. ປຏິຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມານາ ອວຊານນ຺ຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ນິທ຺ໂທສຕໍ ສລ຺ລກ຺ຂມານາ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສໂທສຠາເວນ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມານາ ‘‘ເນຕໍ ມມ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ອວຊານນ຺ຕິ, ນ ປຏິຊານນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໒໗-໕໒໙. ເຕ ເຕວິຊ຺ຊາຕິ ເຕວິຊ຺ຊກາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ເອວສທ຺ເທນ ຎາປິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ອິຘ ນຕ຺ຖີຕິ ວ-ກາໂຣ ຄຫິໂຕ, ໂສ ຈ ອນຕ຺ຖໂກວາຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອາຄມສນ຺ຘິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ, ວຓ຺ຓາຄເມນ ປທນ຺ຕຣສນ຺ຘິມຕ຺ຕໍ ກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ຘປເວຓີຕິ ອນ຺ຘປນ຺ຕິ. ‘‘ປຓ຺ຓາສສຏ຺ຐິ ອນ຺ຘາ’’ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສາ ອນ຺ຘປເວຓິຍາ ມຫໂຕ ຄຈ຺ຉຄຸມ຺ພສ຺ສ ອນຸປຣິຄມນໂຍຄ຺ຍຕາທສ຺ສນໍ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ‘‘ສຸຈິຣໍ ເວລໍ ມຍໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ສຎ຺ຎິໂນ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ຘານໍ ປຣມ຺ປຣສໍສຕ຺ຕວຈເນນ ຍຏ຺ຐິຄາຫກວິຣຫຕາ ທສ຺ສິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຏ຺ຐິຄາຫເກນາ’’ຕິອາທິ. ຕທຸທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ‘‘ເອໂກ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ອນຸປຣິຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ອນຸກ຺ກເມນ ສມນ຺ຕໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ກຈ຺ຉນ຺ຕິ ກຈ຺ຉພນ຺ຘທຸສ຺ສກຓ຺ຓໍ. ‘‘ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໘໐; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໓໔.໔໒) ວິຍ ຫິ ກຈ຺ຉສທ຺ໂທ ນິພ຺ພສນວິເສສປຣິຍາໂຍ. ອປິຈ ກຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຸປກຈ຺ຉກຏ຺ຐານໍ. ‘‘ສມ຺ພາໂຘ ນາມ ອຸໂຠ ອຸປກຈ຺ຉກາ ມຸຕ຺ຕກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຈິ. ໘໐໐) ວິຍ ຫິ ກາເຍກເທສວາຈໂກ ກຈ຺ຉສທ຺ໂທ. ຈກ຺ຂຸມາຕິ ຍຏ຺ຐິຄາຫກໍ ວທຕິ. ‘‘ປຸຣິໂມ’’ຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນາມກຎ຺ເຎວາຕິ ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ນາມມຕ຺ຕເມວ, ຕໍ ປນ ຠາສິຕໍ ເຕຫິ ສາຣສຎ຺ຎິຕມ຺ປິ ນາມມຕ຺ຕຕາຍ ອສາຣຠາວໂຕ ນິຫີນເມວາຕິ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ລາມກໍເຍວາ’’ຕິ ອິມິນາ.

໕໓໐. ໂຍຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ. ຍໂຕຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ. ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາຍ ວິເສເສ ອວຕິຏ຺ຐນໂຕ ວິເສສປຣາມສນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ກາເລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຸຄ຺ຄມນກາເລ’’ຕິອາທິນາ ປກຣຓາຘິຄຕມາຫ. ອາຍາຈນ຺ຕີຕິ ອຸຄ຺ຄມນໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ໂລກສ຺ສ ພຫຸກາຣຠາວໂຕ. ຕຖາ ໂຖມນາທີສຸ. ໂສມ຺ໂມຕິ ສີຕໂລ. ອຍໍ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ລທ຺ຘິ ‘‘ປຸພ຺ເພພ຺ຣາຫ຺ມຓານມາຍາຈນາຍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ’ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂລເກ ໂອຠາສໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

໕໓໒. ອິຘ ປນ ກິໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄເທສເນ ເຕວິຊ຺ຊານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ກິໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ, ເຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕານມ຺ປິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ.

ອຈິຣວຕີນທີອຸປມາກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໒. ສມຠຣິຕາຕິ ສມ຺ປຸຓ຺ຓາ. ຕໂຕ ເອວ ກາກເປຍ຺ຍາ. ປາຣາຕິ ປາຣິມຕີຣ, ອາລປນເມຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອມ຺ໂຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປາຣນ຺ຕິ ໂອຣິມຕີຣໍ. ເອຫີຕິ ອາຄຈ຺ຉາຫິ. ວຕາຕິ ເອກໍເສນ. ອຖ ຄມິສ຺ສສິ, ເອວໍ ສຕິ ເອຫີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຕ຺ຖິເມ’’ຕິອາທິ ອວ຺ຫານກາຣຓໍ.

໕໔໔. ປຎ຺ຈສີລ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາ ຍມນິຍມາທິພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມານໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຠາວໂຕ. ຕພ຺ພິປຣີຕາຕິ ປຎ຺ຈສີລາທິວິປຣີຕາ ປຎ຺ຈເວຣາທໂຍ. ອິນ຺ທນ຺ຕິ ອິນ຺ທນາມກໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ, ສກ຺ກໍ ວາ. ‘‘ອຈິຣວຕິຍາ ຕີເຣ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ຍສ຺ສາ ຕີເຣ ນິສິນ຺ໂນ, ຕເທວ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ ອາຫຣຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຸນປີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອປຣມ຺ປີ’’ຕິ ວຈນໍ ອິຕຣາຍປິ ນທີອຸປມາຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ.

໕໔໖. ກາມຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນາຕິ ກາມນີຍຠາເວນ. ພນ຺ຘນຏ຺ເຐນາຕິ ກາມຍິຕພ຺ພໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາພນ຺ຘນຠາເວນ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ຄຸຓສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖນ຺ຕເຣສຸປິ ທິຏ຺ຐປໂຍໂຄ, ເຕສໍ ປເນຕ຺ຖ ອສມ຺ຠວໂຕ ປາຣິເສສຎາເຍນ ພນ຺ຘນຏ຺ໂຐເຍວ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຍມຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ອຫຕານນ຺ຕິ ອໂຘຕານໍ ອຠິນວານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຂນ຺ຘກປາຬິປເທ ປຏລຏ຺ໂຐຕິ ປຏລສທ຺ທສ຺ສ, ປຏລສງ຺ຂາໂຕ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ຄຸຓຏ຺ໂຐຕິ ຄຸຓສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ນາມ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອຈ຺ເຈນ຺ຕີຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕກປາຬິປເທ. ທກ຺ຂິຓາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕ ທານເຈຕນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ທກ຺ຂິຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕປເທ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໙) ມາລາຄຸເຓຕິ ມາລາທາເມ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານ- (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໘; ມ. ນິ. ໑.໑໐໙) ຘມ຺ມປທປາຬິປເທສຸ, (ຘ. ປ. ໕໓) ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ໂກຏ຺ຐາສາປຘານສີລາທິສຸກ຺ກາທິສມ຺ປທາຊິຍາສຸປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ຄຸໂຓ ປຏລຣາສານິສໍເສ ໂກຏ຺ຐາສພນ຺ຘເນ;

ສີລສຸກ຺ກາທ຺ຍປຘາເນ, ສມ຺ປທາຍ ຊິຍາຍ ຈາ’’ຕິ.

ເອເສວາຕິ ພນ຺ຘນຏ຺ໂຐ ເອວ. ນ ຫິ ຣູປາທີນໍ ກາເມຕພ຺ພຠາເວ ວຸຈ຺ຈມາເນ ປຏລຏ຺ໂຐ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຕຖາ ກາເມຕພ຺ພຕາຍ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຣາສຏ຺ຐາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປາຣິເສສໂຕ ປນ ພນ຺ຘນຏ຺ໂຐວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍທຄ຺ເຄນ ຫິ ເນສໍ ກາເມຕພ຺ພຕາ, ຕທຄ຺ເຄນ ພນ຺ຘນຠາໂວຕິ.

ໂກຏ຺ຐາສຏ຺ໂຐປິ ເຈຕ຺ຖ ຍຸຊ຺ຊເຕວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິໂກຏ຺ຐາສຠາເວນ ເນສໍ ກາເມຕພ຺ພໂຕ. ໂກຏ຺ຐາເສ ຈ ຄຸຓສທ຺ໂທ ທິສ຺ສຕິ ‘‘ທິຄຸຓໍ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ.

‘‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ນາມານິ, ສຄຸເຓນ ມເຫສິໂນ;

ຄຸເຓນ ນາມມຸທ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ອປິ ນາມສຫສ຺ສໂຕ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໓໑໓; ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໕໓; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໗໖) –

ອາທີສຸ ປນ ສມ຺ປທາຏ຺ໂຐ ຄຸຓສທ຺ໂທ, ໂສປິ ອິຘ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ອນຸທ຺ຘໂຏ.

ທສ຺ສນເມວ ອິຘ ວິຊານນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປສ຺ສິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ‘‘ໂສຕວິຎ຺ຎາເຓນ ໂສຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິອຕ຺ຖໍ ‘‘ເອເຕນຸປາເຍນາ’’ຕິ ອຕິທິສຕິ. ຄເວສິຕາປິ ‘‘ອິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຣິຍິຏ຺ຐາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ມາ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຈ຺ຉິຕາ ເອວ ຫິ ອິຘ ອິຏ຺ຐາ, ເຕນາຫ ‘‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຠູຕາ’’ຕິ, ສຸຂາຣມ຺ມຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາມນີຍາຕິ ກາເມຕພ຺ພາ. ອິຏ຺ຐຠາເວນ ມນໍ ອປ຺ປຍນ຺ຕິ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີຕິ ມນາປາ. ປິຍຊາຕິກາຕິ ປິຍສຠາວາ. ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕານມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ກມ຺ມຠູເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕໍ ກາຣຓຠາເວນ ນິທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓຠູຕາ’’ຕິ ອາຫ.

ເຄເຘນາຕິ ໂລເຠນ. ອຠິຠູຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ມຸຈ຺ຉາກາຣນ຺ຕິ ໂມຫນາກາຣໍ. ອຘິໂອສນ຺ນາຕິ ອຘິຄຍ຺ຫ ອຊ຺ໂຌສາຍ ອວສນ຺ນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອຄາຬ຺ຫາ’’ຕິ. ສານນ຺ຕິ ອວສານໍ. ປຣິນິຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐາປນວເສນ ປຣິນິຏ຺ຐານໍ ອຸຍ຺ຍາຕາ. ອາທີນວນ຺ຕິ ກາມປຣິໂຠເຄ ສມ຺ປຕິ, ອາຍຕິຎ຺ຈ ໂທສໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ. ຆາສຈ຺ຉາທນາທິສມ຺ໂຠຄນິມິຕ຺ຕສໍກິເລສໂຕ ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ, ໂຍນິໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິໂຠຄປຎ຺ຎາ. ຕທຠາວໂຕ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທເມຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣິໂຠຄວິຣຫິຕາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓນ ປຣິໂຠຄໂຕ ວິຣຫິຕາ.

໕໔໘-໙. ອາວຣນ຺ຕີຕິ ກຸສລຘມ຺ມຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາທິໂຕ ວາເຣນ຺ຕິ. ນິວາເຣນ຺ຕີຕິ ນິຣວເສສໂຕ ວາຣຍນ຺ຕິ. ໂອນນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ໂອຄາຫນ຺ຕາ ວິຍ ຉາເທນ຺ຕິ. ປຣິໂຍນນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໂສ ຉາເທນ຺ຕິ. ອາວຣຓາທີນໍ ວເສນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ອາວຣຓາທິອຕ຺ຖານໍ ວເສນ. ເຕ ຫິ ອາເສວນພລວຕາຍ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມາ ທຬ຺ຫຕຣຕມາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕາ.

ສໍສນ຺ທນກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໕໐. ອິຕ຺ຖິປຣິຄ຺ຄເຫ ສຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓປຣິຄ຺ຄໂຫ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ເອວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕ຺ຖິປຣິຄ຺ຄເຫນ ສປຣິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ. ‘‘ອິຕ຺ຖິປຣິຄ຺ຄເຫນ ອປຣິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ເຕວິຊ຺ຊພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ທິສ຺ສມານປຣິຄ຺ຄຫານໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລຕມປຣິຄ຺ຄຫາຠາວທສ຺ສນໍ. ເອວໍ ຠູຕານໍ ເຕວິຊ຺ຊານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ກາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສໍສນ຺ທນາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ປນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອປຣິຄ຺ຄໂຫຕິ. ເວຣຈິຕ຺ເຕນ ອເວໂຣ, ກຸໂຕ ເອຕສ຺ສ ເວຣປໂຍໂຄຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈິຕ຺ຕເຄລຎ຺ຎສງ຺ຂາເຕນາຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທເຄລຎ຺ຎສຎ຺ຎິເຕນ, ອິມິນາ ຕສ຺ສ ຣູປກາຍເຄລຎ຺ຎຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ເຌນາຕິ ທຸກ຺ເຂນ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາທີຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ຕເທກຏ຺ຐາ ສໍກິເລສຘມ຺ມາ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ອໂຕເຍເວຕ຺ຖ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຠາວໂຕ’’ຕິ ຕທຸຠຍາຠາວມຕ຺ຕເຫຕຸວຈນໍ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ປຏິປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສຕິ ນ ກທາຈິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸຣິສສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕຕິ, ປຫີນາຍ ປນ ຕາຍ ສິຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິສວເສ ວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຈິກິຈ຺ຉາຍາ’’ຕິອາທິ. ຈິຕ຺ຕຄຕິກາຕິ ຈິຕ຺ຕວສິກາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ນ ຕາທິໂສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວິຍ ນ ຈິຕ຺ຕວສິໂກ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ວສີຠູຕຌານາຠິຎ຺ຎຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ວສວຕ຺ຕີ.

໕໕໒. ພ຺ຣຫ຺ມໂລກມຄ຺ເຄຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິມຄ຺ເຄ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ເພ, ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ເພ ວາ, ຕໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ປຏິຊານິຕ຺ວາ ວາ. ສມຕລນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍາຕິ ມຕ຺ຖເກ ເອກງ຺ຄຸລໍ ວາ ອຸປຑ຺ຒງ຺ຄຸລໍ ວາ ສຸກ຺ຂຕາຍ ສມຕລນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ. ປງ຺ກໍ ໂອຕິຓ຺ຓາ ວິຍາຕິ ອເນກໂປຣິສໍ ມຫາປງ຺ກໍ ໂອຕິຓ຺ຓາ ວິຍ. ອນຸປ຺ປວິສນ຺ຕີຕິ ອປາຍມຄ຺ຄໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກມຄ຺ຄສຎ຺ຎາຍ ໂອຄາຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເອວ ສໍສີທິຕ຺ວາ ວິສາທໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ເອວນ຺ຕິ ‘‘ສມຕລ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ສໍສີທິຕ຺ວາຕິ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ມຣີຈິກາຍາຕິ ມິຄຕຓ຺ຫິກາຍ ກຕ຺ຕຸຠູຕາຍ. ວຎ຺ເຈຕ຺ວາຕິ ນທີສທິສໍ ປກາສເນນ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ. ວາຍມານາຕິ ວາຍມມານາ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ສຸກ຺ຂຕຣຓໍ ມຎ຺ເຎ ຕຣນ຺ຕີຕິ ສຸກ຺ຂນທີຕຣຓໍ ຕຣນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ. ອຠິນ຺ເນປິ ເຠທວຈນເມຕໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເຕວິຊ຺ຊາ ອມຄ຺ຄເມວ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສໍສີທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ. ຍຖາ ເຕຕິ ເຕ ‘‘ສມຕລ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປງ຺ກໍ ໂອຕິຓ຺ຓາ ສຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖປາທາທີນໍ ສໍຠຎ຺ຊນໍ ປຣິຠຎ຺ຊນໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ ຍຖາ. ອິເຘວ ຈາຕິ ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຸຂໍ ວາ ສາຕໍ ວາ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ຌານສຸຂໍ ວາ ວິປສ຺ສນາສາຕໍ ວາ ນ ລຠນ຺ຕິ, ກຸໂຕ ມຄ຺ຄສຸຂໍ ວາ ນິພ຺ພານສາຕໍ ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຄ຺ຄທີປກນ຺ຕິ ‘‘ມຄ຺ຄທີປກ’’ ມິຈ຺ເຈວ ເຕຫິ ອຠິມຕໍ. ເຕວິຊ຺ຊກນ຺ຕິ ເຕວິຊ຺ຊຕ຺ຖຎາປກໍ. ປາວຈນນ຺ຕິ ປກຏ຺ຐວຈນສມ຺ມຕໍ ປາຐໍ. ເຕວິຊ຺ຊານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ເຘ ສາມິວຈນໍ. ອິຣິຓນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎານິຍາ ອິທໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຄາມກໍ ມຫາຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ອນຸປໂຠຄຣຸກ຺ເຂຫີຕິ ມິຄຣຸຣຸອາທີນມ຺ປິ ອນຸປໂຠຄາຣເຫຫິ ກິໍ ປກ຺ກາທິວິສຣຸກ຺ເຂຫິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ວເນ. ປຣິວຕ຺ຕິຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ມຫາກຓ຺ຏກຄຈ຺ຉຄຫນຕາຍ. ຎາຕີນໍ ພ຺ຍສນໍ ວິນາໂສ ຎາຕິພ຺ຍສນໍ. ເອວໍ ໂຠຄສີລພ຺ຍສເນສຸປິ. ໂຣໂຄ ເອວ ພ຺ຍສຕິ ວິພາຘຕີຕິ ໂຣຄພ຺ຍສນໍ. ເອວໍ ທິຏ຺ຐິພ຺ຍສເນປິ.

໕໕໔. ນນຸ ຊາຕສທ຺ເທເນວ ອຍມຕ຺ໂຖ ສິທ຺ໂຘຕິ ໂຈທນມປເນຕິ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິນາ. ຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສໍວຑ຺ຒິໂຕ ຊາຕສໍວຑ຺ໂຒຕິ ອາຈຣິເຍນ (ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໕໕໔) ວຸຕ຺ຕໍ, ຊາໂຕ ຈ ໂສ ສໍວຑ຺ໂຒ ຈາຕິ ຊາຕສໍວຑ຺ໂຒຕິ ປນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ວິເສສນປຣນິປາຕຕ຺ຕາ. ນ ສພ຺ພໂສ ປຈ຺ຈກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ ປຣິຈຍາຠາວໂຕ. ຈິຣນິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຣກາໂລ. ຈິຣໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສາຕິ ຫິ ຈິຣນິກ຺ຂນ຺ໂຕ. ‘‘ຊາຕສໍວຑ຺ໂຒ’’ຕິ ປທທ຺ວເຍນ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິປຸຓ຺ຓາຠາວໂຕ ‘‘ຕເມນ’’ນ຺ຕິ ກມ຺ມປທໍ ‘‘ຕາວເທວ ອວສຏ’’ນ຺ຕິ ປຸນ ວິເສເສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ມນ຺ທຕ຺ຕໍ ສຓິກວຸຕ຺ຕິ, ຕໍ ປນ ສໍສຍວເສນ ຈິຣາຍນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກງ຺ຂາວເສນ ຈິຣາຍິຕຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ວິຕ຺ຖາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາຣຊ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາຍິຕຕ຺ຕໍ ນາມ ຖມ຺ຠິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຖທ຺ຘຠາວຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຏິຫຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ ຕສ຺ເສວ ອນາວຣຓຎາຓຠາວໂຕ. ນນ຺ເວຕມ຺ປິ ອນ຺ຕຣາຍປຏິຫຕໍ ສິຍາຕິ ອາສງ຺ກໍ ປຣິຫຣຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິນາ. ມາຣາວຏ຺ຏນາທິວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸໂມຫມຸຈ຺ຉາກາລາທິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສ ເກນຈິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ກາຕຸໍ ຈຕູສຸ ອນນ຺ຕຣາຍິກຘມ຺ເມສຸ ປຣິຍາປນ຺ນຠາວໂຕ.

໕໕໕. ອຸອິຈ຺ຈຸປສຄ຺ຄໂຍເຄ ລຸມ຺ປສທ຺ໂທ, ລຸປິສທ຺ໂທ ວາ ອຸທ຺ຘຣຓຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ຘຣຕູ’’ຕິ. ອຸປສຄ຺ຄວິເສເສນ ຫິ ຘາຕຸສທ຺ທາ ອຕ຺ຖວິເສສວຸຕ຺ຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ຍຖາ ‘‘ອາທານ’’ນ຺ຕິ. ປຊາສທ຺ໂທ ປກຣຓາຘິຄຕຕ຺ຕາ ທາຣກວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓທາຣກ’’ນ຺ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມໂລກມຄ຺ຄເທສນາວຓ຺ຓນາ

໕໕໖-໗. ‘‘ອປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອິມິນາ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພຕາກາຣຓໍ ທີເປຕິ. ຍສ຺ສ ອຕິສເຍນ ພລໍ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ພລວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພລສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ສງ຺ຂໍ ຘເມຕີຕິ ສງ຺ຂຘມໂກ, ສງ຺ຂໍ ຘມຍິຕ຺ວາ ຕໂຕ ສທ຺ທປວຕ຺ຕໂກ. ‘‘ພລວາ’’ຕິອາທິວິເສສນໍ ກິມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຸພ຺ພໂລ ຫີ’’ຕິອາທິ. ພລວໂຕ ປນ ສງ຺ຂສທ຺ໂທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປ຺ປນາວ ວຏ຺ຏຕິ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ສມ຺ມເທວ ເຈຕໂສ ວິມຸຕ຺ຕິຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນາມ ກາມາວຈຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປມາຓກຣານໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມານໍ ອວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣປຸພ຺ພຠາຄຠູຕໍ ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອທິສ຺ສກາໂນທິສ຺ສກທິສາຜຣຓວເສນ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາຍໂຕ ປນ ຣູປາຣູປາວຈຣໍ ອປ຺ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປາວຈເຣ ໂອທິສ຺ສກາໂນທິສ຺ສກວເສນ ຜຣຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ທິສາຜຣຓຎ຺ຈ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຕໍ ອາຄມນວເສນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣນິສ຺ສນ຺ໂທ ອາຣຸປ຺ປໍ, ອຖ ໂຂ ກສິຓນິສ຺ສນ຺ໂທ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ສຸຠາວິຕໍ ວສີຠາວໍ ປາປິຕໍ ອາຣຸປ຺ປໍ, ຕໍ ອປ຺ປມາຓກຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຍໍ ວາ ສາຕິສຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນາຍ ອຠິສງ຺ຂເຕນ ສນ຺ຕາເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ, ຍຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສມາປນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ, ຕໍ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ຜຣຓປມາຓວເສນ ອປ຺ປມາຓກຕ’’ນ຺ຕິ ອປເຣ. ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກມ຺ເມຕິ ຣູປາວຈຣກມ຺ເມ ຈ ອຣູປາວຈຣກມ຺ເມ ຈ ສຕິ. ນ ໂອຫີຍຕິ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ກຕູປຈິຕມ຺ປິ ກາມາວຈຣກມ຺ມໍ ຍຖາຘິຄເຕ ມຫຄ຺ຄຕຊ຺ຌາເນ ອປຣິຫີເນ ຕໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສຍໍ ໂອຫີຍກໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາເວ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ‘‘ນ ອວສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ຫິ ອຕ຺ຖວຈນໍ ‘‘ນ ໂອຫີຍຕີ’’ຕິ, ຕເທຕໍ ‘‘ນ ອວຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິເສສວຈນໍ, ປຣິຍາຍວຈນໍ ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ລຄ຺ຄິຕຸນ຺ຕິ ອາວຣິຕຸໍ ນິເສເຘຕຸໍ. ຐາຕຸນ຺ຕິ ປຏິພລໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ. ຜຣິຕ຺ວາຕິ ປຏິຜຣິຕ຺ວາ. ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ເຂເປຕ຺ວາ. ໂອກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ວິປາກທາໂນກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ອິມິນາ ‘‘ລຄ຺ຄິຕຸໍ ວາ ຐາຕຸໍ ວາ’’ຕິ ວຈນເມວ ວິຕ຺ຖາເຣຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອຖ ໂຂ’’ຕິອາທິ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ. ກມ຺ມສ຺ສ ປຣິຍາທິຍນໍ ນາມ ຕສ຺ສ ວິປາກຸປ຺ປາທນໍ ນິເສເຘຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກຸປ຺ປາທນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສາຕິ ກາມາວຈຣກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ. ສຍເມວາຕິ ຣູປາຣູປາວຈຣກມ຺ມເມວ. ພ຺ຣຫ຺ມສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປເນຕິ ອສຕິ ຕາທິສານໍ ເຈໂຕປຓິຘິວິເສເສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕິສ຺ສພ຺ຣຫ຺ມາທີນໍ ວິຍ ຫິ ມຫາປຸຎ຺ຎານໍ ເຈໂຕປຓິຘິວິເສເສນ ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມໍ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ນ ປຏິພາຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຖ ມຫຄ຺ຄຕສ຺ສ ຄຣຸກກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກກມ຺ມໍ ກຖມຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ໂອກາສໍ ກໂຣຕີຕິ? ຕີສຸປິ ກິຣ ວິນຍຄຓ຺ຐິປເທສຸ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິກນ຺ຕິພເລເນວ ຌານໍ ປຣິຫາຍຕິ, ຕໂຕ ປຣິຫີນຌານຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ລທ຺ໂຘກາສ’’ນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອນີວຣຓາວຕ຺ຖາຍ ນິກນ຺ຕິຍາ ຌານສ຺ສ ປຣິຫານິ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອິທເມຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕຕຣກາຣຓໍ – ອສຕິປິ ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມຸໂນ ວິປາກປຏິພາຫນສມຕ຺ເຖ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ເມ ‘‘ອິຊ຺ຌຕິ ຠິກ຺ຂເວ ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສີລສ຺ສາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໕໐໔; ສໍ. ນິ. ໔.໓໕໒; ອ. ນິ. ໘.໓໕) ວຈນໂຕ ກາມຠເວ ເຈໂຕປຓິຘິ ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມຸໂນ ວິປາໂກກາສໍ ກໂຣຕີຕິ. ເອວໍ ເມຕ຺ຕາທິວິຫາຣີຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕານໍ ເມຕ຺ຕາທີນໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ ວເສນ ວິຫາຣີ.

໕໕໙. ປຐມມຸປນິຘາຍ ທຸຕິຍໍ, ກິເມຕໍ, ຍມຸປນິຘີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຐມເມວາ’’ຕິອາທິ. ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສເກ ສງ຺ຄີຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣຓຄມນໍ ທຬ຺ຫຕຣໍ, ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ສຣຓຄມນໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນາຕິ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາຕິ ສາມເຓຣປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ອຄ຺ຄຎ຺ຎສຸຕ຺ຕມ຺ປິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໑໒) ອມຸໍເຍວ ວາເສຏ຺ຐມາຣພ຺ຠ ກເຖສິ, ນາຎ຺ຎນ຺ຕິ ຎາເປຕຸໍ ‘‘ອຄ຺ຄຎ຺ຎສຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຄຕນເຍນ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ເຈວ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ອລຕ຺ຖຸໍ ປຏິລຠິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕເທຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ ປຣມສຸຂຸມຄມ຺ຠີຣທຸຣນຸໂພຘຕ຺ຖປຣິທີປນາຍ ສຸວິມລວິປຸລປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍຊນນາຍ ອຊ຺ຊວມທ຺ທວໂສຣຈ຺ຈສທ຺ຘາສຕິຘິຕິພຸທ຺ຘິຂນ຺ຕິວີຣິຍາທິຘມ຺ມສມງ຺ຄິນາ ສາຏ຺ຐກເຖ ປິຏກຕ຺ຕເຍ ອສງ຺ຄາສໍຫີຣວິສາຣທຎາຓຈາຣິນາ ອເນກປ຺ປເຠທສກສມຍສມຍນ຺ຕຣຄຫນຊ຺ໂຌຄາຫິນາ ມຫາຄຓິນາ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຎາຓາຠິວໍສຘມ຺ມເສນາປຕິນາມເຖເຣນ ມຫາຘມ຺ມຣາຊາຘິຣາຊຄຣຸນາ ກຕາຍ ສາຘຸວິລາສິນິຍາ ນາມ ລີນຕ຺ຖປກາສນິຍາ ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປກາສນາ.

ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕສໍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ສາຘຸວິລາສິນິຍາ ສາຘຸວິລາສິນິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ໂຫຕິ –

ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ ຈ, ວິນິຈ຺ຉໂຍ ຈ ສພ຺ພຖາ;

ສາຘເກນ ວິນາ ວຸຕ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ເຈຕ຺ຖ ຍໂຕ ຕໂຕ.

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ສຸຘີມຕໍ, ສາຘູນໍ ຈິຕ຺ຕໂຕສນໍ;

ກໂຣຕິ ວິວິຘໍ ສາຍໍ, ເຕນ ສາຘຸວິລາສິນີຕິ.

ນິຄມນກຖາ

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ສທ຺ຘມ຺ເມ ປາຏວຕ຺ຖາຍ, ສາສນສ຺ສ ຈ ວຸທ຺ຘິຍາ;

ວຓ຺ຓນາ ຍາ ສມາຣທ຺ຘາ, ສີລກ຺ຂນ຺ຘກຖາຍ ສາ.

ສາຘຸວິລາສິນີ ນາມ, ສພ຺ພໂສ ປຣິນິຏ຺ຐິຕາ;

ປຓ຺ຓາສາຍ ສາຘິກາຍ, ຠາຓວາຣປ຺ປມາຓໂຕ.

ອເນກເສຕິຠິນ຺ໂທ ໂຍ, ອນນ຺ຕພລວາຫໂນ;

ສິຣີປວຣາທິນາໂມ, ຣາຊາ ນານາຣຏ຺ຐິສ຺ສໂຣ.

ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ຣມ຺ເມ, ມຣມ຺ມວິສເຍ ອກາ;

ຕມ຺ພທີປຣຏ຺ເຐ ປຸຣໍ, ອມຣປຸຣນາມກໍ.

ມຓ຺ຑລາຈລສາມນ຺ຕໍ, ເອຣາວຕີນທິສ຺ສິຕໍ;

ນານາຊນານມາວາສໍ, ເຫມປາສາທລງ຺ກຕໍ.

ຕຕ຺ຣາຠິເສກປຕ຺ໂຕ ໂສ, ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ ຘມ຺ມໂຕ;

ຣາຊາຄາຣມຫາຖູປໍ, ອກາສິ ສມ຺ປສາທນໍ.

ອຸທ຺ຘມ຺ມໍ ອຸພ຺ພິນຍຎ຺ຈ, ປຫາຍ ຊິນສາສນໍ;

ວິໂສເຘສິ ຍຖາຠູຕໍ, ສຕຕໍ ທຬ຺ຫມານໂສ.

ເຕເນວ ກາຣິເຕ ຣມ຺ເມ, ຉາຍູທກສມປ຺ປິເຕ;

ທ຺ວິປາກາຣປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ, ຠາວນາຠິຣຕາຣເຫ.

ມຫາມຸນິສມຎ຺ຎາ ຍາ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສມ຺ມຸຂາ ກຕາ;

ປຏິມາ ຕໍປາສາທມ຺ຫາ, ອຸຊຸອາສນ຺ນທກ຺ຂິເຓ.

ອໂສກາຣາມອາຣາເມ, ປຎ຺ຈຠູມິມຫາລເຍ;

ຣຕນຠູມິກິຕ຺ຕິ ວ຺ຫເຍ, ຘມ຺ມປາສາທລງ຺ກເຕ.

ຕຖາ ທກ຺ຂິຓເທວິຍາ, ນຄຣສມີເປ ກເຕ;

ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕເຣ ຊຍຠູມິ-ກິຕ຺ຕາຠິຘານເກປິ ຈ.

ຕເຖວຸຕ຺ຕຣເທວິຍາ, ນຄຣພ຺ຠນ຺ຕເຣ ກເຕ;

ໂສຓ຺ຓຄຸຫຖູປນ຺ຕິເກ, ປຣິມາຓກນາມເກ.

ຕຖາ ຈ ອຸປຣາເຊນ, ກເຕ ນຄຣປຈ຺ຉິເມ;

ມຫາຄຸຫຖູປນ຺ຕິເກ, ມງ຺ຄລາວາສນາມເກ.

ອິຕິ ໂສຓ຺ຓວິຫາເຣສຸ, ວສໍເນເກສຸ ວາຣໂຕ;

ສກ຺ກໂຕ ສພ຺ພຣາຊູນໍ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ລທ຺ຘລຎ຺ຉໂນ.

ຎາຓາຠິວໍສຘມ຺ມເສນາປຕີຕິ ສຸວິຂ຺ຍາໂຕ;

ທ຺ເວວິຠງ຺ຄາທິຘາຣຓາ, ອຸປຊ຺ຌາຈຣິຍຕໍ ປຕ຺ໂຕ.

ລງ຺ກາທີປາຄຕານມ຺ປິ, ປຣທີປນິວາສິນໍ;

ຠິກ຺ຂູນໍ ວາຈໂກ ຘມ຺ມໍ, ປຏິປຕ຺ຕິໍ ນິໂຍຊໂກ.

ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ວິໂສເຘສິ, ສາສນໍ ເອສ ຠູປຕິ;

ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ນໍ, ໂສ’ກາສິ ວຓ຺ຓນໍ ອິມໍ.

ສມ຺ພຸທ຺ຘປຣິນິພ຺ພານາ, ປຎ຺ຈຕາລີສເກ’ທ຺ຘເກ;

ຕິສເຕ ທ຺ວິສຫສ຺ເສ ຈ, ສມ຺ປຕ຺ເຕ ສາ ສຸນິຏ຺ຐິຕາ.

ເປຏກາລງ຺ກາຣວ຺ຫຍໍ, ເນຕ຺ຕິສໍວຓ຺ຓນໍ ສຸຠໍ;

ອິມຎ຺ຈ ສງ຺ຂໂຣນ຺ເຕນ, ຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕໍ ມຍາ.

ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເຕນ ປຸຎ຺ເຎນ, ປຕ຺ວານ ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ;

ຕາຣຍິຕ຺ວາ ພຫູ ສຕ຺ເຕ, ໂມເຈຍ຺ຍໍ ຠວພນ຺ຘນາ.

ສທາ ຣກ຺ຂນ຺ຕຸ ຣາຊາໂນ, ຘມ຺ເມເນວ ປຊໍ ອິມໍ;

ນິຣຕາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມສຸ, ໂຊເຕນ຺ຕຸ ຊິນສາສນໍ.

ອິເມ ຈ ປາຓິໂນ ສພ຺ເພ, ສພ຺ພທາ ນິຣຸປທ຺ທວາ;

ນິຈ຺ຈໍ ກລ຺ຍາຓສງ຺ກປ຺ປາ, ປປ຺ໂປນ຺ຕຸ ອມຕໍ ປທນ຺ຕິ.

ອິຕິ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຄ຺ຄສໍວຓ຺ຓນາຍ

ສາຘຸວິລາສິນີ ນາມ ອຠິນວຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.

ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຄ຺ຄອຠິນວຏີກາ ນິຏ຺ຐິຕາ.