໕. ກຸລສງ຺ຄຫວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໒໗. ກຸລສງ຺ຄໂຫຕິ ປຸປ຺ຜຜລາທີຫິ ກຸລານໍ ສງ຺ຄໂຫ ກຸລສງ຺ຄໂຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໓໑) – ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ມາລາວຈ຺ຉາທີນິ ໂຣເປຕຸໍ ວາ ໂຣປາເປຕຸໍ ວາ ສິຎ຺ຈິຕຸໍ ວາ ສິຎ຺ຈາເປຕຸໍ ວາ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕຸໍ ວາ ໂອຈິນາເປຕຸໍ ວາ ຄນ຺ຖິຕຸໍ ວາ ຄນ຺ຖາເປຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ປຣິຍາໂຍ ໂອຠາໂສ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພານິ.

໒໘. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ ອລ຺ລຫຣິຕານໍ ໂກຏ຺ຏນໍ ໂກຏ຺ຏາປນໍ, ອາວາຏສ຺ສ ຂຓນໍ ຂຓາປນໍ, ມາລາວຈ຺ຉສ຺ສ ໂຣປນໍ ໂຣປາປນໍ, ອາຬິຍາ ພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘາປນໍ, ອຸທກສ຺ສ ເສຈນໍ ເສຈາປນໍ, ມາຕິກາຍ ສມ຺ມຸຂກຣຓໍ, ກປ຺ປິຍອຸທກສິຎ຺ຈນໍ, ຫຕ຺ຖປາທມຸຂໂຘວນນຫາໂນທກສິຎ຺ຈນໍ. ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣ ນາມ ‘‘ອິມໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຊານ, ອິມໍ ອາວາຏໍ ຊານ, ອິມໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ຊານ, ເອຕ຺ຖ ອຸທກໍ ຊານາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສຸກ຺ຂມາຕິກາຍ ອຸຊຸກຣຓຎ຺ຈ. ປຣິຍາໂຍ ນາມ ‘‘ປຓ຺ຑິເຕນ ມາລາວຈ຺ຉາທໂຍ ໂຣປາເປຕພ຺ພາ, ນຈິຣສ຺ເສວ ອຸປກາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ. ໂອຠາໂສ ນາມ ກຸທາລຂຓິຕ຺ຕາທີນິ ຈ ມາລາວຈ຺ເຉ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຐານໍ. ເອວໍ ຐິຕຎ຺ຫິ ສາມເຓຣາທໂຍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເຖໂຣ ກາຣາເປຕຸກາໂມ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ນາມ ກຸທາລຂຓິຕ຺ຕິວາສິຜຣສຸອຸທກຠາຊນານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສມີເປ ຐປນໍ.

໒໙. ອິມານິ ປຎ຺ຈປິ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ໂຣປນໂຣປາປນາທີສຸ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຜລປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໂວຫາຣທ຺ວຍເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຕຣຕ຺ຕຍໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ‘‘ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ອຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣາມຕ຺ຖາຍ ປນ ວນຕ຺ຖາຍ ຉາຍຕ຺ຖາຍ ຈ ອກປ຺ປິຍໂວຫາຣມຕ຺ຕເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເສສໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເສສໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມາຕິກມ຺ປິ ອຸຊຸໍ ກາຕຸໍ ກປ຺ປິຍອຸທກໍ ສິຎ຺ຈິຕຸໍ ນຫານໂກຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ນຫາຍິຕຸໍ ຫຕ຺ຖປາທມຸຂໂຘວນອຸທການິ ຈ ຕຕ຺ຖ ຉຑ຺ເຑຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ‘‘ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ສຍໍ ໂຣເປຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍ ປນ ໂຣປິຕສ຺ສ ວາ ໂຣປາປິຕສ຺ສ ວາ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

໓໐. ອຍໍ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອາປຕ຺ຕິວິນິຈ຺ຉໂຍ – ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ອກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ເຈວ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ, ຕຖາ ອກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ໂຣປາເປນ຺ຕສ຺ສ. ກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ໂຣປເນປິ ໂຣປາປເນປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອຸຠຍຕ຺ຣາປິ ສກິໍ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ພຫູນມ຺ປິ ໂຣປເນ ເອກເມວ ສປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏໍ ວາ ສຸທ຺ຘທຸກ຺ກຏໍ ວາ ໂຫຕິ. ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍຠູມິຍໍ ວາ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ໂຣປາປເນ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາຣາມາທິອຕ຺ຖາຍປິ ອກປ຺ປິຍປຖວິຍໍ ໂຣເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ໂຣປາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຍໍ ປນ ນໂຍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຕ຺ໂຕ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ.

ສິຎ຺ຈນສິຎ຺ຈາປເນ ປນ ອກປ຺ປິຍອຸທເກນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ກຸລທູສນປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ກຏມ຺ປິ. ກປ຺ປິເຍນ ເຕສໍເຍວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ເຈຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ສິຎ຺ຈາປເນ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ປນ ຘາຣາວຈ຺ເຉທວເສນ ປໂຍຄພຫຸລຕາຍ ຈ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ໂອຈິນເນ ປຸປ຺ຜຄຓນາຍ ທຸກ຺ກຏປາຈິຕ຺ຕິຍານິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປາຈິຕ຺ຕິຍາເນວ. ພຫູນິ ປນ ປຸປ຺ຜານິ ເອກປໂຍເຄນ ໂອຈິນນ຺ໂຕ ປໂຍຄວເສນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ໂອຈິນາປເນ ກຸລທູສນຕ຺ຖາຍ ສກິໍ ອາຓຕ຺ໂຕ ພຫຸມ຺ປິ ໂອຈິນາຕິ, ເອກເມວ ສປາຈິຕ຺ຕິຍທຸກ຺ກຏໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

໓໑. ຄນ຺ຖນຄນ຺ຖາປເນສຸ ປນ ສພ຺ພາປິ ຉ ປຸປ຺ຜວິກຕິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ – ຄນ຺ຖິມໍ ໂຄປ຺ຜິມໍ ເວຘິມໍ ເວຐິມໍ ປູຣິມໍ ວາຍິມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຖິມໍ ນາມ ສທຓ຺ຑເກສຸ ວາ ອຸປ຺ປລປທຸມາທີສຸ ອຎ຺ເຎສຸ ວາ ທີຆວຓ຺ເຏສຸ ປຸປ຺ເຜສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທຓ຺ຑເກນ ວາ ທຓ຺ຑກໍ, ວຓ຺ເຏນ ວາ ວຓ຺ຏໍ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕເມວ ຫິ ຄນ຺ຖິມໍ. ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ກາຕຸມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາເປຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ເອວໍ ຊານ, ເອວໍ ກເຕ ໂສເຠຍ຺ຍ, ຍຖາ ເອຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ນ ວິກິຣິຍນ຺ຕິ, ຕຖາ ກໂຣຫີ’’ຕິອາທິນາ ປນ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ໂຄປ຺ຜິມໍ ນາມ ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ວາກາທີຫິ ວາ ວສ຺ສິກປຸປ຺ຜາທີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລາວເສນ ໂຄປ຺ຜນໍ, ວາກໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອວຓ຺ຏການິ ນີປປຸປ຺ຜາທີນິ ປເວເສຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ເອຕມ຺ປິ ໂຄປ຺ຜິມເມວ. ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ເວຘິມໍ ນາມ ສວຓ຺ຏການິ ວສ຺ສິກປຸປ຺ຜາທີນິ ວຓ຺ເຏ, ອວຓ຺ຏການິ ວກຸລປຸປ຺ຜາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ຉິທ຺ເທສຸ ສູຈິຕາລຫີຣາທີຫິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອາວຸນນ຺ຕິ, ເອຕໍ ເວຘິມໍ ນາມ. ຕໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເກຈິ ປນ ກທລິກ຺ຂນ຺ຘມ຺ຫິ ກຓ຺ຏເກ ວາ ຕາລຫີຣາທີນິ ວາ ປເວເສຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜານິ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ເກຈິ ກຓ຺ຏກສາຂາສຸ, ເກຈິ ປຸປ຺ຜຉຕ຺ຕປຸປ຺ຜກູຏາຄາຣກຣຓຕ຺ຖໍ ຉຕ຺ເຕ ຈ ຠິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ປເວເສຕ຺ວາ ຐປິຕກຓ຺ຏເກສຸ, ເກຈິ ຘມ຺ມາສນວິຕາເນ ພທ຺ຘກຓ຺ຏເກສຸ, ເກຈິ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜາທີນິ ສລາກາຫິ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຉຕ຺ຕາຘິຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ອຕິໂອຬາຣິກເມວ. ປຸປ຺ຜວິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ປນ ຘມ຺ມາສນວິຕາເນ ກຓ຺ຏກມ຺ປິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ກຓ຺ຏກາທີຫິ ວາ ເອກປຸປ຺ຜມ຺ປິ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ປຸປ຺ເຜເຍວ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ປເວເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຊາລວິຕານເວທິກນາຄທນ຺ຕກປຸປ຺ຜປຏິຈ຺ຉກຕາລປຓ຺ຓຄຸຬກາທີນໍ ປນ ຉິທ຺ເທສຸ ອໂສກປິຓ຺ຑິຍາ ວາ ອນ຺ຕເຣສຸ ປຸປ຺ຜານິ ປເວເສຕຸໍ ນ ໂທໂສ. ນ ເຫຕໍ ເວຘິມໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມຣຊ຺ຊຸຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ເວຐິມໍ ນາມ ປຸປ຺ຜທາມປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖເກສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເກຈິ ຫິ ມຕ຺ຖກທາມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາ ຆຏກາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸປ຺ເຜຫິ ເວເຐນ຺ຕິ, ເກຈິ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ທສ ວາ ອຸປ຺ປລປຸປ຺ຜາທີນິ ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ວາເກນ ວາ ທຓ຺ຑເກສຸ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລຫຕ຺ຖເກ ວາ ປທຸມຫຕ຺ຖເກ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາມເຓເຣຫິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຖເລ ຐປິຕອຸປ຺ປລາທີນິ ກາສາເວນ ຠຓ຺ຑິກມ຺ປິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕສໍເຍວ ປນ ວາເກນ ວາ ທຓ຺ຑເກນ ວາ ພນ຺ຘິຕຸໍ ອໍສຠຓ຺ຑິກໍ ວາ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອໍສຠຓ຺ຑິກໍ ນາມ ຂນ຺ເຘ ຐປິຕກາສາວສ຺ສ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ປສິພ຺ພເກ ວິຍ ປຸປ຺ຜານິ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອໍສຠຓ຺ຑິກາ, ເອຕໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທຓ຺ຑເກຫິ ປທຸມິນິປຓ຺ຓໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປລາທີນິ ປຓ຺ເຓນ ເວເຐຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ປຸປ຺ຜານໍ ອຸປຣິ ປທຸມິນິປຓ຺ຓເມວ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ທຓ຺ຑກໍ ປນ ພນ຺ຘິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ປູຣິມໍ ນາມ ມາລາຄຸເຓ ຈ ປຸປ຺ຜປເຏ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂຍ ຫິ ມາລາຄຸເຓນ ເຈຕິຍໍ ວາ ໂພຘິໍ ວາ ເວທິກໍ ວາ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ປຸນ ອາເນຕ຺ວາ ປຸຣິມຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ປູຣິມໍ ນາມ ໂຫຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ. ນາຄທນ຺ຕກນ຺ຕເຣຫິ ປເວເສຕ຺ວາ ຫຣນ຺ໂຕ ໂອລມ຺ພກໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ນາຄທນ຺ຕກໍ ປຣິກ຺ຂິປຕິ, ເອຕມ຺ປິ ປູຣິມໍ ນາມ. ນາຄທນ຺ຕເກ ປນ ປຸປ຺ຜວລຍໍ ປເວເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມາລາຄຸເຓຫິ ປຸປ຺ຜປຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ເອກເມວ ມາລາຄຸຓໍ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸນ ປຈ຺ຈາຫຣໂຕ ປູຣິມເມວ ໂຫຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມາລາຄຸເຓຫິ ປນ ພຫູຫິປິ ກຕໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນມຕ຺ຖກາທີສຸ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຕິທີຆໍ ປນ ມາລາຄຸຓໍ ເອກວາຣໍ ຫຣິຕ຺ວາ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເຕນປິ ຕເຖວ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ວາຍິມໍ ນາມ ປຸປ຺ຜຊາລປຸປ຺ຜປຏປຸປ຺ຜຣູເປສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຈຕິເຍ ປຸປ຺ຜຊາລໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມກມ຺ຫິ ຊາລຉິທ຺ທເກ ທຸກ຺ກຏໍ. ຠິຕ຺ຕິຉຕ຺ຕໂພຘິຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸປ຺ຜປຏໍ ປນ ປເຣຫິ ປູຣິຕມ຺ປິ ວາຍິຕຸໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ໂຄປ຺ຜິມປຸປ຺ເຜເຫວ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິຣູປການິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕານິປິ ວາຍິມຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ປຸຣິມນເຍເນວ ສພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ເຎຫິ ກຕປຣິຈ຺ເຉເທ ປນ ປຸປ຺ຜານິ ຐເປນ຺ເຕນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິຣູປກມ຺ປິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກຬມ຺ພເກນ ອຑ຺ຒຈນ຺ທເກນ ຈ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐ ປຸປ຺ຜວິກຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ.

໓໒. ຕຕ຺ຖ ກຬມ຺ພໂກຕິ ອຑ຺ຒຈນ຺ທກນ຺ຕເຣ ຆຏິກທາມໂອລມ຺ພໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຑ຺ຒຈນ຺ທໂກຕິ ອຑ຺ຒຈນ຺ທາກາເຣນ ມາລາຄຸຓປຣິກ຺ເຂໂປ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ປູຣິເມເຍວ ປວິຏ຺ຐໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ ມາລາຄຸເຓ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜທາມກຣຓມ຺ປິ ວາຍິມໍເຍວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕມ຺ປິ ອິຘ ປູຣິມຏ຺ຐາເນເຍວ ປວິຏ຺ຐໍ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜທາມເມວ, ປິຏ຺ຐມຍທາມມ຺ປິ ເຄຓ຺ຑຸກປຸປ຺ຜທາມມ຺ປິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂຣປຕ຺ຕທາມມ຺ປິ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ ເນວ ກາຕຸໍ, ນ ກາຣາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປູຊານິມິຕ຺ຕໍ ປນ ກປ຺ປິຍວຈນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິຍາຍໂອຠາສນິມິຕ຺ຕກມ຺ມານິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິເຍວ.

ໂຍ ຫຣິຕ຺ວາ ວາ ຫຣາເປຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ວາ ສຍໍ ວາ ອຸປຄຕານໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ປຸປ຺ຜໍ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ເທຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຣສນ຺ຕກໍ ເທຕິ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ເຕນ ເທຕິ, ຠຓ຺ຑຄ຺ເຆນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ສງ຺ຆິເກປິ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ນິຍມິຕໍ ອິສ຺ສຣວຕາຍ ທທໂຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍນ຺ຕິ.

໓໓. ປຸປ຺ຜໍ ນາມ ກສ຺ສ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ມາຕາປິຕູນໍ ຕາວ ຫຣິຕ຺ວາປິ ຫຣາເປຕ຺ວາປິ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາປິ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເສສຎາຕການໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາວ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວຕ຺ຖຸປູຊນຕ຺ຖາຍ, ມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ປນ ສິວລິງ຺ຄາທິປູຊນຕ຺ຖາຍ ວາ ກສ຺ສຈິປິ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມາຕາປິຕູນຎ຺ຈ ຫຣາເປນ຺ເຕນ ຎາຕິສາມເຓເຣເຫວ ຫຣາເປຕພ຺ພໍ. ອິຕເຣ ປນ ຍທິ ສຍເມວ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ສມ຺ມເຕນ ປຸປ຺ຜຠາຊເກນ ປຸປ຺ຜຠາຊນກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ສາມເຓຣານໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕຄິຫີນໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ’’, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ‘‘ຈູຬກໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສມ຺ມເຕນ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍສຸ ສຄາຣວາ ສາມເຓຣາ ພຫູນິ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ, ເຖຣາ ປາໂຕວ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ອຸປາສກາທີນໍ ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອິທໍ ຄຓ຺ຫ, ຕ຺ວໍ ອິທໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜທານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ເຈຕິຍໍ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕາປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເຈຕິຍປູຊນຕ຺ຖາຍ ເທນ຺ຕິ, ເອຕມ຺ປິ ປຸປ຺ຜທານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຸປາສເກ ອກ຺ກປຸປ຺ຜາທີຫິ ປູເຊນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ວິຫາເຣ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜາທີນິ ອຕ຺ຖິ, ອຸປາສກາ ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປູເຊຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກຕ຺ວາ ທິວາຕຣໍ ຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕິທິວາ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ‘‘ວິຫາເຣ ປຸປ຺ຜານິ ພຫູນິ, ປູຊໍ ອກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ພຫູນິ ກິຣ ວິຫາເຣ ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ ປຸນທິວເສ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປູຊຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ ທານຎ຺ຈ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ.

໓໔. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສຸກທິວສໍ ນາມ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຸປ຺ຜວາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອນຸຎ຺ຎາຕທິວເສ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສາມເຓເຣຫິ ຈ ປເຄວ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຣຸກ຺ເຂສຸ ປຸປ຺ຜານິ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ສາມເຓເຣຫິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ປູເຊຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖ, ສງ຺ໂຆ ອຎ຺ຎໍ ທິວສໍ ປູເຊສ຺ສຕີຕິ. ເຕ ປູເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ‘‘ເຖຣາ ສາມເຓເຣຫິ ທາເປຕຸໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ສເຈ ສຍເມວ ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ເຕສໍ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ເຖເຣຫິ ປນ ‘ສາມເຓເຣຫິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຐປິຕານີ’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ປຸປ຺ຜວາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອໂນຈິເຕສຸ ປຸປ຺ເຜສຸ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສາມເຓເຣ ‘‘ໂອຈິນິຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຎາຠິສາມເຓຣານໍເຍວ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ຎາຕເກ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍ ຐເປນ຺ຕິ, ນ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ປລາຍິຕພ຺ພໍ, ໂອຈິນິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ໂກຈິ ຘມ຺ມກຖິໂກ ‘‘ພຫູນິ ອຸປາສກາ ວິຫາເຣ ປຸປ຺ຜານິ, ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ເສວ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍຎ຺ຈ ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເອຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕. ຜລມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມາຕາປິຕູນຎ຺ຈ ເສສຎາຕີນຎ຺ຈ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ປນ ເທນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ ປຣສນ຺ຕເກ ສງ຺ຆິເກ ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ນິຍມິເຕ ຈ ທຸກ຺ກຏາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍເຍວ ຄິລານມນຸສ຺ສານໍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕອິສ຺ສຣານໍ ວາ ຂີຓປຣິພ຺ພຍານໍ ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຜລທານໍ ນ ໂຫຕິ. ຜລຠາຊເກນປິ ສມ຺ມເຕນ ສງ຺ຆສ຺ສ ຜລຠາຊນກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕມນຸສ຺ສານໍ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອສມ຺ມເຕນ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆາຣາເມປິ ຜລປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ຣຸກ຺ຂປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ກຕິກາ ກາຕພ຺ພາ ‘‘ຕໂຕ ຄິລານມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ຜລໍ ຍາຈນ຺ຕານໍ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ຜລານິ ທາຕພ຺ພານິ, ຣຸກ຺ຂາ ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ‘ອິໂຕ ຄເຫຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’’ຕິ. ‘‘ອິຘ ຜລານິ ສຸນ຺ທຣານິ, ອິໂຕ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ສິຣີສຈຸຓ຺ຓໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກສາວໍ ກຸລສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ເທຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ປຣສນ຺ຕກາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ສງ຺ຆສ຺ສ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາປິ ຣຸກ຺ຂຉລ຺ລິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ. ມຕ຺ຕິກທນ຺ຕກຏ຺ຐເວຬຸປຓ຺ເຓສຸປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑູປຄໍ ຎຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໖. ຊງ຺ຆເປສນິຍນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ທູເຕຍ຺ຍໍ ສາສນຫຣຓກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຄິຫີນຎ຺ຫິ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສປິ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຐມໍ ສາສນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຈ຺ຉາ ‘‘ອຍໍ ທານິ ໂສ ຄາໂມ, ຫນ຺ທ ນໍ ສາສນໍ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສປິ ປເທ ປເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ສາສນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ລທ຺ຘໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ທຸກ຺ກຏໍ. ສາສນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ປນ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ກາ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຍມາເນນ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປນ ສຫຘມ຺ມິການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ປຓ຺ຑຸປລາສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣສ຺ສ ສາສນໍ ຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຄິຫີນຎ຺ຈ ກປ຺ປິຍສາສນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ເຈຕິຍໍ ປຏິມໍ ໂພຘິໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ເຈຕິເຍ ຄນ຺ຘປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ນິປາເຕຖ, ທານໍ ທສ຺ສາມ, ຘມ຺ມໍ ເທສາປຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວາ ອີທິເສສຸ ສາສເນສຸ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ກປ຺ປິຍສາສນານິ ຫິ ເອຕານິ, ນ ຄິຫີນໍ ຄິຫິກມ຺ມປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານີຕິ. ອິເມຫິ ປນ ອຏ຺ຐຫິ ກຸລທູສກກມ຺ເມຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ສຫຘມ຺ມິການໍ ນ ກປ຺ປນ຺ຕິ. ອຠູຕາໂຣຈນຣູປິຍສໍໂວຫາເຣຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍສທິສາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກໂຕ ປນ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ຈຣິຕຸໍ ລຠຕິ, ນ ວິຫາເຣ ວສິຕຸໍ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘກມ຺ເມນປິ ຈ ເຕນ ເຍສຸ ກຸເລສຸ ປຸພ຺ເພ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍາ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ, ອາສວກ຺ຂຍປຕ຺ເຕນປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ, ອກປ຺ປິຍາວ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ນ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ‘‘ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ກຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈ ວທນ຺ຕິ ‘‘ນ ມຍໍ ເຕນ ກາຣເຓນ ເທມ, ອິທານິ ສີລວນ຺ຕຕາຍ ເທມາ’’ຕິ, ຄເຫຕພ຺ພາ. ປກຕິຍາ ທານຏ຺ຐາເນເຍວ ກຸລທູສກກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປກຕິທານເມວ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ວາ ສາຍນ຺ເຫ ວາ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐໍ ໂກຈິ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ‘‘ກສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ຈຣຖາ’’ຕິ. ເຍນຕ຺ເຖນ ຈຣຕິ, ຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ລທ຺ຘໍ ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈ ນ ລທ຺ຘໍ, ‘‘ນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຍໍ ໂສ ເທຕິ, ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໓໗. ‘‘ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ອຣຎ຺ເຎ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ, ໂຍ ວເສຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ…ເປ… ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ…ເປ… ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ຐາຕພ຺ພໍ…ເປ… ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ນິສີທິຕພ຺ພໍ…ເປ… ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓິຘາຍ ເສຍ຺ຍາ ກປ຺ເປຕພ຺ພາ, ໂຍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໒໓ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ເອວໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒໓) ອຣຎ຺ເຎ ວສນ຺ຕໍ ມໍ ຊໂນ ອຣຫຕ຺ເຕ ວາ ເສກ຺ຂຠູມິຍໍ ວາ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ໂລກສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຠວິສ຺ສາມິ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ນ ວສິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຓິຘາຍ ‘‘ອຣຎ຺ເຎ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ອຣຎ຺ເຎ ກຸຏິກຣຓຈງ຺ກມນນິສີທນນິວາສນປາຣຸປນາທີສຸ ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອຣຎ຺ເຎ ນ ວສິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ວສນ຺ໂຕ ຫິ ສມ຺ຠາວນໍ ລຠຕຸ ວາ ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ປນ ສມາທິນ຺ນຘຸຕງ຺ໂຄ ‘‘ຘຸຕງ຺ຄໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຄາມນ຺ເຕ ເມ ວສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິປຕິ, ອຣຎ຺ຎໍ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ອຣຎ຺ເຎ ຕິຓ຺ຓໍ ວິເວການໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປາປຸຓິຕ຺ວາ ນ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຣຎ຺ຎວາໂສ ນາມ ຠຄວຕາ ປສຕ຺ໂຖ, ມຍິ ຈ ອຣຎ຺ເຎ ວສນ຺ເຕ ພຫູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຄາມນ຺ຕໍ ຫິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ອນວຊ຺ຊວາສໍ ວສິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ວສິຕພ຺ພໍ. ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສປິ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທີນິ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິວາສນປາຣຸປນກິຈ຺ຈໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ໂຠຊນປຣິໂຍສານໍ, ຕາວ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ, ສມ຺ຠາວນໍ ລຠຕຸ ວາ ມາ ວາ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕເສຂິຍວຕ຺ຕປຣິປູຣຓຕ຺ຖໍ ປນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ວາ ປາສາທິເກຫິ ອຠິກ຺ກມປຏິກ຺ກມາທີຫິ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນ຺ໂຕ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ວິຎ຺ຎູນໍ. ຈງ຺ກມນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕິ ປາຬິມຸຕ຺ຕກວິນຍວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຄເຫ

ກຸລສງ຺ຄຫວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ສມຕ຺ຕາ.