໑. ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

ເອເກກໍ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈາຕິ ກຸສລຕ຺ຕິກາທີສຸ ພາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ເຫຕຸທຸກາທີສຸ ສຕໍ ທຸເກສຸ ເອເກກໍ ຕິກໍ ທຸກຎ຺ຈ. ນ ຕິກທຸກນ຺ຕິ ຕຸລ຺ຍໂຍຄີນໍ ນ ຕິກທຸກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິກວິສິຏ຺ຐໍ ປນ ທຸກໍ, ທຸກວິສິຏ຺ຐຎ຺ຈ ຕິກໍ, ຕິກວິສິຏ຺ຐຕິກທຸກວິສິຏ຺ຐທຸເກສຸ ວິຍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປຣິ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ ເອວາຕິ.

ເຍ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທີສຸ, ເຕ ກຸສລາທິຘມ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕາ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍຏ຺ຐໍ ສາເຘນ຺ຕາ ກຸສລາທິປຈ຺ຈຍາ ເຈວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫາຕິ ຍສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ຖຜຣຓໍ ອຸຠເຍສໍ ເຕສໍ ສຫຠາເວ ສຕິ, ນາຎ຺ຎຖາ. ເຕເນວ ກາຣເຓນາຫ ‘‘ເຕ ຈ ໂຂ ສຫຊາຕາວາ’’ຕິ. ເຕຕິ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍາ. ເຕສຸ ຫິ ເຫຕຸສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍາທໂຍ ສຫຊາຕາ, ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣາທໂຍ ອສຫຊາຕາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ວາເຣຫິ ອິຕເຣຕຣຕ຺ຖໂພຘນວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ເທສນາຍ ກິໍ ສາຘິຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິໂກສລ຺ລໍ ຊນິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເຕ ເຕ ປຎ຺ເຫ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາຕິ ‘‘ສິຍາ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທໂຍ ເຍ ເຍ ປຎ຺ຫາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ປຎ຺ເຫ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ປມາທເລຂາ ເອສາຕິ ອິທໍ ‘‘ກຸສໂລ ເຫຕຸ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈສຫຊາຕວາເຣສຸ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສຍວາເຣສຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ສໍສຏ຺ຐສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວາເຣສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ເອກນ຺ຕິໂກຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣິມວາເຣສຸ…ເປ… ນິຍເມຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຸຣິມວາເຣສຸ ຉສຸ. ນ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ສຣູປໂຕ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ. ເອວມາທີຫິ ປຎ຺ເຫຫິ. ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສູຕິ ເຫຕຸອາທີສຸ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠເທສຸ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ. ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມໍ. ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍານໍ ນິຈ຺ຉຍາຠາວໂຕຕິ ‘‘ອິເມ ນາມ ເຕ ເຫຕຸອາທໂຍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ’’ຕິ ນິຈ຺ຉຍາຠາວໂຕ ສຣູປໂຕ ອນິທ຺ຘາຣິຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ນາມ ນານາຊຏາຊຏິຕໍ ຄຸມ຺ພນ຺ຕຣຄຕຎ຺ຈ ຕໍສທິສໍ ສຣູປໂຕ ອທິສ຺ສມານໍ ອິທໍ ຕນ຺ຕິ ນ ວິນິຈ຺ຉິນີຍຕິ, ເອວໍ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ສຣູປໂຕ ອນິທ຺ຘາຣິໂຕ ນິຊ຺ຊໂຏ ນິຄຸມ຺ໂພ ຈ ນາມ ນ ໂຫຕິ ນິຈ຺ຉຍາຠາວໂຕ, ສຣູປໂຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ຕພ຺ພິສຍສ຺ສ ນິຈ຺ຉຍສ຺ສ ວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອສມ຺ພຸທ຺ຘຠາວາປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂສ ປຎ຺ໂຫ ນິຊ຺ຊໂຏ ນິຄຸມ຺ໂພ ຈ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິຈ຺ຉຍາຠາວໂຕ ເຕ ປຎ຺ຫາ ນິຊ຺ຊຏາ ນິຄຸມ຺ພາ ຈ ກຕ຺ວາ ນ ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ, ‘‘ນ ໂກຈິ ປຸຈ຺ຉາສງ຺ຄຫິໂຕ…ເປ… ວິຠຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ. ຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສນ຺ຘາຍ ນິຊ຺ຊຏຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ນິຈ຺ຉຍຸປ຺ປາທນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຐປນໍ ນາມ ອິຘ ວິເນຍ຺ຍສນ຺ຕາເນ ປຕິຏ຺ຐປນໍ, ຕໍ ປນ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນໍ ໂຊຕນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປກາສິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປກາເຣຫີຕິ ເຫຕຸອາທິປຈ຺ຈຍປ຺ປກາເຣຫິ, ກຸສລາທິປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນປ຺ປກາເຣຫິ ວາ.

໒໕-໓໔. ປຣິກປ຺ປນໍ ວິທຫນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ປຣິກປ຺ປປຸຈ຺ຉາຕິ ວິຘິປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ສິຍາຕິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂສ ວິຘິ ກິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ເອເຕນ ‘‘ສິຍາ’’ຕິ ວິຘິມ຺ຫິ ກິຣິຍາປທໍ. ປຸຈ຺ຉາ ປນ ວາກ຺ຍຕ຺ຖສິທ຺ຘາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕເມວ ຫິ ວາກ຺ຍຕ຺ຖສິທ຺ຘໍ ປຸຈ຺ຉໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ‘‘ກິໍ ໂສ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໍປຸຈ຺ຉນໍ ປຣິກປ຺ປປຸຈ຺ຉາຕິ ຕສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ຫິ ກິຣິຍາຍ ປເທເນວ ປຸຈ຺ຉາ ວິຠາວີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ອຸຠຍມິທໍ ປຈ຺ຈຍວຈນໍ, ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວຈນໍ. ເຕສຸ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ວິຠາວິເຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຠາວິຕາເຍວ ໂຫຕີຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມວ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຈ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວິສິຏ຺ໂຐ ປຏິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ວາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ສິຍາ ປຈ຺ຈຍວິສິຏ຺ໂຐ ວາຕິ ທຸວິຘາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາເຍວ ອຕ຺ຖວິກປ຺ປາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ປຐມສ຺ມິໍ ປຸຈ຺ຉາ ສໂທສາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉານໍ ປວຕ຺ຕິໂຕຕິ ກຸສລມູລາທີນໍ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕປຸຈ຺ຉານໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ກຸສລໍ. ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕວິປາກປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍາຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາທິປຈ຺ຈຍໂຕ. ຠວນມຕ຺ຖິຕາ ເອຕ຺ຖ ນ ຈ ປຸຈ຺ຉິຕາຕິ ‘‘ກິໍ ສິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໂຍຊນາຍ ໂທສມາຫ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ. ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ກຸສລປຈ຺ຈຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ຠວນປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ຠວນປຸຈ຺ຉນໍ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸນ ຕສ຺ສາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ຠວນປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ເກວລໍ ຠວນປຸຈ຺ຉນໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອນຸຊານນມຸເຂນ ຠວນປຸຈ຺ຉນໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ. ອນຸຊານນຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖວິກປ຺ປທ຺ວເຍ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ນໍ, ຕໍ ອນນຸຊານນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນນຸຊານິຕ຺ວາວາ’’ຕິອາທິ. ສໍປຸຈ຺ຉນເມວາຕິ ອິມິນາ ສໍປຸຈ຺ຉເນ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ ກິຣິຍາປທນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ສິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສິຍາຕິ…ເປ… ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ນໂຍຕິ ‘‘ສິຍາ’’ຕິອາທິນາ ອນນ຺ຕຣວຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖນໂຍ. ນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ອນາມຏ຺ຐວິເສສຕ຺ຕາ. ທ຺ເວປິ ປຸຈ຺ຉາຕິ ສມ຺ຠວນປຸຈ຺ຉາ ຕພ຺ພິເສສປຸຈ຺ຉາ ຈາຕິ ທຸວິຘາປິ ປຸຈ຺ຉາ ເອກາເຍວ ປຸຈ຺ຉາ ສໍປຸຈ຺ຉນຠາວໂຕ ເອກາຘິກຣຓຠາວໂຕ ຈ.

ຄມນຸສ຺ສຸກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ຄມນສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກວຈນໍ. ຄມນກິຣິຍາຍ ຍຖາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕ຺ຕາ ອຸປຣິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຣິຍາຍ ໂຍຄ຺ຍຣູໂປ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຐານໍ ຄມນຸສ຺ສຸກ຺ກນໍ ຕສ຺ສ ໂພຘນໍ ວຈນໍ. ເອວໍຠູຕາ ຈ ກິຣິຍາ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖໂຕ ກິຣິຍນ຺ຕຣາເປກ຺ຂາ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄມນສ຺ສ…ເປ… ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ກຖໍ ປເນຕສ຺ມິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍປຏ຺ຐາເນ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ປຏິຈ຺ຈສທ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຉິມກາລກິຣິຍາເປກ຺ຂຕາຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຍທິປີ’’ຕິອາທິ. ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອສຕິປິ ປຏິອຍນຸປ຺ປຊ຺ຊນານໍ ກາລເຠເທ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເຫຕຸຜເລສຸ ທິສ຺ສມານໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກາລຕໍ ເຫຕຸຜລຕາສາມຎ຺ຎໂຕ ອິຘາປິ ສມາໂຣເປຕ຺ວາ ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກາລໂວຫາໂຣ ກໂຕ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄມນນ຺ຕິ ‘‘ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານໍ ອຍນກິຣິຍໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນາຫ. ສາ ປນຕ຺ຖໂຕ ປວຕ຺ຕິ, ປວຕ຺ຕິ ຈ ຘມ຺ມານໍ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ. ສຠາວຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ໂລເກ ສພ຺ໂພ ກິຣິຍາກາຣກໂວຫາໂຣ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານໍ ຍໍ ປຏິອຍນໍ ປຏິຄມນໍ ອຕ຺ຖໂຕ ປຏິອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ, ຕຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາທິອເປກ຺ຂາຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄມນໍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຏິອຸປ຺ປຊ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ. ຕຍິທໍ ຄມນປຏິຄມນໍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນປຏິອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ສມານກິຣິຍາ. ກຖໍ? ຍສ຺ມາ ປຏິກຣຓໍ ປຏິສທ຺ທຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຏິອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ. ຕທາຍຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ສຫໂຍເຄ ກຣຓວຈນໍ, ກຣຓຕ຺ເຖ, ເຫຕຸຕ຺ເຖ ວາ, ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນ ກຸສລຘມ຺ເມ ອາຍຕ຺ຕາຍ ປຏິພທ຺ຘາຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສເຫວ ປຏິຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ປຏິອຍນຕ຺ຕລາຠານໍ ສມານກາລຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ນນຸ ຈ ສມານກາລກິຣິຍາຍໍ ອີທິໂສ ສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ, ປຸຣິມກາລກິຣິຍາຍເມວ ຈ ອຕ຺ຖີຕິ? ນາຍເມກນ຺ໂຕ ສມານກາລກິຣິຍາຍມ຺ປິ ເກຫິຈິ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ນິຫນ຺ຕ຺ວາ ຕິມິຣໍ ໂລເກ, ອຸທິໂຕ ສຕຣໍສມິ;

ໂລເກກຈກ຺ຂຸຠູໂຕຍ-ມຕ຺ຖເມຕິ ທິວາກໂຣ.

‘‘ສິຣີວິລາສຣູເປນ, ສພ຺ພໂສຠາວິຠາວິນາ;

ໂອຠາເສຕ຺ວາທິໂຕ ພຸທ຺ໂຘ, ສຕຣໍສິ ຍຖາ ປໂຣ’’ຕິ. –

ຈ ປໂຍຄາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

໓໕-໓໘. ຕາສູຕິ ທຸກມູລກນເຍ ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກ ເອກູນປຎ຺ຎາສປຸຈ຺ຉາ, ຕາສຸ. ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸເກຕິ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ອາຄເຕ ປຈ຺ຈຍທຸເກ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຈ຺ຉານໍ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາຕິ ຍສ຺ມິໍ ວາຈນາມຄ຺ເຄ ກຸສລປທມູລາ ກຸສລປທາວສານາ, ກຸສລາທິປທຕ຺ຕຍມູລາ ກຸສລາທິປທຕ຺ຕຍາວສານາ ຈ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ປຸຈ຺ຉານໍ ອາທິປຣິໂຍສານຠູຕາ ທ຺ເວ ເອວ ປຸຈ຺ຉາ ທສ຺ສິຕາ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາເຣ ປຸຈ຺ຉານໍ ວຸຕ຺ໂຕ ນ ປຈ຺ຈຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຈ຺ຉາຍ ຫິ ວເສນ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕໍ ເອກມູລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ເອກມູລໂກ, ນຍສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ຈາຍໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ. ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍມູລກາທີສຸ. ຕຖາ ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕານິ ທ຺ເວ ມູລານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ທ຺ວິມູລໂກຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ປຈ຺ຈຍານໍ ປນ ວຸຈ຺ຈມາເນ ປຐມນຍສ຺ສ ເອກມູລກຕາ ນ ສິຍາ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ມູລຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍານໍ ປນ ວເສນາ’’ຕິອາທິ. ເຫຕາຣມ຺ມຓທຸກາທີນນ຺ຕິ ອວຍເວ ສາມິວຈນໍ, ອຘິປຕິອາທີນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕ ປຣໍ ມູລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສພ຺ພມູລກໍ ອນວເສສານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ມູລຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ມູລວນ຺ຕຠາເວນ ຄຫິຕາ ປຈ຺ຈຍາ ມູລຠາເວນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍຄມນໍ ປາຬິຄມນນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ອຠິເຘຍ຺ຍານຸຣູປໍ ລິງ຺ຄວຈນາທີຕິ ກຕ຺ວາ. ອິຘາຕິ ອນຸໂລເມ. ຈ-ສທ຺ໂທ ອຸປຈຍຕ຺ໂຖ. ໂສ ເຕວີສຕິມູລສ຺ສ ສພ຺ພມູລຠາວໍ ອຸປຈເຍນ ວຸຈ຺ຈມານໍ ໂຊເຕຕິ.

໓໙-໔໐. ເອວໍ ສຕີຕິ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວາຈນາມຄ຺ເຄ ສຕິ. ຈກ຺ກພນ຺ຘນວເສນ ປາຬິຄຕິ ອາປຊ຺ຊຕຸ, ໂກ ໂທໂສຕິ ກທາຈິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມໂສຘນວເສນ ຈ ອິຘ ອຠິຘມ຺ເມ ປາຬິ ຄຕາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄາທີສຸປິ ປາຬິ ເຫຏ຺ຐິມໂສຘນວເສນ ປວຕ຺ຕາ. ຄຓນຈາເຣນ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓາທີສູຕິ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນເຍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈເຍ. ສຸທ຺ຘິກໂຕຕິ ສຸທ຺ຘິກນຍໂຕ. ຕສ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ສຸທ຺ຘິກນຍສ຺ສ ອລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ. ເອກມູລກນໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ອາຣມ຺ມຓມູລເກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາຕິ ວາ’’ຕິອາທິ ຕາທິສໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍມູລຠູຕາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍປຣິໂຍສານເມວ ເອກມູລກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອວສິຏ຺ຐເອກມູລກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສພ຺ພມູລເກ ວິຄຕປຈ຺ຈຍາ, ຕາວ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍວ ທສ຺ສິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກມູລເກສູ’’ຕິອາທິ. ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ເອທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ມູລເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ອຘິປຕິມູລເກ ເອກມູລກສ຺ສ ອາທິເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ນ ສຸທ຺ຘິກທສ຺ສນນ຺ຕິ ນ ສຸທ຺ຘິກນຍທສ຺ສນໍ. ‘‘ສຸທ຺ຘິກນໂຍ ຫິ ວິເສສາຠາວໂຕ ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາປິ ສພ຺ພມູລເກ ກຕິປຍປຈ຺ຈຍທສ຺ສນໍ ອຸປຣິ ສພ຺ພມູລເກ ເອກມູລກສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ.

໔໑. ເອກສ຺ມິຎ຺ຈາຕິ ອວິຄຕມູລກາທິເກ ຈ ນເຍ. ສງ຺ເຂປນ຺ຕຣຄໂຕຕິ ສງ຺ເຂປສ຺ສ ສງ຺ຂິປິຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄໂຕ, ສງ຺ຂິປິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຊ຺ຌິມານໍ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ມຊ຺ຌິມານໍ ນຍໂຕ ທສ຺ສນໍ, ອຎ຺ຎຖາ ສງ຺ເຂໂປ ເອວ ນ ສິຍາ. ຄຕິທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນ຺ຕທສ຺ສນໍ ອກຕ຺ວາ ປາຬິຄຕິຍາ ທສ຺ສນໍ, ຕຎ຺ຈ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຕິປຍທສ຺ສນເມວ. ເຕນ ວິຄຕປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາຣເຓນ ໂອສານຈຕຸກ຺ກໍ ທສ຺ເສຕິ ອວິຄຕມູລເກ ວິຄຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ໂອສານຠາວໂຕ. ສພ຺ພມູລກສ຺ສ ອວສາເນນ ‘‘ວິຄຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ປເທນ.

ຍຖາ ເຫຕຸອາທີນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອຸທ຺ເທສານຸປຸພ຺ພິຍາ ທຸກຕິກາທິໂຍຊນາ ກຕາ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈເຍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາປິ ສກ຺ກາ ໂຍຊນໍ ກາຕຸໍ, ຕຖາ ກສ຺ມາ ນ ກຕາ? ຍທິປິ ອນວເສສໂຕ ປຈ຺ຈຍານໍ ມູລຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເກສຎ຺ຈິ ເກຫິຈິ ໂຍຊເນ ອຕ຺ຖວິເສໂສ ນຕ຺ຖິ, ອາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິທຸກາທີນໍ ເຫຕຸມູລເກ ຈ ເຫຕຸອຘິປຕິອນນ຺ຕຣຕິກາທີນໍ ຕໍຕໍອວສິຏ຺ຐປຈ຺ຈເຍຫິ ໂຍຊນາຍ ອຕ຺ເຖວ ວິເສໂສ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍສ຺ມາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ໂຍຊນາ ນ ສຸຂຄ຺ຄຫຓາ, ສກ຺ກາ ຈ ຎາຓຸຕ຺ຕເຣນ ປຸຄ຺ຄເລນ ຍຖາທສ຺ສິເຕນ ນເຍນ ໂຍຊິຕຸນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ປຈ຺ຈເຍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາວ ເຕ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖມາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິນາ.

ຕຎ຺ຈ ຄມນໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ສພ຺ເພຫິ ຕິເກຫິ ເອເກກສ຺ສ ທຸກສ຺ສ ໂຍຊນາວເສນ ປາຬິຄມນໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕິເກສຸ ທຸການໍ ປກ຺ເຂປຠາວໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸເກສຸ. ເອເກກສ຺ມິນ຺ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ທຸກຕິເກ. ນຍາຕິ ອນຸໂລມນຍາທໂຍ ວາເຣ ວາເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນຍາ, ປຸຈ຺ຉາ ປນ ສຕ຺ຕວີສຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ເຫຕຸທຸເກນ ສມານາຕິ? ຕໍ ຕິກປເທສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ເຫຕຸທຸກສ຺ສ ລພ຺ຠມານສ຺ສ ເຫຕຸທຸກຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ທຸກຕິເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ນ ທຸກສ຺ສ ໂຍຊນາ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ທຸການໍ ເອເກເກນ ປເທນ ຕິກສ຺ສ ໂຍຊນາ. ເຕນາຫ ‘‘ເອເກໂກ ຕິໂກ ທຸກສເຕນ ໂຍຊິໂຕ’’ຕິ. ເອເກກສ຺ມິນ຺ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕິກທຸເກ.

ຕິກາທໂຍ ຉ ນຍາຕິ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຄາຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ ຕິກປຏ຺ຐານາທໂຍ ຉ ນຍາ. ສຕ຺ຕວິຘມ຺ປີຕິ ວາຣເຠເທນ ສຕ຺ຕຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ. ອນຸໂລມນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ ອນຸໂລມຠາວສາມຎ຺ເຎນ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ. ຕຖາ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ຕິກປຏ຺ຐານຕາສາມຎ຺ເຎນ, ທຸກປຏ຺ຐານາທີນິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຕໍສາມຎ຺ເຎນ ສຫ ຄເຫຕ຺ວາ. ອິມມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາຍ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນວເສນ ‘‘ອນຸໂລມມ຺ຫີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ອິມມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ສຕ຺ຕປ຺ປເຠເທຕິ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທິວເສນ ສຕ຺ຕປ຺ປເຠເທ. ຉປິ ເອເຕ ຕິກາທິເຠເທນ ຈຕຸຈຕຸປ຺ປເຠທາ ຘມ຺ມານຸໂລມາທິວເສນ ຉ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາຕິ ອິທໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຘມ຺ມານຸໂລມາທິວິຠາຄຠິນ຺ນາປິ ຕິກາທິຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ ຕິກປຏ຺ຐານາທິສງ຺ຂາຕາ ຕິກາທໂຍ ຉ ຘມ຺ມນຍາ ປຏິຈ຺ຈວາຣາທິວເສນ ວິຠຊິຍມານາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິທ຺ຘາຣິຍມາເນ ອນຸໂລມຕາສາມຎ຺ເຎນ ອນຸໂລມນ຺ຕິ ເອກໂຕ ຄຫິເຕ ປຈ຺ຈຍານຸໂລເມ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິວິຍ ຄມ຺ຠີຣາຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ອິຘ ປນ ອຍໍ ຄາຖາ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມານຸໂລເມ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຘມ຺ມານຸໂລໂມ ປຈ຺ຈຍານຸໂລມສ຺ສ ວິເສສນຠາເວນ ນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ປຈ຺ຈນີຍຄາຖາທີສຸປິ. ຕິກປຏ຺ຐານສ຺ສ ທຸກປຏ຺ຐານສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກຕິກປຏ຺ຐານາທີສູ’’ຕິ. ຕິເກຫິ ປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຕິເກຫິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ປຈ຺ຈຍວິຠາວນໍ, ຕິເກຫິ ວາ ຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕນຏ຺ຐານໍ. ທຸກສມ຺ພນ຺ຘິ ຕິກປຏ຺ຐານໍ, ທຸກວິສິຏ຺ຐານໍ ວາ ຕິການໍ ປຏ຺ຐານໍ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທຸການ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ທຸກາທິວິເສສິຕສ຺ສາຕິ ທຸກາທິປທວິເສສິຕສ຺ສ ທຸກາທິຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ‘‘ເຫຕຸໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ, ນເຫຕຸໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ.

ປຈ຺ຈຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.