໒. ກາລສໍສນ຺ທນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໘໕. ອຕີຕາ …ເປ… ກຣິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອຕີຕໍ ອນາຄຕນ຺ຕິ ຣູປສ຺ສ ອິມໍ ວິເສສໍ, ເອວໍ ວິເສສໍ ວາ ຣູປໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາວິເສສວິສິຏ຺ຐຣູປເມວ ອປ຺ປິຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປຠາວານໍ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ມິໍເຍວ ວິສເຍ ອປ຺ເປຕພ຺ພໍ, ວຈີໂຄຈຣໍ ປາເປຕພ຺ພໍ ສຕິປິ ເນສໍ ວິເສສນວິເສສິຕພ຺ພຕາສງ຺ຂາເຕ ວິຠາເຄ ຕຖາປິ ອວິຠຊິຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ປາຬິຍໍ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປສທ຺ເທຫິ ຕທຕ຺ຖສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພາກາໂຣ ອິຕິສທ຺ເທຫິ ທສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ເທນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຣູປປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຣູປາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ສາ ຫິ ສຠາວຘມ຺ມຸປາທານາ ຕຊ຺ຊາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສຠາວປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ປວຕ຺ຕາ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ຣູປສມູຫໍ ອຸປາທາຍາຕິ ຕໍຕໍອຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຸປາທານຠູຕານໍ ອຠາວວິຠາວນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຣູປຘມ຺ມານໍ ສມູຫໍ ອຸປາທາຍ. ອຸປາທານຸປາທານມ຺ປິ ຫິ ອຸປາທານເມວາຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ສມູຫຸປາທາຍາຘີນຕາຍ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວໂຕ. ວິຄມາວຕ຺ຕພ຺ພຕາຕິ ວິຄມສ຺ສ ວຕ຺ຖຠາວາປຄມສ຺ສ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕາ. ນ ຫິ ໂອທາຕຕາວິຄເມນ ອວຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ນ ປນ ຍຸຕ຺ຕາ ຣູປຠາວສ຺ສ ວິຄມາວຕ຺ຕພ຺ພຕາຕິ ໂຍຊນາ. ຣູປຠາໂວຕິ ຈ ຣູປາຍຕນສຠາໂວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຄຈຣຠາໂວ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວວິຄເມ ວິຄມາວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ຍຸຕ຺ຕາ.

ກາລສໍສນ຺ທນກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ

໒໘໘. ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ ຍຖາ ‘‘ຂທິເຣ ວາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ປລາເສ ວາ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕິ-ສທ຺ໂທ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນາຄຕໍ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຊາຍມານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ລຠນ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນາ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ຍໍ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ຕທປິ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕພ຺ຠາວາວິຄມໂຕຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໂຕ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິຠາວານຸປຄມໂຕ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຠາວໂຕຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາຍ ອຠາວໂຕ.

ວຈນໍ ອຣຫຕີຕິ ອິມິນາ ວຈນມຕ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ໂທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍທິປິ ຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຎາເປຕພ຺ພຕາຍ ປນ ທຸຕິຍໍ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຊານາຕີຕິ. ຘມ຺ເມຕິ ສຠາວຘມ຺ເມ. ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂປໂຕ ອຘມ຺ເມ ອຠາວຘມ຺ເມ. ເຕນາຫ ‘‘ສສວິສາເຓ’’ຕິ.

ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ຍເທຕໍ ຕຍາ ‘‘ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທຕາ ‘‘ຕໍເຍວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ‘‘ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ໂຍ ປຣວາທິນາ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາອຠາວໂຕ ‘‘ນ ເຫວາ’’ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ, ເຕນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍນ. ສ຺ວາຍໍ ຍເທວ ຣູປາທິ ອນາຄຕໍ, ຕເທວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສຕິປິ ອຕ຺ຖາເຠເທ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປນ ອຕ຺ເຖວ ກາລເຠໂທຕິ ຕໍກາລເຠທວິໂຣຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປວຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍນາຕິ ກາລນານຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ ໂສ ອຍຎ຺ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ນີໂຕ ປວຕ຺ຕິໂຕຕິ. ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍນາຕິ ອິທມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປານນ຺ຕຣໍ ຍໍ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຍຖາ ຫິ ສາ ປຏິຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖາເຠເທນ ນີຕາ ປວຕ຺ຕິຕາ, ຕຖາຍມ຺ປິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຕ຺ຖານານຕ຺ເຕນາ’’ຕິ, ອນາຄຕາທິປ຺ປເຠທາຍ ກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຸປາທານຠູຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອເຠເທນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ອຸປາທານຠູຕຣູປາທິອຕ຺ຖາເຠເທປິ ເຕສໍ ຂຓຕ຺ຕຍານາວຕ຺ຕິ ຕໍສມງ຺ຄິຕາ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວາວຕ຺ຕິຕາ, ຕຖາ ຕຕ຺ຖ ວຸຈ຺ຈມານາ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິຠາວາ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິເມສຸ ປວຕ຺ຕິຕາ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກິຣິຍາຕິ ກຕ຺ວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖານານຕ຺ຕໍ…ເປ… ປຏິຊານາຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ອຕ຺ຖານານຕ຺ຕເມວ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ສມຕ຺ເຖຕິ. ຍຖາ ປນ ‘‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕສ຺ສ ຊີໂວວ ສຣີຣໍ, ສຣີຣເມວ ຊີໂວຕິ ຊີວສຣີຣານໍ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຏິຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອາປນ຺ນນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄເຕສຸ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິຠາວຫຸຕ຺ວາຠາວາ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມາ’’ຕິ.

ອນຸຎ຺ຎາຕປຎ຺ຫສ຺ສາຕິ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຖານານຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອນຸຎ຺ຎາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ. ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິໂຕ ຫິ ອຕ຺ໂຖ ປຎ຺ໂຫ. ໂທໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠູຕສ຺ສ ປຸນ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ໂທໂສ ວຸຕ຺ໂຕ ປຸຣິມນເຍ. ປຈ຺ຉິມນເຍ ປນ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ເອເກກສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິຠາວາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ໂທໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫນ຺ຕິ ‘‘ຕໍເຍວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’’ຕິ ເອວໍ ກາລນານຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ. ເຕນາຕິ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຫຕິຫຸຕ຺ວາຠາວປຏິກ຺ເຂເປນ. ໂຈເທຕີຕິ ອນາຄຕໍ ເຕນ ໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ເຕນ ຫຸຕ຺ວາ ນາມ, ອຸຠຍມ຺ປິ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອຸຠຍສຠາວນ຺ຕິ ໂຈເທຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ ກຖໍ ໂຫຕິ ໂທໂສຕິ ໂຈເທຕີຕິ. ‘‘ຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ປຣິຫຣຕິ. ກຖໍ ກຕ຺ວາ ໂຈທນາ, ກຖຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຣິຫາໂຣ? ອນຸຊານນປຏິກ຺ເຂປານໍ ຠິນ຺ນວິສຍຕາຍ ໂຈທນາ, ອຕ຺ຖາເຠທກາລເຠທວິສຍຕ຺ຕາ ອຠິນ຺ນາຘາຣຕາຍ ເຕສໍ ປຣິຫາໂຣ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຫິ ປຣວາທິໂນ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທຸຠຍໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ຕໍ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອຸຠຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ເອເກກນ຺ຕິ ເຕສຸ ເອເກກໍ. ເອເກກເມວາຕິ ອຸຠຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອເກກເມວ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ຕຖາ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍຕິ ອຕິເທສໍ ກຕ຺ວາ ສໍຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ‘‘ອນາຄຕສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ວິວຣຕິ. ປຏິຊານິຕພ຺ພໍ ສິຍາ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ໂຫຕິຫຸຕ຺ວາຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຍເທຕໍ ຕຍາ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ໂຕ ສໍວຓ຺ຓນານໂຍ ປຸຣິມນໂຍ, ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຍທິ ເຕ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິຠາໂວ ໂຈທິໂຕ. ‘‘ອປໂຣ ນໂຍ’’ຕິອາທິໂກ ທຸຕິຍນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ອນາຄຕສ຺ສ…ເປ… ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມາ’’ຕິ ອນາຄຕາທີສຸ ເອເກກສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິນາມຕາ ໂຈທິຕາ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຕີຕຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໐. ກຖໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຕິ ຫິ ອິມິນາ ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອຕີຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈາມຏ຺ຐໍ, ຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓໍ, ອຕີຕຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຕາຍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕີຕາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ອຕີຕຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຣຫນ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໑. ‘‘ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ’’ຕິອາທິນາ ສຸຕ຺ຕວິໂຣໂຘ ປາກໂຏຕິ ອິທເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຸຕ຺ຕິວິໂຣໂຘ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວິເສໂສ. ເອວມາທິໂກຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ກຕກິຈ຺ຈຕາຠາໂວ ອໂນຫິຕຠາຣຕາຕິ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອຣຫນ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປທໂສຘນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໕. ໂຍ ອຕີຕສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ, ໂສ ອຕ຺ຖິສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍຕິ ທ຺ເວປິ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຖາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕີຕອຕ຺ຖິສທ຺ທານໍ ເອກຕ຺ຖຕ຺ຕາ’’ຕິ, ນ, ອຕີຕສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍສ຺ເສວ ອຕ຺ຖິສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິສທ຺ທຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ນ຺ວາຕີຕຠາວໂຕ’’ຕິ. ເຕນ ກິໍ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕີຕໍ ນ຺ວາຕີຕໍ, ນ຺ວາຕີຕຎ຺ຈ ອຕີຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍທິ ຕວ ມເຕນ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ຈ ນ຺ວາຕີຕນ຺ຕິ ອຕີຕຎ຺ຈ ໂນ ອຕີຕໍ ສິຍາ, ຕຖາ ອຕ຺ຖິ ໂນ ອຕີຕໍ ອຕີຕຎ຺ຈ ໂນ ອຕີຕໍ ອຕີຕໍ ສິຍາຕິ, ຍຖາ ‘‘ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕີຕເມວ ອຕ຺ຖີຕິ ນາຍໍ ນິຍໂມ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອນຕີຕສ຺ສປິ ອຕ຺ຖິຠາວສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິ ສິຍາ ອຕີຕໍ, ສິຍາ ນ຺ວາຕີຕ’’ນ຺ຕິ. ເຍນ ຫິ ອາກາເຣນ ອຕີຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ປຣວາທິນາ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ເຕນາກາເຣນ ອນຕີຕສ຺ສ ອນາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ໂສ ອິຈ຺ຉິໂຕ. ເກນ ປນ ອາກາເຣນ ອິຈ຺ຉິໂຕຕິ? ສງ຺ຂຕາກາເຣນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕນາຕີຕໍ ນ຺ວາຕີຕໍ, ນ຺ວາຕີຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖິເຍວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ນິຍໂມ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖິຠາເວ ຫິ ອຕີຕໍ ນິຍມິຕໍ, ນ ອຕີເຕ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ນິຍມິໂຕ, ‘‘ນ ປນ ນິພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ນິພ຺ພານເມວ ອຕ຺ຖີຕິ ອຍມ຺ປິ ນິຍໂມ ສມ຺ຠວຕີຕິ ໂສ ເອວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຍທິປິ ຫິ ນິພ຺ພານໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ອຸປາທາຍ ອຸຕ຺ຕຣປທາວຘາຣຓໍ ລພ຺ຠຕິ ຕທຎ຺ຎສ຺ສປິ ອຠາວໂຕ, ຕຖາປິ ອສງ຺ຂຕາກາເຣນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອນຸປລພ຺ຠນໂຕ ຕຖາ ນິພ຺ພານເມວ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຣິມປທາວຘາຣເຓ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ສິຍາ ນິພ຺ພານໍ, ສິຍາ ໂນ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນາ ອໂນກາສາ. ອຕີຕາທີສຸ ປນ ປຸຣິມປທາວຘາຣຓໍ ປຣວາທິນາ ນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ອຕິປ຺ປສງ຺ໂຄ. ອຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈສ຺ສ ປາຬິໂຕ ເອວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອຕີຕາທີນໍ ອຕ຺ຖິຕໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ປຣວາທິສ຺ເສວາຍໍ ອິຏ຺ຐວິຆາຕໂທສາປຕ຺ຕິ, ນ ປນ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ສກວາທິສ຺ສາຕິ. ປຏິປາທນາ ປຕິຏ຺ຐາປນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖາຫ ‘‘ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ກິໍ ປນາຍໍ ອຕີຕານາຄຕານໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ອຸທາຫຸ ນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ – ຍທິ ຕາວ ປຣມຕ຺ຖໂຕ, ສພ຺ພກາລໍ ອຕ຺ຖິຠາວໂຕ ສງ຺ຂາຣານໍ ສສ຺ສຕຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອາຄມວິໂຣຘໂຕ ຍຸຕ຺ຕິວິໂຣຘໂຕ ຈ. ອຖ ນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ, ‘‘ສພ຺ພມຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິກາ ໂຈທນາ ນິຣຕ຺ຖິກາ ສິຍາ, ນ ນິຣຕ຺ຖິກາ. ໂສ ຫິ ປຣວາທີ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອຕີຕານາຄຕານມ຺ປິ ຂນ຺ຘຠາວສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອສຕິ ຈ ອຕີເຕ ກຸສລາກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອາຍຕິໍ ຜລໍ ກຖໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ຈ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓາທິ ອນາຄເຕ ຈ ອນາຄຕໍສຎາຓາທິ ກຖໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ເຖວ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕີຕານາຄຕນ຺ຕິ ຍໍ ປຏິຊານາຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຍໍ ກຕາຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ເຈຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ເຍປິ ‘‘ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ ອຕີຕໍ ອນາຄຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ, ເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາຕິ.

ຈຕຸພ຺ພິຘາ ເຈເຕ ເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ຠາວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາ. ເຕ ຫິ ‘‘ຍຖາ ສຸວຓ຺ຓຠາຊນສ຺ສ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ກຣິຍມານສ຺ສ ສຓ຺ຐານສ຺ເສວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ນ ວຓ຺ຓາທີນໍ, ຍຖາ ຈ ຂີຣໍ ທຘິຠາເວນ ປຣິຓມນ຺ຕໍ ຣສວີຣິຍວິປາເກ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ນ ວຓ຺ຓໍ, ເອວໍ ຘມ຺ມາປິ ອນາຄຕທ຺ຘຸໂນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທ຺ຘໍ ສງ຺ກມນ຺ຕາ ອນາຄຕຠາວເມວ ຊຫນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ. ຕຖາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທ຺ຘຸໂນ ອຕີຕທ຺ຘໍ ສງ຺ກເມ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຕ຺ຕິກາ, ເຕ ປນ ‘‘ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຘມ຺ໂມ ອຕີໂຕ ອຕີຕລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ໂຕ, ອິຕຣລກ຺ຂເຓຫິ ອຍຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ອນາຄໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ. ຍຖາ ປຸຣິໂສ ເອກິສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຣຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎາສຸ ອຣຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎ ອວຕ຺ຖຎ຺ຎຕ຺ຕິກາ, ເຕ ‘‘ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຘມ຺ໂມ ຕໍ ຕໍ ອວຕ຺ຖໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎໍ ນິທ຺ທິສີຍຕິ ອວຕ຺ຖນ຺ຕຣໂຕ, ນ ສຠາວໂຕ. ຍຖາ ເອກໍ ອກ຺ຂໍ ເອກງ຺ເຄ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ເອກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສຕງ຺ເຄ ສຕນ຺ຕິ, ສຫສ຺ສງ຺ເຄ ສຫສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທ’’ນ຺ຕິ. ອປເຣ ອຎ຺ຎຖຎ຺ຎຕ຺ຕິກາ, ເຕ ປນ ‘‘ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຘມ຺ໂມ ຕໍ ຕໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕທຎ຺ຎສຠາເວນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຕໍ ເອກາ ອິຕ຺ຖີ ມາຕາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘີຕາ’’ຕິ ຈ. ເອວເມເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ.

ເຕສຸ ປຐໂມ ປຣິຓາມວາທິຕາຍ ກາປິລປກ຺ຂິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພຕິ. ທຸຕິຍສ຺ສປິ ກາລສງ຺ກໂຣ ອາປຊ຺ຊຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພລກ຺ຂຓໂຍຄໂຕ. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສປິ ສງ຺ກໂຣວ. ເອກສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ປວຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ຕໂຍປິ ກາລາ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກ຺ຂຓາ ຫິ ອຕີຕານາຄຕາ, ມຊ຺ຌິໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ. ຕຕິຍສ຺ສ ປນ ອວຕ຺ຖຎ຺ຎຕ຺ຕິກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ກໂຣ ຘມ຺ມກິຈ຺ເຈນ ກາລວວຕ຺ຖານໂຕ. ຘມ຺ໂມ ຫິ ສກິຈ຺ຈກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນາຄໂຕ, ປຈ຺ຉາ ອຕີໂຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍທິ ອຕີຕມ຺ປິ ຘຣມານສຠາວຕາຍ ອຕ຺ຖິ ອນາຄຕມ຺ປິ, ກສ຺ມາ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຄຕນ຺ຕິ ວາ, ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຘມ຺ມກິຈ຺ເຈນ ກາລວວຕ຺ຖານໂຕ’’ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ກິໍ ກິຈ຺ຈໍ, ອນວເສສປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ຜລຸປ຺ປາທນໍ. ເອວໍ ສຕິ ອນາຄຕສ຺ສປິ ຈສ຺ສ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິຠາວໂຕຕິ ລກ຺ຂຓສງ຺ກໂຣ ສິຍາ. ອິທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຕເນວ ສຠາເວນ ສໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ, ກິຈ຺ຈກຣເຓ ໂກ ວິພນ຺ໂຘ, ເຍນ ກທາຈິ ກໂຣຕິ ກທາຈິ ນ ກໂຣຕິ ປຈ຺ຈຍສມວາຍຠາວໂຕ, ກິຈ຺ຈສ຺ສ ສມວາຍາຠາວໂຕຕິ ເຈ? ຕໍ ນ, ນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິຠາວສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ເອວ ຈ ອທ຺ຘຸນໍ ອວວຕ຺ຖານໍ. ຘມ຺ໂມ ຫິ ເຕເນວ ສຠາເວນ ວິຊ຺ຊມາໂນ ກສ຺ມາ ກທາຈິ ອຕີໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ກທາຈິ ອນາຄໂຕຕິ ກາລສ຺ສ ວວຕ຺ຖານໍ ນ ສິຍາ. ໂຍ ຫິ ຘມ຺ໂມ ອຊາໂຕ, ໂສ ອນາຄໂຕ. ໂຍ ຊາໂຕ ນ ຈ ນິຣຸທ຺ໂຘ, ໂສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ໂຍ ນິຣຸທ຺ໂຘ, ໂສ ອຕີໂຕ. ອິທເມເວຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍທິ ຍຖາ ວຕ຺ຕມານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາ ອຕີຕໍ ອນາຄຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ຕຖາ ສໂຕ ອຊາຕຕາ ນິຣຸທ຺ຘຕາ ຈ ເກນ ໂຫຕີຕິ. ເຕເນວ ຫິ ສຠາເວນ ສໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ກຖມິທໍ ສິຊ຺ຌຕິ ອຊາໂຕຕິ ວາ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ວາ. ກິໍ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ນາໂຫສິ, ຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຊາໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກິຎ຺ຈ ປຈ຺ຉາ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຖາປິ ອທ຺ຘຕ຺ຕຍໍ ນ ສິຊ຺ຌຕິ, ຍທິ ອຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຄຕິ ຫຸຕ຺ວາ ຈ ວິນສ຺ສຕີຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໂຍຄໂຕ ນ ສສ຺ສຕຠາວປ຺ປສງ຺ໂຄ’’ຕິ, ຕຍິທໍ ເກວລໍ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໍ ອຸທຍວຍາສມ຺ຠວໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຈ ນາມ ສພ຺ພທາ ໂສ ຘມ຺ໂມ, ນ ຈ ນິຈ຺ໂຈຕິ ກຸໂຕຍໍ ວາຈາຍຸຕ຺ຕິ.

ສຠາໂວ ສພ຺ພທາ ອຕ຺ຖິ, ນິຈ຺ໂຈ ຘມ຺ໂມ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຘມ຺ໂມ ສຠາວໂຕ ນາຎ຺ໂຎ, ອໂຫ ຘມ຺ເມສຸ ໂກສລໍ.

ຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອຕີຕານາຄຕານໍ ຂນ຺ຘຠາວສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ເຖວາຕິ, ວທາມ. ອຕີຕໍ ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອນາຄຕໍ ຍໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕທຸຠຍສ຺ສປິ ຣຸປ຺ປນາທິສຠາວານາຕິວຕ຺ຕນໂຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາຘມ຺ມສຠາວານາຕິວຕ຺ຕນໂຕ ອຕີຕາ ຘມ຺ມາ ອນາຄຕາ ຘມ຺ມາຕິ, ນ ຘຣມານສຠາວຕາຍ. ໂກ ຈ ເອວມາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຍ ຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ກຖໍ ປເນຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ? ອຕີຕານາຄຕສຠາເວນ. ອິທໍ ປນ ຕເວວ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ, ກຖໍ ຕໍ ອຕີຕໍ ອນາຄຕຎ຺ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍທິ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ຍໍ ປນ ‘‘ນ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຍາວ ນ ຕໍ ປາປໍ ພ຺ຍນ຺ຕີ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໐) ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ສນ຺ຕາເນ ກມ຺ມໍ ກຕູປຈິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເຕນາຫິຕໍ ຕໍຜລຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຕີຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຘຣມານສຠາວຕ຺ຕາ. ຕຖາ ສຕິ ສເກນ ຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານໍ ກຖໍ ຕໍ ອຕີຕໍ ນາມ ສິຍາ. ອິຕ຺ຖຎ຺ເຈຕໍ ເອວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ຍໍ ສງ຺ຂາຣາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຕິເວນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຸທຍໂຕ ປຸພ຺ເພ ວຍໂຕ ຈ ປຈ຺ຉາ ນ ກາຈິ ຐິຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຍໂຕ ອຕີຕານາຄຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອນິຘານຄຕາ ຠຄ຺ຄາ, ປຸຎ຺ໂຊ ນຕ຺ຖິ ອນາຄເຕ;

ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເຍປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາຣຄ຺ເຄ ສາສປູປມາ’’ຕິ. (ມຫານິ. ໑໐, ໓໙);

ຍທິ ຈານາຄຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສິຍາ, ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ເຈ? ນ, ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກາລສ຺ສ. ອຖ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ, ສິທ຺ຘເມຕໍ ອນາຄຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ. ຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສຕິ ອຕີເຕ ກຸສລາກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອາຍຕິໍ ຜລໍ ກຖໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕ຺ຖ ອຕີຕກມ຺ມໂຕ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕາ, ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ຕທາຫິຕວິເສສໂຕ ສນ຺ຕານໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ກາມາວຈຣສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໔໓໑). ຍສ຺ສ ປນ ອຕີຕານາຄຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ຜລໍ ນິຈ຺ຈເມວ ອຕ຺ຖີຕິ ກິໍ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມສ຺ສ ສາມຕ຺ຖິຍໍ. ອຸປ຺ປາທເນ ເຈ, ສິທ຺ຘມິທໍ ອຫຸຕ຺ວາ ຠວຕີຕິ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສຕິ ອຕີຕານາຄເຕ ກຖໍ ຕຕ຺ຖ ຎາຓໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ, ຍຖາ ຕໍ ອາລມ຺ພຓໍ, ຕໍ ຕຖາ ອຕ຺ຖິ, ກຖຎ຺ຈ ຕໍ ອາລມ຺ພຓໍ, ອໂຫສິ ຠວິສ຺ສຕິ ຈາຕິ. ນ ຫິ ໂກຈິ ອຕີຕໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອຖ ໂຂ ອໂຫສີຕິ. ຍຖາ ປນ ວຕ຺ຕມານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸຠູຕໍ, ຕຖາ ຕໍ ອຕີຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຍຖາ ຈ ວຕ຺ຕມານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຖາ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ຄຍ຺ຫຕິ. ຍທິ ຈ ຕໍ ຕເຖວ ອຕ຺ຖິ, ວຕ຺ຕມານເມວ ຕໍ ສິຍາ. ອຖ ນຕ຺ຖິ, ສິທ຺ຘໍ ‘‘ອສນ຺ຕໍ ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ວິຊ຺ຊມານໍ ວາ ຫິ ຈິຕ຺ຕສຎ຺ຎາຕໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອາຣມ຺ມຓາ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ, ນ ວິຊ຺ຊມານໍເຍວ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຘຣມານສຠາວໍ ນ ອຕີຕານາຄຕນ຺ຕິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາໂທ. ເກຈິ ປນ ‘‘ນ ອຕີຕາທີນໍ ອຕ຺ຖິຕາປຏິຎ຺ຎາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ, ອຖ ໂຂ ອາຍຕນສພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາປຏິຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ມເຕນ ສພ຺ເພວ ສາສນິກາ ສພ຺ພຕ຺ຖິວາທາ ສິຍຸນ຺ຕິ.

ປທໂສຘນກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.