໘. ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ຊີວກວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໙-໓໓໐. ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕິ ກມ຺ມຊໂຣຄໍ. ສໍຍມສ຺ສາຕິ ອານິສໍສສ຺ສ, ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ.

ປຊ຺ໂຊຕຣາຊວຕ຺ຖຸກຖາທິວຓ຺ຓນາ

໓໓໔-໓໓໖. ວິຈ຺ຉິກສ຺ສ ຊາໂຕຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ມາຕຸຍາ ອຸຕຸສມເຍ ສຍນຄຕາຍ ວິຈ຺ຉິໂກ ນາຠິປ຺ປເທສໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ, ສາ ຕສ຺ສ ສມ຺ຜສ຺ເສນ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຈ຺ຉິກສ຺ສ ຊາໂຕ’’ຕິ. ອຸສ຺ສນ຺ນໂທໂສຕິ ສຎ຺ຈິຕປິຕ຺ຕາທິໂທໂສ.

ວຣຍາຈນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໗. ອິຕຣີຕເຣນາຕິ ອິຕເຣນ ອິຕເຣນ. ອິຕຣ-ສທ຺ໂທ ປນ ອນິຍມວຈໂນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຍໍກິຎ຺ຈິ-ສທ຺ເທຫິ ສມານຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປຄ຺ເຆນປິ ມຫຄ຺ເຆນປິ ເຍນ ເກນຈີ’’ຕິ. ມຫາປິຏ຺ຐິຍໂກຊວນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພຕາຍ ມຫາປິຏ຺ຐິຍນ຺ຕິ ລທ຺ຘສມຎ຺ຎໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປຸປ຺ຜໍ ໂກຊວໍ.

ກມ຺ພລານຸຊານນາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໐. ອຸປຈາເຣຕິ ສຸສານສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ປເທເສ. ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄຕາຕິ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາເຍວ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄຕາ. ໂສ ເອວ ສາມີຕິ ອກຕາຍ ກຕິກາຍ ເຍນ ຄຫິຕໍ, ໂສວ ສາມີ.

ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກສມ຺ມຸຕິອາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໒-໓໔໓. ຘຸຣວິຫາຣຏ຺ຐາເນຕິ ວິຫາຣທ຺ວາຣສ຺ສ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ. ວິຫາຣມຊ຺ເຌເຍວ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ຊານນຕ຺ຖາຍ ວິຫາຣມຊ຺ເຌເຍວ ນິສິນ຺ເນຫິ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພໍ. ຕຸລາຠູໂຕຕິ ຕຸລາສທິໂສ. ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສ ອຄ຺ຆໂຕ ສມເກ ກຕ຺ວາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສເມ ປຏິວີເສ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ສາມເຓຣານໍ ອຸປຑ຺ຒປຏິວີສສ຺ສ ທານໍ. ຜາຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນີພນ຺ຘນາທິຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ. ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ມຫາສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ສມປຏິວີໂສ ທາຕພ຺ໂພຕິ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ຍາຈນ຺ຕານໍ ປຏິຎ຺ຎາມຕ຺ເຕນປິ ສມໂກຏ຺ຐາໂສ ທາຕພ຺ໂພ.

ຈີວຣຣຊນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໔. ຣຊນກຸມ຺ຠິຍາ ມຊ຺ເຌ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອນ຺ໂຕຣຊນກຸມ຺ຠິຍາ ມຊ຺ເຌ ຐເປຕ຺ວາ ເອວໍ ວຏ຺ຏາຘາຣເກ ອນ຺ໂຕຣຊນກຸມ຺ຠິຍາ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ ມຊ຺ເຌ ອຸທກໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວຏ຺ຏາຘາຣກໂຕ ພຫິ ສມນ຺ຕາ ອນ຺ໂຕກຸມ຺ຠິຍໍ ຣຊນຈ຺ຉລ຺ລິ. ຣຊນໍ ປກ຺ຂິປິຕຸນ຺ຕິ ຣຊນຈ຺ຉລ຺ລິໍ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ.

ຕິຈີວຣານຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໖. ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ ອຣຸເຓຕິ ອຸຄ຺ຄເຕ ອຣຸຓສີເສ. ນນ຺ທິມຸຂິຍາຕິ ຕຸຏ຺ຐມຸຂິຍາ.

ອຕິເຣກຈີວຣາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໘. ອຈ຺ຉຸເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐເປຍ຺ຍໍ. ຫຕວຕ຺ຖການນ຺ຕິ ກາລາຕີຕວຕ຺ຖານໍ. ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອລ຺ລີຍາປນຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ທຸພ຺ພລຏ຺ຐານໍ ອປເນຕ຺ວາ ອລ຺ລີຍາປນວຕ຺ຖຂຓ຺ຑໍ.

ວິສາຂາວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໙-໓໕໑. ວິສາຂາວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ກລ຺ລກາຍາຕິ ອກິລນ຺ຕກາຍາ ປີຕິໂສມນສ຺ເສຫິ ຜຸຏສຣີຣາ. ຄຕີຕິ ຎາຓຄຕິ ຎາຓາຘິຄໂມ. ອຠິສມ຺ປຣາໂຍຕິ ຎາຓາຠິສມ຺ປຣາໂຍ ຎາຓສຫິໂຕ ເປຈ຺ຈຠາໂວ.

ຕໍ ຠຄວາ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕີຕິ ‘‘ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສກທາຄາມີ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ຕໍ ຎາຓຄຕິໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໔) ຎາຓາຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອາວິ ກຣິສ຺ສຕິ. ໂສວຄ຺ຄິກນ຺ຕິ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ໂສກໍ ນຸທຕິ ວິໂນເທຕີຕິ ໂສກນຸທໍ.

ນິສີທນາທິອນຸຊານນກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ທຸກ຺ຂໍ ສຸປຕີຕິ ນານາວິຘສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ສຸປຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ປຏິພຸຊ຺ຌຕີຕິ ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ໂຕປິ ອຸຕ຺ຕສິຕ຺ວາ ສໂລມຫໍໂສ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິພຸຊ຺ຌຕິ.

ປຈ຺ຉິມວິກປ຺ປນຸປຄຈີວຣາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໙-໓໖໒. ອຏ຺ຐປທກຈ຺ຉນ຺ເນນ ປຕ຺ຕມຸຂໍ ສິພ຺ພິຕຸນ຺ຕິ ອຏ຺ຐປທຜລກາກາເຣນ ປຕ຺ຕມຸເຂ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄພ຺ຠໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕຸໍ. ອຄ຺ຄຬຄຸຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓນ຺ຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ນິກ຺ເຂປກາຣເຓຫິ ຐເປນ຺ເຕນປິ ອຄ຺ຄຬຄຸຕ຺ຕິວິຫາເຣເຍວ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ສງ຺ຆິກຈີວຣຸປ຺ປາທກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໓. ປຎ຺ຈ ມາເສຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ວຑ຺ຒິໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຐປິຕອຸປນິກ຺ເຂປໂຕຕິ ວສ຺ສາວາສິກຕ຺ຖາຍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກເຣຫິ ວຑ຺ຒິໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຐປິຕອຸປນິກ຺ເຂປໂຕ. ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໂຕຕິ ນາຬິເກຣອາຣາມາທິຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໂຕ. ‘‘ວສ຺ສາວາສິກລາຠວເສນ ວາ ມຕກຈີວຣວເສນ ວາ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທວເສນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຈີວຣໍ, ສພ຺ພໍ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສ ປຎ຺ຈ ມາເສ, ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສ ເອກໍ ຈີວຣມາສໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ອວິເສສໂຕ ວຕ຺ວາປິ ປຸນ ວສ຺ສາວາສິກລາຠວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ລພ຺ຠມານວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ປນ ອິທ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອຠິລາປມຕ຺ຕເມຕໍ. ‘‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ໂສເຍວ ນໂຍ. ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສປິ ປຎ຺ຈ ມາເສ ປາປຸຓາຕີຕິ ວສ຺ສາວາສິກລາຠວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສປິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສສ຺ສ ປຎ຺ຈ ມາເສ ປາປຸຓາຕິ. ເກນຈິ ປນ ‘‘ອິຘ-ສທ຺ເທນ ນິຍມິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອກາຣຓໍ. ຕຖາ ຫິ ອິຘ-ສທ຺ເທນ ອນິຍເມຕ຺ວາປິ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທມາ’’ຕິ ວາ ອນ຺ໂຕເຫມນ຺ເຕ ວສ຺ສາວາສິກລາຠວເສນ ທິນ຺ນໍ ຈີວຣໍ ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສປິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສສ຺ສ ປຎ຺ຈ ມາເສ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ປຣໂຕ ອຏ຺ຐສຸ ມາຕິກາສຸ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ມາຕິກາປທສ຺ສ ວິນິຈ຺ຉເຍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙) ‘‘ຈີວຣມາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ທິວໂສ, ຕາວ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທມາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖຕໍ ວາ ໂຫຕຸ ອນຕ຺ຖຕໍ ວາ, ອຕີຕວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານເມວ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ ປຎ຺ຈມາສໂຕ ປຣໍ, ຄິມ຺ຫານສ຺ສ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ກສ຺ມາ? ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ອຸທາຫຸ ອນາຄຕວສ຺ເສ’’ຕິ ອິມສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຄິມ຺ຫານສ຺ສ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຫິ ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ກິໍ ອຕີຕວສ຺ເສ ອິທໍ ວສ຺ສາວາສິກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ເຕເນວ ປຣໂຕປິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຄິມ຺ຫານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ມາຕິກາ ອາໂຣເປຕພ຺ພາ ‘ອຕີຕວສ຺ສາວາສສ຺ສ ປຎ຺ຈ ມາສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ອນາຄໂຕ ຈາຕຸມາສຈ຺ຈເຍນ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຕຣວສ຺ສາວາສສ຺ສ ເທສີ’ຕິ. ສເຈ ‘ອຕີຕວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານໍ ທມ຺ມີ’ຕິ ວທຕິ, ຕໍອນ຺ໂຕວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານເມວ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙). ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສປິ ປຎ຺ຈ ມາເສ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ‘‘ກສ຺ມາ? ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ລິຂນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສປິ ປຎ຺ຈ ມາເສ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈ ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສສ຺ເສວ ປາປຸຓາຕິ, ສມ຺ມຸຂີຠູຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ປຣໂຕ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອສຸກວິຫາເຣ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ວທຕິ, ຕຕ຺ຣ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານເມວ ຍາວ ກຖິນສ຺ສຸພ຺ຠາຣາ ປາປຸຓາຕິ. ສເຈ ປນ ຄິມ຺ຫານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ວທຕິ, ຕຕ຺ຣ ສມ຺ມຸຂີຠູຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕິ. ກສ຺ມາ? ປິຏ຺ຐິສມເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙).

ຐິຕິກາ ປນ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐິຕາຍ ຐິຕິກາຍ ປຸນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຈີວເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສເຈ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ມຊ຺ເຌ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫິປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຐິຕາຍ ປນ ຐິຕິກາຍ ປຸນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຈີວເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສເຈ ນວກຕໂຣ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຐິຕິກາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຐິຕິກາ ອຸທ຺ຘມາໂຣຫຕິ. ອຖ ອຎ຺ໂຎ ນຕ຺ຖິ, ປຸນ ອຕ຺ຕໂນ ປາເປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ທຸຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆິກາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຄຫິຕເມວ ນາມາຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ອິທໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວິທິຕໍ, ເຕ ປນ ຠາຄາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຕສໍ ປຕ຺ຕາເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິໂຕວາຕິ ເຖຣານໍ ທາຕພ຺ພໂຕເຍວ.

ສງ຺ຆິກຈີວຣຸປ຺ປາທກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໔. ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຣຸຓເມວ ອຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ເອຕໍ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ສຕ຺ຕາຫກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ. ອິທນ຺ຕິ ເອກາຘິປ຺ປາຍທານໍ. ນານາລາເຠຫີຕິອາທີສຸ ນານາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ລາໂຠ ເອເຕສູຕິ ນານາລາຠາ, ທ຺ເວ ວິຫາຣາ, ເຕຫິ ນານາລາເຠຫິ. ນານາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປາກາຣາທີຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ອຸປຈາໂຣ ເອເຕສນ຺ຕິ ນານູປຈາຣາ, ເຕຫິ ນານູປຈາເຣຫິ. ເອກສີມວິຫາເຣຫີຕິ ເອກູປຈາຣສີມາຍໍ ທ຺ວີຫິ ວິຫາເຣຫິ.

ຄິລານວຕ຺ຖຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໕. ປລິປນ຺ໂນຕິ ນິມຸຄ຺ໂຄ, ມກ຺ຂິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຈ຺ຈາເຣຕ຺ວາຕິ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ສມານາຈຣິຍໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈປິ ເອກສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ເອໂກ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ໂຫຕິ, ເອໂກ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ, ເອເຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມານາຈຣິຍກາ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ.

໓໖໖. ເຠສຊ຺ຊໍ ໂຍເຊຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ເວຊ຺ເຊນ ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມິນາ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຖາ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນີຫາຕຸນ຺ຕິ ນີຫຣິຕຸໍ, ຉຑ຺ເຑຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມຕສນ຺ຕກກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖໗-໓໖໙. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກາລກເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກາລກຕ-ສທ຺ໂທ ຠາວສາຘໂນຕິ ອາຫ ‘‘ກາລກິຣິຍາຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ສງ຺ຆສ຺ສ.

ສງ຺ເຆ ຠິນ຺ເນ ຈີວຣຸປ຺ປາທກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໖. ຍຕ຺ຖ ປນ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ປມາຓນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ຍສ຺ມິໍ ຣຏ຺ເຐ ທກ຺ຂິໂຓທກປອຄ຺ຄຫຓມຕ຺ເຕນປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ສາມິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຣສມຸທ຺ເທຕິ ຊມ຺ພຸທີເປ.

໓໗໘. ມຕກຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ກາລກິຣິຍໍ ສຸຕ຺ວາ ອວິຫາຣຏ຺ຐາເນ ເຈ ທ຺ວາທສຣຕນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຈີວຣໍ ມຍ຺ຫໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຏ຺ຐຈີວຣມາຕິກາກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໗໙. ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານນເຍນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ສີມາຍທານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ສີມາຍ ເທຕີ’’ຕິອາທິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐາເນນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາຕິ ອິມິນາ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ຘຸວສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານາທິໂຕ ປຐມເລຑ຺ຑຸປາຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສີມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທານິ ທຸຕິຍເລຑ຺ຑຸປາຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕປິ ອຸປຈາຣສີມາເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຘຸວສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານມ຺ປິ ປຣິຍນ຺ຕຄຕເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາຣາມປ຺ປເວສນເສນາສນາປຸຈ຺ຉນາທິ ປຣິວາສມານຕ຺ຕາໂຣຈນວສ຺ສຈ຺ເຉທນິສ຺ສຍເສນາສນຄ຺ຄາຫາທິ ວິຘານນ຺ຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ອິມິສ຺ສາເຍວ ອຸປຈາຣສີມາຍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ລາຠຕ຺ຖາຍ ຐປິຕສີມາ ລາຠສີມາ. ສມານສໍວາສອວິປ຺ປວາສສີມາສຸ ທິນ຺ນສ຺ສ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ – ‘‘ອວິປ຺ປວາສສີມາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ຄາມຏ຺ຐານໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ‘‘ສມານສໍວາສກສີມາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ທິນ຺ນໍ ປນ ຄາເມ ຐິຕານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕີຕິ.

ພຸທ຺ຘາຘິວຸຕ຺ໂຖຕິ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ອຘິວຸຕ຺ໂຖ. ເອກສ຺ມິນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ. ປາກວຏ຺ຏນ຺ຕິ ທານວຏ຺ຏໍ. ວຕ຺ຕຕີຕິ ປວຕ຺ຕຕິ. ປໍສຸກູລິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ເທມາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ເທມ, ເຖຣານໍ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປໍສຸກູລິການໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິຈາຣິຕເມວາຕິ ອຸປາຫນຕ຺ຖວິກາທີນມຕ຺ຖາຍ ວິຈາຣິຕເມວ.

ອຸປຑ຺ຒໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍໍ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອຸປຑ຺ຒໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ເອກາ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ອນ຺ຕມໂສ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສປິ ອຸປຑ຺ຒເມວ ທາຕພ຺ພໍ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິສຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ອິທໍ ອຏ຺ຐກຖາປມາເຓເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເຫຕ຺ຖ ວິເສສກາຣຓໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສາມຎ຺ຎວິເສສວຈເນຫິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຍຖາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິສຸໍ ລຠຕິ, ເອວມິຘາປິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈາ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎວິເສສວຈນສພ຺ຠາວໂຕ ຠວິຕພ຺ພເມວ ວິສຸໍ ປຸຄ຺ຄລປຏິວີເສນາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາວຈນເມເວຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ປາປຸຓນຏ຺ຐານໂຕ ເອກເມວ ລຠຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ເອກເມວ ໂກຏ຺ຐາສໍ ລຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ກສ຺ມາ? ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓເນວ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສປິ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຫຣາຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອີທິສໍ ຄິຫິເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ລກ຺ຂຓຎ຺ຎູ ວທນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວຈນໍ, ອຏ຺ຐກຖາສຸ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ປນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍໍ…ເປ… ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສານໍ ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ອກາລຈີວຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ‘‘ສເຈ ປນ ພຫິອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິໂຕ ‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສາ’ຕິ ວທຕິ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສານໍ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຓ຺ຐິປເທສຸ ປນ ‘‘ວສ຺ສາວາສສ຺ສ ອນນຸຣູເປ ປເທເສ ຐຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖານໍ ອວຸຕ຺ຖານຎ຺ຈ ສພ຺ເພສໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ຖວສ຺ສານໍ ປາປຸຓາຕິ. ເອວໍ ວທຕີຕິ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທຕິ. ອຸທ຺ເທສໍ ຄເຫຕຸໍ ອາຄໂຕຕິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸທ຺ເທສໍ ອຄຫິຕປຸພ຺ພສ຺ສປິ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ອາຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ເຕວາສິກຠາວູປຄມນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອຏ຺ຐຈີວຣມາຕິກາກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.