໗. ເສຂິຍກຓ຺ຑໍ
໑. ປຣິມຓ຺ຑລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
ເສຂິເຍສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ເຂນາຕິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຐິເຕນ, ສພ຺ພໂສ ປຣິນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ເຈນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕາທິນາຕິ ອຏ຺ຐຫິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ຕາທິນາ.
໕໗໖. ສິກ຺ຂາ ກຣຓີຍາຕິ ‘‘ເອວໍ ນິວາເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຣາເມປິ ອນ຺ຕຣຆເຣປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສິກ຺ຂາ ກຕ຺ຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕານິປິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເສຂິຍາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຣາຊິກາທີສຸ ວິຍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ກໂຕ, ຈາຣິຕ຺ຕນຍທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ‘‘ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ໂອລມ຺ເພນ຺ໂຕ ນິວາເສຍ຺ຍ, ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິນາເມນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສິກ຺ຂາ ກຣຓີຍາ’’ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສິກ຺ຂາປເທສຸ ປາຬິ ອາໂຣປິຕາ. ປທຠາຊເນ ປນ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນາທຣິຍກຣເຓ ທຸກ຺ກຏໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖເມວ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸໂຠເປເຕ ອຏ຺ຐກຖາວາທາ ເອກປຣິຈ຺ເຉທາ. ເຕ ສພ຺ເພຕິ ນິວາສນໂທສາ.
ຕໍ ປນາຕິ ຕໍ ອນາທຣິຍໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ກຸຣຸນ຺ທິວາທໍ ປຈ຺ຉາ ວທນ຺ເຕນ ‘‘ປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕຸໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ, ຕຖາປິ ນິວາສນວຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອນາທຣິຍໍ ສິຍາ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຣິມຓ຺ຑລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຣິມຓ຺ຑລໍ ນິວາເສຕຸໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ອປິຈ ນິວາສນວຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.
ສຈິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸວິຊານນຈິຕ຺ເຕນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວິຊານນຈິຕ຺ເຕນ ຈ ສຈິຕ຺ຕກໍ ‘‘ອນາທຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ‘‘ປາຓາຕິປາຕາທິ ວິຍ ນິວາສນໂທໂສ ໂລກຄຣຫິໂຕ ນ ໂຫຕີຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍສ຺ມາ ອນາທຣິຍວເສເນວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເກວລໍ ອກຸສລເມວ, ຕຎ຺ຈ ປກຕິຍາ ວຊ຺ຊໍ, ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກມນຎ຺ຈ ໂທມນສ຺ສິຕສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂລກວຊ຺ຊໍ ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂເວທນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອນາທຣິຍໍ, ອນາປຕ຺ຕິກາຣຓາຠາໂວ, ອປຣິມຓ຺ຑລນິວາສນນ຺ຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂກຣຓຎ຺ຈາຕິ ຕີຓິເຍວ ໂຫນ຺ຕິ.
໕໗໗. ທຸຕິຍາທີສຸ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ຄິຫິປາຣຸຕນ຺ຕິ ເສຕປຏປາຣຸຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກປາຣຸຕໍ ເອກສາຏກປາຣຸຕນ຺ຕິອາທິ ອເນກປ຺ປເຠທໍ ຄິຫິປາຣຸຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ຂນ຺ຘເກເຍວ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ວິຫາເຣປີຕິ ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐານາທິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.
໕໗໘. ‘‘ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສສີສໍ ປາຣຸໂຕ ສພ຺ພຖາ ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ຍສ຺ສ ສິຍາ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ນ ສສີສໍ ປາຣຸເຕນາ’’ຕິອາທິ.
໕໘໒. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ປຣິສ຺ສຍາຠາວໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ລຠຕິເຍວ, ຕຖາ ຄາເມ ປູຊ’’ນ຺ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ.
ປຣິມຓ຺ຑລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໕໘໖. ທຸຕິຍວຄ຺ເຄ ຫສນີຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ຫາສຊນເກ ກາຣເຓ.
ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໓. ຂມ຺ຠກຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໖໐໓. ຕຕິຍວຄ຺ເຄ ປຕ຺ເຕ ສຎ຺ຎາ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎາ, ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ອຕ຺ຕໂນ ຠາຊເນ ອຸປນິພນ຺ຘສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຕ຺ເຕ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.
໖໐໔. ໂອໂລຓີຕິ ເອກາ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕິ. ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ສຸທ຺ໂຘ ກຎ຺ຊິກຕກ຺ກາທິຣສໂອ’’ຕິ ເກຈິ. ສາກສູເປຍ຺ຍ-ຄ຺ຄຫເຓນ ຍາ ກາຈິ ສູເປຍ຺ຍສາເກຫິ ກຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ມໍສຣສາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອວເສສາ ສພ຺ພາປິ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ສມສູປກປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ປນ ສູປໍ ອວເສສາ ສພ຺ພາປິ ສູເປຍ຺ຍາ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິກຕິ ຣສຣໂສ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ.
໖໐໕. ສມປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄສ຺ສ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕມຸຂວຏ຺ຏິເລຂໍ ອນຕິກ຺ກາເມຕ຺ວາ ຣຈິຕໍ. ສມຠຣິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຜລາຜລາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂອທນາທິມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ໂອໂຣຫຕີຕິ ສມນ຺ຕາ ໂອກາສສພ຺ຠາວໂຕ ຈາລິຍມານໍ ເຫຏ຺ຐາ ຠສ຺ສຕິ. ມຕ຺ຖເກ ຖູປີກຕໍ ປູວເມວ ວຏໍສກສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ປູວວຏໍສກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸປ຺ຜວຏໍສກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ຍສ຺ມາ ‘‘ສມຕິຕ຺ຕິໂກ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ສມ຺ປຸຓ຺ໂຓ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖຄເຕ ປຕ຺ເຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທິຍ຺ຍມາໂນ ຖູປີກໂຕປິ ເຈ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ຖູປີກຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ຫິ ວຈນໍ ປຐມໍ ຖູປີກຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຈ຺ຉາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ປຕ຺ເຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຈ ຖູປີກຕໍ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕິ ອຖູປີກຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ປໂຍໂຄ ປນ ນຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸພ຺ພເທສາ’’ຕິ ເກນຈິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ‘‘ນ ຖູປີກຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ປຐມໍ ຖູປີກຕສ຺ເສວ ປຈ຺ຉາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ທີເປຕິ. ນ ຫິ ຫຕ຺ຖຄເຕປິ ປຕ຺ເຕ ທິຍ຺ຍມານໍ ຖູປີກຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຖູປີກຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ນ ຈ ເຕນ ສມຕິຕ຺ຕິໂກ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ປຏິຄ຺ຄຫິໂຕຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ. ‘‘ຖູປີກຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທເສ ຄຍ຺ຫມາເນ ອຍມຕ຺ໂຖ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ປາກໂຏເຍວາຕິ.
ຂມ຺ຠກຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໔. ສກ຺ກຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໖໐໘. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ເຄ ສປທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວຂຓ຺ຑນໍ, ອເປຕໍ ທານໂຕ ອປທານໍ, ອນວຂຓ຺ຑນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫ ອປທາເນນ ສປທານໍ, ອວຂຓ຺ຑນວິຣຫິຕໍ, ອນຸປຏິປາຏິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂອຘິໍ ອກຕ຺ວາ ອນຸປຏິປາຏິຍາ’’ຕິ.
໖໑໑. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ‘‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຣາຊາໂນ ເຠຣິໍ ຈຣາເປນ຺ຕິ, ອຍໍ ມາຆາຕສມໂຍ ນາມ. ອິຘ ອນາປຕ຺ຕິຍໍ ຄິລາໂນ ນ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ຄິລານສ຺ສປິ ອາປຕ຺ຕິ. ສູໂປທນວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປເທ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອສ຺ສຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕສ຺ສ ອຣຸຈິຍາ ປວິສນ຺ເຕ ‘ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິມ຺ປິ ອວິຎ຺ຎຕ຺ຕິມ຺ປິ ເອຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐິຕໍ ສຫສາ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕ ‘ອສ຺ສຕິຍາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຕີສຸປິ ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ວຸຕ຺ຕໍ.
໖໑໔-໖໑໕. ອຸຊ຺ຌາເນ ສຎ຺ຎາ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎາ, ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີ. ‘‘ມຍູຣຓ຺ຑໍ ອຕິມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ມຍູຣຓ຺ຑປ຺ປມາໂຓ ກພໂຬ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ມຍູຣຓ຺ຑໂຕ ມຫນ຺ໂຕ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ‘‘ນາຕິມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ອຕິມຫນ຺ຕສ຺ເສວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂຸທ຺ທເກ ອາປຕ຺ຕິ ນ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ມຍູຣຓ຺ຑໍ ອຕິມຫນ຺ຕໍ, ກຸກ຺ກຸຏຓ຺ຑໍ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ, ເຕສໍ ເວມຊ຺ຌປ຺ປມາໂຓ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ສາຣຸປ຺ປວເສນ ຂຸທ຺ທກມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ທສ຺ສິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.
ສກ຺ກຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໕. ກພຬວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໖໑໘. ປຎ຺ຈມວຄ຺ເຄ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖ-ສທ຺ໂທ ຕເທກເທເສສຸ ອງ຺ຄຸລີສຸ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ‘‘ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ, ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕໂວຫາຣສ຺ສ ອວຍເວປິ ວຕ຺ຕນໂຕ ເອກງ຺ຄຸລິມ຺ປິ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.
ກພຬວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໖. ສຸຣຸສຸຣຸວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໖໒໗. ຉຏ຺ຐວຄ຺ເຄ ສີຕີກໂຕຕິ ສີຕຏ຺ໂຏ, ສີຕປີຬິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສິລກພຸທ຺ໂຘຕິ ປຣິຫາສວຈນເມຕໍ. ສິລກຎ຺ຫິ ກຎ຺ຈິ ທິສ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ອຍ’’ນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ.
໖໓໔. ວິລີວຈ຺ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວຓຸວິລີເວຫິ ກຕໍ ຉຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖຊາຕກທຓ຺ຑເກນ ກຕນ຺ຕິ ຕາລປຓ຺ຓໍ ສຫ ທຓ຺ຑເກນ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕເມວ ຉຕ຺ຕທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ ໂຄປາລກາທໂຍ ວິຍ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉຕ຺ຕປາທຸກາຍ ວາ ຐິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຉຕ຺ຕປາທຸກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉຕ຺ຕາຘາໂຣ. ຍສ຺ມິໍ ຉຕ຺ຕໍ ອປຕມານໍ ກຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ຕາທິສິກາຍ ຉຕ຺ຕປາທຸກາຍ ຐິຕໍ ຉຕ຺ຕໍ ‘‘ຉຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຉຕ຺ຕໍ ຉຕ຺ຕປາທຸກາຍ ຐິຕ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ.
໖໓໗. ຈາໂປຕິ ມຊ຺ເຌ ວງ຺ກາ ກາຈທຓ຺ຑສທິສາ ຘນຸວິກຕິ. ໂກທຓ຺ໂຑຕິ ວຏ຺ຏລທຓ຺ຑາ ຘນຸວິກຕິ. ປຏິມຸກ຺ກນ຺ຕິ ປເວສິຕໍ ລຄ຺ຄິຕໍ.
ສຸຣຸສຸຣຸວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໗. ປາທຸກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ
໖໔໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ເຄ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ໂສ ກິຣ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ພໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ສາຂາຍ ສາຂໍ ອມ຺ພໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ວິຈຣິ. ຕສ຺ສ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ຣຕ຺ຕິ ວິຠາຍິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສເຈ ອິທານິ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມິ, ທິສ຺ວາ ມໍ ໂຈໂຣຕິ ຄເຫສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອເຖກໍ ວິຏປໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ນິລີໂນ ອຈ຺ຉິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ໂອລມ຺ພິນິສາຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອນ຺ຕເຣ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອນ຺ຕຣາ ຣຸກ຺ຂໂຕ ປຕິໂຕ’’ຕິ. ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຫຓສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕິ.
ຊາຕກປາຬິຍໍ (ຊາ. ໑.໔.໓໓) ປນ ອຍໍ ຄາຖາ –
‘‘ສພ຺ພມິທໍ ຈຣິມໍ ກຕໍ, ອຸໂຠ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສເຣ;
ອຸໂຠ ປກຕິຍາ ຈຸຕາ, ໂຍ ຈາຍໍ ມນ຺ເຕຊ຺ຌາເປຕິ;
ໂຍ ຈ ມນ຺ຕໍ ອຘີຍຕີ’’ຕິ. –
ເອວມາຄຕາ. ຕສ຺ສາຍມຕ຺ໂຖ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໓.໔.໓໓) – ສພ຺ພມິທໍ ຈຣິມໍ ກຕນ຺ຕິ ຍໍ ອມ຺ເຫຫິ ຕີຫິ ຊເນຫິ ກຕໍ, ສພ຺ພມິທໍ ກິຈ຺ຈໍ ລາມກໍ ນິມ຺ມຣິຍາທໍ ອຘມ຺ມິກໍ. ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຈຣຠາວໍ ເຕສຎ຺ຈ ມນ຺ເຕສຸ ອຄາຣວໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຕເຣ ທ຺ເວເຍວ ຄຣຫນ຺ໂຕ ‘‘ອຸໂຠ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສເຣ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸໂຠຕິ ອິເມ ທ຺ເວປິ ຊນາ ຄຣຸກາຣາຣຫໍ ໂປຣາຓກຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໂຕວ ຘມ຺ມປກຕິໂຕ ຈຸຕາ. ຘມ຺ໂມ ຫິ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປກຕິ ນາມ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –
‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ປາຕຸຣໂຫສິ ປຸພ຺ເພ,
ປຈ຺ຉາ ອຘມ຺ໂມ ອຸທປາທິ ໂລເກ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໑.໒໘);
ໂຍ ຈາຍນ຺ຕິ ໂຍ ຈ ອຍໍ ນີເຈ ນິສີທິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຊ຺ຌາເປຕິ, ໂຍ ຈ ອຸຈ຺ເຈ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຘີຍຕີຕິ.
ສາລີນນ຺ຕິ ອຍໍ ຄາຖາປິ –
‘‘ສາລີນໍ ໂອທນໍ ຠຸຎ຺ເຊ, ສຸຈິໍ ມໍສູປເສຈນໍ;
ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ນ ເສວາມິ, ຘມ຺ມໍ ອິສີຫິ ເສວິຕ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໓໔) –
ເອວໍ ຊາຕເກ ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຈິນ຺ຕິ ປຓ຺ຑຣໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ມໍສູປເສຈນນ຺ຕິ ນານປ຺ປກາຣາຍ ມໍສວິກຕິຍາ ສິຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ເຊ, ຠຸຎ຺ຊາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ປາກຏເມວ.
ຘິຣຕ຺ຖູຕິ ຘິ ອຕ຺ຖຸ, ນິນ຺ທາ ຠວຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຄຣຫາມ ຕໍ ມຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ລທ຺ຘລາໂຠຕິ ຘນລາຠໍ ຍສລາຠຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ວິນິປາຕນເຫຕຸນາຕິ ວິນິປາຕນສ຺ສ ເຫຕຸຠາເວນ. ວຸຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ທຸວິໂຘປິ ລາໂຠ ອປາຍສໍວຕ຺ຕນິກຕາຍ ສມ຺ປຣາເຍ ວິນິປາຕນເຫຕຸຠາເວນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສມ຺ປຕິ ອຘມ຺ມຈຣເຓນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຈ ວຸຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຣູປາ ຍາ ວຸຕ຺ຕີຕິ ເອວຣູປາ ຘນລາຠຍສລາຠສງ຺ຂາຕາ ຍາ ວຸຕ຺ຕິ. ອຘມ຺ມຈຣເຓນ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ຕ຺ວນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ຕໍ ອິຈ຺ເຈວ ວາ ປາໂຐ. ອສ຺ມາຕິ ປາສາຓາຘິວຈນເມຕໍ.
ປາທຸກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
ເສຂິຍກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.
ອຘິກຣຓສມເຖສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕຏ຺ຐາເນເຍວ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ.
ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ
ຠິກ຺ຂຸວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ມຫາວິຠງ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.
ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ