໗. ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໓. ໂຠຄຄາມນ຺ຕິ ໂຠຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຄາມໍ. ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອປ຺ປຏິຫຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ປຏິສມ຺ຠິທປ຺ປຕ຺ຕິຍາ.

ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປຐມອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໔. ອວິສາຣທຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍາຠາເວນ ອສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ອຸປາສໂກ ເຖເຣສຸ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕສຸ ສຍໍ ພ຺ຍາກາຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນ ວິເຫສາຘິປ຺ປາໂຍ. ປຐມວຈເນນ ອພ຺ຍາກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ວິເຫໂສ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິເຫເສຕີ’’ຕິ.

ປຐມອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ທຸຕິຍອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໕. ອວນ຺ຕິຍາຕິ ອວນ຺ຕິຣຏ຺ເຐ, ຕໍ ປນ ມຊ຺ຌິມປເທສໂຕ ທກ຺ຂິຓທິສາຍໍ. ເຕນາຫ ‘‘ທກ຺ຂິຓາປເຖ’’ຕິ. ອຘິປ຺ປາເຍນາຕິ ຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ອນຸໂມທນາຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ, ນ ປນ ຕໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຄເຫຕຸກາມຕາຘິປ຺ປາເຍນ.

ທຸຕິຍອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ມຫກປາຏິຫາຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໖. ເຕສໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕຕິ ເຕສໍ ທາສກມ຺ມກຣານໍ ເສສເກ ຍຖາຣຸຈິ ວິຈາຣຓໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ. ກຸຘິຕນ຺ຕິ ພລວຕາ ສູຣິຍສນ຺ຕາເປນ ສງ຺ກຸຖິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ’’ຕິອາທິ. ອຕິຕິຂິຓນ຺ຕິ ອຕິວິຍ ຕິກ຺ຂຘາຕຸກໍ. ອສມ຺ຠິນ຺ນປທນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ຕິປິຏເກ ອໂວມິສ຺ສກປທໍ, ອິເຘວ ອາຄຕປທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິລີຍມາເນນາຕິ ປຏິກໍເສນ ວິເສສເນນ ວິລີຍມາເນນ ກາເຍນ.

ເອຕ຺ຖ ຈາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິກຣເຓ. ອພ຺ຠມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຉາທນວເສນ ມຓ຺ຑປໍ ວິຍ ເມຆປຏລໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ເທໂວຕິ ເມໂຆ. ເອກເມກໍ ຜຸສິຕກໍ ຜຸສາຍຕຸ ຊາລວິນທ຺ຘໍ ວິຍ ວສ຺ສຕຸ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ນານາປຣິກມ຺ມໍ ນານາຘິຏ຺ຐານໍ ເອກໂຕ ປຣິກມ຺ມໍ ເອກໂຕ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກເມຕ຺ຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິນາ. ຍຖາ ຕຖາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປກາເຣສຸ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ປກາເຣນ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ກຕປຣິກມ຺ມສ຺ສາຕິ ‘‘ເອວໍ ວາ ເອວໍ ວາ ໂຫຕູ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຕປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ປຣິກມ຺ມານນ຺ຕເຣນາຕິ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ສມາປນ຺ນປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກາວຊ຺ຊນວີຖິຍໍ ປວຕ຺ຕປຣິກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ມຫກປາຏິຫາຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໗. ເອລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂທໂສ, ຕໍ ເອຕສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ເນລໍ, ຕໍ ອງ຺ຄໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ເນລງ຺ໂຄ, ສຸວິສຸທ຺ຘສີລຄຸໂຓ. ເຕນາຫ ‘‘ເນລງ຺ຄນ຺ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສີລານເມຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ໂທສາຠາວເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເນລງ຺ໂຄຕິ ນິທ຺ໂທໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕນ຺ຕິ ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ເຐນ ກເຖສີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອຸປລກ຺ຂິເຕນ ອຕ຺ເຖນ ກເຖສິ. ອຍໍ ປນ ນຍຄ຺ຄາເຫນາຕິ ອຍໍ ປນ ຄຫປຕິ ອສຸຕ຺ວາ ເກວລໍ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ອາຫ.

ປຐມກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໘. ນິໂຣຘໍ ວລຎ຺ເຊຕິ ອນາຄາມິຠາວໂຕ. ອິເມ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອິເມ ‘‘ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕໂຍ ສງ຺ຂາຣາ. ສທ຺ທໂຕປິ, ອຕ຺ຖໂຕປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມິສ຺ສາ, ຕໂຕ ເອວ ອາລຸຬິຕາ ອາກຸລາ, ອວິຠູຕາ ທຸພ຺ພິຠາວນາ, ທຸທ຺ທີປນາ ອສງ຺ກຣໂຕ ທີເປຕຸໍ ທຸກ຺ກຣາ. ຕຖາ ຫິ ກຸສລເຈຕນາ ເອວ ‘‘ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ‘‘ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິປິ, ‘‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິປິ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາປິ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣາປິ ‘‘ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎາເວທນາປິ ‘‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ອາທານໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ກຣຓໍ ຄຫຓໍ, ຄຫິຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ມຸຎ຺ຈນໍ, ຜນ຺ທນໍ ໂຈປນໍ ປາເປຕ຺ວາ ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ. ຫນຸສຎ຺ໂຈປນນ຺ຕິ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຫນຸສຎ຺ໂຈປນໍ ກຕ຺ວາ. ເອວຎ຺ຫິ ວຈີເຠທກຣຓໍ. ເອວໍ ອິເມຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິຄມນໍ.

ປທຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ອິຕຣສງ຺ຂາເຣຫິ ປທຕ຺ຖໂຕ ວິເສສໍ ກຖາເປສ຺ສາມີຕິ. ກາຍນິສ຺ສິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍນິສ຺ສິຕຕາ ຈ ເນສໍ ຕພ຺ຠາວຠາວິຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ກາຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາວເສນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກາເຍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ກາໂຍຕິ ເຈຕ຺ຖ ກຣຊກາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິຕາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ.

‘‘ສມາປຊ຺ຊາມີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ສມີເປ ວຸຈ຺ຈມານໍ ‘‘ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ອາສນ຺ນານາຄຕກາລວາຈີ ເອວ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິຕຣນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ປທທ຺ວເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິກາໂລ ກຖິໂຕ’’ຕິ. ຕຍິທໍ ຕສ຺ສ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ຕສ຺ສ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ. ສມາປນ຺ເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣິເມຫີຕິ ‘‘ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສໍ ສມາປຊ຺ຊາມີ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ປຈ຺ຉິເມນາຕິ ‘‘ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ປເທນ.

ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ໂຫຕິ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນຕ຺ຖາຍ. ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນສງ຺ຂາຕາຍ ນິໂຣຘຠາວນາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍໍ ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນເຍວາຕິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອນຸປ຺ປາທນໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ນິໂຣໂຘຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຕຊ຺ຊາ ປຣິກມ຺ມສິທ຺ຘາ ຍາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາ’’ຕິ, ຍາ ເນສໍ ຕຖາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ສາ ‘‘ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

‘‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຕທຎ຺ເຎສໍ ອນິໂຣຘໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ວາທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ວຈນໂຕ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄທສ຺ສນມຸເຂນ ຕໍ ວາທໍ ນິເສເຘຕຸໍ ‘‘ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາຕິ ຍຖາຄເຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ. ອາຈຣິຍານໍ ນເຍຕິ ອາຈຣິຍານໍ ປຣມ຺ປຣາຄເຕ ຘມ຺ມນເຍ ຘມ຺ມເນຕ຺ຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ.

ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕຠູມກກຸສລາກຸສລຘມ຺ມປພນ຺ເຘ ວຕ຺ຕມາເນ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຕ຺ຕມາເນ ກາຍິກ-ວາຈສິກ-ກິຣິຍສມ຺ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ທສ຺ສນ-ສວນາທິວເສນ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫເຓ ປວຕ຺ຕມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ – ‘‘ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມເຓສຸ ປສາເທ ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕສູ’’ຕິ. ມກ຺ຂິຕານິ ວິຍາຕິ ປຸຎ຺ຉິຕານິ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ ຆຏ຺ຏນາຍ ວິພາຘິຕຕ຺ຕາ. ເອເຕນາຍໍ ຆຏ຺ຏນາ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກວິຎ຺ຎາຓານໍ ເວຄສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຍ ນ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ປຎ຺ຈ ປສາທາ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ສຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອເຕເນວ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ຍໍ ເອວໍ ຠາວິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິສຸໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠາວນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໍ ປນ ກຕ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ກາຕພ຺ພປຣິກມ຺ມຠາວນາຍ ເອວ ຕສ຺ສ ສິຊ຺ຌນໂຕ.

ສາ ປເນສາ ນິໂຣຘກຖາ. ທ຺ວີຫິ ພເລຫີຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາພເລຫິ. ຕໂຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ກາຍວຈີຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ. ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫີຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີນໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອນຸປສ຺ສນາຎາຓານໍ, ອຏ຺ຐນ຺ນຎ຺ຈ ມຄ຺ຄຜລຎາຓານໍ ວເສນ ອິມາຫິ ໂສຬສຫິ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕີຫິ. ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫີຕິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອຏ຺ຐ ສມາຘິຈຣິຍາ, ຕາສໍ ອຸປຈາຣສມາຘິ ສມາຘິຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກາ ສມາຘິຈຣິຍາຕິ ເອວໍ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ. ວສີຠາວຕາປຎ຺ຎາຕິ ວສີຠາວຕາສງ຺ຂາຕາ ປຎ຺ຎາ. ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ກຖິຕາ, ເຕ ຕາວ ອາກາຣາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຸ, ສຣູປມຕ຺ຕສ຺ສ ປນສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ໂກ ປນາຍໍ ນິໂຣໂຘ ນາມາ’’ຕິ. ຍທິ ຂນ຺ຘານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ, ອຖ ກິມຕ຺ຖເມຕໍ ຌານສຸຂາທິໍ ວິຍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ຜລສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອນາຄາມິຜລຈິຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄສມເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ກິໍ ປນ…ເປ… ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ. ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ ຣູປສມຸປ຺ປາທກຕ຺ຕາ. ອິມສ຺ສາຕິ ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນຠິກ຺ຂຸໂນ. ສາ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ສາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກຠາໂວ ກຖໍ ນິຈ຺ຉິໂຕຕິ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ວາ ເອເຕນາ’’ຕິອາທິ. ວກ຺ຂມານາກາເຣນປິ ປຣິຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ. ສນ຺ຕສມາປຕ຺ຕິໂຕຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ໂຫນ຺ຕິ ອຕິສຸຂຸມສຠາວຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຊີວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ສມາປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠວງ຺ຄສມເຍເນເວຕໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ.

ກິຣິຍມຍ …ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ? ນນຸ ຠວງ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລມ຺ປິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕວາຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວຈີສງ຺ຂາຣລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕາ ປນ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກິໍ ຠວງ຺ຄ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສຕິອາທໂຍ ສຄຸເຓນປິ ອາຣມ຺ມເຓນາຕິ ອາຣມ຺ມຓຠູຕເມຕໍ. ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ນິຈ຺ຈສຸຂອຕ຺ຕສຠາວໂຕ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ. ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຸຎ຺ຎສຠາວຕ຺ຕາ. ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ຣາຄນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ອຠາວໂຕ. ອປ຺ປຓິຫິຕາ ນາມ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ຣາຄປຓິຘິອາທີນມຠາວໂຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕປ຺ປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ. ຣາຄນິມິຕ຺ຕາທີນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕສ຺ສປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍທຄ຺ເຄນ ຜລສມາປຕ຺ຕິສມ຺ຜສ຺ໂສ ສຸຎ຺ຎໂຕ ນາມ, ຕທຄ຺ເຄນ ຜລສມາປຕ຺ຕິປິ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ, ຜສ຺ສສີເສນ ປນ ເທສນາ ອາຄຕາຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິມິຕ຺ຕປ຺ປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາຄມນໍ ເອຕ຺ຖ, ເອຕາຍາຕິ ວາ ອາຄມນິກາ, ສາ ເອວ ອາຄມນິຍາ ກ-ກາຣສ຺ສ ຍ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ວຸຏ຺ຐາຕິ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທເນນ. ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຸຏ຺ຐານເມວ ປມາຓໍ, ນ ປຣິຄ຺ຄຫທສ຺ສນານິ. ອປ຺ປຓິຫິຕາ ນາມ ສຸຂປຓິຘິຍາ ປຏິປກ຺ຂໂຕ. ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິຍາ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຍ ສຸທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ວິປສ຺ສນາຄມນໂຕ. ຜລໍ ອນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ມຄ຺ຄາຄມນໂຕ. ວິກປ຺ໂປ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອາຄມນສ຺ສ ວວຕ຺ຖານສ຺ສ ອຠາເວນ, ວິປສ຺ສນາຍ ອນິມິຕ຺ຕາທິນາມລາໂຠ ອວວຕ຺ຖິໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານກາເລ ເອວຣູປາປິ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ມຄ຺ຄຜລານໍ ວິຍ ຜສ຺ສສ຺ສປິ ປວຕ຺ຕິຣູປຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ວິກປ຺ໂປ ອນວສໂຣຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລເຠທວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ເອກໍເຍວ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕິ. ‘‘ຕິວິໂຘ ຜສ຺ໂສ ຜຸສຕີ’’ຕິ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ນິໂຣຘຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ ຍສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຕໂຍ ເອວ ຜສ຺ສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອນວເສສຄ຺ຄຫຓວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ນິພ຺ພານໍ ວິເວໂກ ນາມ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິວິຕ຺ຕຠາວໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ວິເວເກ ເອກນ຺ເຕເນວ ນິນ຺ນໂປຓຕ຺ຕາ ເອວ ຫິ ເຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘສພ຺ພຸສ຺ສຸກ຺ກາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ອນວເສສຄ຺ຄຫຓລກ຺ຂຓໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ.

ທຸຕິຍກາມຠູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ໂຄທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔໙. ເນສນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ-ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິສຎ຺ຎິຕານໍ ຌານານໍ. ອຕ຺ໂຖປິ ນານາຕິ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍຊນາ. ຜຣຓອປ຺ປມາຓຕາຍ ‘‘ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຊ຺ຌານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠູມນ຺ຕຣໂຕ’’ຕິອາທິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຊ຺ຌານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠູມນ຺ຕຣໂຕ’’ຕິອາທິ. ວິປສ຺ສນາຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ, ສພ຺ພາປິ ວາ. ປມາຓກຣໂຓ ນາມ ຍສ຺ສ ສຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຄຸຓາຠາວທສ຺ສນວເສນ ປມາຓກຣຓໂຕ.

ຜຣຓອປ຺ປມາຓຕາຍາຕິ ຜຣຓວເສນ ອປ຺ປມາຓໂຄຈຣຕາຍ. ນິພ຺ພານມ຺ປິ ອປ຺ປມາຓເມວ ປມາຓໂຄຈຣານໍ ກິເລສານໍ ອາຣມ຺ມຓຠາວສ຺ສປິ ອນາຄມນໂຕ. ຂລນ຺ຕິ ຂເລ ປສາຣິຕສາລິສີສາທິຠຓ຺ຑໍ. ກິຎ຺ເຈຫີຕິ ມທ຺ທສ຺ສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ມທ຺ທນຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ, ປລິພຸທ຺ຘກໍ ວາ ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ອກິຎ຺ຈນໍ, ອກິຎ຺ຈນເມວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍ.

ຣູປນິມິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ກສິຓຣູປນິມິຕ຺ຕສ຺ສ. ນ ຄຫິຕາຕິ ສຣູປໂຕ ນ ຄຫິຕາ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ຄຫິຕາ ເອວ. ເຕນາຫ – ‘‘ສາ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນາຕິອາທິວຈນໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸປວິຕ຺ຖາວາ’’ຕິ.

ນານາຕິ ສທ຺ທວເສນ. ເອກຕ຺ຖາຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ເອກສຠາວາ. ເຕນາຫ ‘‘ອປ຺ປມາຓໍ…ເປ… ເອກຕ຺ຖາ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວເສນ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ມຄ຺ຄາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ນິພ຺ພານປວິຏ຺ຐຕາຍ ເອກຕ຺ຖາ ເອກາຣມ຺ມຓາ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນຕິ ອິທໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓາທິ ປຣິຍາຍວຸຕ຺ຕໍ, ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ເຕນ ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂຄທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໐. ອາຄຕາຄໂມຕິ ວາຈຸຄ຺ຄຕປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ. ວິຎ຺ຎາຕສາສໂນຕິ ປຏິວິທ຺ຘສຕ຺ຖຸສາສໂນ. ເຕນາຫ ‘‘ອນາຄາມີ’’ຕິອາທິ. ນຄ຺ຄໂຠຄ຺ຄນ຺ຕິ ອວສນຠາເວນ ນຄ຺ຄໍ, ກຸຏິລຊ຺ຌາສຍຕາຍ ໂຠຄ຺ຄໍ, ຕໂຕ ເອວ ນິສ຺ສິຣິກໍ. ນຄ຺ຄຕາຍ ຫິ ໂສ ຣູເປນ ນິສ຺ສິຣິໂກ, ໂຠຄ຺ຄຕາຍ ຈິຕ຺ເຕນ. ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍາຕິ ຠຄວຕິ ສທ຺ຘາຍ. ຕສ຺ມິໍ ສທ຺ທຫນາ ໂອກປ຺ປນາ ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ. ຄຈ຺ຉາມີຕິ ອາຄຈ຺ຉາມິ, ພຸຊ຺ຌາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕໍ ນິຄຓ຺ເຐນ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖມາຫ.

ກາຍໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາຕິ ກາຍໍ ອພ຺ຠຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ. ກຸຈ຺ຉິໍ ນີຫຣິຕ຺ວາຕິ ປິຏ຺ຐິຍາ ນິນ຺ນມເນນ ກຸຈ຺ຉິໍ ປຸຣໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ຄີວໍ ປສາຣຓວເສນ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ທິສໍ ເປກ຺ຂມາໂນ. ສພ຺ພມິທໍ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ປຫຏ຺ຐາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິທານິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸປຣິ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວາຕໍ ວາ ໂສ’’ຕິອາທິ. ສກາຣຓາຕິ ຍຸຕ຺ຕິສຫິຕາ. ປຎ຺ຫມຄ຺ໂຄຕິ ປຎ຺ຫສງ຺ຂາໂຕ ວີມໍສາ, ເອວໍ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິຕ຺ເຕເນວ ປຣິວີມໍສາ ປຎ຺ຫາ. ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສຕິ ເອກໍ ອຸທ຺ທິສນໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ຕວຈນໍ. ເວຍ຺ຍາກຣຓນ຺ຕິ ນິທ຺ທິສນໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ກຖນໍ. ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ປຎ຺ຫຸທ຺ເທສເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ອຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໑. ອລໍ ສມຕ຺ໂຖ ອຣິຍຠາວາຍາຕິ ອລມຣິໂຍ. ເຎຍ຺ຍຊານນຏ຺ເຐນ ຎາຓເມວ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ໂສເຍວ ອຕິສຍຏ຺ເຐນ ຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ປາວຬາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອານິສທປເທໂສ, ຕໍ ປາວຬໍ ຣໂຊຫຣຓຕ຺ຖໍ ນິປ຺ໂຜຏີຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ປາວຬນິປ຺ໂຜຏນາ, ໂມຣປິຎ຺ຉວຕ຺ຕິ.

ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ຄິລານທສ຺ສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕໒. ມຕ຺ຕຣາຊາ ນາມ ເອໂກ ຠຸມ຺ມເທໂວ ຠູຕາຘິປຕິ ສຸຣາໂປຕລຣຸກ຺ຂນິວາສີ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຕ຺ຕຣາຊກາເລ’’ຕິ. ‘‘ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ຍຖາກ຺ກມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຫຣີຕກາ…ເປ… ຣຸກ຺ເຂສຸ ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ປຕ຺ຖນາວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຫິ. ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ. ເຕນ ຫີຕິ ຍສ຺ມາ ຕໍ ເທວາປິ ອາສນ຺ນມຣຓໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ວຣເມວ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຄິລານທສ຺ສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.