໒. ນາລນ຺ທວຄ຺ໂຄ

໒. ນາລນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗໘. ທຸຕິຍວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ‘‘ທຸຕິເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຠິຍ຺ຍຕໂຣ ອຠິຎ຺ຎາໂຕຕິ ສມ຺ໂພຘິຍາ ເສຏ຺ຐຕໂຣຕິ ອຠິລກ຺ຂິໂຕ. ຠິຍ຺ຍຕຣາຠິຎ຺ໂຎຕິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ອຘິກຕຣປຎ຺ໂຎ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິຕຣຎາໂຓ’’ຕິ. ສມ຺ມາ ອນວເສສໂຕ ພຸຊ຺ຌຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ໂພຘີຕິ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ໂພຘິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ’’ຕິ. ນິປ຺ປເທສາ ຄຫິຕາຕິ ອນວເສສາ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ຄຫິຕາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສິທ຺ຘິຍາວ ຠຄວໂຕ ສພ຺ພຄຸຓານໍ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘານໍ, ອຖ ໂຂ ອຄ຺ຄສາວກປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ຕໍຕໍຄຸຓສມິຊ຺ຌນໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມເນວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທ຺ເວປິ ອຄ຺ຄສາວກາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ປສນ຺ໂນຕິ ອິມິນາ ປສາທສ຺ສ ວຕ຺ຕມານຕາ ທີປິຕາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ໂຘຕິ ອິມິນາປິ ສທ຺ຘາຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາ ປກາສິຕາຕິ ອາຫ – ‘‘ເອວໍ ສທ຺ທຫາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຠິຊານາຕິ ອຠິມຸຂຠາເວນ ສພ຺ພຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຊານາຕີຕິ ອຠິຎ຺ໂຎ, ຠິຍ຺ໂຍ ອຘິໂກ ອຠິຎ຺ໂຎຕິ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ໂຎ. ໂສ ເອວ ອຕິສຍວຈນິຈ຺ຉາວເສນ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ຠິຍ຺ຍຕໂຣ ອຠິຎ຺ຎາໂຕ’’ຕິ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປ ປນ ອຠິຊານາຕີຕິ ອຠິຎ຺ຎາ, ອຠິວິສິຏ຺ຐາ ປຎ຺ຎາ. ຠິຍ຺ໂຍ ອຠິຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ໂຎ, ໂສ ເອວ ອຕິສຍວຈນິຈ຺ຉາວເສນ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ. ສ຺ວາຍໍ ອສ຺ສ ອຕິສໂຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວກໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ຠິຍ຺ຍຕຣາຠິຎ຺ໂຎ ວາ’’ຕິ. ສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ເອຕາຍາຕິ ສມ຺ໂພຘິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາຓຎ຺ຈ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປທຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາຓໍ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາຓປທຏ຺ຐານຎ຺ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ໂພຘິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ປຘານວເສນ ຕທຕ຺ຖທສ຺ສເນ ປຐມວິກປ຺ໂປ, ປທຏ຺ຐານວເສນ ທຸຕິຍວິກປ຺ໂປ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓສ຺ເສວ ຄຫຓໍ, ນນຸ ເຫຏ຺ຐິມານິປິ ຠຄວໂຕ ມຄ຺ຄຎາຓານິ ສວາສນເມວ ຍຖາສກໍ ປຏິປກ຺ຂວິຘມນວເສນ ປວຕ຺ຕານິ. ສວາສນປ຺ປຫານຎ຺ຫິ ເຎຍ຺ຍາວຣຓປ຺ປຫານນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ຕໍ ປນ ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຏິປກ຺ຂວິຘມນສ຺ສ ວິປ຺ປກຕຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓ ວາ’’ຕິ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ສພ຺ພໍ.

ຂາທນີຍານໍ ອຸຬາຣຕາ ສາຕຣສານຸຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ມຘຸເຣ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ປສໍສາຍ ອຸຬາຣຕາ ວິສິຏ຺ຐຠາເວນາຕິ ອາຫ – ‘‘ເສຏ຺ເຐ’’ຕິ. ໂອຠາສສ຺ສ ອຸຬາຣຕາ ມຫນ຺ຕຠາເວນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ວິປຸເລ’’ຕິ. ອຸສຠສ຺ສ ອຍນ຺ຕິ ອາສຠີ, ອິຘ ປນ ອາສຠີ ວິຍາຕິ ອາສຠີ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຸສຠສ຺ສ ວາຈາສທິສີ’’ຕິ. ເຍນ ຄຸເຓນ ສາ ຕໍສທິສາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຈລາ ອສມ຺ປເວຘີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ອນຸສ຺ສວນໍ ອນຸສ຺ສໂວ. ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານາທີສຸ ກຕປຣິຈຍານໍ ອາຈຣິຍານໍ ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ຎາເປນ຺ຕີ ປເວຓີ ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣາ. ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ‘‘ອິຕິ ກິຣ ເອວໍ ກິຣາ’’ຕິ ປຣິກປ຺ປນາ ອິຕິກິຣາ. ປິຏກສ຺ສ ຄນ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ປທານໂຕ ຠູຕໂຕ ຕສ຺ສ ຄຫຓໍ ປິຏກສມ຺ປທານໍ. ຍຖາສຸຕານໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາກາຣສ຺ສ ປຣິວິຕກ຺ກນໍ ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກ. ຕເຖວສ຺ສ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂມນໍ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ. ອາຄມາຘິຄເມຫິ ວິນາ ເກວລໍ ອນຸສ຺ສຸຕໂຕ ຕກ຺ກມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ຕກ຺ກນໍ ຕກ຺ໂກ. ອນຸມານວິຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ຄຫຓໍ ນຍຄ຺ຄາໂຫ. ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘວິສເຍ ຐຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອຍໍ ເຖຣສ຺ສ ໂຈທນາ ເຖຣສ຺ສ ຈ ໂສ ອວິສໂຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສີຫນາໂທ ວິຍາຕິ ສີຫນາໂທ. ຕໍສທິສຕາ ຈສ຺ສ ເສຏ຺ຐຠາເວນ, ໂສ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສີຫນາໂທ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸນ຺ນາທຍນ຺ເຕນາຕິ ອສນິສທິສໍ ກໂຣນ຺ເຕນ.

ອນຸໂຍຄທາປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນຸໂຍຄໍ ໂສຘາເປຕຸໍ. ວິມທ຺ທກ຺ຂມຎ຺ຫິ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ອນຸໂຍຄໍ ໂສເຘຕິ ນາມ, ອນຸຍຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຈ ນໍ ໂສຘາເປຕິ ນາມ. ທາຕຸນ຺ຕິ ໂສເຘຕຸໍ. ເກຈິ ‘‘ທານຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ໂຍ ສີຫທານໍ ນທຕິ, ໂສ ເອວ ຕຕ຺ຖ ອນຸໂຍຄໍ ເທຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນິຆໍສນນ຺ຕິ ວິມທ຺ທນໍ. ຘມມານນ຺ຕິ ຕາປຍມານໍ. ຕາປນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຄຄ຺ຄຣິຍາ ຘມ຺ມາປນສີເສນ ວທຕິ.

ສພ຺ເພ ເຕຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ອຕີເຕ ນິຣຸທ຺ເຘ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ. ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ – ເຍ ເຕ ອເຫສຸໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ຕວ ອຠິນີຫາຣໂຕ ໂອຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ຕາວ ສາວກຎາຓໂຄຈເຣ ຘມ຺ເມ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ມາຣາທໂຍ ວິຍ ຈ ພຸທ຺ຘານໍ ໂລກິຍຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຕ຺ວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ. ເຍ ປນ ເຕ ອພ຺ຠຕີຕາ, ຕໂຕ ປຣໂຕ ຉິນ຺ນວຏຸມາ ຉິນ຺ນປປຎ຺ຈາ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ຏາ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕວ ສາວກຎາຓສ຺ສ ອວິສຍຠູເຕ ຘມ຺ເມ ກຖໍ ຊານິສ຺ສສີຕິ. ເຕນາຕິ ສມ຺ໂພຘິສງ຺ຂາເຕນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປທຏ຺ຐາເນນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ. ເອວໍສີລາຕິ ຕາທິສສີລາ. ສມາຘິປກ຺ຂາຕິ ສມາຘິ ຈ ສມາຘິປກ຺ຂາ ຈ ສມາຘິປກ຺ຂາ ເອກເທສສຣູເປກເສສນເຍນ. ຕຕ຺ຖ ສມາຘິປກ຺ຂາຕິ ວີຣິຍສຕິໂຍ ຕທນຸຄຸຓາ ຈ ຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຌານສມາປຕ຺ຕີສຸ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ວິຫາຣໂວຫາໂຣ, ຌານສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາຘິປ຺ປຘານາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມາຘິປກ຺ຂານໍ ຘມ຺ມານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫາໂຣ ຄຫິໂຕ’’ຕິ.

ຍຖາ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕາປິ ສມາຘິປຎ຺ຎາ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຈ຺ຈນ-ສງ຺ຂາຕ-ກິຈ຺ຈວິເສສ-ທສ຺ສນວເສນ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິຍາເຍນ ປຸນ ຄຫິຕາ ‘‘ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ, ເອວໍ ທິພ຺ພວິຫາໂຣ ທິພ຺ພວິຫາຣວິເສສທສ຺ສນວເສນ ປຸນ ຄຫິໂຕ ‘‘ເອວໍວິຫາຣີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພສໍ ສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣານໍ ວເສເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖາຕິ ກຕ຺ວາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘນ຺ເຕຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠໂນສາປເນນ. ສພ຺ພກິເລເສຫິ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ອສໍສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ.

ອນາຄຕພຸທ຺ຘານໍ ປນາຕິ ປນ-ສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ຖໂຊຕໂນ. ເຕນ ອຕີເຕສຸ ຕາວ ຂນ຺ຘານໍ ຠູຕປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ຎາຓສ຺ສ ສວິສເຍ ຄຕິ, ອນາຄເຕສຸ ປນ ສພ຺ພໂສ ອສຎ຺ຊາເຕສຸ ກຖນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ໂຊເຕຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນາຄຕາປີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ເຈຕສາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທິຕາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ? ນນຸ ອຕີຕານາຄເຕ ສຕ຺ຕາເຫ ເອວ ປວຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ວິສໂຍ, ນ ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ? ນຍິທໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓກິຈ຺ຈວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ປຸພ຺ເພນິວາສອນາຄຕໍສຎາຓານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນາຍໍ ໂທໂສ. ວິທິຕຏ຺ຐາເນ ນ ກໂຣຕິ ສິກ຺ຂາປເທເນວ ຕາທິສສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເສຕຸຆາຕໂຕ ຈ. ກຖໍ ປນ ເຖໂຣ ທ຺ວຍສມ຺ຠເວ ປຏິກ຺ເຂປເມວ ອກາສິ, ນ ວິຠຊ຺ຊ ພ຺ຍາກາສີຕິ ອາຫ ‘‘ເຖໂຣ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ປາຣໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ມິໂນຕີຕິ ປາຣມີ, ສາ ເອວ ຎາຓນ຺ຕິ ປາຣມິຎາຓໍ, ສາວການໍ ປາຣມິຎາຓໍ ສາວກປາຣມິຎາຓໍ. ຕສ຺ມິໍ ສາວການໍ ອຸກ຺ກໍສປຣິຍນ຺ຕຄເຕ ຊານເນ ນາຍມນຸໂຍໂຄ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ ຊານເນ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສາວກປາຣມິຎາເຓຕິ ສາວກປາຣມິຎາຓວິສເຍ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ, ຕຖາ ເສສປເທສຸປິ. ສີລ…ເປ… ສມຕ຺ຖນ຺ຕິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຎາຓສງ຺ຂາຕານໍ ກາຣຓານໍ ຊານນສມຕ຺ຖໍ. ພຸທ຺ຘສີລາທໂຍ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘກິຈ຺ຈສ຺ສ ປເຣຫິ ເອເຕ ພຸທ຺ຘາຕິ ຊານນສ຺ສ ຈ ກາຣຓໍ.

ອນຸມານຎາຓໍ ວິຍ ສໍສຍຏ຺ຐິຕໍ ອຫຸຕ຺ວາ ອິທມິທນ຺ຕິ ຍຖາສຠາວໂຕ ເຎຍ຺ຍໍ ຘາເຣຕິ ນິຈ຺ຉິໂນຕີຕິ ຘມ຺ໂມ, ປຈ຺ຈກ຺ຂຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ. ອນຸເອຕີຕິ ອນ຺ວໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸໂຍຄໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ. ປຈ຺ຈກ຺ຂສິທ຺ຘຎ຺ຫິ ອຕ຺ຖໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອນຸມານຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ‘‘ທິຏ຺ເຐນ ອທິຏ຺ຐສ຺ສ ອນຸມານ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິທິເຕ ເວທກມ຺ປິ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖໂຕ ວິທິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອນຸມານຎາຓໍ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ວິທິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິທິໂຕຕິ ວິທ຺ໂຘ ປຏິລທ຺ໂຘ, ອຘິຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປມາໂຓຕິ ອປຣິມາໂຓ ມຫາວິສຍຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອປຣິຍນ຺ໂຕ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ອປຣິຍນ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນ ວາ ອປຣິຍນ຺ເຕນ ຎາເຓນ. ເອເຕນ ເຖໂຣ ຍໍ ຍໍ ອນຸເມຍ຺ຍມຕ຺ຖໍ ຎາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ອສງ຺ຄມປ຺ປຏິຫຕໍ ອນຸມານຎາຓໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສ ອິມິນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອິມິນາຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ.

ປາກາຣສ຺ສ ຖິຣຠາວໍ ອຸທ຺ຘມຸທ຺ຘໍ ອາເປຕີຕິ ອຸທ຺ຘາປໍ, ປາກາຣມູລໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ປາກາຣທ຺ວາຣພນ຺ຘປຣິຂາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ຠວໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມໍ. ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິກຏ຺ຐານິຍໍ ກຕ຺ວາ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກທ຺ວາຣນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ອາຫາ’’ຕິ ໂຈທນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ.

ຍສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍ ວເສນ ປຸຣິໂສ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ຕໍຕໍອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພຕາສຸ ເຉກຠາໂວ ພ຺ຍຕ຺ຕຠາໂວ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ. ເມຘຕິ ອຎ຺ຎາຓໍ ຫິໍສຕິ ວິຘມຕີຕິ ເມຘາ, ສາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຘາວີ. ຐາເນ ຐາເນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເອຕິສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ, ຐານໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນປຎ຺ຎາ. ອນຸປຣິຍາຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ອນຸປຣິຍາໂຍ, ໂສ ເອວ ປໂຖຕິ ອນຸປຣິຍາຍປໂຖ, ປຣິໂຕ ປາກາຣສ຺ສ ອນຸຍາຍນມຄ຺ໂຄ. ປາກາຣຠາຄາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ ເອຕ຺ຖາຕິ ປາກາຣສນ຺ຘິ, ປາກາຣສ຺ສ ຜຸລ຺ລິຕປເທໂສ. ໂສ ປນ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອິຏ຺ຐການໍ ວິຄເມນ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິຏ຺ຐການໍ ອປຄຕຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ຉິນ຺ນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນປເທສໍ, ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ວາ. ຕຎ຺ຫິ ‘‘ວິວຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກີລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ມລີນໍ. ອຸປຕາເປນ຺ຕີຕິ ກິເລສປຣິຬາເຫນ ສນ຺ຕາເປນ຺ຕິ. ວິພາເຘນ຺ຕີຕິ ປີເຬນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ນີວຣເຓຫິ ນ ກິຎ຺ຈິ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ປຈ຺ຈຍູປຆາເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ອປ຺ປທານໂຕ. ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘາຍປິ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ສມ຺ມເທວ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ອປ຺ປິຕຈິຕ຺ຕາ. ຍຖາສຠາເວນ ຠາເວຕ຺ວາຕິ ຍາຖາວໂຕ ສມ຺ມເທວ ຍຖາ ປຏິປກ຺ຂາ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ຠາເວຕ຺ວາ.

ປຸຣິມນເຍ ສຕິປຏ຺ຐານານິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຈ ມິສ຺ສກາ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ອປິເຈຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມິສ຺ສກາຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສນ ມິສ຺ສກາ. ‘‘ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ວິປສ຺ສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕໍ ຠາເວຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນານໍເຍວ ຈ ເນສໍ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວໂຕ ເຕສຸ ຈ ອຘິຄຕເມວ ໂຫຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ມຄ຺ໂຄ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ຄຫິເຕ ສຸນ຺ທໂຣ ປຎ຺ໂຫ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ມຫາສິວຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ນ ປເນວໍ ຄຫິຕໍ ໂປຣາເຓຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປຣາມສນໍ. ເຖໂຣຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຈ຺ຈນ຺ຕນຄຣາທີສຸ. ນຄຣໍ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ ຕທຕ຺ຖິເກຫິ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ອຸປຄຕານຎ຺ຈ ປຣິສ຺ສຍຣຫິຕສຸຂາຘິຄມຏ຺ຐານໂຕ. ປາກາໂຣ ວິຍ ສີລໍ ຕທຸປຄຕານໍ ປຣິໂຕ ອາຣກ຺ຂຠາວໂຕ. ອນຸປຣິຍາຍປໂຖ ວິຍ ຫິຣີ ສີລປາກາຣສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ປຣິຍາຍປໂຖຕິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ຫິຣິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວາຣໍ ວິຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພານນຄຣປ຺ປເວສເນ ອຎ຺ຊສຠາວໂຕ. ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິໂກ ວິຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ນິພ຺ພານນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐປວິສນການໍ ສຕ຺ຕານໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓໂຕ. ທິນ຺ໂນຕິ ທາປິໂຕ, ໂສຘິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

໓. ຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗໙. ປຸພ຺ເພ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ເວຬຸວຄາມສ຺ສ ຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຄຕມຄ຺ເຄເນວ ປຏິນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຕນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປເສໂນ, ເຣວໂຕ, ຂທິຣວນິໂຍ, ຈຸນ຺ໂທ, ສມຓຸທ຺ເທໂສ ອຫນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ, ຈາລາ, ອຸປຈາລາ, ສີສູປຈາລາຕິ, ຕິສ຺ສນ຺ນນ຺ຕິ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ. ນຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ໂອໂລເກນ຺ໂຕ’’ຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ສີຫາວໂລກນຎາເຍນ. ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ເມ ວຕ຺ຕາໂຣ ຫຣິຕຸໍ ນາສກ຺ຂີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທໍ ທານິ ປຈ຺ຉິມທສ຺ສນນ຺ຕິ ຠູຕກຖນມຕ຺ຕໍ, ນ ຕຕ຺ຖ ສາລຍຕາທສ຺ສນໍ ຍຖາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເວສາລິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນາຄາປໂລກິຕໍ.

ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານວເສເນວ ອິທ຺ຘິເຠທທສ຺ສນໍ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ. ສີຫສ຺ສ ວິຊມ຺ຠນາທິວເສນ ກີຬິຕ຺ວາ ນາທສທິສີ ອຍໍ ຘມ຺ມກຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສີຫວິກີຬິໂຕ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ. ຄມນກາໂລ ມຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ປຣິສມາປເນ. ເຕນ ເຖເຣນ ຍຖາຣມ຺ຠສ຺ສ ວຈນປພນ຺ຘສ຺ສ ສມາປິຕຠາວໍ ໂຊເຕຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ ເອທິເສສຸ ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ. ຍຸຄນ຺ຘຣາທໂຍ ປຣິຠຓ຺ຑປພ຺ພຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ອິວ. ສ຺ວາຍໍ ອິວ-ສທ຺ໂທ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ.

ປຏິປາເທສ຺ສາມີຕິ ຐິຕກາຍໍ ປຏິປາເທສ຺ສາມິ. ປຕ຺ຖນາກາເລ ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນສຸຕານຸສາເຣນ ຎາເຓນ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕໍ ປຐມທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ຄຸຓສາຣໍ. ເອສ ມຄ຺ໂຄຕິ ເອໂສ ຊາຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ມຣຓນິຏ຺ຐິໂຕ ປນ຺ໂຖ. ປຸນປິ ເອວໍຠາວິໂນ ນາມ ສງ຺ຂາຣາຕິ ສງ຺ຂາຣາ ນາມ ເອວໍຠາວິໂນ, ມຣຓປຣິໂຍສານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ. ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສໍຫຣິຕ຺ວາ. ມຸຂໍ ປິຘາຍາຕິ ມຸຂໍ ຉາເທຕ຺ວາ. ອຄ຺ຆິກສຕານີຕິ ມກຸຬງ຺ກຸຣເຈຕິຍສຕານິ.

ປຸຣິມທິວເສຕິ ອຕີຕທິວເສ. ຍສ຺ມາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕທິວເສເຍວ ສຕ຺ຖຸ ສາວກສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປູຣິຕສາວກສນ຺ນິປາໂຕ ເອສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈ ຊາຕິສຕານີຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ, ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ວາ ອຸປໂຍຄວຈນໍ.

ກໂຬປິຫຕ຺ໂຖຕິ ວິລີວມຍຠາຊນຫຕ຺ໂຖ. ‘‘ຈມ຺ມມຍຠາຊນຫຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ປຸຣນ຺ຕເຣຕິ ນຄຣມຊ຺ເຌ. ວເນຕິ ອຣຎ຺ເຎ.

ໂອສກ຺ກນາກາຣວິຣຫິໂຕຕິ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສງ຺ໂກຈເຫຕຸວິຣຫິໂຕ. ວິສາຣໂທຕິ ສາຣທວິຣຫິໂຕ. ຘມ຺ໂມຊນ຺ຕິ ຘມ຺ມຣສໍ, ໂອຊວນ຺ຕໍ ເທສນາຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມໂຠຄນ຺ຕິ ຘມ຺ມປຣິໂຠຄໍ, ປເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊນວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສມ຺ໂຠຄນ຺ຕິ ເທສນາຘມ຺ມເມວ ວທຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຠເຍນປິ ຘມ຺ມປຣິໂຠໂຄວ ກຖິໂຕ’’ຕິ.

ປິຍາຍິຕພ຺ພໂຕ ປິເຍຫິ. ມນສ຺ສ ວຑ຺ຒນໂຕ ມນາເປຫິ. ຊາຕິຍາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາທິຊາຕິຍາ. ນານາຠາໂວ ອສຫຠາໂວ ວິສຸໍຠາໂວ. ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ສຣີຣນ຺ຕິ ຣູປຘມ຺ມກາຍສງ຺ຂາຕໍ ສຣີຣໍ. ຣູປກາເຍ ຫິ ຠິຊ຺ຊນ຺ເຕ ຠິຊ຺ຊນ຺ເຕວ. ໂສ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂສ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ຂນ຺ໂຘ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

ທກ຺ຂິຓທິສໍ ຄໂຕຕິ ທກ຺ຂິຓທິສາມຸເຂ ປວຕ຺ໂຕ. ມຫາຂນ຺ໂຘ ວິຍາຕິ ມຫນ຺ໂຕ ສາຣວນ຺ໂຕ ສາຂາຂນ຺ໂຘ ວິຍ. ສາຂຂນ຺ຘາ ຫິ ທິສາຠິມຸຂປວຕ຺ຕາກາຣາ, ມູລຂນ຺ໂຘ ປນ ອຸທ຺ຘມຸຄ຺ຄໂຕ. ໂສຬສນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານນ຺ຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ອປຣາປຣິຍປວຕ຺ຕນິຍານໍ ອຕ຺ຖານໍ. ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິໂຕ ຫິ ອຕ຺ໂຖ ປຎ຺ໂຫ.

໔-໕. ອຸກ຺ກເຈລສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໓໘໐-໓໘໑. ອມາວສຸໂປສເຖຕິ ອມາວສິອຸໂປສເຖ, ກາລປກ຺ຂອຸໂປສເຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ.

໖. ອຸຕ຺ຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໒. ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ມຈ຺ຈຸໂນ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ.

໘. ພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໔. ຕສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ປຐມາຠິສມ຺ໂພຘິຍໍ. ຠິກ຺ຂຸເຍວ ນຕ຺ຖິ ຘມ຺ມຈກ຺ກສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂຸເຍວ ຠິກ຺ຂຸລກ຺ຂຓໂຍຄໂຕ. ເອກໂກ ມຄ຺ໂຄ, ນ ທ຺ເວຘາປຖຠູໂຕຕິ ເອກມຄ຺ໂຄ, ຕໍ ເອກມຄ຺ຄໍ. ຊາຕິຍາ ຂໂຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕຠູໂຕຕິ ຊາຕິກ຺ຂຍນ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຊາຕິກ຺ຂຍນ຺ຕທສ຺ສີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໙. ເສທກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໕. ອຍໍ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘີຕິ ອຍໍ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ຕໂຕ ອນາເມນ຺ໂຕຕິ ເຍນ ວໍໂສ ນມຕິ, ເຕນ ກາຍໍ ອນາເມນ຺ໂຕ. ຕຖາ ນມນ຺ໂຕ ຫິ ປຕິຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕນ຺ຕິ ກາຍໍ, ຕໍ ວໍສໍ ວາ. ອາກຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິຍາຕິ ນມິຕຏ຺ຐານໂຕ ປຣຠາເຄນ ອາກຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິຍ. ເອກໂຕຠາຄິຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ໂອນຕໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ. ຕຖາ ກຣຓໍ ປນ ຕຖາ ວາຕູປຕ຺ຖມ຺ຠຄາຫາປເນນາຕິ ອາຫ – ‘‘ວາຕູປຕ຺ຖມ຺ຠໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຎ຺ຈ ສຕິຍາ ຕທຕ຺ຖໍ ອຸປຏ຺ຐາເນນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ນິຈ຺ຈໂລວ ນິສີທນ຺ໂຕ ອນ຺ເຕວາສີ ອາຈຣິຍໍ ຣກ຺ຂຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ລທ຺ຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຈຣິໂຍ ວໍສໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

‘‘ອຕ຺ຕານເມວ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣກ຺ຂຓໍ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອນ຺ເຕວາສິກນ຺ຕິ ອວຘາຣຓຜລໍ. ອຕ຺ຕຣກ຺ຂາຍ ປເນຕ຺ຖ ສິຊ຺ຌມານາຍ ອນ຺ເຕວາສິກຣກ຺ຂາປິ ສິທ຺ຘາ ເອວ ໂຫຕີຕິ. ທຸຕິຍປກ຺ເຂປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຎາໂຍຕິ ຍາ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ຣກ຺ຂາ, ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ປຣຣກ຺ຂາປິ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຎາໂຍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປໂຍໂຄ. ອນຸວຑ຺ຒິຍາຕິ ຍຖາວຑ຺ຒິຕສ຺ສ ອນຸອນຸວຑ຺ຒິຍາ. ເອເຕນ ປຏິລທ຺ຘສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປໂມທນາກາໂຣ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ສປຸພ຺ພຠາຄາຍ ມຸທິຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອາເສວນາຍາຕິອາທີນິ ປທານິ ອນຸທຍຕາປຣິໂຍສານານິ (ຍສ຺ມາ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ສິທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ຣກ຺ຂຓໍ ປກາເສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ) – ‘‘ອຕ຺ຕານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີຕິ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ເສວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໐. ຊນປທກລ຺ຍາຓີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘໖. ຊນປທສ຺ມິໍ ກລ຺ຍາຓີຕິ ສກລຊນປເທ ຠທ຺ທາ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສິກ຺ຂາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຸນ຺ທຣາ ເສຏ຺ຐາ. ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ນາມ ສພ຺ພໂສ ຣູປໂທສາຠາເວນ ຣູປຄຸຓປາຣິປູຣິຍາ ໂຫຕີຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຉສຣີຣໂທສຣຫິຕາ ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ທຸວິຘມ຺ປິ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ສາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຎ຺ຈກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕາຕິ ປຎ຺ຈວິຘສຣີຣຄຸຓສມ຺ປທາຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ. ນາຕິທີຆາ ນາຕິຣສ຺ສາຕິ ປມາຓມຊ຺ຌິມາ ທີຆຕຣປ຺ປມາຓາ ນ ໂຫຕິ, ນ ອຕິຣສ຺ສາ, ລກຸຓ຺ຑກຣູປາ ນ ໂຫຕິ. ນາຕິກິສາຕິ ອຕິວິຍ ກິສຖທ຺ຘມໍສໂລຫິຕາ ທິສ຺ສມານາ ອຏ຺ຐິສຣີຣາ ຊາລສຣີຣາ ນ ໂຫຕິ. ນາຕິຖູລາຕິ ຠາຣິຍມໍສາ ມໂຫທຣາ ນ ໂຫຕິ. ນາຕິກາຬາ ນາຈ຺ໂຈທາຕາຕິ ອຕິວິຍ ກາຬວຓ຺ຓາ ຌາມງ຺ຄາໂຣ ວິຍ, ທຘິຕກ຺ກາທີຫິ ປມຊ຺ຊິຕມຕ຺ຕກໍສໂລຫວຓ຺ຓາ ນ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສໂລເກ ຕາທິສິຍາ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ມນຸສ຺ສວຓ຺ຓໍ. ຍຖາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ອາໂຣຫປຣິຓາຫໂຍຄໂຕ ຈ ປເຣສໍ ປສາທາວຫາ ນາຕິທີຆຕາທໂຍ. ເອວໍ ມນຸສ຺ສານໍ ທິພ຺ພຣູປຕາສມ຺ປຕ຺ຕີປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປຕ຺ຕາ ທິພ຺ພວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນາຕິທີຆນາຕິຣສ຺ສຕາວຈເນນ ອາໂຣຫສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ອຸພ຺ເພເຘນ ປາສາທິກຠາວໂຕ. ກິສຖູລໂທສາຠາວວຈເນນ ປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸຠເຍນປິ ສຓ຺ຐານສມ຺ປທາ ວິຠາວິຕາ, ນາຕິກາຬຕາວຈເນນ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ວິວຓ຺ຓຕາຠາວໂຕ. ປິຍງ຺ຄຸສາມາຕິ ປຣິຓຕປິຍງ຺ຄຸປຸປ຺ຜສທິສສຣີຣນິຠາສາ. ມຸຂປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ອຘໂຣຏ຺ຐມາຫ. ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສຣີຣວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຊນປທກລ຺ຍາຓິຍາ. ຉວິກລ຺ຍາຓຕາ ຉວິສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸກຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ນຂາ ເອວ ປຕ຺ຕສທິສຕາຍ ນຂປຕ຺ຕານິ.

(ປສາໂວ ສຣີຣາວຍເວນ ອິຣິຍນນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ປວຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ, ປສາໂວ ຍຖາປຣິຕເມວ ກນຕນ຺ຕິ, ນ ສຠາວສນ຺ຘານໍ. ຍຖາວິຠາວເສນ ອຸຕ຺ຕມເມວ ນຈ຺ຈໍ ນຈ຺ຈຕິ. ເຕ ວາ ວີສຕິຍາສູຕິຣໍ ຘານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປວຕ຺ຕິຍາ ປວຕ຺ຕິມກຕມນ຺ທຕາ ວິຠາວສຸຏຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕມເມວ ຄີຕຎ຺ຈ ຄາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.) [ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ອສຸທ຺ໂຘ ທຸສ຺ໂສຘນີໂຍ ຈ. ສຸທ຺ຘປາໂຐ ຄເວສິຕພ຺ໂພ.] ສມຕິຕ຺ຕິໂກ ເຕລປຕ຺ໂຕຕິ ມຸຂວຕ຺ຕິສມໍ ເຕລານໍ ປູຣິຕຕ຺ຕາ ສມຕິຕ຺ຕິກມຸຂໍ ເຕລຠາຊນໍ. ອນ຺ຕເຣນ ຈ ມຫາສມຊ຺ຊໍ ອນ຺ຕເຣນ ຈ ຊນປທກລ຺ຍາຓິນ຺ຕິ ຊນປທກລ຺ຍາຓິຍາ, ຕສ຺ສາ ຈ ນຈ຺ຈຄີຕໍ ເປກ຺ຂິຕຸໍ ສນ຺ນິປຕິຕມຫາຊນສມູຫສ຺ສ ມຊ຺ຌໂຕ ປຣິຫຣິຕພ຺ໂພ ເນຕພ຺ໂພ. ນນ຺ຕິ ເຕລໍ. ອາຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ເຕລປຕ຺ຕໍ ວິຍ ກາຍຄຕາສຕິ, ຕສ຺ສ ປຣິຫຣຓປຸຄ຺ຄໂລ ວິຍ ວິປສ຺ສໂກ, ຊນກາຍາ ວິຍ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ, ອສິປຸຣິໂສ ວິຍ ມໂນ, ເຕລສ຺ສ ຈຊນໍ ວິຍ ກິເລສຸປ຺ປາທນໍ, ສີສປາຕນໍ ວິຍ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສີສານຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ‘‘ກາຍຄຕາ ສຕິ ໂນ ຠາວິຕາ…ເປ… ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາວ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນາລນ຺ທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.