໑. ປຐມອນິຍຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໔໓. ປຸຕ຺ຕສທ຺ເທນ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທສໂຕ ເອກເສສນເຍນ ວາ ປຸຕ຺ຕີປິ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ພຫູ ຘີຕໂຣ ຈາ’’ຕິ. ທານປ຺ປທາເນສູຕິ ຂຸທ຺ທເກສຸ ເຈວ ມຫນ຺ເຕສຸ ຈ ທາເນສຸ. ຉຓໍ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ກຕ຺ຕພ຺ພມງ຺ຄລນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາວາຫວິວາຫມງ຺ຄລາທີສູ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຜຄ຺ຄຸຓມາສາທີສຸ ອຸຕ຺ຕຣຜຄ຺ຄຸຓາທິອຠິລກ຺ຂິຕທິວເສສຸ ສປຣິຊນານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ມງ຺ຄລກຣຓມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນ຺ຕຣຸສ຺ສເວສູຕິ ມຫຸສ຺ສວສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ປວຕ຺ຕິຕອຸສ຺ສເວສຸ. ອາສາຬ຺ຫີປວາຣຓນກ຺ຂຕ຺ຕາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ນກ຺ຂຕ຺ຕສທ຺ໂທ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອາສາຬ຺ຫີນກ຺ຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ວສ຺ສູປຄມນປູຊາທິວສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປວາຣຓນກ຺ຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ປວາຣຓປູຊາທິວສໍ ສນ຺ຘາຍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຍສ຺ມິໍ ນກ຺ຂຕ຺ເຕ ຄາມນິຄມວາສິໂນ ຕໂຍ ສຕ຺ຕ ວາ ທິວເສ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຆສນໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາວິຠວໍ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕາ ໂຠເຄ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ນກ຺ຂຕ຺ຕກີຬໍ ກີຬນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິເມປິ ທາຣກາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທາຣເກ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ. ຕທນນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂຠຊນານນ຺ຕຣໍ.

໔໔໔-໔໔໕. ຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ອຊ຺ຌາຈາຣກມ຺ມໍ. ຠິກ຺ຂຸ ນິສິນ຺ເນຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ຠຸມ຺ມວຈນສ຺ສ ວາ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ນິສິນ຺ເນ’’ຕິ. ປາຬິຍໍ ‘‘ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ’’ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາສເນ’’ຕິ ປນ ວຈນໂຕ ‘‘ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທານິ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣເຫເນວ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສເຈປິ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ປິຫິຕກວາຏສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໂຕ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣໂຫສພ຺ຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປິຫິຕກວາຏສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຈ ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປເທ ອາຄຕນເຍນ ໂສຕສ຺ສ ຣຫວເສນປິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖປິ ໂອກາເສ’’ຕິ. ‘‘ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ’’ຕິ ຫິ ອິທໍ ໂສຕສ຺ສ ຣຫາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ຫິ ຈກ຺ຂຸສ຺ເສວ ຣຫາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘‘ອນ຺ໂຕທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ’’ຕິ ນ ວເທຍ຺ຍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຕໂຕ ທູຣຕເຣ ນິສິນ຺ເນປິ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຣຫາສມ຺ຠວໂຕ. ຍສ຺ມາ ນິສີທິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ກປິມິທ຺ຘປເຣໂຕ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ຈກ຺ຂູນິ ອຸມ຺ມີເລຕິ, ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ນິມີເລຕິ, ນ ຈ ມຫານິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ປນ ຕາທິໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ, ອນາປຕ຺ຕິໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຏິລທ຺ຘໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາຕິ ອນ຺ຕິມປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຣິຍສາວິກໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິວິທ຺ຘຈຕຸສຈ຺ຈາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ປຏິວິທ຺ຘຈຕຸສຈ຺ຈາ. ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ນິສຊ຺ຊໍ ປຏິຊານມານສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎຕຣສມາໂຍໂຄ ໂຫຕິເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຣາຊິເກນ ປນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ຈ ປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ຈ ເຕນາກາເຣນ ນິສຊ຺ຊໍ ປຏິຊານມາໂນວ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ນ ອປ຺ປຏິຊານມາໂນຕິ ອລຊ຺ຊີປິ ອປ຺ປຏິຊານມາໂນ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ຍາວ ນ ປຏິຊານາຕິ, ຕາວ ເນວ ສຸທ຺ໂຘ, ນ ອສຸທ຺ໂຘຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ວຕ຺ຕານຸສນ຺ຘິນາ ປນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ປຏິຎ຺ຎາ ລຊ຺ຊີສຸ ກຕາ, ອລຊ຺ຊີສຸ ເອວໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ພຫຸມ຺ປິ ອລຊ຺ຊີ ຠາເສຍ຺ຍ, ວຕ຺ຕານຸສນ຺ຘິເຕນ ກາຣເຍ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙);

ເຍນ ວາ ສາ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວຈສາ ອຸປາສິກາ ວເທຍ຺ຍ, ເຕນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຏິຊານມາໂນ’’ຕິ ອວຸຕ຺ເຕປິ ອຘິກາຣຕ຺ຕາ ‘‘ປຏິຊານມາໂນວ ເຕນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາຣູປາຍ ອຸປາສິກາຍ ວຈເນນ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕາຠາວໂຕ ທິຏ຺ຐໍ ນາມ ຕຖາປິ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາປິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສເນນ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກາ ນາມ…ເປ… ວທາເປຖາຕິ ອິທໍ ‘‘ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກາປິ ຕຸມ຺ເຫ ເອວຣູເປ ອາສງ຺ກນີເຍ ຐາເນ ກສ຺ມາ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຕ຺ຖ, ຕຸມ຺ຫາທິເສຫິ ນາມ ອນ຺ຕຣຆເຣ ນິສີທນ຺ເຕຫິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຕິຣູເປ ຐາເນ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເຖຣໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ອາຫ, ນ ປນ ອສທ຺ທຫນ຺ໂຕ. ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອນິສິນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນ຺ຕຣຆຣສ຺ເສເວໂສ ອາວຸໂສ ໂທໂສ’’ຕິ ອາຫ. ເອວມກາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິຄູຫິຕພ຺ພມ຺ປິ ຄຸຓໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ເອວໍ ວິຍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ອກາສິໍ. ຣກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ ມນ຺ຕິ ‘‘ມາ ມໍ ອຎ຺ເຎປິ ເອວໍ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓໍ ອຊານາເປຕຸກາໂມ ວທຕິ.

໔໔໖-໔໕໑. ມາຕຸຄາມສ຺ສ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຄ຺ເຄ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ມາຕຸຄາມສ຺ສ ມຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຣໂຫ ນິສຊ຺ຊສ຺ສາທສ຺ສ ອສຕິປິ ເມຖຸນຣາຄຠາເວ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘກິເລສຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຖຸນຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕກິເລໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ, ເຕເນວ ສນ຺ນິສ຺ສິຕຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຄເຕປິ ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ອສ຺ສາເທ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຫສ຺ສາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕເນຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ອນິຍໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຕິຓ຺ຓໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ປຏິຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ກາເຣຕພ຺ພຕາຍ ອນິຍໂຕຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ປາກໂຏເຍວາຕິ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຏິຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ວເສເນຕ຺ຖ ອງ຺ຄເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຐມອນິຍຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.