໑. ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ຌາປນຏ຺ເຐນ ຌານໍ, ຕໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຈ຺ຈນຏ຺ເຐນ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຌານງ຺ຄາເນວ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ອຏ຺ຐກຖາອຘິປ຺ປາໂຍ. ຏີກາກາເຣນ ປນ ‘‘ອຠິຠາຍຕນໍ ວິຍ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຌານໍ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາເນນ ‘‘ອຘິປ຺ປາເຍນາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຌານຘມ຺ມາ ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນ ວິນາ, ຕຖາ ອຠິຣຕິວເສນ ອາຣມ຺ມເຓ ນິຣາສງ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕິປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ວາ ຌານງ຺ຄານໍ ຌານປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສວິເສໂສ ຌານປຣິຍາໂຍ, ເອວໍ ວິໂມກ຺ຂກິຈ຺ຈໂຍຄໂຕ ເຕສໍ ສວິເສໂສ ວິໂມກ຺ຂປຣິຍາໂຍ, ຕທຸປຈາເຣນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຐມໍ ສມງ຺ຄິຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຏິລາຠໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ‘‘ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ອິຣິຍຕີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ເຍນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ປຏິລທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເຕຫິ ສາເຘຕພ຺ພສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍລາໂຠເຍເວຕ຺ຖ ປຏິລາໂຠ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ຜສ຺ໂສ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມປິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ຜສ຺ເສນ ຜຸສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ວິວຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕເຣຫີຕິ ອຸປຈາຣມ຺ປີຕິອາທິນາ ອຸປຈາຣປຸຣິມປ຺ປນາປຣປ຺ປນານໍ ປຏິລາຠກາຣຓນ຺ຕິ ວຈເນຫິ. ອິຕເຣ ກາຣຓຕ຺ເຖຕິ ‘‘ອຸປຈາເຣນ…ເປ… ຜຸສຕິເຍວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກາຣຓຕ຺ຖທີປເກ ອຕ຺ເຖ. ຜຸສຕິ ຜລໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ເອຕາຍາຕິ ກາຣຓຠາວສ຺ສ ຜຸສນາປຣິຍາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຐມຕ຺ຖເມວາຕິ ສມງ຺ຄິຠາວຕ຺ຖເມວ. ຕານິ ອງ຺ຄານີຕິ ອິມິນາ ຌານໂກຏ຺ຐາສຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາເຍວ ຄຫິຕາ, ນ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐກາທິຠາເວນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເສສາ…ເປ… ສງ຺ຄຫິຕານີ’’ຕິ. ເອວໍ ສຕີຕິ ສຸຂສງ຺ຂາຕຌານງ຺ຄໂຕ ເວທນາໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເສສິຕພ຺ພຠາເວ ສຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເນສໍ ຜສ຺ສກຕາ ອິຕຣສ຺ສ ຜສ຺ສິຕພ຺ພຕາວ ສິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຂສ຺ສ ຜຸສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເວທຍິຕາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐຫີຕິ ອາຣມ຺ມຓານຸຠວນສງ຺ຂາເຕນ ເວທຍິຕສຠາເວນ, ຕສ຺ເສວ ສາຕວິເສສສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ອນຸວຕ຺ຕນີຍຠາເວນ ຈ. ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຠາໂວປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເວທຍິຕາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ຐວິສິຏ຺ໂຐ ໂອຬາຣິກສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ນິຊ຺ຌາຍນຠາໂວ. ອຠິນ຺ນສຠາໂວປິ ຫິ ຘມ຺ໂມ ປຸຣິມວິສິຏ຺ຐປຈ຺ຈຍວິເສສສມ຺ຠເວນ ວິເສເສນ ຠິນ຺ນາກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວິສິຏ຺ຐຜລຠາວໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍເຖກໍເຍວ ກມ຺ມໍ ຈກ຺ຂາທິນິພ຺ພຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເວທຍິຕາ…ເປ… ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອງ຺ຄານີຕິ ນາຍໍ ຕປ຺ປຣຠາເວນ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ ອນນ຺ຕຠາວໂຕ, ເກວລຎ຺ຈ ອງ຺ຄານໍ ພຫຸຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນໍ, ເຕນ ກິໍ ສິທ຺ຘໍ? ປຈ຺ເຈກມ຺ປິ ໂຍຊນາ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ເຈກມ຺ປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ຍທິ ‘‘ສຸຂໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ໂຍຊນາຍໍ ເສສາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ເສສາ ຕໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ? ນ, ຈຕູສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພໂຍຊນາ…ເປ… ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໒. ອສມຍວິໂມກ຺ເຂນາຕິ ເຫຏ຺ຐາມຄ຺ຄວິໂມກ຺ເຂນ. ໂສ ຫິ ໂລກິຍວິໂມກ຺ໂຂ ວິຍ ອຘິຄມວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖໍ ປກປ຺ເປຕພ຺ພສມຍວິເສສາຠາວໂຕ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວິໂມກ຺ໂຂ ປນ ເອກຈ຺ຈາສວວິມຸຕ຺ຕິວຈນໂຕ ອິຘ ນາຘິປ຺ເປໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກຈ຺ເຈຫິ ອາສເວຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ທິຏ຺ຐາສວາທີຫິ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ອສມຍ…ເປ… ລາເຠນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອສມຍວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ ອຘິຄເມນ. ຕໂຕ ເອວ ສາຕິສເຍນ, ເອກຈ຺ເຈຫິ ກາມາສເວຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ເອວ ເອກຈ຺ຈສມຍວິໂມກ຺ຂລາຠີ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ອສມຍວິໂມກ຺ຂວິເສສສ຺ສ ວເສນ ສມຍວິໂມກ຺ຂປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ໂສຕິ ອສມຍວິໂມກ຺ຂູປນິສ຺ສຍສມຍວິໂມກ຺ຂລາຠີ. ເຕນ ສາຕິສເຍນ ສມຍວິໂມກ຺ເຂນ. ຕຖາວິມຸຕ຺ໂຕວ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຕຖາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສມຍວິມຸຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ລທ຺ຘຸໍ ອຣຫຕີຕິ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຖໍ ເຫຕຸນາ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ພ຺ຍຕິເຣກມຸເຂນປິ ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສມຸທາຈາຣຠາວໂຕຕິ ສມຸທາຈາຣສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ໂສຕິ ຌານລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ.

ຍທິ ປຸນຣາວຕ຺ຕກຘມ຺ມຕາຍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕທຠາວໂຕ ກສ຺ມາ ອຣຫາ ຕຖາ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕທກາຣຓຠາວນ຺ຕິ ເຕສໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ, ຕສ຺ສ ວາ ສມຍວິມຸຕ຺ຕິຠາວສ຺ສ ອກາຣຓຠາວໍ. ສພ຺ໂພຕິ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກປິ ສມຖຍານິໂກປິ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂລາຠີປິ. ພຫິອພ຺ຠນ຺ຕຣຠາວາ ອເປກ຺ຂາສິທ຺ຘາ, ວຕ຺ຕຸ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ຄເຫຕພ຺ພຣູປາ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ພາຫິຣານນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໂຕ ພຫິຠູຕານ’’ນ຺ຕິ.

໓. ຣູປໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນ ຣູປນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຣູປປຏິຠາຄໍ ກສິຓຣູປາທິ ຣູປ-ສທ຺ເທນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ຕທຎ຺ຎໍ ປຐມຕຕິຍາຣຸປ຺ປວິສຍມຕ຺ຕໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິພ຺ພານວິນິມຸຕ຺ຕໍ ອຣູປ-ສທ຺ເທນ ຄຫິຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຏິປກ຺ຂຠູເຕຫິ ກິເລສໂຈເຣຫິ ອມູສິຕພ຺ພໍ ຌານເມວ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຊູສໍ. ສມາຘິນ຺ຕິ ວາ ສມາຘິສີເສນ ຌານເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔. ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູເປນ ປມາເທນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນາຄາມິໂນ ອຘິກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສກ຺ກຈ຺ຈອສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາທິນາ. ຂີຓາສວສ຺ສ ປນ ຕາທິເສນ ປມາທປຕິຣູປເກນ, ຕາທິສາຍ ວາ ອສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍາຍ. ສາ ຈສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາຠາວໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘສພ຺ພຸສ຺ສຸກ຺ກາ ຫິ ເຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສາ. ສມເຍນ ສມຍນ຺ຕິ ສມເຍ ສມເຍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ກຣຓວຈນໍ ອຸປໂຍຄວຈນຎ຺ຈ. ອນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕຕິ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໂຕ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ເຕສຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ. ເຕນາຕິ ຍຖາຠເຕນ ສຸຕ຺ເຕນ.

໕. ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ‘‘ປຣິຫານຘມ຺ໂມ ອປຣິຫານຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປທທ຺ວເຍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປທທ຺ວເຍ. ສຕິ ວຈນນານຕ຺ເຕ ອຕ຺ເຖວ ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ວາ’’ຕິ. ວຈນຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓມຸເຂນ ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ ປນ ວິຠາວນຕ຺ຖສ຺ສ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ນານຕ຺ຕໍ, ຍໂຕ ເຕສໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕຣຕາສິທ຺ຘິ.

໗-໘. ສມາປຕ຺ຕິເຈຕນາຕິ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ສມາປຊ຺ຊຕິ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ຕທາຍູຫນາ’’ຕິ. ອາຣກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ສຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອນຸຣກ຺ຂຓາ…ເປ… ສຕີ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກາຣກ຺ໂຂ ສຕາຣກ຺ເຂນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ສາ ‘‘ກຸສລາກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຄຕິໂຍ ສມນ຺ເນສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໑. ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຏ຺ໂຐປິ ອິຕຣມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ວິຍ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ນຠຍຕ຺ຕາ ຠຍູປຣຕໂວຫາຣໍ ລຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຈ…ເປ… ຠຍູປຣໂຕ’’ຕິ.

໑໒. ເກຈີຕິ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິເກ ມນ຺ທພຸທ຺ຘິເກ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ ອິມິນາ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸພ຺ພລາ ປຎ຺ຎາ ເຍສໍ ເຕ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ.

໑໔. ອນິຍຕຘມ຺ມສມນ຺ນາຄຕສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍວິເສເສນ ນິຍຕຘມ຺ມປຏິລາໂຠຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ…ເປ… ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕທຠາວາຕິ ນິຍຕານິຍຕໂວມິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວາ.

໑໖. ປຣິຍາທິຍິຕພ຺ພານີຕິ ປຣິຍາທເກນ ມຄ຺ເຄນ ເຂເປຕພ຺ພານິ. ຕຓ຺ຫາທີນໍ ປລິພຸຘນາທິກິຣິຍາຍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສີສຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ປນ ວິສງ຺ຂາຣຠາວໂຕ ສງ຺ຂາຣສີສຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣວິເວກຠູໂຕ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສງ຺ຂາຣສີສໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕສ຺ສ ສີສຠາວານຸປປຕ຺ຕິໂຕ ຕທຸທ຺ຘຎ຺ຈ ສງ຺ຂາຣປ຺ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ສຫ ວິຍາຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ວິຍ. ເອເຕນ ສມ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖມາຫ. ສຫຕ຺ໂຖ ເຫສ ສມ-ສທ຺ໂທ. ສໍສິທ຺ຘິທສ຺ສເນນາຕິ ສໍສິທ຺ຘິຍາ ນິຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປຣມສ຺ສ ທສ຺ສເນນ.

ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສາ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິປາຬິຍາ, ອິມິສ຺ສາ ວາ ຕທຏ຺ຐກຖາຍ. ກິເລສປວຕ຺ຕສີສານນ຺ຕິ ກິເລສສີສປວຕ຺ຕສີສານໍ. ເຕສຸ ຫິ ຄຫິເຕສຸ ອິຕຣມ຺ປິ ປຣິຍາທິຍິຕພ຺ພໍ ກິເລສຠາເວນ ປຣິຍາທິຍິຕພ຺ພຕາສາມຎ຺ເຎນ ຈ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ກິເລສວຏ຺ຏປຣິຍາທາເນນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອິຕຣວຏ຺ຏານມ຺ປິ ປຣິຍາທິຍນໍ. ວຏ຺ຏຸປຈ຺ເຉທເກນ ມຄ຺ເຄເນວ ຫິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ອນວເສສໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕສີສໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕສີສມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ໂອຘິໂສ ຈ ອໂນຘິໂສ ຈ ກິເລສປຣິຍາທາເນ ສຕິ ສິຊ຺ຌມານາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣາ ເຕນ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ກິເລສປຣິຍາທານສ຺ເສວ ວາຣາ’’ຕິ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອາຄເມນ ສາເຘນ຺ໂຕ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ກິເລສປຣິຍາທານສມາປນຠູຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣສ຺ສ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ເຉທເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໗. ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ນ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຐານຎ຺ຫິ ຄຕິນິວຕ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໑໘. ປຍິຣຸປາສນາຍ ພຫູປກາຣຕ຺ຕາ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ.

໒໐. ອຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ ຍສ຺ສ ອນຘິຄຕວິຊ຺ຊາທ຺ວຍສ຺ສ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈ ປຈ຺ຉາ ວິຊ຺ຊາທ຺ວຍໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ປຐມໍ ອຘິຄຕວິຊ຺ຊາທ຺ວຍສ຺ສ ວິຍ ອເຕວິຊ຺ຊຕາຠາວາ ຍທິປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍຕາ ເຕວິຊ຺ຊຕາ, ປຐມໍ ອຘິຄຕວິຊ຺ຊາທ຺ວຍສ຺ສ ປນ ສາ ສວິເສສາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍາຍ ກຕກິຈ຺ຈຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄວິຊ຺ຊາຕິ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາຓເມວ ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສາ ຈ ເຕວິຊ຺ຊຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໒. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພເຘ ເອວ.

໒໔. ຕນ຺ຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕຕາວຈນໍ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓູປປຕ຺ຕິໂກຕິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ຍຖາ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ເອເກກໂຕ ນິໂຣຘໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາ ເສກ຺ຂຠາວໍ ປຕ຺ຕານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈ ກາຍສກ຺ຂິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທສ຺ສນກາຣຓາຕິ ອິມິນາ ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ວາ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ ຍຖາ ‘‘ສີຫໍ ທິສ຺ວາ ຠຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີສຸ. ທສ຺ສເນ ສຕິ ປຣິກ຺ຂໂຍ, ນາສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທສ຺ສນາຍຕ຺ຕປຣິກ຺ຂຍຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປຸຣິມກິຣິຍາຕິ ອາສວານໍ ຂຍກິຣິຍາຍ ປຸຣິມກິຣິຍາ. ສມານກາລຕ຺ເຕປິ ຫິ ກາຣຓກິຣິຍາ ຜລກິຣິຍາຍ ປຸຣິມສິທ຺ຘາ ວິຍ ໂວຫຣີຍຕິ. ຕໂຕ ນາມກາຍໂຕ ມຸຈ຺ຈນໂຕ. ຍໂຕ ຫິ ເຍນ ມຸຈ຺ຈິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນາມນິສ຺ສິຕໂກ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ກາຍທ຺ວຍວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕຠາວສ຺ສ. ອຣູປໂລເກ ຫິ ຐິຕາຣຫນ຺ຕວເສນາຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຕ຺ເຕ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫີຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທຠາເຄຫິ. ທ຺ເວ ວາເຣຕິ ກິເລສານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນວເສນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ. ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ປຐມຕຕິຍວາທານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕຣໍ ທຸຕິຍວາທສ຺ສ. ອຣູປຊ຺ຌານໍ ຍທິປິ ຣູປສຎ຺ຎາທີຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຕໍສມຕິກ຺ກມາທິນາ ປຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ປວຕ຺ຕິນິວາຣເກຫິ ປນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີຫິເຍວສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິ ສາຕິສຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນີວຣຓສງ຺ຂາຕນາມກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຍຎ຺ຈາປິ ອຣູປຊ຺ຌານໍ ຣູປໂລເກ ວິເວກຏ຺ຐຕາວເສນປິ ຣູປກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ຣູປປຏິພນ຺ຘຉນ຺ທຣາຄວິກ຺ຂມ຺ຠເນເນວ ໂຫຕີຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນເມວ ປຘານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປຕຓ຺ຫາວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ຣູປກາຍໂຕ ຈ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເອກເທເສນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຠາວາ.

໒໕. ‘‘ສຕ຺ຕິສໂຍ’’ຕິ ວິຍ ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ໂຕ ໂວຫາໂຣ ອວຍເວປິ ທິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ເຂກເທເສນ…ເປ… ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

໒໖. ຜຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຜສ຺ສິຕານໍ, ອຘິຄຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ໂຕຕິ ອນ຺ຕສທິໂສ ຜສ຺ສນາຍ ປຣກາໂລ. ຕທນນ຺ຕໂຣ ຫິ ຕປ຺ປຣິໂຍສາໂນ ວິຍ ໂຫຕີຕິ. ກາລວິສໂຍ ຈາຍໍ ອນ຺ຕ-ສທ຺ໂທ, ນ ປນ ກາລຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ນາມກາເຍກເທສໂຕຕິ ນີວຣຓສງ຺ຂາຕນາມກາເຍກເທສໂຕ. ອາໂລຈິໂຕ ປກາສິໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ ວິພນ຺ຘວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ອາໂລຈເນ ປກາສເນ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ຎາຓຈກ຺ຂຸໂນ ອຘິຏ຺ຐານສມຸປ຺ປາທນໂຕ. ນ ຕຸ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ນ ວຸຈ຺ຈເຕວ.

໒໘. ອິມໍ ປນ ນຍນ຺ຕິ ‘‘ອປິຈ ເຕສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອາຄຕວິຘິໍ. ເຍນ ວິເສເສນາຕິ ເຍນ ກາຣຓວິເສເສນ. ໂສຕິ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕານໍ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ວິເສໂສ. ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ ກາຣຓສ຺ສ ອວິຠາວິຕຕ຺ຕາ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ວິຍ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ວາ ສພ຺ພຖາ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາວເສສວິມຸຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍ ສາຕິສຍາຍ ອຠາວໂຕ ສທ຺ຘາມຕ຺ເຕນ ວິມຸຕ຺ຕຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສທ຺ຘາຍ ອຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ອາຄມນວເສນ ສທ຺ຘາຍ ອຘິກຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ມຄ຺ຄາຘິຄມໂຕ ປນສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ.

໓໑. ‘‘ໂສໂຕຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຕໍສມງ຺ຄີ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂຈທໂກ ‘‘ອປິ-ສທ຺ໂທ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ໂຈທນໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ນນູ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ວິວຣຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ນາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຣິຫຣຕິ. ສມນ຺ນາຄໂຕ ເອວ ນາມ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອກຸປ຺ປສຠາວຕ຺ຕາ. ອິຕເຣຫີຕິ ທຸຕິຍມຄ຺ຄຏ຺ຐາທີຫິ. ໂສ ເອວາຕິ ປຐມຜລຏ຺ໂຐ ເອວ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມນິທ຺ເທເສ. ໂສຕໍ ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອາທິໂຕ ປນ຺ໂນ ອຘິຄໂຕຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ທຸຕິຍມຄ຺ຄຏ຺ຐາທີນໍ ນຕ຺ເຖວ ໂສຕາປນ຺ນຠາວາປຕ຺ຕິ. ສຸຕ຺ເຕ ປນ ໂສຕໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອາທິໂຕ ມຣິຍາທໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ປນ຺ໂນ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຣິຍາເຍນ ອິຕໂຣປິ ຕສ຺ສ ອປຣິຫານຘມ຺ມຕ຺ຕາ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຫີນາວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ວິຍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈມ຺ປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕິ ສຈ຺ຈທ຺ວຍປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ກິເລສານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທີນ’’ນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອຸປຣິມຄ຺ຄຜລຘມ຺ເມ ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໓໒. ມຫາກຸລເມວາຕິ ອຸຬາຣກຸລເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ກຸລີໂນ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ.

໓໓. ສຊ຺ຌານໂກ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ກາລກໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສໂຍ ເຈ, ອຸປຣູປຣິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນາຄາມິສຠາໂຄ’’ຕິ. ຍໂຕ ໂສ ຌານານາຄາມີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ’’ຕິ.

໓໖. ປຣໂຍເຄ ຕ຺ວາ-ສທ຺ໂທ ຕທນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ປຣສທ຺ທໂຍເຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ອປ຺ປຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໗. ເຕນາຕິ ‘‘ອຸປຫຈ຺ຈາ’’ຕິ ປເທນ. ນນຸ ຈ ເວມຊ຺ຌາຕິກ຺ກໂມ ‘‘ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເວມຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປກາສິໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐. ຕຓ຺ຫາວຏ຺ຏໂສຕາ ຕຓ຺ຫາວຏ຺ຏພນ຺ຘາ. ຕສ຺ສາຕິ ໂສຕສ຺ສ. ສມ຺ພນ຺ເຘ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ອຸທ຺ຘໍໂສຕສ຺ສ ອຸປຣິຠວູປຄຕາ ເອກໍສິກາຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສຕສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອວິເຫສຸ. ລຫຸສາລຫຸສຄຕິກາຕິ ລຫຸກາລຫຸກາຍຸຄຕິກາ, ລຫຸກາລຫຸກຎາຓຄຕິກາ ວາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ນິພ຺ພາຍນກາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ອາກາສໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ອຸປມາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນ຺ຕຣາອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີຫິ ອຘິມຕ຺ຕຕາ, ອຸທ຺ຘໍໂສຕໂຕ ອນຘິມຕ຺ຕຕາ ຈ ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີນໍ ນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ເຕ ເອວາຕິ ອນ຺ຕຣາອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍິອຸທ຺ຘໍໂສຕາ ເອວ. ຍທິ ເອວໍ ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີນໍ ອຸປມາວຈເນນ ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣຫິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕໂຕ ມຫນ຺ຕ…ເປ… ທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນາຕິ ‘‘ໂນ ຈສ຺ສ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ’’ຕິ ວຈເນນ. ເຕນາຕິ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວຈເນນ. ອິມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ສມ຺ປຕິ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓາທິທຸກ຺ຂສ຺ສ. ອຸທຍທສ຺ສນໍ ຎາຓໍ. ຈຕູຫິປີຕິ ‘‘ໂນ ຈສ຺ສາ’’ຕິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ. ຍໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຍໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິຊ຺ຊຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠູຕນ຺ຕິ ສສຠາວ’’ນ຺ຕິ, ຠູຕນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຫ ‘‘ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມນຸປສ຺ສຖາ’’ຕິ. ວິວຏ຺ຏມານໂສ ວິວິຈ຺ຈມານຫທໂຍ ຕຓ຺ຫາທິໂສຕໂຕ ນິວຕ຺ຕຊ຺ຌາສໂຍ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ໂຫຕີຕິ ຈຕ຺ຕຠຣິໂຍ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຠຍໍ ນນ຺ທິຎ຺ຈ ປຫາຍ ອຸທາສິໂນ ໂຫຕິ.

ອວິສິຏ຺ເຐຕິ ຫີເນ. ວິສິຏ຺ເຐຕິ ອຸຕ຺ຕເມ. ‘‘ຠເວ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ຠເວ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ອວຸຕ຺ຕວາຈກໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠູຕເມວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຍໍ ຠູຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕເທວ ຠໂວຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠວຕິ ອໂຫສີຕິ ວາ. ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ສມ຺ຠໂວ. ຕທາຫາໂຣ ຕສ຺ສ ຠວສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ອນຸກ຺ກເມນ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍາຕິ ວິປສ຺ສນານຸກ຺ກເມນ ລທ຺ຘາຍ ອຣິຍມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ. ເຕນາຕິ ເສກ຺ເຂນ.

ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.