ນິທານກຖາວຓ຺ຓນາ

ປຣິນິພ຺ພານເມວ …ເປ… ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນ຺ນສຠາວມ຺ປິ ຫິ ອຕ຺ຖໍ ຕທຎ຺ຎຘມ຺ມໂຕ ວິເສສາວໂພຘນຕ຺ຖໍ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ໂວຫຣນ຺ຕິ ຍຖາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑). ສາຕິ ອສງ຺ຂຕາ ຘາຕຸ. ກຣຓຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປສມສ຺ສ ສາຘກຕມຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ. ຘມ຺ມວາທີ…ເປ… ທຸພ຺ພລຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຕຖາຣູປາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຠາເວ ຕາທິສານໍ ປກ຺ຂຠາວາຠາວໂຕ. ລທ຺ຘິຍາຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ, ປຣິຫາຍຕິ ອຣຫາ ອຣຫຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິລທ຺ຘິຍາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕຫີຕິ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕາທີຫິ. ລິງ຺ຄາກປ຺ປເຠທໍ ປຣໂຕ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ.

ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມູລສງ຺ຄຫນ຺ຕິ ມູລສງ຺ຄີຕິໍ ວິນາເສຕ຺ວາ, ເຠທໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຍຖາ ສາ ຐິຕາ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ກຕ຺ວາ. ສງ຺ຄຫິຕໂຕ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ມູລສງ຺ຄີຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ. ເຕນາຫ ‘‘ອສງ຺ຄຫິຕໍ ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນີຕຕ຺ຖໍ ຍຖາຣຸຕວເສນ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ເນຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕາທິວເສນ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ຕີຫິ ຐາເນຫີຕິ ‘‘ສູຣາ ສຕິມນ຺ໂຕ ອິຘ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໙.໒໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ. ອຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓິຕນ຺ຕິ ເອກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓິຕໍ. ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖໍ ຐປຍິໍສູຕິ ສພ຺ພສ຺ສປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສສ຺ສ ວເສນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເທເວສຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ’’ຕິອາທິກໍ (ກຖາ. ໒໖໙) ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖໍ ຐປຍິໍສຸ. ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓິຕໍ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓິຕໍ ກຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ຐປຍິໍສູຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຸຎ຺ຎຕາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອນິຈ຺ຈຕາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ຄມ຺ຠີຣໍ ເອກເທສໍ ມຫາປເທສປຣິວາຣາທິໍ. ເອກຈ຺ເຈ ສກລໍ ອຠິຘມ຺ມໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍສຸ ຉຑ຺ຑຍິໍສຸ ເສຍ຺ຍຖາປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ. ເຕ ຫິ ຕໍ ນ ຊິນວຈນນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກຖາວຕ຺ຖຸສ຺ສ ສວິວາທຕ຺ເຕຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ນິທານຏ຺ຐກຖາຍ ອາຄຕນຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາປິ ສວິວາທຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ‘‘ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕມານານໍ ວເສນາ’’ຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິໂຕ ປຸພ຺ເພປິ ຕໍ ມາຕິກາຣູເປນ ປວຕ຺ຕເຕວ? ນິທ຺ເທສໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎານີຕິ ອຎ຺ຎາກາຣານິ ອຠິຘມ຺ມປກຣຓາທີນິ ອກຣິໍສຸ, ປວຕ຺ຕນ຺ຕານິປິ ຕານິ ອຎ຺ຎຖາ ກຕ຺ວາ ປຐິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຎ຺ຊຸສິຣີຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕໍ ນາມໍ ປິຏກຕ຺ຕຍໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄຍ຺ຫຕິ? ອິຕເຣຫິ ຄຍ຺ຫມານມ຺ປິ ວາ ສາສນິກປຣິຎ຺ເຎຫິ ນ ສາສນາວຈຣໍ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິກາຍນາມນ຺ຕິ ມຫາສງ຺ຆິກາທິນິກາຍນາມໍ, ທຸຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕາທິວຄ຺ຄນາມຎ຺ຈ.

ສງ຺ກນ຺ຕິການໍ ເຠໂທ ສຸຕ຺ຕວາທີຕິ ສງ຺ກນ຺ຕິການໍ ອນນ຺ຕເຣ ເອໂກ ນິກາຍເຠໂທ ສຸຕ຺ຕວາທີ ນາມ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ສຫາຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ, ຄຓິຍມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວາເທ ສນ຺ຘາຍາຕິ ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວາເທ ສນ຺ຘາຍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕຣຘານາ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກ. ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສາຫຣຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຣວາທຠຎ຺ຊນຕ຺ຖຎ຺ຈ ສກວາທປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖຎ຺ຈ. ສຸຕ຺ເຕກເທໂສປິ ຫິ ‘‘ສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມຸທາຍໂວຫາຣສ຺ສ ອວຍເວສຸປິ ທິສ຺ສນໂຕ ຍຖາ ‘‘ປໂຏ ທຑ຺ໂຒ, ສມຸທ຺ໂທ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ ຈ. ເຕ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕປເທສາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ນິທານກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.