໑໕. ນວປຸຣາຓວຄ຺ໂຄ

໑. ກມ຺ມນິໂຣຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔໖. ສມ຺ປຕິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຕໍນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຈ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ‘‘ນ ຈກ຺ຂຸ ປຸຣາຓໍ, ກມ຺ມເມວ ປຸຣາຓ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸຣາຓປຣິຍາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ກມ຺ມໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປຈ຺ຈຍນາເມນາຕິ ປຸຣິມຊາຕິສໍສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ‘‘ປຸຣາຓ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນາເມນ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ປຸຣາຓກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິມຸຂຠາເວນ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ສເມຈ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ. ເຈຕນາຍາຕິ ກມ຺ມເຈຕນາຍ. ປກປ຺ປິຕນ຺ຕິ ອຠິສມີຫິຕໍ. ເວທນາຍາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາຍ ເວທນາຍ. ວຕ຺ຖູຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາຣຓໍ ປວຕ຺ຕຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ. ກມ຺ມສ຺ສ ນິໂຣເຘນາຕິ ກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘສິທ຺ເຘນ ກມ຺ມສ຺ສ ນິໂຣເຘນ. ວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓາຕິ. ອາຣມ຺ມຓຠູໂຕ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ກມ຺ມນິໂຣໂຘ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ‘‘ກມ຺ມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ‘‘ຌາຍຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປມາທຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຸພ຺ພຠາຄວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກມ຺ມນິໂຣຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒-໕. ອນິຈ຺ຈນິພ຺ພານສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໔໗-໑໕໐. ນິພ຺ພານສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພານາຘິຄມສ຺ສ, ກິເລສນິພ຺ພານສ຺ເສວ ວາ. ອຸປກາຣປຏິປທນ຺ຕິ ອຸປກາຣາວຫໍ ປຏິປທໍ. ຈຕູສູຕິ ທຸຕິຍາທີສຸ ຈຕູສຸ. ນິພ຺ພານສປ຺ປາຍາ ປຏິປທາ ເທສິຕາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອນິຈ຺ຈນິພ຺ພານສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖-໗. ອນ຺ເຕວາສິກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໑-໑໕໒. ອນ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ສມີປຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ ‘‘ອຸທກນ຺ຕໍ ວນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ, ກິເລໂສ ປນ ອຕິອາສນ຺ເນ ວສຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ‘‘ອນ຺ເຕວາສິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ວິຠຕ຺ຕິອໂລເປນ ຍຖາ ‘‘ວເນກຸສໂລ, ກູເລຣຸກ຺ຂາ’’ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອນນ຺ເຕວາສິກນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕວສນກິເລສວິຣຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອາຈຣຓກກິເລສວິຣຫິຕນ຺ຕິ ສມຸທາຈຣຓກິເລສຣຫິຕໍ. ອນ຺ໂຕ ອສ຺ສ ວສນ຺ຕີຕິ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຈິຕ຺ເຕ ວສນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຕ ເອຕໍ ອຘິຠວນ຺ຕີຕິ ເຕ ກິເລສາ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ ວາ’’ຕິ. ເຕຫິ ອາຈຣິເຍຫີຕິ ເຕຫິ ກິເລສສງ຺ຂາເຕຫິ ສຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິຍໍ ຐເປນ຺ເຕຫິ ອາຈຣິເຍຫິ. ສຕ຺ຕມໍ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕນຍເມວາຕິ ຍສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ, ອິຘ ອາຍຕນວເສນາຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ.

ອນ຺ເຕວາສິກສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອຕ຺ຖິນຸໂຂປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕໓. ປຣິຍາຍຕິ ປຣິຄຈ຺ຉຕິ ຜລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຣິຍາໂຍ ເຫຕູຕິ ອາຫ – ‘‘ຍໍ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຍໍ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈກ຺ຂທິຏ຺ເຐ ອວິປຣີເຕ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕສທ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂສທ຺ຘາ ຍຖາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໘) ຈ. ເອວໍ ກິຣາຕິ ອິຕິ ກິຣາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ສທ຺ທຫນາກາໂຣ ສທ຺ຘາປຕິຣູປໂກ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ສທ຺ຘາຍາ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ. ຣຸຈາເປຕ຺ວາຕິ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ ໂຣເຈຕ຺ວາ. ຂມາເປຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ຕຖາ ຂມາເປຕ຺ວາ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຕ຺ເຖຕນ຺ຕິ ຄຫຓາກາໂຣ’’ຕິ. ປຣມ຺ປຣາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ເອວໍ ກິຣສ຺ສາຕິ ອນຸສ຺ສວນໍ. ກາຣຓໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍຸຕ຺ຕິໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ. ກາຣຓໍ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຕິຏ຺ຐຕິ. ອຕ຺ເຖຕນ຺ຕິ ‘‘ເອຕໍ ກາຣຓໍ ເອວມຍມຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ຄຫຓໍ. ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກຕິ ຍຸຕ຺ຕິປຣິກປ຺ປນາ. ລທ຺ຘີຕິ ນິຈ຺ຉເຍນ ຄຫຓໍ, ສາ ຈ ໂຂ ທິຏ຺ຐິ ອຍາຖາວຄ຺ຄຫເຓນ ອຎ຺ຎາຓເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕນ຺ຕິ ລທ຺ຘິໍ. ອຕ຺ເຖສາຕິ ເອສາ ລທ຺ຘິ ມມ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຕ຺ຖິ ຍຸຕ຺ຕຣູປາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ເອວໍ ຄຫຓາກາໂຣ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ນາມ, ປຐມຸປ຺ປນ຺ນລທ຺ຘິສງ຺ຂາຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນາກາໂຣ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ນາມ. ປຎ຺ຈ ຐານານີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານິ ສທ຺ຘາທີນິ ປຎ຺ຈ ກາຣຓານິ. ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ຣາຄາທີນໍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣາຄໂທສໂມໂຫ’’ຕິ ອຍໍ ເສກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ, ສພ຺ພໂສ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ອເສກ຺ຂານນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາ’’ຕິ. ‘‘ສນ຺ຕໍ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເສກ຺ຂານໍ, ‘‘ອສນ຺ຕໍ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອເສກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຕ຺ຖິນຸໂຂປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙-໑໐. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໔-໑໕໕. ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໖໔) ວິຍ ປຣິປຸຓ຺ຓຕ຺ໂຖ ອິຘ ສມ຺ປນ຺ນ-ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ສຕິ ສມນ຺ນາຄມສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ອາສງ຺ກນ຺ໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂາທີນິ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ທຸຕິຍວິກປ຺ເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ. ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘິຍວຄ຺ເຄ ຂນ຺ຘວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ, ອິຘ ອາຍຕນວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ວຸຕ຺ຕນຍເມວາ’’ຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນວປຸຣາຓວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິໂຍ ປຓ຺ຓາສໂກ.