໑. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ‘‘ຘາຕຸກຖໍ ເທສຍິຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣໍ ຕສ຺ສ ອາຫ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ສມຸທາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍທິປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ຜສ຺ສາທີນໍ ປຖວີອາທີນຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ນານານຍວິຈິຕ຺ໂຕ ອນຸປທວິຠາໂຄປິ ກໂຕ, ນ ສງ຺ຄໂຫ ເອວ, ໂສ ປນ ເຕສໍ ກຸສລຕ຺ຕິກາທິເຫຕຸທຸກາທິຕິກທຸເກຫິ ສງ຺ຄຫສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ຕິກທຸກາທິວເສນ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ. ເຕເນວ ຫິ ຕໍ ປກຣຓໍ ‘‘ຘມ຺ມສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ສມຎ຺ຎໍ ລຠິ. ກາມຎ຺ຈ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫປິ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ສມເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໕໘) ຂນ຺ຘາທິວິຠາໂຄ ທສ຺ສິໂຕ, ໂສ ປນ ນ ຕຖາ ສາຕິສໂຍ, ຍຖາ ວິຠງ຺ຄປກຣເຓຕິ ສາຕິສຍໍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ວິຠງ຺ເຄ ຂນ຺ຘາທິວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ’’ຕິ, ຍໂຕ ຕໍ ‘‘ວິຠງ຺ໂຄ’’ຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ຘາຕຸກຖາຍາຕິ ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ, ຕຖາ ‘‘ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ວິຠງ຺ເຄ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ອາຘາໂຣ ຫິ ສງ຺ຄຫຓວິຠຊນປ຺ປເຠທວຈນສງ຺ຂາຕານໍ ອວຍວກິຣິຍານໍ ຕໍສມຸທາຍຠູຕານິ ປກຣຓານິ ຍຖາ ‘‘ຣຸກ຺ເຂ ສາຂາ’’ຕິ. ກຣຓວຈນໍ ວາ ເອຕໍ, ຘາຕຸກຖາຍ ກຣຓຠູຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມ ເທເສນ຺ໂຕ ເທສນາກຸສໂລ ຠຄວາ ຕິກທຸກວເສນ ຕາວ ເນສໍ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິໍ ເທເສຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ວິຠາຄສ຺ສ ຕທນນ຺ຕຣໍ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຠງ຺ຄໍ ເທເສສິ. ປຸນ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິຠາຄສງ຺ຄຫຍຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທິນຍປ຺ປເຠທໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຘາຕຸກຖໍ ເທເສສິ ຕສ຺ສາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣພາຫິຣມາຕິກາສຣີຣກຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ຂນ຺ຘາທິເກ ກຸສລາທິເກ ຈ ວິນາ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທິນຍໍ ເນຕຸນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຖາສງ຺ຄຫິຕວິຠຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ສງ຺ຄຫໂຕ ວິຠາຄໂຕ ປເຠທໂຕ ຈ ຘມ຺ມານໍ ເທສນາ ຍສ຺ສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວເສນ ໂຫຕິ, ໂຍ ຈາຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມຸປາທາໂນ ປຸຄ຺ຄລໂວຫາໂຣ, ຕສ຺ສ ຈ ສມຍວິມຸຕ຺ຕາທິວເສນ ວິຠາໂຄ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິຠາເວຕຸໍ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເທສິຕາຕິ ອິທເມເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ເທສນານຸກ຺ກມກາຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເຕສນ຺ຕິ ຘມ຺ມານໍ. ສຠາວໂຕຕິ ‘‘ຜສ຺ໂສ ເວທນາ’’ຕິອາທິສຠາວໂຕ. ອຸປາທາຍາຕິ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ໂຕ ໂປໂສ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ. ປຎ຺ຎາປນໍ ຍາຍ ຕຊ຺ຊາອຸປາທາທິເຠທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ປເຠທໂຕຕິ ຂນ຺ຘາທິສມຍວິມຸຕ຺ຕາທິວິຠາຄໂຕ. ຍາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຠາວໂຕ ອຸປາທາຍ ຈ ປຎ຺ຎາປນນ຺ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ເມ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາປິ ມູລຠູຕໍ ອຸປາທານໍ ສຠາວຘມ຺ໂມ ເອວ, ເກວລໍ ປນ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິອາກາຣເຠທສນ຺ນິສ຺ສຍໂຕ ວິເສໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຘມ຺ເມ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພາປຣິຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕມາເນຕິ ອິມິນາ ປພນ຺ຘສນ຺ນິສ຺ສຍຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕານປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ວທຕິ, ອສຠາວສມູຫວເສນາຕິ ອິມິນາ ເສສປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ຕິສ຺ໂສ ຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ສນ຺ຕານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສມູຫປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອວຕ຺ຖາວິເສສປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ປພນ຺ໂຘ ສນ຺ຕາໂນ. ສມຸທາໂຍ ສມູໂຫ. ອຸປ຺ປາທາທິໂກ ທຫຣຠາວາທິໂກ ຈ ອວຕ຺ຖາວິເສໂສ. ເຕສຸ ອສຠາວຄ຺ຄຫເຓນ ວິນາ ປພນ຺ຘສມູຫານໍ ອສຠາວຕ຺ເຕ ສິທ຺ເຘ ອສຠາວສມູຫວເສນາຕິ ອສຠາວຄ຺ຄຫຓໍ ປພນ຺ຘສມູຫວິນິມຸຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ເຕນ ອວຕ຺ຖາວິເສສປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຍໍ-ສທ຺ເທນ ປຣາມຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຘມ຺ມານໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ພາຫິຣຣູປນິພ຺ພານານ’’ນ຺ຕິ. ສສຠາວສມູຫສສຠາວປ຺ປເຠທວເສນາຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິສສຠາວສມູຫວເສນ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິສສຠາວວິເສສວເສນ ຈ. ‘‘ສສຠາວສມູຫສຠາວເຠທວເສນາ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ສມູຫສຠາໂວຕິ ສຠາວສນ຺ຕານໍ ອວຕ຺ຖາວິເສສວິຘຸຣໍ ສມູຫວເສນ ລກ຺ຂຓເມວາຫ. ຕຖາ ຫິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາປິ ສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕິຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕາຍາຕິ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິປ຺ປເຠທາຍ ສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ. ວິຠຕ຺ຕາ ສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ‘‘ຜສ຺ໂສ ຜຸສນາ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໒) ວິຠຕ຺ຕາ ຜສ຺ສາທິສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ສພ຺ພາປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ສຠາວຘມ຺ເມສຸ ສາມຎ຺ຎວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກຸສລາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຣູປາທິຘມ຺ມານໍ ສມູໂຫ ສນ຺ຕາເນນ ປວຕ຺ຕມາໂນ ອວຕ຺ຖາວິເສສສຫິໂຕ ເອກຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓນິພນ຺ຘໂນ ສຕ຺ໂຕຕິ ໂວຫຣີຍຕີຕິ ໂສ ສຠາວຘມ຺ໂມ ນາມ ປນ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປນ ອສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ຕາຍາຕິ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຘມ຺ມານໍ ປພນ຺ໂຘ ສມູໂຫ ຈ ຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິສຠາວຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປນ ‘‘ສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ‘‘ອສຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສພ຺ພາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ອຸປາທາຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທໂຍ ສພ຺ພາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ. ຍທິ ສພ຺ພາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ອິຘ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ກຖໍ ‘‘ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ນາມໍ ຊາຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕີສູ’’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫາທີສຸ. ເຍ ຘມ຺ເມຕິ ເຍ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸຠາເວນາຕິ ປຎ຺ຎາປນສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາເວນ. ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາປນສ຺ສ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຫິໂຕ. ເຍ ຘມ຺ເມຕິ ວາ ເຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎາເປຕຸກາໂມຕິ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ ວຕ຺ຖຸເຠທໂຕ ອສງ຺ກຣໂຕ ຐເປຕຸກາໂມ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ຈ ວຕ຺ຖຸເຠທຠິນ຺ນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠູຕໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ສາມຎ຺ຎປ຺ປເຠທປຎ຺ຎາປນາຕິ ສາມຎ຺ຎຠູຕານໍ ວິເສສຠູຕານຎ຺ຈ ອຕ຺ຖານໍ ປຎ຺ຎາປນາ. ເຕສນ຺ຕິ ອຕ຺ຖ-ສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຎາປນາຍ ອຕ຺ຖທສ຺ສນຠູເຕສຸ ທສ຺ສນາທີສຸ. ອິທເມວໍນາມກນ຺ຕິ ອິທໍ ຣຸປ຺ປນາທິອຕ຺ຖຊາຕໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມກໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິສມຎ຺ຎໍ. ຕໍຕໍໂກຏ຺ຐາສິກກຣຓນ຺ຕິ ຣູປເວທນາທິຕໍຕໍອຕ຺ຖວິຠາຄປຣິຍາປນ຺ນຕາປາທນໍ. ຕຖາ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທານເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ໂພຘນເມວ ນິກ຺ຂິປນາ’’ຕິ. ໂພຘນຎ຺ຫິ ໂພຘເນຍ຺ຍສນ຺ຕາເນ ໂພເຘຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຐປນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ນິກ຺ຂິປນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຎ຺ຎາປນາ’’ຕິອາທິນາ ຠາວສາຘເນນ ວຕ຺ວາ ສາຘນນ຺ຕຣາມສເນນ ອຕ຺ຖນ຺ຕຣປຣິກປ຺ປາສງ຺ກາ ສິຍາຕິ ຕໍ ນິວາເຣຕຸໍ ‘‘ໂຍ ປນາຍໍ…ເປ… ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ. ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຕໍຕໍປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພຘມ຺ມານໍ. ທສ຺ສນຠູຕາຍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐຕາຍ, ຐປນຠູຕາຍ ຐປິຕຕາຍ. ຕໍນິມິຕ຺ຕຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນສ຺ສ ຐປນສ຺ສ ຈ ນິມິຕ຺ຕກາຣຓຕໍ. ນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ກຕ຺ຕຸຠາເວນ ໂວຫຣີຍຕິ ຍຖາ ‘‘ຠິກ຺ຂາ ວາເສຕີ’’ຕິ, ‘‘ອຣິຍຠາວກຣານິ ສຈ຺ຈານິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ຈ.

ປາຬິຍໍ ອນາຄຕຕນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານຕາທິວິເສສວຈເນນ ສຫ ປາຐານາຣຸຬ຺ຫຕໍ. ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສໂຕຕິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສມານສ຺ສາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຊ຺ຊມານຠູຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ຕຖາຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖວເສນ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ອນຸປລພ຺ຠມານສ຺ສ. ຕໍ ປນ ອນຸປລພ຺ຠມານຕໍ ຕຖາ-ສທ຺ເທນ ພ຺ຍຕິເຣກວເສນ ທີປິຕໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ກຸສລາທີນີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິນິວຕ຺ຕສຠາວານີຕິ ວິຠຕ຺ຕສຠາວານິ. ອຸປລທ຺ຘີຕິ ຄຫຓໍ. ເຕນາກາເຣນາຕິ ເຕນ ຣູປເວທນາທິອາກາເຣນ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ. ອຎ຺ເຎນາກາເຣນາຕິ ຕໂຕ ຣູປເວທນາທິໂຕ ອຎ຺ເຎນ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພປຎ຺ຎາປນາກາເຣນ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸເກ ວຸຕ຺ຕເມວ ‘‘ອຍຎ຺ຈ ວາໂທ ເສວຕ຺ຖິກຖາຍ ປຏິສິທ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ. ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິມຕ຺ຕສິທ຺ຘສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸສ຺ສ ນ ເກວລໍ ວິຊ຺ຊມານສຠາວຕານິວຕ຺ຕນຕ຺ຖເມວ, ອຖ ໂຂ ວິປຣີຕຄ຺ຄາຫນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຠິນິເວເສນ ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອາຫ. ຈຕຸສຈ຺ຈປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາທິວິນິມຸຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຈນ຺ຕຣຂນ຺ຘນ຺ຕຣາທິກໍ ປຎ຺ຈມສຈ຺ຈາທິກໍ. ສເຈ ຕໍ ໂກຈິ ອຕ຺ຖີຕິ ປຏິຊາເນຍ຺ຍ, ອຍາຖາວຄຫິຕສ຺ສ ຕໍ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕເມວສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສາຠິນິເວເສນ…ເປ… ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸທ຺ເທເສ ນິທ຺ເທເສ ຈ ສຕ຺ຕວນ຺ຕໍ ປຘານຠາເວນ ອາຄມນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສຣູປໂຕ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ອາຄຕຕ’’ນ຺ຕິ. ຄຸຓຠາເວນ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສຕປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕປາສາຓເລຂາທິຄ຺ຄຫເຓສຸ ອິຕຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ອາຄຕາ ເອວ.

ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ອວິໂຣເຘນາຕິ ‘‘ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ອວິໂລມເນນ. ອາຈຣິຍວາທາຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນມຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ອຏ຺ຐກຖາ ຈ. ຍຖາ ຈ ອວິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພມຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອເຕນ ‘‘ອວິຊ຺ຊມານາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມໍ ສມາສວິກປ຺ປມາຫ. ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ເວ ສມາສາ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ, ອວິຊ຺ຊມານາ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເຕສຸ ປຸຣິເມນ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ທຸຕິເຍນ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິເຠທາ ອິຕຣາປິ. ສສຠາວໍ ເວທນາທິກໍ. ຕຊ຺ຊປຣມຕ຺ຖນາມລາຠໂຕຕິ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຕທນຸຣູປສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖສ຺ສ ອນ຺ວຕ຺ຖສ຺ສ ນາມສ຺ສ ລຠນໂຕ, ອນຸຠວນາທິສຠາວານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຣມຕ຺ຖິກສ຺ສ ເວທນາທິນາມສ຺ສ ລຠນຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ວິເສສນິວຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ ມຕ຺ຕ-ສທ຺ໂທ, ເຕນ ຈາຍໍ ວິເສໂສ ນິວຕ຺ຕິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຣໂຕ ລຠິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣໍ ອຸປາທາຍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ຍຖາ ຣູປາທິເກ ອຸປາທາຍ ສຕ຺ໂຕຕິ ນິສ຺ສຠາວສມູຫສນ຺ຕານາທິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸ. ເອກຕ຺ເຕນາຕິ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕນ. ອນຸປລພ຺ຠສຠາວຕາ ຎາເຓນ ອຄ຺ຄເຫຕພ຺ພສຠາວຕາ, ຍໂຕ ເຕ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ສສູກສາລິຣາສິອາທິອາກາເຣນ ສໍກຸຈິຕຄ຺ໂຄ ວາສວວາສຸເທວາທີນໍ ວິຍ ໂມລິວິເສໂສ ກິຣີຏໍ, ໂສ ປນ ມກຸຏວິເສໂສປິ ໂຫຕິເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ກິຣີຏໍ ມກຸຏ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພສໂມໂຣໂຘຕິ ສພ຺ພາສໍ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ອນ຺ໂຕກຣຓໍ. ສງ຺ຂາຕພ຺ພປ຺ປຘານຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ລກ຺ຂຓວຈນໍ. ນ ຫິ ສພ຺ພາປິ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາວເສນ ປວຕ຺ຕາ, ນາປິ ສພ຺ພາ ສງ຺ຂາຕພ຺ພປ຺ປຘານາ. ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍນ຺ຕິອາທິກໍ ປນ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ, ທ຺ເວ ຕີຓີຕິອາທິກໍ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ເອກເທສໍ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຈ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍປ຺ປຘານຕາຍາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຕພ຺ພປ຺ປຘານຕ຺ຕາ’’ຕິ. ປູຣຓຕ຺ໂຖ ຫິ ສທ຺ໂທ ຕທຕ຺ຖທີປນມຸເຂນ ປູເຣຕພ຺ພມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ. ໂສ ຈ ສງ຺ຂາວິສໂຍ ປຘາໂນວາຕິ ທຸຕິຍາທີນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ສງ຺ຂາຕພ຺ພປ຺ປຘານຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍາວ ຫິ ທສສງ຺ຂາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍປ຺ປຘານາຕິ. ຕຖາ ທ຺ເວ ຕີຓີຕິອາທີນມ຺ປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ. ສງ຺ຂາຕພ຺ໂພ ປນ ອຕ຺ໂຖ ໂກຈິ ວິຊ຺ຊມາໂນ, ໂກຈິ ອວິຊ຺ຊມາໂນ, ໂກຈິ ສຫ ວິສຸຎ຺ຈ ຕທຸຠຍໍ ມິສ຺ໂສຕິ ຉປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ຠຊຕີຕິ.

ອິຕຣາຕິ ອຸປາທາສໂມຘານຕຊ຺ຊາສນ຺ຕຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາວເສສາ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ຈ. ສຕ຺ຕຣຖາທິເຠທາ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ທີຆຣສ຺ສາທິເຠທາ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖຄຕາທິວິສິຏ຺ຐາ ອຸປນິຘາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສໂມຘານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ອວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕເຖວ ‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ’’ຕິອາທິກາ ວິຊ຺ຊມານຄພ຺ຠາ ວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາໂຍຄໍ ຕໍ ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍໍ…ເປ… ຠຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ຍຎ຺ຫີຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸປນິຘາອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ອວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວສມຕ຺ຖນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຎ຺ຈ ສງ຺ຂານນ຺ຕິ ຍໍ ‘‘ປຐມໍ ເອກ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ສງ຺ຂານໍ, ຕຎ຺ຈ ສງ຺ຂາມຸເຂນ ຄເຫຕພ຺ພຣູປໍ. ຈ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕມ຺ປິ ຫິ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ. ຕສ຺ສາ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາຕິ ອິມິນາ ອວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານຠາວນ຺ຕິ ເອຕໍ ອາກຑ຺ຒຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ…ເປ… ວິຊ຺ຊມາໂນ’’ຕິ.

ໂອກາເສຕິ ອວີຈິປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ປເທເສ. ໂສ ຫິ ກາມາຘິຏ຺ຐານໂຕ ‘‘ກາໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິ ອິມິນາ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ກາມຠວໍ ‘‘ກາໂມ’’ຕິ ວທຕິ. ຠຓນໍ ສທ຺ໂທ ເຈຕນາ ວາ, ຕໍສມງ຺ຄິຕາຍ ຕພ຺ພິສິຏ຺ເຐ ປຸຄ຺ຄເລ ຠາຓໂກຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິປກ຺ຂໍ ຠຊຕີ’’ຕິ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຣູປາຍຕນຄ຺ຄຫຓມຸເຂນ ຣູປສງ຺ຂາເຕນ ສຓ຺ຐານໍ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ເຕນ ອເຠໂທປຈາຣໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປາຍຕນສງ຺ຂາເຕນ ສຓ຺ຐາເນນາ’’ຕິ. ຍໍ ອເຠໂທປຈາຣໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ອຊານນ຺ຕາ ນິກາຍນ຺ຕຣິຍາ ຣູປາຍຕນໍ ສຓ຺ຐານສຠາວໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ‘‘ກິໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຖູໂລ ປຸຄ຺ຄໂລ, ກິໂສ ທຓ຺ໂຑ, ຖູໂລ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄລາທີນໍ ປຎ຺ຎາປນາ ຕຖາຕຖາສນ຺ນິວິຏ຺ເຐ ຣູປສງ຺ຂາເຕ ກິສາທິສຓ຺ຐານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ນ ຣູປາຍຕນມຕ຺ເຕຕິ ອາຫ ‘‘ສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ວາ ຣູປາຍຕເນ ອຄ຺ຄຫິເຕ’’ຕິ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕຘມ຺ມນາມວເສນາຕິ ‘‘ປຖວີ ຜສ຺ໂສ’’ຕິອາທິນາ ຘມ຺ມານໍ ຕໍຕໍນາມວເສນ. ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິວິຠາເຄນ ປວຕ຺ໂຕ ອຍມ຺ປິ ອາຈຣິຍວາໂທ ‘‘ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈາ ຠູມິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອສງ຺ຂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ລິງ຺ຄປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈາ ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈາ ຠູມິສຓ຺ຐານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມາເນນ ວາ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ວາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຘມ຺ມກຖາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄ’’ນ຺ຕິອາທີນໍ ວິຊ຺ຊມາເນນວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາໂວ, ອວິຊ຺ຊມາເນນອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາໂວ ຈ ທສ຺ສິຕນໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຄາຫໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິຠາໂວ ເຈຕ຺ຖ ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທີນໍ ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາທິຠາໂວ ຈ ຕາສໍ ຍຖາຣຫໍ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ.

໒. ສງ຺ເຂປປ຺ປເຠທວເສນາຕິ ‘‘ຍາວຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ສພ຺ເພປິ ຂນ຺ເຘ ຂນ຺ຘຠາວສາມຎ຺ເຎນ ສໍຂິປນວເສນ, ‘‘ຍາວຕາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘານໍ ຕໂຕ ສາມຎ຺ຎໂຕ ປກາເຣຫິ ຠິນ຺ທນວເສນ ຈ. ອຍໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ. ສາມຎ຺ຎໂຕ ວາ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ໂຫຕິ ວິເສສໂຕ ວາ. ວິເສໂສ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ສາມຎ຺ຎາເປກ຺ຂາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ວິເສສາເປກ຺ຂາຍ ປນ ໂສປິ ສາມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ‘‘ຍາວຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍາວຕາ…ເປ… ປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍາວຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຍາວຕາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປາຬິໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ສງ຺ເຂປໂຕ ປເຠທໂຕ ຈ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ອິມສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຕ຺ຕເກນ…ເປ… ອາທິເກນາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ຖວຈເນ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປາເຐ ຕທຕ຺ຖວຈເນ ຈ. ປເຠທນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ປເຠທສ຺ສ ອຸທາຫຣຓມຕ຺ຕໍ. ອວຸຕ຺ໂຕປິ ສພ຺ໂພ ຠູຕຸປາທິໂກ, ສຸຂາທິໂກ ຈ ປເຠໂທ. ຕໍ ປນ ຠູມິມຸເຂນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກາມາວຈໂຣ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອວໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕນເຍນ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໂຍຊນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ວາຕິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິວິສ຺ສຊ຺ຊເນ. ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໍ. ຍຕ຺ຕໂກ…ເປ… ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປເຠໂທຕິ ອິມິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈ ຂນ຺ຘານໍ ປເຠທໍ ປຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວິຠາໂຄຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸເຠເທນ…ເປ… ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ປກຣຓນ຺ຕເຣຕິ ວິຠງ຺ຄປກຣເຓ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສາຕິສຍໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິຠາຄປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຫິ…ເປ… ກຖິຕາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐມນເຍ ສມຸເຂນ, ທຸຕິເຍ ວຕ຺ຖຸມຸເຂນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວິຠາຄາ ທສ຺ສິຕາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

ເອສ ນໂຍຕິ ອິມິນາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາທີສຸ ອຕິທິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍາວຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ, ‘‘ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິທ຺ເທສປາຬິຍາ ອາທິປຣິໂຍສານຄ຺ຄຫຓມຸເຂນ ທສ຺ສນໍ. ‘‘ຍາວຕາ ທ຺ວາທສາຍຕນານີ’’ຕິ, ‘‘ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ຍຕ຺ຕເກນ ປຎ຺ຎາປເນນ ສງ຺ເຂປໂຕ ທ຺ວາທສາຍຕນານີ’’ຕິ ເອເຕນ ທສ຺ສິໂຕ, ‘‘ຍາວຕາ ຈກ຺ຂາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິກສ຺ສ ປນ ‘‘ປເຠທໂຕ ຈກ຺ຂາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິເກນາຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ປເຠທນິທສ຺ສນມຕ຺ຕເມຕໍ. ເອເຕນ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ສພ຺ໂພ ສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຕຕ຺ຣາປິ ທສາຍຕນາ ກາມາວຈຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ – ‘‘ຍາວຕາ’’ຕິ ອິທໍ ສພ຺ເພຫິ ປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ຍຕ຺ຕການິ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ…ເປ… ຍຕ຺ຕໂກ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ, ຕປ຺ປເຠທານຎ຺ຈ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ປເຠໂທ, ຕຕ຺ຕໂກ ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປເຠໂທ’’ຕິ ປກຣຓນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ເຕນ ວຕ຺ຖຸປເຠເທນ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕີຕິອາທິນາ ອິຕຣປຎ຺ຎຕ຺ຕີສຸປິ ນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

໗. ‘‘ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ…ເປ… ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອິມໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ…ເປ… ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ປາຬິປເທໂສ ນິທ຺ເທໂສປິ ສມາໂນ ປກຣຓນ຺ຕເຣ ວຕ຺ຖຸເຠເທນ ວຸຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິປ຺ປເຠທໍ ອຸປາທາຍ ອຸທ຺ເທໂສເຍວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທ຺ເທສມຕ຺ເຕເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.