໔. ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑໍ

ຕິກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໑໓໘໔. ນຍຄມນນ຺ຕິ ນີຍຕິ, ເນຕິ, ນີຍນ຺ຕິ ວາ ເອເຕນາຕິ ນໂຍ, ຄມ຺ມຕິ ເອເຕນາຕິ ຄມນໍ, ນໂຍວ, ນຍສ຺ສ ວາ ຄມນໍ ນຍຄມນໍ. ຄຕິ ເອວ ວາ ຄມນໍ. ປຐເມນ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍາທິສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທິເອກກາທິສຸທ຺ຘິກສຈ຺ຉິ ກຏ຺ຐາທິມູລມູລາທິກາ ປຎ຺ຈປກຣຓິກາ ນຍຄຕິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ອນຸໂລມາທີຕິ ປນ ປຈ຺ຈນີຍອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມປກາຣາ ເອກມູລາທິປ຺ປກາຣາ ຈ. ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖສຸ ນິຈ຺ຉິເຕສູຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສນ ຠູມນ຺ຕຣວິເສສໂຍຄໂຕ ສພ຺ເພສໍ ມາຕິກາປທານໍ ອຕ຺ເຖສຸ ສງ຺ເຂປໂຕ ວວຕ຺ຖາປິເຕສຸ.

ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາຣນ຺ຕິອາທີສຸ ‘‘ສິຍາ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒໕) ກຸສລປທໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ກຸສລາທິກາ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕອກຸສລາພ຺ຍາກຕກຸສລາກຸສລນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ, ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕນ຺ຕາ ເອກາຕິ ກຸສລາທິກາ ສຕ຺ຕ ປຸຈ຺ຉາ, ຕຖາ ອກຸສລາທິກາ, ອພ຺ຍາກຕາທິກາ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາ, ອກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາ, ກຸສລາກຸສລາທິກາ, ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາທິກາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສຕ຺ຕການໍ ວເສນ ຘມ຺ມານຸໂລເມ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ນິສ຺ສາຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ປຸຈ຺ຉາ, ຕຖາ ເສສປຈ຺ຈເຍສຸ ເສສຕິເກສຸ ຘມ຺ມປຈ຺ຈນີຍາທີສຸ ຈ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສິຍາ ເຫຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໑.໑) ‘‘ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈ. ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ນເຫຕຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈ. ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ, ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ນເຫຕຸ, ເຫຕຸຎ຺ຈ ນເຫຕຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຫຕຸ ຈ ນເຫຕຸ ຈາ’’ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ທຸເກ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາທີສຸ ເອກເມກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ນວ ນວ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນວສຸ ນວສຸ ປຎ຺ເຫສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ລພ຺ຠມານສ຺ສາຕິ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ຕາວ ປຏິຈ຺ຈວາເຣ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍ ‘‘ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ, ກຸສລໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໕໓) ກຸສເລນ ກຸສລໍ, ກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສເລນ ກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລໍ, ອກຸສເລນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສເລນ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕໍ, ອພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕໍ, ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕນ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ນວນ຺ນໍ ນວນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ສມ຺ຠວນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ອຸທ຺ຘຣຓໍ, ຕຖາ ເສສປຈ຺ຈຍວາຣຕ຺ຕິກາທີສຸ. ເຕສຸເຍວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ເອວ ປຎ຺ເຫສຸ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ຍຖາວິຠຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ‘‘ເຫຕຸຍາ ນວາ’’ຕິອາທິນາ ຄຓນາຐປນໍ. ປສເຏ ຘມ຺ເມຕິ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ກຓ຺ຑທ຺ວເຍ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໑) ວິປ຺ປກິຓ຺ເຓ ມຸຕ຺ຕປຸປ຺ເຜ ວິຍ ຜສ຺ສາທໂຍ ຘມ຺ເມ. ອວິສິຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທໂສ. ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍທິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຣູປກຓ຺ເຑສຸ ຈຕຸຠູມິຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທິວເສນ ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອິຘ ກສ຺ມາ ກຸສລຕ຺ຕິກນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຍທິປິ ກຸສລຕ຺ຕິກວິຕ຺ຖາໂຣ’’ຕິອາທິ. ຘມ຺ມວິເສສນຠາວໂຕຕິ ‘‘ຘມ຺ມາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ປຘານຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອໂຕ ຫິ ຕທຠິເຘຍ຺ຍາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາ ຊາຕາ. ວິຎ຺ຎາຕາຫີຕິ ຠູມີນໍ ວິເສສນລກ຺ຂຓໂຍຄມາຫ. ເອຕ຺ຖ ປຘານນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ອຸທ຺ເທເສ ກຸສລປເທນ ຘມ຺ມາ ວິເສສິຕພ຺ພາ, ‘‘ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ນິທ຺ເທເສ ຠູມີຫິ ວິເສສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກຸສລປທໍ ປຘານນ຺ຕິ ວິເສສນຠາເວນ ວຈນິຈ຺ຉາຍ ອຠາວໂຕ ສຕິປິ ວິເສສິຕພ຺ພຘມ຺ມານໍ ກາມາວຈຣາທິຜສ຺ສາທິເຠເທ ຕທນເປກ຺ຂໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກຕາສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາກາຣເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ ‘‘ເອກຕ຺ຕເມວ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນວຊ຺ຊສຸຂວິປາກຕາຍ ເອກສຠາວາເຍວາຕິ.

໑໓໘໕. ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ຠູມີຫິ ອາຘາຣຠູຕາຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ສມຍຜສ຺ສາທິເຠທໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ວິປາກຠາເວນ ເອກຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ວິປາໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ຕີສຸ ຠູມີສຸ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ.

ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປ຺ປາໂທ, ເຈຕສິກາ. ເຕ ຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພຖາປິ ນິສ຺ສຍາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຘາຣຠາເວນ ອເປກ຺ຂິຕາ. ຍຖາ ຈ ເຈຕສິກາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕສິການໍ ນິສ຺ສຍາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ອາຘາຣຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍຕໍ ນ ວິນິວຕ຺ຕຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທສ຺ສ ວິເສສນຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸປ຺ປາທອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕວິເສສິຕພ຺ພຠາວເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິເສສນຠາວໍ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ. ຍທາຫ ‘‘ອວຍເວນ ສມຸທາໂຍປລກ຺ຂຓວເສນ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ. ຈິຕ຺ຕສມານຄຕິກສ຺ສ ອິຘ ຈິຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ຄເຫຕພ຺ພຕາຍ ‘‘ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານີ’’ຕິ ນິທສ຺ສເນນ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ‘‘ຈິຕ຺ຕ…ເປ… ຄຫຓໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ຣູປສ຺ສ.

໑໔໒໐. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກຈິຕ຺ຕານໍ. ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນນ຺ຕິ ວິປາກສ຺ສ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓາຠາວມາຫ. ຕໂຕ ກມ຺ມານຸຣູປໍ ປວຕ຺ຕມາໂນ ວິປາໂກ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມວິປາກຕາຍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓເຍວ ປວຕ຺ຕິຕຸມຣຫຕິ, ນ ມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓາຣມ຺ມເຓຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມາຘິປ຺ປຘານສ຺ສປິ ກສ຺ສຈິ ກມ຺ມສ຺ສ ອປ຺ປນາອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ເອກນ຺ເຕນ ສທິສວິປາກຕາອຠາວໂຕ ‘‘ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ກມ຺ມໍ ວິເສສິຕໍ. ວຓ຺ຓລກ຺ຂຓາທິໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ໂລກສຎ຺ຎານຸໂຣເຘເນວ ຄຫິເຕ ປຖວາທິເກ ປຣິກມ຺ມສຎ຺ຎາຍ ສມຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ສຎ຺ຎາວສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອສ຺ສາຕິ ສຎ຺ຎາວສາຣມ຺ມຓໍ. ຕາທິເສເນວາຕິ ສມາຘິປ຺ປຘານຕາຍ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕີຫິ ວິຍ ສຎ຺ຎາວສາຣມ຺ມຓຕາຍ ຈ ນິພ຺ພິເສເສເນວ. ໂສປີຕິ ປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມສ຺ສ ສມານຠູມິກຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຕາຍ ວິຍ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓາຣມ຺ມຓຕາຍປິ ວິປາໂກ ກມ຺ມານຸຣູໂປເຍວ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓາຣມ຺ມໂຓ ນ ໂຫຕີຕິ? ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕກມ຺ມວິປາກສ຺ສ ວິຍ ຕສ຺ສ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓາຣມ຺ມຓຕາຍ ນິຍມາຠາວໂຕ ກມ຺ມານຸຣູປຕາຍ ຈ ອເນກຣູປຕ຺ຕາ. ຍຖາ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມສທິສສ຺ສ ມຫຄ຺ຄຕຊວນສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສ຺ສປິ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນານຸພນ຺ຘກໍ ປຣິຈຍາຠາວໂຕ, ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠູເຕປິ ຕສ຺ສ ສຫກາຣີກາຣຓາຫິ ອປຣິຍາທິນ຺ເນ ມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາເຓ ອາຣມ຺ມເຓ ປຣິຈຍາຠາວໂຕ ປຣິຕ຺ຕວິປາໂກ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ ປນ ຊາຍມາໂນ ປຣິຕ຺ເຕເນວ ເຕນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິອາທິຠູໂຕ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ປນາຕິອາທິນາ ປາຬິຍາວ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ນິຈ຺ຉິໂນຕິ. ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ຈາຕິອາທິນາ ປຣິຕ຺ຕວິປາກາ ເອວ ອິຘ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣກຓ຺ເຑ.

ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕານໍ ສຕິວິຣຫິຕສ຺ສ ກາຍກມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວາສນາວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວີຕຣາຄານໍ ອປຣິຕ຺ເຕປິ ກຕ຺ຖຈິ ອາຣມ຺ມເຓ ສິຍາ ເຈຕໂສ ອຸປ຺ປິລາວິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ກິເລສວິຣເຫ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທຣາກຣຓວເສເນວາຕິ ອາທຣາກຣຓມຕ຺ຕວເສເນວາຕິ ວິເສສນິວຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ ເອວ-ສທ຺ໂທ ຕເມວ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕິ, ນາຎ຺ຎຖາ. ໂກສຊ຺ຊາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂທສາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາທຣາກຣຓໍ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ກຕາ ເອວາຕິ ອາທຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ກຠາເວເນວ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ປນ ອາທຣໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິເຍວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອກຈ຺ເຈ ປນ ‘‘ອກມ຺ມຎ຺ຎສຣີຣຕາຍ ອຎ຺ຎວິຫິຕຕາຍ ຈ ຂີຓາສວານໍ ອສກ຺ກຈ຺ຈທານາທິປວຕ຺ຕິ ນ ອນາທຣວເສນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໑໔໒໑. ອຕິປຄຸຓານນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານໍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ວສິປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ເອວໍ ປຄຸຓຊ຺ຌາເນສຸປິ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ວິຈາຣຓຸສ຺ສາຫສ຺ສ ມນ຺ທຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຸພ຺ເພ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ‘‘ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານີຕິ ອຫນ຺ຕິ ວາ’’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ທສ຺ສິຕໍ. ‘‘ອວິຊ຺ຊມາໂນ ອປຣມຕ຺ຖຠາວໂຕ, ວິຊ຺ຊມາໂນ ຈ ໂລກສງ຺ເກຕສິທ຺ຘິຍາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈຠາວໂຕ ອຕ຺ໂຖ ອຣີຍຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ຄມ຺ມຕິ ຎາຍຕີ’’ຕິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຕພ຺ພິສຍາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາສວເສນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ວາໂທ ເຫວຕ຺ຖິກວາໂທ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານຕໍ ມຎ຺ຎນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈ ອຎ຺ຎຖາ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ເຈ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກຖໍ ປນ ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕມວິຊ຺ຊມານຕ຺ເຕ ຕພ຺ພິສຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຠາໂວ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊມານມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ປຣິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ປຣິຕ຺ຕາທໂຍ ວິຍ ຕສ຺ສ ວິສຸໍ ວວຕ຺ຖິຕຠາວໍ ນິເສເຘຕິ.

ວິກ຺ຂິປນໍ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໍ. ອນວຏ຺ຐານໍ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ອປ຺ປທານໍ. ທຸຕິຍາທິມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິປຸເຣຈາຣິກຎ຺ຈ ກາມາວຈຣຎາຓໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍຕາຍ ຈ ປຐມມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກຎາເຓນ ສມານນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທາເນ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ.

ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ, ປໂຍຊເນ ວາ ຠຸມ຺ມໍ ‘‘ເຈຕໂສ ອວູປສເມ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເຕນ ສພ຺ເພສຸ ວິປສ຺ສນາທີສຸ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິອາທິ. ອຕີຕໍສຎາຓສ຺ສ ກາມາວຈຣຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິຘາທີສຸ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ປນ ອຕີຕສຕ຺ຕທິວສໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຍາວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຏິສນ຺ຘິ, ຕາວ ວິສໂຍຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຕີຕສຕ຺ຕທິວເສສຸປິ ຂນ຺ຘປຏິພທ຺ຘານໍ ຕສ຺ສ ວິສຍຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ.

ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ປຣິກມ຺ເມຫິ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຍໍ ກາໂຍ ສີຆຄມໂນ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄປຣິກມ຺ເມຫິ ຣູປກາຍສ຺ສ ວິຍ ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ຄເຫຕພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ປນ ອຘິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຘິປ຺ເປຕຏ຺ຐານປາປຸຓນຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຍໍ ກາໂຍ ສີຆຄມໂນ ໂຫຕູ’’ຕິ ກຣຊກາຍາຣມ຺ມຓໍ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ຠວງ຺ເຄ ໂອຕິຓ຺ເຓ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຣູປກາຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອນຸໂລມານິ ຈ. ຕໂຕ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ຕເມວາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ຍຖາຘິປ຺ເປຕຏ຺ຐານໍ ຄໂຕເຍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປນາຍໍ ກິໍ ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸທາຫຸ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາຕິ? ຕີສຸ ຂເຓສຸ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈິຕ຺ເຕຕິ ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ເຕ. ສໂມທຫຕີຕິ ຈິຕ຺ຕານຸຄຕິກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ສີຆຄມນໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ອຕິທູເຣປິ ວິສຍໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ຣູປກາຍສ຺ສປິ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຠາວາປາທນໍ ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍປຣິຓາມນໍ. ນ ເຈຕ຺ຖ ຣູປຘມ຺ມານໍ ທນ຺ຘປຣິວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓນ ເທສນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ເຕນ ຣູປກາຍສ຺ສ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຠາວສ຺ສ ອາປາທິຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຸຂສຎ຺ຎຎ຺ຈ ລຫຸສຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໙໗). ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ ຫິ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ອິທ຺ຘິວິສໂຍຕິ.

ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ຣູປກາເຍ ສໂມທຫິຕນ຺ຕິ ຍຕ຺ຕເກຫິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ຍຖາຘິປ຺ເປຕຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕການໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ປພນ຺ຘສ຺ສ ທນ຺ຘຄມນກຣຓໂຕ ອິມສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ກຣຊກາເຍ ອາໂຣປິຕໍ ຕທນຸຄຸຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທມ຺ປິ ອຘິຏ຺ຐານປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ວິຍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ທນ຺ຘຄມນໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ຠວງ຺ເຄ ໂອຕິຓ຺ເຓ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອນຸໂລມານິ ຈ. ຕໂຕ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ຕເມວາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ອນ຺ຕຣາ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ອປຕນ຺ໂຕ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈ ສເຈ ອິຈ຺ຉຕິ, ປຖວີກສິຓວເສນ ອາກາເສ ມຄ຺ຄໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ປທສາ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ອິຈ຺ຉຕິ, ວາໂຍກສິຓວເສນ ວາຍຸໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕູລປິຈຸ ວິຍ ວາຍຸນາ ຄຈ຺ຉຕິ. ອປິຈ ຄນ຺ຕຸກາມຕາວ ເອຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ສຕິ ຫິ ຄນ຺ຕຸກາມຕາຍ ເອວໍ ກຕາຘິຏ຺ຐາໂນ ອຘິຏ຺ຐານເວຄກ຺ຂິຕ຺ໂຕເວໂສ ອິສ຺ສາສປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສໂຣ ວິຍ ທິສ຺ສມາໂນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາກາເສ ມຄ຺ຄໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິນາປິ ອຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ປກຕິປຖວິຍໍ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕເນວ ‘‘ປທສາ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາຍຸໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສມຸຏ຺ຐິຕວາໂຍຘາຕຸປຣມ຺ປຣາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອນ຺ຕຣາ ວນຣາມຓີຍກາທີນິ ເປກ຺ຂມາໂນ ອາປາຖຄເຕ ສທ຺ເທ ຈ ສຸຓມາໂນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓເນວ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານຄມເນ ທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ປທສາ ວາຍຸນາ ຈ ຄມເນ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິປ຺ຜາເຣນ ຄມນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ອຘິຏ຺ຐານທ຺ວຍນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕກາຍວເສນ ກາຍຈິຕ຺ຕປຣິຓາມນຠູຕໍ ຣູປກາຍປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ອຸຠຍໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຘິຏ຺ຐານທ຺ວຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ. ສຸຂສຎ຺ຎາລຫຸສຎ຺ຎາຠາວໂຕຕິ ສຸຂສຎ຺ຎາລຫຸສຎ຺ຎາສພ຺ຠາວໂຕ, ຕພ຺ຠາວໍ ອາປຊ຺ຊນໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຂສຎ຺ຎາຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ. ອຸເປກ຺ຂາ ຫິ ‘‘ສນ຺ຕໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສາເຍວ ຈ ສຎ຺ຎາ ນີວຣເຓຫິ ເຈວ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ປຈ຺ຈນີເກຫິ ຈ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ລຫຸສຎ຺ຎາ’’ຕິປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕາຫິ ສໂມກ຺ກນ຺ຕາຫິ ຣູປກາໂຍປິ ຕູລປິຈຸ ວິຍ ສລ຺ລຫຸໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ວາຕກ຺ຂິຕ຺ຕຕູລປິຈຸນາ ວິຍ ສລ຺ລຫຸເກນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓນ ອທິສ຺ສມາເນນ ຈ ກາເຍນ ຍຖາຣຸຈິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ.

‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ວຕມ຺ຫິ ຕາຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ, ສາຘຸ ວຕມ຺ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ສມ຺ພຸຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໗) ປວຕ຺ຕໍ ຠຄວໂຕ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ມາໂຣ ‘‘ອມຸຕ຺ຕຠາວມສ຺ສ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ,

‘‘ຕໂປກມ຺ມາ ອປກ຺ກມ຺ມ, ຍໍ ນ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ມາຓວາ;

ອສຸທ຺ໂຘ ມຎ຺ຎສິ ສຸທ຺ໂຘ, ສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄາ ອປຣທ຺ໂຘ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໗) –

ອາຫາຕິ ເອວມາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ມາຣາທີນມ຺ປິ ຠຄວໂຕ ຈິຕ຺ຕຊານນໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎ຺ຈ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ນິພ຺ພານາ…ເປ… ຎາເຕສຸ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິພ຺ພານາ…ເປ… ຎາເຕສູຕິ ອິທໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສ຺ສ ປຣໂຕ ປວຕ຺ຕມານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓສ຺ສ ວິສເຍ ວິຍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓວິສຍວິສເຍປິ ກທາຈິ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ອຣຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓຂນ຺ຘາຣມ຺ມຓຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຠາວທີປໂກ ໂກຈິ ປາໂຐ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກິຈ຺ເຈ ວຸຈ຺ຈມາເນຕິ ຣຸຬ຺ຫິໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາທີນໍ ອຕີຕານໍ ປຕິ ປຕິ ອເວກ຺ຂນໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍເຍວ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ທິສ຺ສຕີຕິ ‘‘ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໂຕ’’ຕິ ອິທເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ຂນ຺ເຘ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ກິໍ ນຸ ໂຂ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ອນາຄຕໍສຎາເຓປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ‘‘ອປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ໂມ ມຫຄ຺ຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໒.໕໘) ເອຕ຺ຖ ‘‘ອປ຺ປມາຓາ ຂນ຺ຘາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາສອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ຈ ‘‘ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ໂມ ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມສ຺ສ, ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ໂມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອເຕສໍ ວິຠງ຺ເຄສຸ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍປຸພ຺ເພນິວາສຍຖາກມ຺ມູປຄອນາຄຕໍສອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໒໐.໒໙) ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ເຈໂຕປຣິຍອິທ຺ຘິວິຘາທິຎາເຓຫິ ສຫ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເຈ, ເອວມ຺ປິ ວິສຸໍ ວິຠຊິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ນ ຫິ ວິສຸໍ ວິຠຊນາຣຫໍ ສຫ ວິຠຊຕີຕິ? ນ, ອວຈນສ຺ສ ອຎ຺ຎກາຣຓຕ຺ຕາ. ຍານິ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ປຸພ຺ເພນິວາສອນາຄຕໍສຎາຓານິ, ເຕສໍ ອວິສໂຍ ເອວ ນິພ຺ພານໍ. ອຣິຍານໍ ປນ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓຫິ ສຈ຺ຉິກຕນິພ຺ພານານໍ ອິເມຫິ ຎາເຓຫິ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣເຓ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ສາຘາຣເຓນ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓາທີນໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘຊານນມາຫ, ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕກກ຺ຂນ຺ຘຊານນໍ. ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓກິຈ຺ຈຎ຺ຫິ ຕນ຺ຕິ. ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອິທໍ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສປິ ອນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໔໒໙. ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ໂພຘິເຕສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ເອກນ຺ຕໂຕ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓາເຍວ ເກຈິ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓາເຍວ ປນ ກທາຈິ ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ເອກເມວ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຍປິ ໂກຏ຺ຐາສາ ລພ຺ຠມານວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ’’ຕິ, ‘‘ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍເຍວ ມຄ຺ຄເຫຕຸກຕ຺ຕາຠາວໍ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ອສຫຊາຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ເຫຕຸວຈນນ຺ຕິ ‘‘ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຫິ ອຣູປຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ອຎ຺ຎຘມ຺ມາຣມ຺ມຓກາເລ ເອວາ’’ຕິ ອວຘາຣຓສ຺ສ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຄຣຸໍ ອກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓກາເລປິ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປຣິຄ຺ຄຫິໂຕເຍວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຄຣຸໍ ອກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລປິ ອຕ຺ຖິ ເອວ. ຕທາ ຈ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ຠິຍ຺ໂຍປິ ສິທ຺ໂຘວາຍມຕ຺ໂຖ.

໑໔໓໔. ອຕີຕາຣມ຺ມຓາວາຕິ ອຸທ຺ຘຏໍ, ‘‘ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ປນ ອຏ຺ຐກຖາປາໂຐ ພຫູສຸ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ (ວິຠ. ອ. ໒໒໗) ‘‘ມຣຓສມເຍ ຎາຕກາ ‘ອຍໍ, ຕາຕ, ຕວຕ຺ຖາຍ ພຸທ຺ຘປູຊາ ກຣີຍຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຫີ’ຕິ ວຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓູປສໍຫຣຓໍ ຕຕ຺ຖ ຕທາຣມ຺ມຓປຣິໂຍສານານໍ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓຏ຺ຐິຕິເກ ອາຣມ຺ມເຓ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຠາວໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ວກ຺ຂຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ອາວຊ຺ຊນໍ ມຣຓສ຺ສາສນ຺ນຠາເວນ ມນ຺ທີຠູຕເວຄຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນານິ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກາທສ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ອຕີຕາຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາວສິຏ຺ຐາຍຸເກ’’ຕິ. ອິຕຣຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎຕທາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ. ອິທານິ ຕເມວ ‘‘ອິຕຣຕ຺ຖາ’’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍທາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຈຸຕິຍາ ຕທາຣມ຺ມຓຣຫິຕຕ຺ຕາ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ‘‘ຣູປາ…ເປ… ຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອຸທາຫຏໍ. ຉ ຠວງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນວ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ອຕີຕາຕິ ສຕ຺ຕຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາວສິຏ຺ຐາຍຸເກ ຄຕິນິມິຕ຺ເຕ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ວິຊ຺ຊມານເມວ ກາຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ ເອເຕນ ສຸຂລຫຸສຎ຺ໂຎກ຺ກມເນນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ຠູຕຸປາທາຍຣູປສງ຺ຆາຕສ຺ສ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຠາວາປາທນໍ, ນ ຠາວິໂນຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣຕິ ອປາກຏກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປາກຏກາໂລ, ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ. ຍສ຺ມາ ປນ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ສີຆໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ກສ຺ສຈິ ທນ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກທ຺ເວສນ຺ຕຕິວາຣາ’’ຕິ ອນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວຈນສິລິຏ຺ຐຕາວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອເກ, ເກຈິ ປນ ‘‘ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕາ ຣູປຘມ຺ມາ ອຣູປຘມ຺ມາ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ຄຫິເຕ ເອໂກ ສນ຺ຕຕິວາໂຣ ໂຫຕິ, ຕໍ ປນ ທ຺ວິຘາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອປາກຏກາລໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປາກຏກາລໂຕ ໂອຣຠາໂວ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປາກຏກາລໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ສຸປາກຏກາໂລ ເອໂກຕິ ເອເຕ ທ຺ເວ ສນ຺ຕຕິວາຣາ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສສນ຺ຕຕິວາຣເຠທາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ກາລວເສນ ສພ຺ເພສໍ ສມານຠາວໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຘມ຺ມານໍ ສທິສປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ ສນ຺ຕຕິປຣິຈ຺ເຉໂທ ທີປິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ສທິສໍ ປວຕ຺ຕມານາປິ ຫິ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາທິສມຸຏ຺ຐານາ ຣູປຘມ຺ມາ ສນ຺ຕຕິວາຣາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍທາຫ ‘‘ອຕິປຣິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ, ອຣູປສນ຺ຕຕິປິ ເຈຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣູປສນ຺ຕຕິປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ສງ຺ຄຫິຕາເຍວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕີຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອາກຑ຺ຒນີຍຏ຺ຐານຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂຍ ຈາວຸໂສ, ມໂນ ເຍ ຈ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວິສຍິວິສຍຠູຕາ ເອກຠວຠູຕາ ຈ ເອກສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ຄຍ຺ຫມານາ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ສຕິ ປນ ວິຠາຄກຣເຓ ຂຓສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ເອຕໍ ອຸຠຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ມຫາຊນສ຺ສ. ອຕີຕາທິວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາຕິ ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ສມານາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຸປາຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕປິ ປຣິກມ຺ມເຈໂຕປຣິຍຎາຓານໍ ອຍໍ ປາຬິ ສຸຏ຺ຐຸ ນີຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕີຕຕ຺ຕິໂກ ຈ ເອວໍ ອຠິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ຘມ຺ເມ ອິຘ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ຄຍ຺ຫມາເນ ອຎ຺ຎປທສງ຺ຄຫິຕສ຺ເສວ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອຕີຕຕ຺ຕິໂກ ຈ ປຏ຺ຐາເນ ອເຠທໂຕ ສມ຺ມາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ ອວິນາສິໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ອຕີຕຕ຺ຕິໂກຕິ ປຏ຺ຐາເນ ອຕີຕຕ຺ຕິກປາຬິ, ອິມາຍ ອຕີຕຕ຺ຕິກປາຬິຍາ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣຓໂຕເຍວ ອຠິນ຺ໂນ ອວິສິຏ຺ໂຐ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓຕາ, ຊວນານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕາຣມ຺ມຓຕາ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕາຣມ຺ມຓຕາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ນານາຣມ຺ມຓຕາ ນ ສິຍາ ອທ຺ຘາວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ເອກິສ຺ສາ ຊວນວີຖິຍາ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຈິຕ຺ເຕ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ອນາຄຕາທິອາຣມ຺ມຓຕາ ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ຠວທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຍຖາຘິປ຺ເປຕສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ປວຕ຺ຕິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕີຓີຕິ ‘‘ອຕີຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ອຕີຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອນາຄຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໙.໓໔) ປທນ຺ຕຣສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ມານເປກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ ຕີຓິ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນາເສວນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາເສວນລາເຠ ສຕິ ຍຖາຘມ຺ມສາສເນ ອວຈນສ຺ສ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອວຈເນນ ຕຕ຺ຖ ອິຕເຣສໍ ປຎ຺ຫານໍ ປຏິເສໂຘ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອຕສ຺ສ ວາທສ຺ສາຕິ ‘‘ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕປິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ສິທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວາທສ຺ສ. ນິສ຺ສຍຠາໂວຕິ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕນຍສ຺ສ ໂຊຕກຠາໂວ. ຍນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຕິ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນິຣຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓຕາວຈນສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາລວິເສສໍ ອາມສຕິ, ອນາຄຕາເຍວ ຈ ອາວຊ຺ຊນາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ນຍິທໍ ຍຸຊ຺ຊມານກໍ. ອຖ ‘‘ຍໍ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຊານາມີ’’ຕິ ອາໂຠຄໍ ກໂຣຕິ, ເອວໍ ສຕິ ປຣິກມ຺ມາຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານມ຺ປິ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕເມວາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປວຕ຺ຕິ…ເປ… ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ໂທສາປຕ຺ຕິຍາຕິ ໂທສາປຊ຺ຊເນນ, ໂທສາປຕ຺ຕິໂຕ ວາ. ຣາສິເອກເທສາວຊ຺ຊນປຏິເວເຘຕິ ຍຖາຣຸຕວເສເນວ ປຸຣິມວາທິປກ຺ຂມາຫ, ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕາວຊ຺ຊນຊານເນຕິ ອຕ຺ຕນາ ນິທ຺ຘາຣິຕປກ຺ຂໍ. ປຸຣິມວາທິໂນ ນານຸຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປທຕ຺ຖຕາ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາຍໍ ອາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປທສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍ ຐຕ຺ວາ ນານຸຊາເນຍ຺ຍຸໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕິປິ ສຠາວເຠເທ ອາກາຣເຠທາຠາວໂຕ ເອກຕ຺ຕນຍວເສນ ອາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມາຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານໍ ນານາຣມ຺ມຓຕາໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຸຣິມວາທີນໍ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນມຸເຂນ ທສ຺ສິຕາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສຠາວເຠເທ ສຕິ ນານາຣມ຺ມຓຕາໂທສາຠາໂວ ນຕ຺ຖິ ເອວາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ເອວ ຈິຕ຺ເຕ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ວິຠາວິຕາ’’ຕິ ທ຺ວີສຸປິ ວາເທສຸ ຍໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ເຕເນວາຕິ ຍສ຺ມາ ອຕີຕຕ຺ຕິເກ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ຈ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ວຕ຺ຕມານຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຠາວໂຊຕໂນ ປາໂຐ ນ ທິສ຺ສຕິ, ເຕເນວ ກາຣເຓນ. ທ຺ວີສຸ ຎາເຓສູຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສເຈໂຕປຣິຍຎາເຓສຸ. ກມ຺ມມຸເຂນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ສຕິປິ ອາຣມ຺ມຓຠາເວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາເຓນ ກມ຺ມທ຺ວາເຣນ ກຸສລາກຸສລາ ອິຈ຺ເຈວ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ປນ ວິຠາຄໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂລຠາທິສມ຺ປໂຍຄວິເສເສນ ທຸຈ຺ຈຣິຕຠາໂວ, ອໂລຠາທິສມ຺ປໂຍຄວິເສເສນ ຈ ສຸຈຣິຕຠາໂວ ລກ຺ຂີຍຕີຕິ ທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິຕານິ ວິຠາເວນ຺ຕໍ ໂລຠາທໂຍປິ ວິຠາເວຕິເຍວ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຈ຺ຈຣິຕ…ເປ… ຠາວນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໑໔໓໕. ອສຠາວຘມ຺ມສ຺ສ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິອາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມຸປາທານຕາຍ ສິຍາ ໂກຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕປຣິຍາໂຍ, ນ ປນ ສຠາວຘມ຺ມສ຺ສ ອສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນວ ຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຠາວ…ເປ… ອໂຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘາທີນິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖວິວຣຓວເສນ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຄຍ຺ຫມານໍ ອຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຍທິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາໂວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ສິຍາ? ນ, ພຫິທ຺ຘາຠາວສ຺ສ ວິຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວສ຺ສປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ນິປ຺ປຣິຍາຍວເສນ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາຕິ. ຍທາຫ ‘‘ອສຠາ…ເປ… ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສາວຊ຺ຊນານິ ຕສ຺ສ ປຸເຣຈາຣິກອຸປຈາຣຈິຕ຺ຕານິ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓນ ປວຕ຺ຕນກປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອສ຺ສາທນາທິຈິຕ຺ຕານິ ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ຕໍ-ສທ຺ເທນ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວທຕິ, ນ ປນ ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ປຸເຣຈາຣິກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເລສວຈນນ຺ຕິ ເອກເທສສາຣຸປ຺ເປນ ສມານາຣມ຺ມຓຠາເວນ ເອກເທສສ຺ເສວ ວຈນໍ. ລິສ຺ສຕິ ສິລິສ຺ສຕິ ເອກເທເສນ ອລ຺ລີຍຕີຕິ ຫິ ເລໂສ. ເຍສນ຺ຕິ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລມຫາກິຣິຍາວຊ຺ຊນຈິຕ຺ຕານໍ ກຸສລກິຣິຍາເຠທສ຺ສ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຈ. ເອວໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕນິທ຺ເທສາທີສູຕິ ເຍສໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ເອກເມວ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕນິທ຺ເທສໍ ວຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາມາວຈຣາທິນິທ຺ເທເສ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ຫິ ປຣິຕ຺ຕສເຫຕຸກາທິຠາເວນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອກເມວ ວຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ. ອຠາວນານິຏ຺ຐປ຺ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ອຠາວນານິຏ຺ຐປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວນາກາຣສ຺ສ ອຸກ຺ກໍສປ຺ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຠາວສ຺ສ ວາ ອຸກ຺ກໍສປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ. ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊາຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິຠາເວນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕານີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນນ ສມານາຣມ຺ມຓານິ ອາວຊ຺ຊນາທີນິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ອຠາວນາສາມຎ຺ເຎ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອສ຺ສາທນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານໍ ອຠາວນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ? ນ, ອຠາເວຕພ຺ພຕາຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ນ ຠາວີຍຕີຕິ ຫິ ອຠາວນໍ, ນ ນ ຠາເວຕີຕິ.

ຄຫຓວິເສສນິມ຺ມິຕານີຕິອາທີສຸ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິປິ ຠາວນາຎາຓນິມ຺ມິຕາກາຣມຕ຺ເຕສຸ ສຠາວໂຕ ອວິຊ຺ຊມາເນສຸ ວິສເຍສຸ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ມຫຄ຺ຄຕາ ຘມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາກາຣຄ຺ຄຫຓວເສນ ປນ ກສິຓາທີນໍ ພຫິທ຺ຘາຠາໂວຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສິຓານຎ຺ຫິ ສນ຺ຕານໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານໍ ວິເສສໂຕ ວຑ຺ຒິຕກສິຓວເສນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາວສ຺ສ ປນ ນ ພຫິທ຺ຘາກາໂຣ, ນາປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາກາໂຣຕິ ອຸຠຍາກາຣວິຘຸເຣ ຕສ຺ມິໍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓນ ປວຕ຺ຕິຍາກາເຣນ ປວຕ຺ຕມານໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນເມວ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິຕເຣ ອິຕຣາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕຕິ. ກາມາວຈຣກຸສລານນ຺ຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນວິປາກໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ວິປາກາທິກສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຖວເສນ ວິຠຕ຺ຕິ ປຣິຓາເມຕພ຺ພາ. ອຠິນີຫາຣາສມ຺ຠວໂຕຕິ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິນີຫຣຓາສມ຺ຠວໂຕ. ກຸສລເມວ ວິປາກສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ວິປາກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອສຠາວຘມ຺ມຕ຺ເຕປິ ພຫິທ຺ຘາກາເຣນ ຄຫຓີຍຠາວໂຕ ກສິຓານໍ ພຫິທ຺ຘາຠາໂວ ວິຍ ເອກນ຺ຕໂຕ ອິຘ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມຸປາທານຕາຍ ອຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ຂນ຺ຘາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຘາຕຸອາຍຕນາທິ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕີ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍຕິ ‘‘ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ຂນ຺ຘາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິອາທິກໍ ວຓ຺ຓນານີຕິໍ ອາຫ. ປເຣສໍ ຂນ຺ຘາທິຄ຺ຄຫເຓຕິ ປເຣສໍ ຂນ຺ຘາທີຕິ ອິມສ຺ສ ປທສ຺ສ ກຖເນ ອຸຈ຺ຈາຣເຓ. ສພ຺ພໍ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາຫ ອາທິສທ຺ເທນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕິກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໑໔໗໓. ອຎ຺ຎຖາຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ທສ຺ສເນ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ເອວ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ສສງ຺ຂາຣິການໍ ຖິນມິທ຺ຘວິຣເຫ ອສງ຺ຂາຣິກສທິສີ ໂຍຊນາ ນ ທສ຺ສິຕາ. ຠວຣາຄາທີສູຕິ ຠວຣາຄມູລິກາທີສຸ ໂຍຊນາສຸ.

໑໕໑໑. ທ຺ເວຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາວິຊ຺ຊານີວຣຓານິ. ຕີຓີຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທພ຺ຍາປາທວິຈິກິຈ຺ຉາສຸ ເອເກເກນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາວິຊ຺ຊານີວຣຓານິ. ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາຕິ ປາຬິຍໍ ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ຐຕໍ ອາຫ. ອຖ ວາ ນິປາຕສທ຺ທສນ຺ນິຘາເນປິ ນາມປທາທີຫິ ເອວ ສມຸຈ຺ຈຍາທິອຕ຺ໂຖ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ນິປາຕປເທຫິ ເຕສໍ ອວາຈກຕ຺ຕາຕິ ອນ຺ຕເຣນປິ ນິປາຕປທໍ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕິ. ຕຖາ ວຈນິຈ຺ຉາຍ ສມ຺ຠໂວ ເອວ ເຫຕ຺ຖ ປມາຓນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ທ຺ເວ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິອາທິນາ ‘‘ທ຺ເວ ຕີຓີ’’ຕິ ລກ຺ຂຓວຈນນ຺ຕິ ສພ຺ພສາຘາຣຓມຕ຺ຖມາຫ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ກິເລສໂຄຈ຺ຉເກ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ກິເລສທ຺ວຍສຫິຕສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຠາເວປິ ປາຬິຍໍ ທ຺ວິຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ, ກິເລສານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ສຣູເປນ ຄຫຓໍ ນ ກຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຕໂຍຕິ ລກ຺ຂຓກຣຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.

ຍທິ ສພ຺ພາກຸສເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສປິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ເອໂກ ເອວ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ວິສຍຠາເວນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສປິ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ໂຈເທຕິ. ອິຕໂຣ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓສ຺ເສວ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນີວຣເຓສູຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ອວິຊ຺ຊານີວຣເຓນ ນີວຣຓສຫິຕຕໍ ອາສງ຺ກິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕປິ ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໒໔) ອວິຊ຺ຊາ ‘‘ນີວຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ຌານງ຺ຄານໍ ປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ພຫຸລໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ປຎ຺ເຈວ ນີວຣຓານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເຍຠຸຍ຺ຍວຸຕ຺ຕິວເສນ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເກຈິ ປນ ‘‘ຍຖາ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ເຑ ກຸສລປຏິປກ຺ຂຠູຕານິ ທຸພ຺ພລານິປິ ນີວຣຓານິ ປຏ຺ຐາເນ ວິຍ ທສ຺ສິຕານິ. ຕຖາ ຫິ ປຏ຺ຐາເນ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໘.໑) ‘ນີວຣຓໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນີວຣໂຓ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ. ອຣູເປ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເອວໍ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ. ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ ປນ ຌານປຏິປກ຺ຂຠູຕານິເຍວ ນີວຣຓານິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານີຕິ ‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑານຸສາເຣນ ກຕໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປາຬິຍໍເຍວ ຕານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ວາໂທ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິທເມວ ວຈນໍ ຎາປກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຎ຺ຎຖາ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ ວິຍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ນ ຕິ ອິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປຏ຺ຐາຍີນິເຍວ ນີວຣຓານິ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣກຓ຺ເຑ ອຘິປ຺ເປຕານີຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘກໍ ວຈນໍ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ວຈນໍ ທ຺ເວຕີຓິວຈນສ຺ສ ສາມຎ຺ເຎນ ສພ຺ພນີວຣຓສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຈນສ຺ສ ວິສຍວິເສສປ຺ປກາສນສງ຺ຂາເຕນ ປໂຍຊນນ຺ຕເຣນ ວຸຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຈ ຎາປກໍ ນ ຠວຕີຕິ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍຖາຣຸຕວເສເນວ ອຕ຺ຖໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑປຏ຺ຐານາທີຫິ ນ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ວິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຄເວສິຕພ຺ໂພຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຄເມຕິ.

໑໕໗໗. ເຕສນ຺ຕິ ໂລຠາທິໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ. ທສ຺ສິຕາຕິ ກຖໍ ທສ຺ສິຕາ? ມາໂນ ຕາວ ໂລຠໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ຕຖາ ທິຏ຺ຐິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ຖິນໍ ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫມານອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂທສໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິຖິນອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫມານອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫມານຖິນອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫຖິນອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂທສໂມຫອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂທສໂມຫຖິນອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂມຫວິຈິກິຈ຺ຉາອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂມຫອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ຍຖາ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ເອວໍ ອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ປານິ ຈ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພານິ. ກຖໍ? ອຫິຣິກໍ ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫມານອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫມານຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂລຠໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂທສໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂທສໂມຫຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂມຫວິຈິກິຈ຺ຉາອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ, ໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາໂນຕ຺ຕປ຺ເປຫິ ຈ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂລຠໂມຫທິຏ຺ຐິຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂລຠໂມຫມານອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂລຠໂມຫມານຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂລຠໂມຫຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂລຠໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂທສໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂທສໂມຫຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂມຫວິຈິກິຈ຺ຉາອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ, ໂມຫອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຫິຣິເກຫິ ຈ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ມານາທີນມ຺ປິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມູລຏີກາຍ ລີນຕ຺ຖປທວຓ຺ຓນາ

ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ-ອນຸຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.