໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸວີຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໗. ອຠິຍໍສູຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາຠິມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອສຸຣານໍ ອຠິຍາເນ ອຍໍ ທານິ ວຸຈ຺ຈມານາ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ກຖາ. ເຕຕ຺ຕິໍສ ປຸຣິເສ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ປຸຣິເສ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ສຫາຍຠູເຕ ຄເຫຕ຺ວາ. ‘‘ຍາວຊີວໍ ມາຕາປິຕຸຠໂຣ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສມາທິນ຺ນານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ປູເຣຕ຺ວາ. ອຘິຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ອຠິຠວນ຺ຕໍ. ປຸຕ຺ຕຫຕາຍາຕິ ຫຕປຸຕ຺ຕາຍ. ສາ ສຸຣາ ນ ໂຫຕິ, ນ ສຸຣໍ ປິວິມ຺ຫາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ນ ສຸຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ‘‘ນ ສຸຣນ຺ຕິ ນ ທິພ຺ພນ຺ຕີຕິ ອສຸຣາ’’ຕິ ເກຈິ. ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ອນ຺ໂຕຠູມິຍໍ ອາຍາມໂຕ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ.

ອຸຣຄາທິສຫຈຣິຕານິ ຐານານິ ອຸຣຄາທີນີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຣຄາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສູ’’ຕິ. ປຐມາລິນ຺ເທຕິ ປຐເມ ປຣິຠຓ຺ເຑ. ປຎ຺ຈໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖາຣປຸຖຸພຫລາຫິ ສິເນຣຸສ຺ສ ຈຕູສຸປິ ປສ຺ເສສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຣິຠຓ຺ຑາ. ສິເນຣຸສ຺ສ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ຍຸຄນ຺ຘຣາທີສຸ ປຎ຺ຈສຕປຣິຕ຺ຕທີປປຣິວາເຣ ມຫາທີເປ ຈ ລຠິຕພ຺ພສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວເສນ ມຫຕ຺ຖາ. ກຸປິຕາວິລຈິຕ຺ຕາຕິ ກຸປິເຕນ ໂກເປນ ອາກຸລຈິຕ຺ຕາ. ຍຸທ຺ເຘສີຕິ ຍຸທ຺ເຘສິໂນ. ເສເສສູຕິ ເສເສສຸ ປຣິຠຓ຺ເຑສຸ. ເສສາຕິ ສຸປຓ຺ຓາທໂຍ.

ວມ຺ມິກມກ຺ຂິກາຕິ ສປກ຺ຂິກອຸປຈິກາ. ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ປິຏ຺ຐິຠາເຄນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ.

ປມາທໍ ອາປາເທສີຕິ ສກ຺ກສ຺ສ ອາຓາຍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິ. ສຏ຺ຐິໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ. ສຸວຓ຺ຓມຫາວີຖິນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍຠູມິຊຄຕິວີຖິໍ.

ອນຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕຕິ ອຸຏ຺ຐານໍ ກາຍິກວີຣິຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ອວາຍມນ຺ໂຕຕິ ວາຍາມໍ ເຈຕສິກວີຣິຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ກິຎ຺ຈິ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິເຠທໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມໍ. ວຣນ຺ຕິ ປວຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກສິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂອກາສ’’ນ຺ຕິ. ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາຕິ ກິຎ຺ຈິປິ ຊີວິຕເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ. ຊີວິຕຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ຕສ຺ສ ຊີວິຕສ຺ສ ເຫຕຸ ນາມ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ມຄ຺ໂຄຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຘິຄມຸປາຍຠູໂຕ ມຄ຺ໂຄ.

ສຸວີຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຸສີມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໘. ອນ຺ຕເຣຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ. ເອວໍນາມກນ຺ຕິ ‘‘ສຸສີໂມ’’ຕິ ເອວໍນາມກໍ. ເອກໍ ປຸຕ຺ຕເມວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕເມວ.

ສຸສີມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຘຊຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໙. ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ສຫ ເອວ ສມາຄໂມ, ຠຸສໍ ວາ ພ຺ຍູຬ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຸສາ ປນສ຺ສ ພ຺ຍູຬ຺ຫຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສນານໍ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປິຓ຺ຑິໂຕ ຣາສິຠູໂຕ’’ຕິ. ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕຕິ ຣຖປຎ຺ຊຣສ຺ສ ປຣນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉິມໂກຏ຺ຐາໂສ. ຣຖສນ຺ຘິໂຕຕິ ຣຖປຎ຺ຊຣສ຺ສ ກຸພ຺ພເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພນ຺ຘນຏ຺ຐານໂຕ. ຕເທວ ປມາຓນ຺ຕິ ຕເທວ ‘‘ທິຍຑ຺ຒໂຍຊນສຕາຍາໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓເມວ. ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕ ສຕໂຍຊໂນ’’ຕິອາທິນາ ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ. ຈນ຺ທມຓ຺ຑລສູຣິຍມຓ຺ຑລກິງ຺ກິຓິກຊາລາທິເຠທສ຺ສ ເສສາລງ຺ກາຣສ຺ສ. ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ເທວານໍ. ຣາຊາ ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ ເທວເສຏ຺ໂຐ. ທຸຕິຍໍ ອາສນໍ ລຠຕີຕິ ສກ຺ເກ ນິສິນ຺ເນ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍໍ ອາສນໍ ລຠຕິ. ຕສ຺ມາ ເທວເສຏ຺ຐຕາຍ ສກ຺ໂກ ວິຍ ຄາຣວຏ຺ຐານິໂຍ, ຍໂຕ ສກ຺ໂກ ‘‘ຕສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄໍ ອຸລ຺ໂລເກຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອສຸເຣຫິ ປຣາຊິໂຕຕິ ອສຸເຣຫິ ປຣາຊຍໍ ອາປາທິໂຕ. ຣຊຘຊໍ ທິສ຺ວາຕິ ປຣເສນາຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ອຸຏ຺ຐິຕຣຊມຕ຺ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ຐິໂຕປິ ຕໍ ຣຊຘຊໍ ທິສ຺ວາ ຠີຣຸຠາເວນ ປລາຍນຘມ຺ໂມ.

ຍສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄປຣິຕ຺ຕສ຺ສ. ອານຸຠາໂວ ວຕ຺ຕຕິ ອສມ຺ມຸຂີຠູຕາຫິປິ ເທວຕາຫິ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໂຕ. ໂຈຣຠຍາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂຣຄຠຍາທີນຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ວິຘິນາ ຠາວິເຕ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານາທີນມ຺ປິ ອິຊ຺ຌນໂຕ.

ທີຆວາປີນາມເກ ຄາເມ ເຈຕິຍໍ ທີຆວາປິເຈຕິຍໍ. ມຸທ຺ຘເວທິກາ ນາມ ຫມ຺ມິຍໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕເວທິກາ. ພຸທ຺ຘຄຕໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕຣກ຺ຂຄຸຕ຺ຕິໍ ອາຫ. ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ທ຺ເວ ອິຏ຺ຐກາ…ເປ… ອຏ຺ຐໍສຸ. ຕຖາ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ນິສ຺ເສຓິຍໍ ຐິເຕ…ເປ… ອຏ຺ຐໍສູຕິ.

ຘຊຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ເວປຈິຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໐. ‘‘ມຫານຸຠາວຕາຍ ອສຸຣານໍ ຈິຕ຺ຕເວປເນນ ເວປຈິຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິສີຫິ ປນ ອຠຍໍ ຍາຈິເຕ ‘‘ຠຍເມວ ທທາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ອກ຺ຂຍໍ ໂຫຕຸ ເຕ ຠຍ’’ນ຺ຕິ ອຠິສປວເສນ ວຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວປນຈິຕ຺ຕຕາຍ ‘‘ເວປຈິຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໍ ໂລກິຍາ ‘‘ປຸໂລໂມ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ນິປາຕປທານິປິ ການິຈິ ອຕ຺ຖວິເສສໂຊຕການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິປາຕມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ຖາທີນເມຕ຺ຖ ອສມ຺ຠວໂຕ. ຕນ຺ຕິ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ. ກຓ຺ເຐ ປຎ຺ຈເມຫີຕິ ກຓ຺ຐພນ຺ຘນປຎ຺ຈເມຫິ, ວິຠຕ຺ຕິອໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສ. ຈິຕ຺ເຕເນວາຕິ ‘‘ອິມໍ ພນ຺ຘາມິ, ອຍໍ ພຊ຺ຌຕູ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ເຕເນວ. ພຊ຺ຌຕິ ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຍໍ ເທວານຸຠາໂວ. ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທສຫີຕິ ‘‘ໂຈໂຣສີ’’ຕິອາທິນາ ອິຘ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທສຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເມຫີ’’ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈິຣກາລຕໍ ອຸປາທາຍ ຂຸໍສນວເສນ ວທຕິ ‘‘ຊຣສກ຺ກາ’’ຕິ. ນ ຕໍ ອກ຺ໂກສໍ ມນສິ ກໂຣຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈສຸ ນິຣຸຬ຺ຫອຊ຺ຌາສຍຕ຺ຕາ. ມຫາປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ອຸປສມພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອສ຺ສາຕິ ເວປຈິຕ຺ຕສ຺ສ.

ປຏິສໍຍຸເຊຕິ ປຏິສຕ຺ຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ສໍຍຸທ຺ຘໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິປ຺ຜເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຸປສມໍ…ເປ… ມຎ຺ເຎ ອຸປສເມເນວ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສ຺ສ ນາຍກຠູຕສ຺ສ ໂກຘສ຺ສ ປຏິເສຘນໂຕ. ຕາທິເສ ຫິ ໂກໂຘ ປຏິກິຣິຍໍ ອລຠນ຺ໂຕ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ວູປສມ຺ມຕິ. ຍທາ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ, ນ ກາລຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ຕໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ. ຕາວເທວ ທ຺ເວ ຄາໂວ ຍຸຊ຺ຌນ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ທ຺ວີສຸ ໂຄເຓສຸ ຍຸຊ຺ຌນ຺ເຕສຸ.

ຂນ຺ຕິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ໂຖ ນ ວິຊ຺ຊຕິ ອນນ຺ຕເຣວ ອສ຺ສ ວິໂຣຘໍ ອນຕ຺ຖໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສ຺ສ ເຈວ ສມ຺ປຣາຍິກສ຺ສ ຈ ສໍວິຘານໂຕ. ຕໍ ຂນ຺ຕິໍ ປຣມໍ ອາຫຸ ເສຏ຺ຐພລໍ ວິໂຣຘປຈ຺ຈຍໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ພາລໂຍຄໂຕ ພາໂລ, ຕສ຺ສ ພລໍ ພາລພລໍ, ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພາລພລໍ ນາມ ອຎ຺ຎາຓພລ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ຍສ຺ສ ພລນ຺ຕິ ຕໍ ອຎ຺ຎາຓພລໍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ພລໍ, ອພລເມວ ຕໍ ປຎ຺ຎາພເລນ ວິທ຺ຘໍເສຕພ຺ພໂຕ. ປຏິວຕ຺ຕາ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐໍ ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ. ປຏິວຈນມຕ຺ຕໍ ປນ ໂກຈິ ວເທຍ຺ຍາປິ, ຕໍ ອກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ພາລພລນ຺ຕິ ‘‘ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຕສ຺ເສວ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຏິກຸຊ຺ຌນກສ຺ສ. ນານຕ຺ຕາວິຕກ຺ກນໂຕ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖໍ. ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖປຏິພາຫນມຸເຂນ ປຓ຺ຑິຕກິຈ຺ຈກຣເຓນ ປຏິເສເຘນ຺ຕໍ. ‘‘ພາໂລ ອຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ເຫຕຸຜລານໍ ອນວໂພຘໂຕ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ອເຉກາຕິ.

ເວປຈິຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຸຠາສິຕຊຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ‘‘ເຉກຕາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸໍ ເຉກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ກິຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຄາຫນ຺ຕິ ລທ຺ຘິໍ. ໂມເຈຕ຺ວາຕິ ຍສ຺ສ ປຸນ ‘‘ໂຈໂຣ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ວິໂມເຈຕ຺ວາຕິ ປຐມໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຄຣູຕິ ຠາຣິຍໍ, ທຸກ຺ກຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຉາຕິ ‘‘ປຣສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ໂສ ກິຎ຺ຈິ ປຐມໍ ວທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປເວເທຕິ ນາມ, ຕໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ ວິທິຕມໂນ ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣສ຺ສ ວຈນໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ປຈ຺ຉາ ສຸຂໍ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອປິ ຈ ອສຸຣິນ຺ເທນ ‘‘ໂຫຕຸ, ເທວານມິນ຺ທ, ສຸຠາສິເຕນ ຊໂຍ’’ຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິເສໂສ ຈ ປຸພ຺ພໍ ອຸປເນນ຺ຕໍ ອນຸວຕ຺ຕຕິ. ວຈສິ ກຸສໂລ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕໍ ວິເສສໍ ເຕເນວ ປຸພ຺ພໍ ອຸປນຍາເປນ຺ໂຕ ອຸປລາປນວເສນ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຂ຺ເວຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຸພ຺ພເທວາຕິ ສກ຺ກປມຸຂາຍ ເທວປຣິສາຍ ໂລເກ ປຸພ຺ເພວ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ປຸພ຺ພເທວາ’’ຕິ ປສໍສວຈນໍ. ເວປຈິຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ‘‘ປຸພ຺ພເທວາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຕາວ ປເວຓິອາຄຕໍ ຠຓຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາຣວຏ຺ຐານິຍຕ຺ຕາ ເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ພຫຸວຈນປໂຍໂຄ. ທຓ຺ເຑນ ອວຈາໂຣ ອວຈຣຓໍ ທຓ຺ຑາວຈໂຣ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ໂຕ ທຓ຺ຑາວຈໂຣຕິ ອທຓ຺ຑາວຈຣາ, ສກ຺ເກນ ວຸຕ຺ຕາ ຄາຖາໂຍ.

ສຸຠາສິຕຊຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ກຸລາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໒. ຣຖສທ຺ໂທຕິ ຣຖາລງ຺ກາຣຠູຕານໍ ກິງ຺ກິຓິກຊາລາທີນໍ ສທ຺ໂທ. ຕຖາ ຘຊສທ຺ໂທ. ອາຊານີຍສທ຺ໂທຕິ ອາຊານີຍານໍ ຫສິຕສທ຺ໂທ ຈ. ກຣຸຓາສມາວຊ຺ຊິຕຫທໂຍຕິ ປາຓານໍ ອນຸປໂຣເຘນ ປຓາມິຕຈິຕ຺ໂຕ. ອີສາມຸເຂນາຕິ ຣຖກປ຺ປຣມຸເຂນ. ປຸຎ຺ຎປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ອຸຬາຣໍ ສຸວິປຸລໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ນ ສຊ຺ຊຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອປ຺ປຏິຆຏ຺ຏເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ສິມ຺ພລິວເນນາຕິ ສິມ຺ພລິວນມຊ຺ເຌນ. ວິຠຄ຺ຄໍ ນິມ຺ມຖິຕນ຺ຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ວິຠຄ຺ຄຎ຺ເຈວ ນິຣວເສສໂຕ ມຖິຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ກຸລາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນທຸພ຺ຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໓. ສຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິວິຍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ປຏິສຕ຺ຕຸ. ຄຫິໂຕສີຕິ ເທວປາເສນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ອສິ. ພທ຺ໂຘວ ອໂຫສິ ສກ຺ກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ. ເຈຕິຍຣາຊາ ກິຣ ອິມສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ເກນຈິ ອວຸຕ຺ຕປຸພ຺ພໍ ຂຣມຸສາວາທໍ ອຠາສິ, ຕາວເທວ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມຫາປຖວິຍາ ວິວເຣ ທິເນ ນິປຕິຕ຺ວາ ອວີຈິອຄ຺ຄິຊາລານມິນ຺ທນມໂຫສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຈຕິຍຣຎ຺ໂຎ ປາປໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ. ມຫາປາປານີຕິ ມຫນ຺ຕານິ ຄຣຸຕຣານິ ປາປານິ. ຕຖາ ຫິ ເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ສປຖກຣເຓ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ເອຕານິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕານີຕິ.

ນທຸພ຺ຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເວໂຣຈນອສຸຣິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໔. ທ຺ວາຣປາລຣູປການິ ວິຍາຕິ ທ຺ວາຣປາລາກາເຣນ ກຕປຏິມາໂຍ ວິຍ. ວາຍເມເຖວ, ນ ອນ຺ຕຣາ ສໍໂກຈໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິປ຺ຜນ຺ນໂສຠເນສູຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນຠາເວນ ສຸນ຺ທເຣສຸ. ສພ຺ເພ ຫິ ອນິປ຺ຜນ຺ນາ ອຕ຺ຖາ ນ ໂສຠນ຺ຕິ. ກິຈ຺ຈຊາຕາຕິ ວິປ຺ປກຕຠາເວນ ສຎ຺ຊາຕກິຈ຺ຈາ. ອກິຈ຺ຈຊາໂຕຕິ ອສຎ຺ຊາຕກິຈ຺ໂຈ ກິຈ຺ຈຣຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ ຄມນຏ຺ຐິຕສຍນນິສຊ຺ຊາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກທຸກ຺ຂວິໂນທນຠາວໂຕ. ສໍໂຍຄປຣມາຕ຺ເວວ ສມ຺ໂຠຄາຕິ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພວຕ຺ຖູນິ ນາມ ປກຕິຍາ ວິໂຣຘສີລານິປິ ອສໍໂຍເຄນ ວາ ອສຸນ຺ທຣານິປິ, ຕານິ ອຠິສງ຺ຂຣຓປຈນສໍໂຍຊນປຣມານິ ເວທິຕພ຺ພານິ ຕຖາ ສຕິ ສມ຺ໂຠຄາຣຫຠາວູປຄມນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປາຣິວາສິກໂອທນາທີນີ’’ຕິອາທິ. ອຸຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕ ປຣິຠຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເວໂຣຈນອສຸຣິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອຣຎ຺ຎາຍຕນອິສິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໕. ຊາມາຕິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘີຕຸປຕິ, ສສຸໂຣ ຠຣິຍາຍ ປິຕາ, ຕສ຺ມາ ອິເມ ອນ຺ຕຣວຕ຺ຕິໂນ ທ຺ເວ ຊນາ ສກ຺ກເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ສຸຊາຍ ວເສນ ຊາມາຕິກສສຸຣາ. ‘‘ຈິຣທິກ຺ຂິຕານ’’ນ຺ຕິ ທິກ຺ຂິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈິຣກາລານໍ ວຕສມາທານວເສນ ອິໂຕ ພາຫິຣການໍ ປພ຺ພຊິຕານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຣສມາທິນ຺ນວຕານ’’ນ຺ຕິ. ອິໂຕ ປຏິກ຺ກມາຕິ ອິໂຕ ຍຖາຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ອເປຫິ ອປກ຺ກມ. ນ ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎິໂນ ຄຸເຓ ຄາຣວໂຍຄໂຕ. ເທວາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ‘‘ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ຄຸຓວນ຺ເຕ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ນາ’’ຕິ ຄຸຓວນ຺ເຕສຸ ອາທຣຠາວໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ.

ອຣຎ຺ຎາຍຕນອິສິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສມຸທ຺ທກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໖. ຈກ຺ກວາຬມຫາສມຸທ຺ທປິຏ຺ຐິຍນ຺ຕິ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕປາທສມນ຺ຕາ ມຫາສມຸທ຺ທຕີຣປິຏ຺ຐິຍໍ. ຍເຖວ ສິເນຣຸສມີເປ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນ ອນຸປຸພ຺ພໂປໂຓ ອນຸປຸພ຺ພປພ຺ຠາໂຣ, ເອວໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈກ຺ກວາຬປາທສມີເປປິ. ເຕນາຫ ‘‘ຣຊຕປຏ຺ຏວຓ຺ເຓ ວາລຸກປຸລິເນ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາສູຕິ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາສຸ. ອສ຺ສມປເທນາຕິ ອສ຺ສມປທເວມຊ຺ເຌນ. ເອວໍ ຈິນ຺ຕຍິໍສູຕິ ‘‘ຍໍ ນູນ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍຖາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕໍ, ເອວໍ ມນ຺ຕຍິໍສຸ.

ອິຈ຺ຉິຕກໂຣຕິ ຍທິຈ຺ຉິຕກຣຓໍ. ທຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທຸຣາສຍານໍ. ເຕ ປນ ທຸຏ຺ຐຊ຺ຌາສຍາ ວິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຏ຺ຐານໍ ວິຣຸທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ. ປວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ພີຊໍ ສນ຺ຘາຍ ວປິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຂຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາປິຕ’’ນ຺ຕິ.

ສາຍມາສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາຍໍ ອສິຕພ຺ພໂຠຊນໍ. ຍຖາວາຣໍ ຠກ຺ຂິຕເມຕໍ ເທວານໍ ວິຍ ສຸຂຸມໍ ຄຸຣຸວາສຎ຺ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຄລຎ຺ຎຊາຕນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕເຄລຎ຺ຎໍ. ເວປຕີຕິ ກມ຺ປຕິ ປເວຘຕິ.

ສມຸທ຺ທກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.