໙. ຣາຊວຄ຺ໂຄ

໑. ອນ຺ເຕປຸຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໙໗-໔໙໙. ຣາຊວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມສິກ຺ຂາປເທ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ປາຬິຍໍ ປນ ອຍມນຸຕ຺ຕານປທຕ຺ໂຖ. ກຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ວາຕິ ເມຖຸນວີຕິກ຺ກມນໍ ກຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ. ອິເມສນ຺ຕິ ປທໍ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ກຕ຺ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ‘‘ອິເມຫິ ກຕໍ ອິເມ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຣຕນນ຺ຕິ ມຓິຣຕນາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ. ອຸຠໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ປກ຺ເຂຫິ. ‘‘ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກ ວຸຕ຺ເຕ ເຍຫິ ເກຫິຈິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ສຸຊາຕຕາ ວິຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ, ສຸຊາຕ-ສທ຺ໂທ ຈ ‘‘ສຸຊາໂຕ ຈາຣຸທສ຺ສໂນ’’ຕິອາທີສຸ ອາໂຣຫສມ຺ປຕ຺ຕິປຣິຍາໂຍຕິ ຊາຕິວເສເນວ ສຸຊາຕຕໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອໂນຣສປຸຕ຺ຕວເສນປິ ໂລເກ ມາຕຸປິຕຸສມຎ຺ຎາ ທິສ຺ສຕິ, ອິຘ ປນ ສາ ໂອຣສປຸຕ຺ຕວເສເນວ ອິຈ຺ຉິຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ຘາເຣຕີຕິ ຄຫຓີ, ຄພ຺ຠາສຍສຎ຺ຎິໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິປ຺ປເທໂສ. ສໍສຸທ຺ຘາ ຄຫຓີ ອສ຺ສາຕິ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ສໍສຸທ຺ຘາ ຕສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສມເວປາກິນິຍາ ຄຫຓິຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍຖາຠຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາຫາຣສ຺ສ ວິປາຈນວເສນ ຄຓ຺ຫນໂຕ ອຉຑ຺ຑນໂຕ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸ ‘‘ຄຫຓີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາຕິ ເອຕ຺ຖ ປິຕຸ ປິຕາ ປິຕາມໂຫ, ປິຕາມຫສ຺ສ ຍຸຄໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ‘‘ຍຸຄ’’ນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິລາປມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປິຕາມໂຫເຍວ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ປິຕາ ຈ ມາຕາ ຈ ປິຕໂຣ, ປິຕູນໍ ປິຕໂຣ ປິຕາມຫາ, ເຕສໍ ຍຸໂຄ ປິຕາມຫຍຸໂຄ, ຕສ຺ມາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ, ປິຕາມຫທ຺ວນ຺ທາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຫິ ປິຕາມຫຄ຺ຄຫເຓເນວ ມາຕາມໂຫປິ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ. ຍຸຄ-ສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ເອກເສເສນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ຍຸໂຄ ຈ ຍຸໂຄ ຈ ຍຸໂຄຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວນ຺ທໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສພ຺ເພປິ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ປິຕາມຫຍຸຄຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ຍາວ ສຕ຺ຕໂມ ປິຕາມຫຍຸໂຄ, ຕາວ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ.

ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ອປເນຖ ເອຕໍ, ກິໍ ອິມິນາ’’ຕິ ເອວໍ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອນຸປກຸຏ຺ໂຐຕິ ນ ອຸປກຸຏ຺ໂຐ, ນ ອກ຺ໂກສໍ ວາ ນິນ຺ທໍ ວາ ປຕ຺ຕປຸພ຺ໂພ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິວາເທນາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຸຠໂຕ…ເປ… ປິຕາມຫຍຸຄາ’’ຕິ ເອເຕນ ຕສ຺ສ ໂຍນິໂທສາຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິກຠາວກິຕ຺ຕນໂຕ, ‘‘ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ກິຣິຍາປຣາຘາຠາໂວ. ກິຣິຍາປຣາເຘນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ເຂປໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ‘‘ອນຸປກຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອິມິນາ ອຍຸຕ຺ຕສໍສຄ຺ຄາຠາໂວ. ອຍຸຕ຺ຕສໍສຄ຺ຄຎ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຈ ສຕ຺ຕາ ອກ຺ໂກສໍ ລຠນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຂຕ຺ຕິຍຕາ, ອຠິສິຕ຺ຕຕາ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ສຍນິຆຣໂຕ ອນິກ຺ຂນ຺ຕຕາ, ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕຕາ, ອິນ຺ທຂີລາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ.

ອນ຺ເຕປຸຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຣຕນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໐໒. ທຸຕິເຍ ມຫາລຕໍ ນາມາຕິ ປຕິກຸລໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ກິຣ ຕສ຺ສາ ປິຕາ ມຫາລຕາປິຬນ຺ຘນໍ ນາມ ກາຣາເປສິ. ຕສ຺ມິໍ ປິຬນ຺ຘເນ ຈຕສ຺ໂສ ວຊິຣນາຬິໂຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອປ຺ເປຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ອປ຺ປນວເສນ ວິນິໂຍຄໍ ອຄມໍສຸ, ມຸຕ຺ຕານໍ ເອກາທສ ນາຬິໂຍ, ປວາຬສ຺ສ ທ຺ວາວີສຕິ ນາຬິໂຍ, ມຓີນໍ ເຕຕ຺ຕິໍສ ນາຬິໂຍ. ອິຕິ ເອເຕຫິ ຈ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ເວຬຸຣິຍໂລຫິຕງ຺ກມສາຣຄລ຺ລາທີຫິ ສຕ຺ຕວຓ຺ເຓຫິ ຈ ຣຕເນຫິ ນິຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ສີເສ ປຏິມຸກ຺ກໍ ຍາວ ປາທປິຏ຺ຐິຍາ ຠສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ພລໍ ຘາຣຍມານາວ ອິຕ຺ຖີ ນໍ ຘາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໐໖. ອາວສຖສ຺ສ ປນ ສຸປ຺ປປາໂຕ ວາ ມຸສລປາໂຕ ວາ ອຸປຈາໂຣ ນາມາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອາວສໂຖຕິ ເຈຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ວາ ໂຫຕຸ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຉນ຺ເທນປິ ຠເຍນປີຕິ ວຑ຺ຒກີອາທີສຸ ຉນ຺ເທນ, ຣາຊວລ຺ລເຠສຸ ຠເຍນ. ຕເມວ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາສງ຺ກນ຺ຕີຕິ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຉໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສາຠາວາ ອາສງ຺ກນ຺ຕິ. ປຕິຣູປໍ ນາມ ຣຕນສມ຺ມເຕ ປໍສຸກູລຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ຣຕເນ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ກຄມນໍ ວາ. ຍທິ ຫິ ຕໍ ຣຕນສມ຺ມຕໍ ອາມາສໍ ເຈ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ສາມີ’’ຕິ ປໍສຸກູລໍ ຄເຫສ຺ສຕິ. ອນາມາສໍ ເຈ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ສາມີ’’ຕິ ປໍສຸກູລຉິນ຺ນປລິໂພໂຘ ນິຣເປກ຺ໂຂ ຄມິສ຺ສຕິ. ສມາທເປຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎໍ ສມາທເປຕ຺ວາ, ‘‘ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຣິຍາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອສາ ອຣິຍານຍາຈນາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໗.໕໙) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຍາຈິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອນນຸຎ຺ຎາຕກຣຓໍ, ປຣສນ຺ຕກຕາ, ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາຫປໍສຸກູລສຎ຺ຎານໍ ອຠາໂວ, ອຸຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຫາປນໍ ວາຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ.

ຣຕນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ວິກາລຄາມປ຺ປວິສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໐໘. ຕຕິເຍ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຄ຺ຄມຄ຺ໂຄປິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕາ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ຄານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕາ ຫິ ກຖາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕນ຺ຕິ ຕິໂຣກຣຓຠູຕໍ ວິພນ຺ຘນຠູຕໍ. ຣາຊປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໗; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒໓; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໐໘໐; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໑໐.໖໙-໗໐) ຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ມຫາສມ຺ມໂຕ ມນ຺ຘາຕາ ຘມ຺ມາໂສໂກ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕກຖໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອສຸໂກ ຣາຊາ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຄຫສ຺ສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ໂຫຕິ. ‘‘ໂສປິ ນາມ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຈເຣສຸປິ ‘‘ມູລເທໂວ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ, ເມຆມາໂລ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ’’ຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ‘‘ອໂຫ ສູຣາ’’ຕິ ເຄຫສ຺ສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຍຸທ຺ເຘປິ ຠຣຕຍຸທ຺ຘາທີສຸ ‘‘ອສຸເກນ ອສຸໂກ ເອວໍ ມາຣິໂຕ ເອວໍ ວິທ຺ໂຘ’’ຕິ ກາມສ຺ສາທວເສເນວ ກຖາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ‘‘ເຕປິ ນາມ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ໂຫຕິ.

ອປິຈ ອນ຺ນາທີສຸ ‘‘ເອວໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຘວນ຺ຕໍ ຣສວນ຺ຕໍ ຜສ຺ສສມ຺ປນ຺ນໍ ຂາທິມ຺ຫ ຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫ ປິວິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ’’ຕິ ກາມສ຺ສາທວເສນ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ວຓ຺ຓາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ສຍນໍ ມາລາຄນ຺ຘໍ ສີລວນ຺ຕານໍ ອທມ຺ຫ, ເຈຕິຍປູຊໍ ອກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຎາຕິກຖາທີສຸປິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວໍ ວິຈິຕ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ວິຈຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຕປິ ໂນ ຎາຕກາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປາຫນາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຄາມກຖາປິ ສຸນິວິຏ຺ຐທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐສຸຠິກ຺ຂທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິວເສນ ວາ ‘‘ອສຸກຄາມວາສິໂນ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຂຍວຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິຄມນຄຣຊນປທກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕ຺ຖິກຖາປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຣກຖາປິ ‘‘ນນ຺ທິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຍໂຘ ສູໂຣ ອໂຫສີ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ໂຘ ອໂຫສິ, ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສິຂາກຖາປິ ‘‘ອສຸກາ ວິສິຂາ ສຸນິວິຏ຺ຐາ ທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ຂຍໍ ຄຕາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຏ຺ຏຕິ.

ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖາຕິ ກຸຏຏ຺ຐານກຖາ ອຸທກຕິຕ຺ຖກຖາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກຸມ຺ຠທາສີກຖາ ວາ. ສາປິ ‘‘ປາສາທິກາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ຄາຍິຕຸໍ ເຉກາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍເນວ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸພ຺ພເປຕກຖາຕິ ອຕີຕຎາຕິກຖາ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຎາຕິກຖາສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ນານຕ຺ຕກຖາຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກຖາວິມຸຕ຺ຕາ ອວເສສາ ນານາສຠາວາ ນິຣຕ຺ຖກກຖາ. ໂລກກ຺ຂາຍິກາຕິ ‘‘ອຍໍ ໂລໂກ ເກນ ນິມ຺ມິໂຕ, ອສຸເກນ ປຊາປຕິນາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ອິສ຺ສເຣນ ວາ ນິມ຺ມິໂຕ, ກາໂກ ເສໂຕ ອຏ຺ຐີນໍ ເສຕຕ຺ຕາ, ພກາ ຣຕ຺ຕາ ໂລຫິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວມາທິກາ ໂລກາຍຕວິຕຓ຺ຑສລ຺ລາປກຖາ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຐິຕິສໍຫາຣາທິວເສນ ໂລກໍ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ໂລກກ຺ຂາຍິກາ. ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກາ ນາມ ກສ຺ມາ ສມຸທ຺ໂທ ສາຄໂຣ, ສາຄຣສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ເຕຫິ ຂຕຕ຺ຕາ ສາຄໂຣ. ຂໂຕ ອມ຺ເຫຫີຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ນິເວທິຕຕ຺ຕາ ສມຸທ຺ໂທຕິ ເອວມາທິກາ ນິຣຕ຺ຖກາ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກກຖາ.

ອິຕິ ຠໂວ ອິຕິ ອຠໂວຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ນິຣຕ຺ຖກກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕກຖາ ອິຕິຠວາຠວກຖາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠໂວຕິ ສສ຺ສຕໍ, ອຠໂວຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ. ຠໂວຕິ ວຸທ຺ຘິ, ອຠໂວຕິ ຫານິ. ຠໂວຕິ ກາມສຸຂໍ, ອຠໂວຕິ ອຕ຺ຕກິລມໂຖ. ອິຕິ ອິມາຍ ຉພ຺ພິຘາຍ ອິຕິຠວາຠວກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ພາຕ຺ຕິໍສ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ປາຬິຍໍ ສຣູປໂຕ ອນາຄຕາປິ ອຣຎ຺ຎປພ຺ພຕນທີທີປກຖາ ອິຕິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕິໍສ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ວາຕິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ປກາຣຕ຺ເຖ, ວາ-ສທ຺ໂທ ວິກປ຺ປຕ຺ເຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເອວໍປກາຣໍ ອິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕາທິສໍ ນິຣຕ຺ຖກກຖໍ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ. ອາທິອຕ຺ເຖ ວາ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໐, ໑໙໔) ວິຍ, ເອວມາທິໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕາທິສໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໑໒. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ ອທິນ຺ນາທາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອິມິນາ ທຸຕິຍເລຑ຺ຑຸປາໂຕ ອິຘ ອຸປຈາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນາປຸຈ຺ຉນາ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວ, ວິກາເລ ຄາມປ຺ປວິສນນ຺ຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ວິກາລຄາມປ຺ປວິສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ສູຈິຆຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໑໗. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຕໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຐມໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເທເສຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕໍ ເຠທນກໍ ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເຠທນກໍ, ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອສ຺ສຕ຺ຖິອຕ຺ເຖ ອ-ກາຣປຈ຺ຈໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວາສິຊເຏຕິ ວາສິທຓ຺ຑເກ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ສູຈິຆຣຕາ, ອຏ຺ຐິມຍາທິຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກຣຓໍ ວາ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ.

ສູຈິຆຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ມຎ຺ຈປີຐສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໒໒. ປຎ຺ຈເມ ເຉທນກໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ເຉທນເມວ ເຉທນກໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເຉທນກນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຕິທິສ຺ສຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕມຎ຺ຈປີຐຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກຣຓໍ ວາ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ.

ມຎ຺ຈປີຐສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ຕູໂລນທ຺ຘສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໒໖. ຉຏ຺ເຐ ຕູລໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຈິມິລິກໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຕູລໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປຏກິຕູລນ຺ຕິ ເອຣກຕູລາທິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຕິຓຊາຕີນໍ ຕູລໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຕູໂລນທ຺ຘມຎ຺ຈປີຐຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກຣຓໍ ວາ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ອຕ຺ຕນາ ກາຣາປິຕສ຺ສ ຫິ ປຏິລາຠມຕ຺ເຕເນວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ເຕເນວ ປທຠາຊເນ ‘‘ປຏິລາເຠນ ອຸທ຺ທາເລຕ຺ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທເສຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກນຈິ ປນ ‘‘ປຏິລາເຠນ ອຸທ຺ທາເລຕ຺ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ປຏິລາຠມຕ຺ເຕເນວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ, ປຣິໂຠເຄເຍວ ອາປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’ຕິ ວຈນໍ ເອຕ຺ຖ ສາຘກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ມຕິມຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ‘‘ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕນາ ກາຣາປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຣຓກາຣາປນປຈ຺ຈຍາ ຈ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຣິໂຠຄປຈ຺ຈຍາ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕູໂລນທ຺ຘໍ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ໂຍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ຫິ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນາ ວາ ກຕໍ ໂຫຕຸ ອຎ຺ເຎນ ວາ, ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏເມວ, ນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຕູໂລນທ຺ຘສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນິສີທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໓໑. ສຕ຺ຕເມ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ນິສີທນສນ຺ຖຕສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕເມວ. ນິສີທນສ຺ສ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ກຣຓໍ ວາ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມານິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ.

ນິສີທນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໓໗-໕໔໒. ອຏ຺ຐມນວມທສເມສຸ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອງ຺ຄານິປິ ສຕ຺ຕເມວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ຣາຊວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣຕ຺ຖທີປນິຍໍ

ຂຸທ຺ທກວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.

ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.