໑໙. ກປ຺ປິຍຠູມິວິນິຈ຺ຉຍກຖາ

໑໐໑. ເອວໍ ຈຕຸກາລິກວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ກປ຺ປິຍກຸຏິວິນິຈ຺ຉຍໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ກປ຺ປິຍາ ຈຕຸຠູມິໂຍ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປນ຺ຕີຕິ ກປ຺ປິຍາ, ກປ຺ປ ສາມຕ຺ຖິເຍຕິ ຘາຕຸ. ຠວນ຺ຕິ ເອຕາສຸ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖອນ຺ໂຕປກ຺ການີຕິ ຠູມິໂຍ, ຈຕສ຺ໂສ ຠູມິໂຍ ຈຕຸຠູມິໂຍ, ຈຕສ຺ໂສ ກປ຺ປິຍກຸຏິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕມາ ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸສ຺ສາວນນ຺ຕິກາ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ກຖໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິຈ຺ຈາຫ ‘‘ອນຸຊານາມິ…ເປ… ວຈນໂຕ’’ຕິ. ອິທໍ ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘກປາຬິໍ (ມຫາວ. ໒໙໕) ສນ຺ຘາຍາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘໍ ສາວນາ ອຸສ຺ສາວນາ, ອຸສ຺ສາວນາ ອນ຺ໂຕ ຍສ຺ສາ ກປ຺ປິຍຠູມິຍາຕິ ອຸສ຺ສາວນນ຺ຕິກາ. ຄາໂວ ນິສີທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ໂຄນິສາທິກາ, ໂຄ-ສທ຺ທູປປທ ນິ-ປຸພ຺ພສທ ວິສຣຓຄຕ຺ຍາວສາເນສູຕິ ຘາຕຸ. ຄຫປຕີຫິ ທິນ຺ນາຕິ ຄຫປຕິ, ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປຕຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສຍໍ. ກມ຺ມວາຈາຍ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ມຸຕີຕິ ເອວມິມາສໍ ວິຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກປ຺ປິຍກຸຏິວິນິຈ຺ຉເຍ. ຕໍ ປນ ອວຕ຺ວາປີຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ອວຕ຺ວາປິ. ປິ-ສທ຺ເທນ ຕຖາວຈນມ຺ປິ ອນຸຊານາຕິ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເສສອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ກປ຺ປິຍກຸຏິໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ກປ຺ປິຍກຸຏີ’’ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ. ສາຘາຣຓລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖານໍ ສາຘາຣຓໍ ອຸສ຺ສາວນນ຺ຕິກກຸຏິກຣຓລກ຺ຂຓໍ. ຈຍນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸໍ. ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຍໂຕ ອິຏ຺ຐກໂຕ ສິລໂຕ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໂຕ ວາ ປຏ຺ຐາຍ. ປຐມິຏ຺ຐກາທີນໍ ເຫຏ຺ຐາ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ປຐມິຏ຺ຐກາທີນໍ ເຫຏ຺ຐາຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາປິຍມານາ ອິຏ຺ຐກາທໂຍ ຠູມິຄຕິກຕ຺ຕາ ‘‘ກປ຺ປິຍກຸຏິໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ຠູມິຍໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐປິຍມານາ ຖມ຺ຠາ ກສ຺ມາ ຕຖາ ວຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຖມ຺ຠາ ປນ…ເປ… ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສງ຺ຆສນ຺ຕກເມວາຕິ ວາສຕ຺ຖາຍ ກຕໍ ສງ຺ຆິກເສນາສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຠິກ຺ຂຸສນ຺ຕກນ຺ຕິ ວາສຕ຺ຖາຍ ເອວ ກຕໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລິກເສນາສນໍ.

໑໐໒. ມຸຂສນ຺ນິຘີຕິ ອິມິນາ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖທຸກ຺ກຏເມວ ທີເປຕິ.

ວິມຕິວິໂນທນິຍໍ (ວິ. ວິ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໒.໒໙໕) ປນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ຕໍ ປນ ອວຕ຺ວາປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ຕຖາວຈນມ຺ປິ ອນຸຊານາຕິ. ອຏ຺ຐກຖາສູຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາວິຣຫິຕາສຸ ເສສຏ຺ຐກຖາສຸ. ສາຘາຣຓລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍ ສຫ ສພ຺ພຏ຺ຐກຖານໍ ສມານໍ. ຈຍນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸໍ. ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ຍໂຕ ອິຏ຺ຐກາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸກາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຖມ຺ຠາ ປນ ອຸປຣິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ອິຏ຺ຐກປາສາຓາ ເຫຏ຺ຐາ ປຕິຏ຺ຐາປິຍມານາປິ ຍທິ ຈຍໂຕ, ຠູມິໂຕ ວາ ເອກງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸຄ຺ຄຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ.

ອາຣາໂມຕິ ອຸປຈາຣສີມາປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ສກໂລ ວິຫາໂຣ. ເສນາສນານີຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຕິຓກຸຏິອາທິການິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິວາສເຄຫານິ. ວິຫາຣໂຄນິສາທິກາ ນາມາຕິ ເສນາສນໂຄນິສາທິກາ ນາມ. ເສນາສນານິ ຫິ ສຍໍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕານິປິ ອາຣາມປຣິກ຺ເຂປາຠາເວນ ‘‘ໂຄນິສາທິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ອຸປຑ຺ຒປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕປີ’’ຕິ ອິມິນາ ຕໂຕ ອູນປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ນາມ, ຕສ຺ມາ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປຑ຺ຒາທິປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ. ກປ຺ປິຍກຸຏິ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຄນິສາທິກາຍ ອຠາເວນ ເສສກປ຺ປິຍກຸຏີສຸ ຕີສຸ ຍາ ກາຈິ ກປ຺ປິຍກຸຏິ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕສໍ ເຄຫານີຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ວາສຕ຺ຖາຍ ກຕມ຺ປິ ຍາວ ນ ເທນ຺ຕິ, ຕາວ ເຕສໍ ສນ຺ຕກໍເຍວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຫາຣໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນານໍ ວາສຕ຺ຖາຍ ກຕໍ ເຄຫໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຄຫນ຺ຕິ ນິວາສເຄຫໍ. ຕທຎ຺ຎໍ ປນ ອຸໂປສຖາຄາຣາທິ ສພ຺ພໍ ອນິວາສເຄຫໍ ຈຕຸກປ຺ປິຍຠູມິວິມຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈມີ ກປ຺ປິຍຠູມິ. ສງ຺ຆສນ຺ຕເກປິ ຫິ ເອຕາທິເສ ເຄເຫ ສຸຏ຺ຐຸ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາຣາມຏ຺ເຐປິ ອພ຺ໂຠກາເສ ວິຍ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖາທິໂທໂສ ນຕ຺ຖິ. ເຍນ ເກນຈິ ຉນ຺ເນ ປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ຈ ສຫເສຍ຺ຍປ຺ປໂຫນເກ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ນິວາສເຄເຫ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖາທິໂທໂສ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສງ຺ຆິກໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ກິຎ຺ຈາປິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປນ ສງ຺ຆິກໍ ປຸຄ຺ຄລິກຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ, ຕາສໍ ສງ຺ຆິກໍ ປຸຄ຺ຄລິກຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ຄິຫິສນ຺ຕກຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມຸຂສນ຺ນິຘີຕິ ອນ຺ໂຕສນ຺ນິຫິຕໂທໂສ ຫິ ມຸຂປ຺ປເວສນນິມິຕ຺ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ, ນາຎ຺ຎຖາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ມຸຂສນ຺ນິຘີ’’ຕິ (ວິ. ວິ. ຏີ. ມຫາວຄ຺ຄ ໒.໒໙໕) ວຸຕ຺ໂຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຂຓ຺ຑາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຸປຑ຺ຒໂຕ ອຘິກໍ ຂຓ຺ຑາ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຉທເນ ວິນຏ຺ເຐຕິ ຕິຓປຓ຺ຓາທິວສ຺ສປຣິຕ຺ຕາຍເກ ຉທເນ ວິນຏ຺ເຐ. ໂຄປານສີນໍ ປນ ອຸປຣິ ວລ຺ລີຫິ ພທ຺ຘທຓ຺ເຑສຸ ຐິເຕສຸປິ ຊຫິຕວຕ຺ຖຸກາ ໂຫນ຺ຕິ ເອວ. ປກ຺ຂປາສກມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ຕິຓ຺ຓໍ ໂຄປານສີນໍ ອຸປຣິ ຐິຕຕິຓປຓ຺ຓາທິຉທນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໐໓. ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ວຸຕ຺ຖມ຺ປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທິນ຺ເນ ກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ, ສາເປກ຺ຂທານຎ຺ເຈຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕິ, ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນ຺ໂຕປກ຺ກສາມໍປກ຺ເກສຸ ປນ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ສາມໍປກ຺ກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ໂຍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອນ຺ໂຕ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ສາມໍປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ອນ຺ໂຕ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ອຎ຺ເຎຫິ ປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ອນ຺ໂຕ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ພຫິປກ຺ກໍ ສາມໍປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ພຫິ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ສາມໍປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏານໍ. ອນ຺ໂຕ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ພຫິປກ຺ກໍ ອຎ຺ເຎຫິ ປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ພຫິ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕປກ຺ກໍ ອຎ຺ເຎຫິ ປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ພຫິ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ພຫິປກ຺ກໍ ສາມໍປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ພຫິ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຕ຺ຖໍ ພຫິປກ຺ກໍ ອຎ຺ເຎຫິ ປກ຺ກໍ, ຕຎ຺ເຈ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໗໔) ວຈນໂຕ ເອກໍ ຕິຣາປຕ຺ຕິກໍ, ຕີຓິ ທຸຣາປຕ຺ຕິການິ, ຕີຓິ ເອກາປຕ຺ຕິການິ, ເອກໍ ອນາປຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍກຸຏິຍໍ ວຸຕ຺ຖໍ. ອນ຺ໂຕປກ຺ເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສາມໍປກ຺ກນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາມິສໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຈິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ອິຕິ ວິນຍສງ຺ຄຫສໍວຓ຺ຓນາຠູເຕ ວິນຍາລງ຺ກາເຣ

ກປ຺ປິຍຠູມິວິນິຈ຺ຉຍກຖາລງ຺ກາໂຣ ນາມ

ເອກູນວີສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.