໑໑. ສກ຺ກສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸວີຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໗. ອຠິຍໍສູຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາຠິມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອສຸຣານໍ ອຠິຍາເນ ອຍໍ ທານິ ວຸຈ຺ຈມານາ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ກຖາ. ເຕຕ຺ຕິໍສ ປຸຣິເສ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ປຸຣິເສ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ສຫາຍຠູເຕ ຄເຫຕ຺ວາ. ‘‘ຍາວຊີວໍ ມາຕາປິຕຸຠໂຣ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສມາທິນ຺ນານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ປູເຣຕ຺ວາ. ອຘິຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ອຠິຠວນ຺ຕໍ. ປຸຕ຺ຕຫຕາຍາຕິ ຫຕປຸຕ຺ຕາຍ. ສາ ສຸຣາ ນ ໂຫຕິ, ນ ສຸຣໍ ປິວິມ຺ຫາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ນ ສຸຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ‘‘ນ ສຸຣນ຺ຕິ ນ ທິພ຺ພນ຺ຕີຕິ ອສຸຣາ’’ຕິ ເກຈິ. ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ອນ຺ໂຕຠູມິຍໍ ອາຍາມໂຕ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ.

ອຸຣຄາທິສຫຈຣິຕານິ ຐານານິ ອຸຣຄາທີນີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຣຄາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສູ’’ຕິ. ປຐມາລິນ຺ເທຕິ ປຐເມ ປຣິຠຓ຺ເຑ. ປຎ຺ຈໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖາຣປຸຖຸພຫລາຫິ ສິເນຣຸສ຺ສ ຈຕູສຸປິ ປສ຺ເສສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຣິຠຓ຺ຑາ. ສິເນຣຸສ຺ສ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ ຍຸຄນ຺ຘຣາທີສຸ ປຎ຺ຈສຕປຣິຕ຺ຕທີປປຣິວາເຣ ມຫາທີເປ ຈ ລຠິຕພ຺ພສ຺ສ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວເສນ ມຫຕ຺ຖາ. ກຸປິຕາວິລຈິຕ຺ຕາຕິ ກຸປິເຕນ ໂກເປນ ອາກຸລຈິຕ຺ຕາ. ຍຸທ຺ເຘສີຕິ ຍຸທ຺ເຘສິໂນ. ເສເສສູຕິ ເສເສສຸ ປຣິຠຓ຺ເຑສຸ. ເສສາຕິ ສຸປຓ຺ຓາທໂຍ.

ວມ຺ມິກມກ຺ຂິກາຕິ ສປກ຺ຂິກອຸປຈິກາ. ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ປິຏ຺ຐິຠາເຄນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ.

ປມາທໍ ອາປາເທສີຕິ ສກ຺ກສ຺ສ ອາຓາຍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິ. ສຏ຺ຐິໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ. ສຸວຓ຺ຓມຫາວີຖິນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍຠູມິຊຄຕິວີຖິໍ.

ອນຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕຕິ ອຸຏ຺ຐານໍ ກາຍິກວີຣິຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ອວາຍມນ຺ໂຕຕິ ວາຍາມໍ ເຈຕສິກວີຣິຍໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ກິຎ຺ຈິ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິເຠທໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມໍ. ວຣນ຺ຕິ ປວຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກສິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂອກາສ’’ນ຺ຕິ. ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາຕິ ກິຎ຺ຈິປິ ຊີວິຕເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ. ຊີວິຕຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ຕສ຺ສ ຊີວິຕສ຺ສ ເຫຕຸ ນາມ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ມຄ຺ໂຄຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຘິຄມຸປາຍຠູໂຕ ມຄ຺ໂຄ.

ສຸວີຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຸສີມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໘. ອນ຺ຕເຣຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ. ເອວໍນາມກນ຺ຕິ ‘‘ສຸສີໂມ’’ຕິ ເອວໍນາມກໍ. ເອກໍ ປຸຕ຺ຕເມວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕເມວ.

ສຸສີມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຘຊຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໙. ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ສຫ ເອວ ສມາຄໂມ, ຠຸສໍ ວາ ພ຺ຍູຬ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຸສາ ປນສ຺ສ ພ຺ຍູຬ຺ຫຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສນານໍ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປິຓ຺ຑິໂຕ ຣາສິຠູໂຕ’’ຕິ. ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕຕິ ຣຖປຎ຺ຊຣສ຺ສ ປຣນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉິມໂກຏ຺ຐາໂສ. ຣຖສນ຺ຘິໂຕຕິ ຣຖປຎ຺ຊຣສ຺ສ ກຸພ຺ພເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພນ຺ຘນຏ຺ຐານໂຕ. ຕເທວ ປມາຓນ຺ຕິ ຕເທວ ‘‘ທິຍຑ຺ຒໂຍຊນສຕາຍາໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓເມວ. ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ປຈ຺ຉິມນ຺ໂຕ ສຕໂຍຊໂນ’’ຕິອາທິນາ ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ. ຈນ຺ທມຓ຺ຑລສູຣິຍມຓ຺ຑລກິງ຺ກິຓິກຊາລາທິເຠທສ຺ສ ເສສາລງ຺ກາຣສ຺ສ. ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ເທວານໍ. ຣາຊາ ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ ເທວເສຏ຺ໂຐ. ທຸຕິຍໍ ອາສນໍ ລຠຕີຕິ ສກ຺ເກ ນິສິນ຺ເນ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍໍ ອາສນໍ ລຠຕິ. ຕສ຺ມາ ເທວເສຏ຺ຐຕາຍ ສກ຺ໂກ ວິຍ ຄາຣວຏ຺ຐານິໂຍ, ຍໂຕ ສກ຺ໂກ ‘‘ຕສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄໍ ອຸລ຺ໂລເກຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອສຸເຣຫິ ປຣາຊິໂຕຕິ ອສຸເຣຫິ ປຣາຊຍໍ ອາປາທິໂຕ. ຣຊຘຊໍ ທິສ຺ວາຕິ ປຣເສນາຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ອຸຏ຺ຐິຕຣຊມຕ຺ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ຐິໂຕປິ ຕໍ ຣຊຘຊໍ ທິສ຺ວາ ຠີຣຸຠາເວນ ປລາຍນຘມ຺ໂມ.

ຍສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄປຣິຕ຺ຕສ຺ສ. ອານຸຠາໂວ ວຕ຺ຕຕິ ອສມ຺ມຸຂີຠູຕາຫິປິ ເທວຕາຫິ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໂຕ. ໂຈຣຠຍາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂຣຄຠຍາທີນຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ວິຘິນາ ຠາວິເຕ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານາທີນມ຺ປິ ອິຊ຺ຌນໂຕ.

ທີຆວາປີນາມເກ ຄາເມ ເຈຕິຍໍ ທີຆວາປິເຈຕິຍໍ. ມຸທ຺ຘເວທິກາ ນາມ ຫມ຺ມິຍໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕເວທິກາ. ພຸທ຺ຘຄຕໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕຣກ຺ຂຄຸຕ຺ຕິໍ ອາຫ. ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ທ຺ເວ ອິຏ຺ຐກາ…ເປ… ອຏ຺ຐໍສຸ. ຕຖາ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ນິສ຺ເສຓິຍໍ ຐິເຕ…ເປ… ອຏ຺ຐໍສູຕິ.

ຘຊຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ເວປຈິຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໐. ‘‘ມຫານຸຠາວຕາຍ ອສຸຣານໍ ຈິຕ຺ຕເວປເນນ ເວປຈິຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິສີຫິ ປນ ອຠຍໍ ຍາຈິເຕ ‘‘ຠຍເມວ ທທາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ອກ຺ຂຍໍ ໂຫຕຸ ເຕ ຠຍ’’ນ຺ຕິ ອຠິສປວເສນ ວຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວປນຈິຕ຺ຕຕາຍ ‘‘ເວປຈິຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໍ ໂລກິຍາ ‘‘ປຸໂລໂມ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ນິປາຕປທານິປິ ການິຈິ ອຕ຺ຖວິເສສໂຊຕການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິປາຕມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ຖາທີນເມຕ຺ຖ ອສມ຺ຠວໂຕ. ຕນ຺ຕິ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ. ກຓ຺ເຐ ປຎ຺ຈເມຫີຕິ ກຓ຺ຐພນ຺ຘນປຎ຺ຈເມຫິ, ວິຠຕ຺ຕິອໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສ. ຈິຕ຺ເຕເນວາຕິ ‘‘ອິມໍ ພນ຺ຘາມິ, ອຍໍ ພຊ຺ຌຕູ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ເຕເນວ. ພຊ຺ຌຕິ ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຍໍ ເທວານຸຠາໂວ. ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທສຫີຕິ ‘‘ໂຈໂຣສີ’’ຕິອາທິນາ ອິຘ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທສຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິເມຫີ’’ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈິຣກາລຕໍ ອຸປາທາຍ ຂຸໍສນວເສນ ວທຕິ ‘‘ຊຣສກ຺ກາ’’ຕິ. ນ ຕໍ ອກ຺ໂກສໍ ມນສິ ກໂຣຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈສຸ ນິຣຸຬ຺ຫອຊ຺ຌາສຍຕ຺ຕາ. ມຫາປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ອຸປສມພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອສ຺ສາຕິ ເວປຈິຕ຺ຕສ຺ສ.

ປຏິສໍຍຸເຊຕິ ປຏິສຕ຺ຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ສໍຍຸທ຺ຘໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິປ຺ຜເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຸປສມໍ…ເປ… ມຎ຺ເຎ ອຸປສເມເນວ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສ຺ສ ນາຍກຠູຕສ຺ສ ໂກຘສ຺ສ ປຏິເສຘນໂຕ. ຕາທິເສ ຫິ ໂກໂຘ ປຏິກິຣິຍໍ ອລຠນ຺ໂຕ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ວູປສມ຺ມຕິ. ຍທາ-ສທ຺ໂທ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ, ນ ກາລຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ຕໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ. ຕາວເທວ ທ຺ເວ ຄາໂວ ຍຸຊ຺ຌນ຺ເຕຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ທ຺ວີສຸ ໂຄເຓສຸ ຍຸຊ຺ຌນ຺ເຕສຸ.

ຂນ຺ຕິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ໂຖ ນ ວິຊ຺ຊຕິ ອນນ຺ຕເຣວ ອສ຺ສ ວິໂຣຘໍ ອນຕ຺ຖໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສ຺ສ ເຈວ ສມ຺ປຣາຍິກສ຺ສ ຈ ສໍວິຘານໂຕ. ຕໍ ຂນ຺ຕິໍ ປຣມໍ ອາຫຸ ເສຏ຺ຐພລໍ ວິໂຣຘປຈ຺ຈຍໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ພາລໂຍຄໂຕ ພາໂລ, ຕສ຺ສ ພລໍ ພາລພລໍ, ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພາລພລໍ ນາມ ອຎ຺ຎາຓພລ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ຍສ຺ສ ພລນ຺ຕິ ຕໍ ອຎ຺ຎາຓພລໍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ພລໍ, ອພລເມວ ຕໍ ປຎ຺ຎາພເລນ ວິທ຺ຘໍເສຕພ຺ພໂຕ. ປຏິວຕ຺ຕາ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐໍ ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ. ປຏິວຈນມຕ຺ຕໍ ປນ ໂກຈິ ວເທຍ຺ຍາປິ, ຕໍ ອກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ພາລພລນ຺ຕິ ‘‘ປຏິປ຺ຜຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຕສ຺ເສວ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຏິກຸຊ຺ຌນກສ຺ສ. ນານຕ຺ຕາວິຕກ຺ກນໂຕ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖໍ. ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖປຏິພາຫນມຸເຂນ ປຓ຺ຑິຕກິຈ຺ຈກຣເຓນ ປຏິເສເຘນ຺ຕໍ. ‘‘ພາໂລ ອຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ເຫຕຸຜລານໍ ອນວໂພຘໂຕ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ອເຉກາຕິ.

ເວປຈິຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຸຠາສິຕຊຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ‘‘ເຉກຕາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸໍ ເຉກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ກິຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຄາຫນ຺ຕິ ລທ຺ຘິໍ. ໂມເຈຕ຺ວາຕິ ຍສ຺ສ ປຸນ ‘‘ໂຈໂຣ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ວິໂມເຈຕ຺ວາຕິ ປຐມໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຄຣູຕິ ຠາຣິຍໍ, ທຸກ຺ກຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຉາຕິ ‘‘ປຣສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ໂສ ກິຎ຺ຈິ ປຐມໍ ວທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປເວເທຕິ ນາມ, ຕໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ ວິທິຕມໂນ ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣສ຺ສ ວຈນໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ ປຈ຺ຉາ ສຸຂໍ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອປິ ຈ ອສຸຣິນ຺ເທນ ‘‘ໂຫຕຸ, ເທວານມິນ຺ທ, ສຸຠາສິເຕນ ຊໂຍ’’ຕິ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິເສໂສ ຈ ປຸພ຺ພໍ ອຸປເນນ຺ຕໍ ອນຸວຕ຺ຕຕິ. ວຈສິ ກຸສໂລ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕໍ ວິເສສໍ ເຕເນວ ປຸພ຺ພໍ ອຸປນຍາເປນ຺ໂຕ ອຸປລາປນວເສນ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຂ຺ເວຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຸພ຺ພເທວາຕິ ສກ຺ກປມຸຂາຍ ເທວປຣິສາຍ ໂລເກ ປຸພ຺ເພວ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ປຸພ຺ພເທວາ’’ຕິ ປສໍສວຈນໍ. ເວປຈິຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ‘‘ປຸພ຺ພເທວາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຕາວ ປເວຓິອາຄຕໍ ຠຓຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາຣວຏ຺ຐານິຍຕ຺ຕາ ເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ພຫຸວຈນປໂຍໂຄ. ທຓ຺ເຑນ ອວຈາໂຣ ອວຈຣຓໍ ທຓ຺ຑາວຈໂຣ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ໂຕ ທຓ຺ຑາວຈໂຣຕິ ອທຓ຺ຑາວຈຣາ, ສກ຺ເກນ ວຸຕ຺ຕາ ຄາຖາໂຍ.

ສຸຠາສິຕຊຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ກຸລາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໒. ຣຖສທ຺ໂທຕິ ຣຖາລງ຺ກາຣຠູຕານໍ ກິງ຺ກິຓິກຊາລາທີນໍ ສທ຺ໂທ. ຕຖາ ຘຊສທ຺ໂທ. ອາຊານີຍສທ຺ໂທຕິ ອາຊານີຍານໍ ຫສິຕສທ຺ໂທ ຈ. ກຣຸຓາສມາວຊ຺ຊິຕຫທໂຍຕິ ປາຓານໍ ອນຸປໂຣເຘນ ປຓາມິຕຈິຕ຺ໂຕ. ອີສາມຸເຂນາຕິ ຣຖກປ຺ປຣມຸເຂນ. ປຸຎ຺ຎປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ອຸຬາຣໍ ສຸວິປຸລໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ນ ສຊ຺ຊຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອປ຺ປຏິຆຏ຺ຏເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ສິມ຺ພລິວເນນາຕິ ສິມ຺ພລິວນມຊ຺ເຌນ. ວິຠຄ຺ຄໍ ນິມ຺ມຖິຕນ຺ຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ວິຠຄ຺ຄຎ຺ເຈວ ນິຣວເສສໂຕ ມຖິຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ກຸລາວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນທຸພ຺ຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໓. ສຸປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິວິຍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ປຏິສຕ຺ຕຸ. ຄຫິໂຕສີຕິ ເທວປາເສນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ ອສິ. ພທ຺ໂຘວ ອໂຫສິ ສກ຺ກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ. ເຈຕິຍຣາຊາ ກິຣ ອິມສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ເກນຈິ ອວຸຕ຺ຕປຸພ຺ພໍ ຂຣມຸສາວາທໍ ອຠາສິ, ຕາວເທວ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມຫາປຖວິຍາ ວິວເຣ ທິເນ ນິປຕິຕ຺ວາ ອວີຈິອຄ຺ຄິຊາລານມິນ຺ທນມໂຫສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຈຕິຍຣຎ຺ໂຎ ປາປໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ. ມຫາປາປານີຕິ ມຫນ຺ຕານິ ຄຣຸຕຣານິ ປາປານິ. ຕຖາ ຫິ ເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ສປຖກຣເຓ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ເອຕານິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕານີຕິ.

ນທຸພ຺ຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເວໂຣຈນອສຸຣິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໔. ທ຺ວາຣປາລຣູປການິ ວິຍາຕິ ທ຺ວາຣປາລາກາເຣນ ກຕປຏິມາໂຍ ວິຍ. ວາຍເມເຖວ, ນ ອນ຺ຕຣາ ສໍໂກຈໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິປ຺ຜນ຺ນໂສຠເນສູຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນຠາເວນ ສຸນ຺ທເຣສຸ. ສພ຺ເພ ຫິ ອນິປ຺ຜນ຺ນາ ອຕ຺ຖາ ນ ໂສຠນ຺ຕິ. ກິຈ຺ຈຊາຕາຕິ ວິປ຺ປກຕຠາເວນ ສຎ຺ຊາຕກິຈ຺ຈາ. ອກິຈ຺ຈຊາໂຕຕິ ອສຎ຺ຊາຕກິຈ຺ໂຈ ກິຈ຺ຈຣຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ ຄມນຏ຺ຐິຕສຍນນິສຊ຺ຊາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກທຸກ຺ຂວິໂນທນຠາວໂຕ. ສໍໂຍຄປຣມາຕ຺ເວວ ສມ຺ໂຠຄາຕິ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພວຕ຺ຖູນິ ນາມ ປກຕິຍາ ວິໂຣຘສີລານິປິ ອສໍໂຍເຄນ ວາ ອສຸນ຺ທຣານິປິ, ຕານິ ອຠິສງ຺ຂຣຓປຈນສໍໂຍຊນປຣມານິ ເວທິຕພ຺ພານິ ຕຖາ ສຕິ ສມ຺ໂຠຄາຣຫຠາວູປຄມນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປາຣິວາສິກໂອທນາທີນີ’’ຕິອາທິ. ອຸຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕ ປຣິຠຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເວໂຣຈນອສຸຣິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອຣຎ຺ຎາຍຕນອິສິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໕. ຊາມາຕິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘີຕຸປຕິ, ສສຸໂຣ ຠຣິຍາຍ ປິຕາ, ຕສ຺ມາ ອິເມ ອນ຺ຕຣວຕ຺ຕິໂນ ທ຺ເວ ຊນາ ສກ຺ກເວປຈິຕ຺ຕິໂນ ສຸຊາຍ ວເສນ ຊາມາຕິກສສຸຣາ. ‘‘ຈິຣທິກ຺ຂິຕານ’’ນ຺ຕິ ທິກ຺ຂິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈິຣກາລານໍ ວຕສມາທານວເສນ ອິໂຕ ພາຫິຣການໍ ປພ຺ພຊິຕານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຣສມາທິນ຺ນວຕານ’’ນ຺ຕິ. ອິໂຕ ປຏິກ຺ກມາຕິ ອິໂຕ ຍຖາຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ອເປຫິ ອປກ຺ກມ. ນ ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎິໂນ ຄຸເຓ ຄາຣວໂຍຄໂຕ. ເທວາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ‘‘ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ຄຸຓວນ຺ເຕ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ນາ’’ຕິ ຄຸຓວນ຺ເຕສຸ ອາທຣຠາວໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ.

ອຣຎ຺ຎາຍຕນອິສິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສມຸທ຺ທກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໖. ຈກ຺ກວາຬມຫາສມຸທ຺ທປິຏ຺ຐິຍນ຺ຕິ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕປາທສມນ຺ຕາ ມຫາສມຸທ຺ທຕີຣປິຏ຺ຐິຍໍ. ຍເຖວ ສິເນຣຸສມີເປ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອນຸປຸພ຺ພນິນ຺ໂນ ອນຸປຸພ຺ພໂປໂຓ ອນຸປຸພ຺ພປພ຺ຠາໂຣ, ເອວໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈກ຺ກວາຬປາທສມີເປປິ. ເຕນາຫ ‘‘ຣຊຕປຏ຺ຏວຓ຺ເຓ ວາລຸກປຸລິເນ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາສູຕິ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາສຸ. ອສ຺ສມປເທນາຕິ ອສ຺ສມປທເວມຊ຺ເຌນ. ເອວໍ ຈິນ຺ຕຍິໍສູຕິ ‘‘ຍໍ ນູນ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຍຖາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕໍ, ເອວໍ ມນ຺ຕຍິໍສຸ.

ອິຈ຺ຉິຕກໂຣຕິ ຍທິຈ຺ຉິຕກຣຓໍ. ທຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທຸຣາສຍານໍ. ເຕ ປນ ທຸຏ຺ຐຊ຺ຌາສຍາ ວິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຏ຺ຐານໍ ວິຣຸທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ. ປວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ພີຊໍ ສນ຺ຘາຍ ວປິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຂຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາປິຕ’’ນ຺ຕິ.

ສາຍມາສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາຍໍ ອສິຕພ຺ພໂຠຊນໍ. ຍຖາວາຣໍ ຠກ຺ຂິຕເມຕໍ ເທວານໍ ວິຍ ສຸຂຸມໍ ຄຸຣຸວາສຎ຺ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຄລຎ຺ຎຊາຕນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕເຄລຎ຺ຎໍ. ເວປຕີຕິ ກມ຺ປຕິ ປເວຘຕິ.

ສມຸທ຺ທກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ວຕປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໗. ສມາທາຕພ຺ພໂຕ ວຕານິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສງ຺ກຣສຠາເວນ ປພ຺ພຊິຕພ຺ພໂຕ ປທານິ, ຕໂຕ ເອວ ອສໍກິຓ຺ຓຠາຄາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ວຕໂກຏ຺ຐາສານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຕ຺ຕານີຕິ ປຸຎ຺ຎວິເສສຕາຍ ປຸຊ຺ຊຠວຜລນິພ຺ພຕ຺ຕເນນ ກິຕ຺ຕິສຎ຺ຎາເນນ ຈ ສມໍ ອຕ຺ຕານິ ສມຕ຺ຕານິ. ປຣິປຸຓ຺ຓານີຕິ ອຂຓ຺ຑາທິຠາເວນ ສພ຺ພໂສ ປຸຓ຺ຓານິ. ສມາທິນ຺ນານີຕິ ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິຕາຍ ສມ຺ມາ ອາທິນ຺ນານິ. ມາຕຸລານີຕິ ປິຕຸຠຄິນີ, ນ ຍາ ກາຈິ ມາຕຸລສ຺ສ ຠຣິຍາ ກຸລເຊຏ຺ຐການໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ຠຣິຍາປິ ວາ ມາຕຸລສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ຄເຫຕພ຺ພາ, ຕຖາ ສຕິ ມຫາປິຕຸຠຣິຍາທີນມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອາທິ-ສທ຺ເທນ ເຊຏ຺ຐຠຄິນີນໍ ສງ຺ຄໂຫ. ອປຈິຕິກາຣໂກຕິ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານກໂຣ. ໂຍ ໂກຈິ ທທນ຺ໂຕປິ ສາເປກ຺ໂຂ ເທຕິ, ໂສ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ນ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປນ ນ ເອວນ຺ຕິ ‘‘ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິສ຺ສຏ຺ຐຈາໂຄຕິ ນິຣເປກ຺ຂປຣິຈ຺ຈາໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ປາຓາຕິປາຕພຫຸໂລ ‘‘ໂລຫິຕປາຓີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ທານພຫຸໂລ ‘‘ປຍຕປາຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເທຍ຺ຍຘມ຺ມທານຕ຺ຖາຍ ສທາ ໂຘຕຫຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊເນ ອຠິຣໂຕ. ປເຣຫິ ຍາຈິຕພ຺ພາຣໂຫຕິ ປເຣຫິ ຍາຈິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຕາວເທວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ. ທາເນເນວ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພກາລໍ ທາເນເນວ ຍຸຕ຺ໂຕ ອຠິຓ຺ຫໍ ປວຕ຺ຕມຫາທານຕ຺ຕາ. ທາເນ ຈ ສໍວິຠາເຄ ຈາຕິ ປຣສ຺ສ ສມ຺ປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຈຊນສງ຺ຂາເຕ ທາເນ ຈ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ສໍວິຠຊນສງ຺ຂາເຕ ສໍວິຠາເຄ ຈ ຣໂຕ ອຠິຣໂຕ.

ວຕປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສກ຺ກນາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ມນຸສ຺ສຠູໂຕຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ຠູໂຕ, ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ວາ ປຕ຺ໂຕ. ອາວສຖນ຺ຕິ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ວາສໍ ອທາສີຕິ ວາສໂວ. ອຕ຺ຖ-ສທ຺ໂທ ອິຘ ກາຣຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສຫສ຺ສມ຺ປິ ກາຣຓານ’’ນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວິຠາວິໂຕວ. ວິນິຈ຺ຉິນຕິ, ຕສ຺ມາ ສຫສ຺ສໍ ປຎ຺ຎາອກ຺ຂີນິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຫສ຺ສກ຺ໂຂ. ມຆໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘນໍ, ຕໍ ປນ ສທ຺ຘາສງ຺ຂາຕໍ ມຆໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ມຆວາ. ປຸເຣ ທານໍ ທທາຕີຕິ ປຸຣິນ຺ທໂທ ອນຸນາສິກໂລປໍ ອກຕ຺ວາ. ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ສກ຺ໂກ.

ສກ຺ກນາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ມຫາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໙. ໂສຕິ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ. ພຫຸວຈເນ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເອກວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຈນໍ, ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ພຫຸວຈເນຕິ ພຫຸມ຺ຫິ ອຕ຺ເຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ເຕ ຘມ຺ເມ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ, ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສກ຺ໂກ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນນ຺ຕເຣຕິ ສກ຺ກຠາວສ຺ສ ອຕີຕານນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ. ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສກ຺ກສ຺ສ ມຆມາຓວກາເລ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ, ຕາຍ ສກ຺ກຠາວູປຄມນຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມຫາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ທລິທ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໐. ມນຸສ຺ສທລິທ຺ໂທຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ທຸຄ຺ຄໂຕ. ມນຸສ຺ສກາຣຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ປຣມນິຫີນຕໍ. ມນຸສ຺ສກປໂຓຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ວາ ປຣມນິຫີໂນ. ຕສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ. ລາມກໂຕ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ປຸຣິມວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຫີນໂຕ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ. ກເຖນ຺ຕີຕິ ຕເມວ ປເຣສໍ ກເຖນ຺ຕິ. ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ສພ຺ພທາ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຑ຺ຒຏ຺ຐຣຕເນ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ເຘ ມຫຈ຺ຈຣາຊານຸຠາເວນ ນິສິນ຺ນຕ຺ຕາ ຊນກາເຍນ ສມຸລ຺ໂລກິຍມາໂນ. ອວລມ຺ພນ຺ຕີຕິ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ວນ຺ທນມຕ຺ຕໍ ວາ ນາໂຫສິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສມານາທຣກິຣິຍໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສ’’ຕິອາທິ. ກ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂກ ອຍນ຺ຕິ ພ຺ຍາປນ຺ນວເສນ ວທຕິ. ກາຬຣຕ຺ເຕຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ ສິພ຺ພິຕຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວິກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຸຏ຺ຐິຈີວຣານິ ປາຣຸໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ຕທນຸຣູປປາປກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນ ລທ຺ໂຘກາເສນ ຣາຊຄເຫ…ເປ… ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ກາມຎ຺ຈ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ ກຸສລກມ຺ເມເນວ, ຕສ຺ສ ປນ ອກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກິໂນ ພລວຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິປາກາວເສເສນາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຄຫິຕກາລໂຕ…ເປ… ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຣຄສ຺ສ ພລວຕາຍ ມໍສານິ…ເປ… ປຕນ຺ຕິ. ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາຕິ ວິປສ຺ສນາປຏິປາຏິຍາ ຠາວນາຎາຓໍ ນິພ຺ພານໍ ປຏິເປເສຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປກ຺ກຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖຸ ເທສນາວິລາເສນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ຈຸມ຺ພຏນ຺ຕິ ປາທຈຸມ຺ພຏໍ. ກຸຏ຺ຐິໂນ ຫິ ສກລປາທຕລໍ ມາ ຣຸຊີຕິ ຈຸມ຺ພຏໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ປາທຕເລ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຕ຺ຕິກປາຕິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິຍ ຕຖາ ນິຫີນມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ປຏິລຠນ຺ໂຕ ວິຍ ເທວຕ຺ຕຠາວໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໂຕ ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣ ອາທານຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ມຄ຺ເຄນາຄຕາຕິ ມຄ຺ຄາຘິຄມເນນ ອາຄຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ອຣິຍກນ຺ຕສີລນ຺ຕິ ອຣິຍານໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປໍ ມໂນຣມໍ ສີລຘມ຺ມໍ. ອຣິຍານໍ ອຘິຈິຕ຺ຕອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ ວິຍ ອຘິສີລສິກ຺ຂາປິ ສພ຺ພາ ອຕິວິຍ ກນ຺ຕາ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈາປີ’’ຕິອາທິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຠວສງ຺ຂາເຕ ອຕ຺ເຖ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມາເນ. ປຎ຺ຈສີລມ຺ປິ ຍສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິ ວິຍ ຠວນ຺ຕເຣປິ ອປ຺ປຫີນໍ.

ທລິທ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຣາມເຓຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໑. ອາຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣາມາ, ມໂນຣມາ ອຸປວນາທໂຍ. ເຕ ເອວ ເຈເຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສທ຺ຘາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ສນ຺ຘຫນ຺ຕີຕິ ເຈຕິຍາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສຣມຓີຍຠາວສ຺ສາຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອາຣມຓີຍຠາວສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປນ ສີລາທິຄຸຓວເສນ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາປຣິເມຍ຺ຍານຸຠາວຕາປິ ໂຫຕີຕິ ຠຄວາ ‘‘ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ. ອເຈຕນາຍ ຠູມິຍາ ຣມຓີຍຕາ ນາມ ຄຸຓວິສິຏ຺ຐານໍ ອຣິຍານໍ ເສວນວເສນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິທານິ…ເປ… ຄາເມ ວາຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ.

ຣາມເຓຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ຍຊມານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໒. ຍຊນ຺ຕານນ຺ຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ເທນ຺ຕານໍ. ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ສຸຕ຺ຕນິກ຺ເຂໂປຕິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກາຕຸໍ ‘‘ຕທາ ກິຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐໍ. ເຕຫິ ເຕຫິ ວາ ຍຖາລທ຺ຘສປ຺ປິອາທໂຍ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕຸ, ອຄ຺ຄຠາເວນ ຄຫິຕານິ ສປ຺ປິອາທີນິ ເກວລໍ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຌາປເນນ, ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ມິຈ຺ຉາຄາເຫນ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕຸ. ຕກ຺ເກນາຕິ ຕກ຺ກມຕ຺ເຕນ. ‘‘ກເຖມາ’’ຕິ ອມ຺ເຫ ມຎ຺ຎຖ, ອິທານິ ປສ຺ສຖ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ອຍໍ ໂວ…ເປ… ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫໍສູຕິ ໂຍຊນາ.

ອຸປຘິວິປາກນ຺ຕິ ອຸປຘີສຸ ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ, ອຸປຘໂຍ ວາ ວິປາກາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸປຘິວິປາກໍ. ວິປ຺ຜາຣວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ ວິປຸລປກ຺ຂຕາຍ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອທໍສຸ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ຈ ເອວໍ ໂອວາໂທ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ.

ຍຊມານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ພຸທ຺ຘວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ອຸຏ຺ຐຫາຕິ ອຸຏ຺ຐານໍ ກາຍິກວີຣິຍໍ ກໂຣຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຈຣ, ໂລເກ’’ຕິ. ເຈຕສິກວີຣິຍໍ ປນ ຠຄວຕາ ມຕ຺ຖກໍ ປາປິຕເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຊິຕສງ຺ຄາມາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສໂຍຊນິກສ຺ສ ອຸຈ຺ຈຠາເວນ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອາຍາມໂຕ ຈ ອເນກໂຍຊນສຕສຫສ຺ສປຣິມາຓຈກ຺ກວາຬໍ ອຕິພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ. ປນ຺ນຠາຣາຕິ ປາຕິຕຠາຣ. ນິກ຺ເຂປິຕພ຺ພໂຕ ຠາຣາຕິ ອາຫ ‘‘ໂອໂຣປິຕຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິ. ເຕ ຫິ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ປາຕນຏ຺ເຐນ ຠາຣາ ນາມ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຠາຣາ ຫເວ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໒໒). ຕເທກເທສາ ຈ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣາ. ປນ຺ນຣສາຍ ປຸຓ຺ຓມາຍ ຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຍຖາ ປນ຺ນຣສປຸຓ຺ຓມາຍ ຣຕ຺ຕິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກາເລ ອຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ໂຕ ຈນ຺ໂທ ໂສຠຕິ, ເອວໍ ຕວ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໂສ ອຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ຕໍ ໂສຠຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ພຸທ຺ຘວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຄຫຏ຺ຐວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໔. ປຸຖຸທ຺ທິສາຕິ ພຫຸທິສາ. ກາ ປນ ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ຈຕສ຺ໂສ ອນຸທິສາ ຈາ’’ຕິ. ອນຸທິສາຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘປິ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ຈ ທສ຺ເສຕິ. ຠູມິວາສິໂນຕິ ຠູມິປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິໂນ. ເອເຕນ ຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕນິວາສິໂນປິ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈິຣຣຕ຺ຕສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາຌານານິ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌານຕາຍ ຈິຣກາລໍ ສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕ. ອາປາຓໂກຏິກນ຺ຕິ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕໍ ຍາວຊີວໍ. ເອວມາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອວເສສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນິຈ຺ຈສີລວເສນ ປຎ຺ຈຫິ, ນິຍມສີລວເສນ ທສຫິ. ປິ-ສທ຺ເທນ ຕໂຕ ກຕິປເຍຫິ ອຸໂປສຖສີລວເສນ ອຏ຺ຐຫິປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຘມ຺ມິເກຫີຕິ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປເຕຫິ. ປມຸໂຂຕິ ປໂມກ຺ໂຂ.

ຄຫຏ຺ຐວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ສຕ຺ຖາຣວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ພ຺ຣຫ຺ມຊາຓຸໂກຕິ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຖວິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ທມາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຊາຓຸໂກ ນາມ ຕຖາຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ. ຍຊິຕພ຺ພໂຕ ຍກ຺ໂຂ, ປູຊນີໂຍ. ເອວໍ ປູຊາວິເສສໂຍຄໂຕ ສກ຺ໂກຕິ ອາຫ ‘‘ໂສ ຍກ຺ໂຂຕິ ໂສ ສກ຺ໂກ’’ຕິ. ສກ຺ກສ຺ສ ນມກ຺ກາຣຠາຊນຠູຕຎ຺ຫິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມາຕລິ ‘‘ໂກ ນາມ ໂສ ຍກ຺ໂຂ’’ຕິ ອາຫ. ຄຸຓເນມິຕ຺ຕເກຫີຕິ ຄຸຓເຫຕຸເກຫິ ອນນ຺ຕານິ ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ນາມານິ, ຕານິ ຈ ໂຂ ສພ຺ພານິປິ ຄຸຓເນມິຕ຺ຕກາເນວ. ອນນ຺ຕຄຸຓຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ນາມານິ, ສຄຸເຓນ ມເຫສິໂນ;

ຄຸເຓນ ນາມມຸທ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ອປິ ນາມສຫສ຺ສໂຕ’’ຕິ. –

ຕສ຺ມາ ອໂນມນາມນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓຄຸຓນາມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຕິກ຺ກເມນາຕິ ສມ຺ມາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນວເສນ ອຕິກ຺ກມເນນ. ກິເລສາຣີນໍ ອເປຕຈໂຍຕິ ອປຈໂຍ, ໂສ ອາຣມິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອາຣາໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປຈຍາຣາມາ. ເຕນາຫ ‘‘ວຏ຺ຏວິທ຺ຘໍສເນ ຣຕາ’’ຕິ.

ສຕ຺ຖາຣວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ສງ຺ຆວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໖. ປູຕິມ຺ຫິ ເທເຫ ມາຕຸ ສຣີເຣ ສຍນໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ວາ ປູຕິເທຫໍ ສຣີຣໍ ຕສ຺ມິໍ ຐິຕຕາຍ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ສຍນໂຕ ປູຕິເທຫສຍາຕິ ໂຍຊນາ. ກຸຓປມ຺ເຫເຕຕິ ເອເຕ ມນຸສ຺ສາ ອສຸຈິທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉປຏິກ຺ກູເລ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສງ຺ຂາເຕ ກຸຓປສ຺ມິໍ ທສ ມາເສ ນິມຸຄ຺ຄາ. ເຕສໍ ກິນ຺ນາມ ຕ຺ວໍ ປິຫຍສີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເຕສໍ ເອຕໍ ວິຫຍາມີຕິ ເອເຕສໍ ອິສີນໍ ເອຕໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ວິຫຍາມິ. ອິທານິ ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ເຕ ສໍ ໂກຏ຺ເຐ ໂອເປນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘຎ຺ຎໍ ໂກຏ຺ເຐ ນ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ອຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ ເອເຕສໍ ຘຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ປເຣສໍ ນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ປເຣສໍ ຄຫິຕໍ ສນ຺ຕກໍ ເຕສໍ ປາກາຍ ນິຏ຺ຐິຕໍ. ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ເຕນາຕິ ປິຓ຺ຑາຈຣິຍາຍ. ເອສມານາ ປຣິເຍສນ຺ຕາ. ເອວໍ ປຣິຍິຏ຺ເຐນ. ຍາເປນ຺ຕິ, ນ ເອສນ຺ຕິ ອເນສນໍ. ສຸສມາທິນ຺ນສຸນ຺ທຣວຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາທິນ຺ນໂສຠນວຕາ.

ເອວໍ ສຸຠາສິຕຠາສິໂນຕິ ຄນ຺ຖຘຸຣວິປສ຺ສນາຘຸຣານໍ ວເສນ ຄຸຓປຣິມາຓສຸຠາສິຕສ຺ເສວ ຠາສນສີລາ. ອຣິເຍນ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ. ຕໂຕ ເອວ ມນສ຺ສ ສາຕິສຍໍ ສມຎ຺ຈຣາ. ຄຫິຕທຓ຺ເຑສຸ ປຣາມາສາທິປຍຸຕ຺ເຕສຸ ທຓ຺ຑາທານາທິເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກກິເລສປຣິຬາຫາຠາວໂຕ ນິພ຺ພຸຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ວິສ຺ສຏ຺ຐທຓ຺ຑາ’’ຕິ. ສາທາເນສູຕິ ສຠວາທາເນສຸ. ອນາທານາຕິ ຕພ຺ພິຣຫິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຠວໂຍນີ’’ຕິອາທິ.

ສງ຺ຆວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ເຉຕ຺ວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໗. ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ ເທວປຸຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ.

ເຉຕ຺ວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໘. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸທ຺ທສິໂກ ວິຣູປວຓ຺ໂຓ. ໂອໂກຏິມໂກຕິ ຣສ຺ສຠາເວນ ອວຣໂກຏິມໂກ. ສກ຺ເກນ ຄຫິຕນາມເມເວຕໍ, ນ ປນ ໂສ ຕຖາຣູໂປ ໂກຈິ ຍກ຺ໂຂ. ເຕນາຫ ‘‘ເອໂກ ຣູປາວຈຣພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ໂສ ຕຖາຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາ ອາຄໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສກ຺ໂກ ກິຣາ’’ຕິ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ຎາຍຕິ ‘‘ໂສ ເອໂກ ຣູປາວຈຣພ຺ຣຫ຺ມາ, ນ ປເນໂສ ອວຣຸທ຺ຘກຍກ຺ໂຂ’’ຕິ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອວຣຸທ຺ຘກຍກ຺ຂາ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເທວານໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ. ຜຣຸເສນາຕິ ຜຣຸສສມາຈາເຣນ. ‘‘ໂກ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ອາສເນ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ອກ຺ຂນ຺ຕິໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຂນ຺ຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ. ພລວຈິຕ຺ຕີກາຣນ຺ຕິ ຄຣຸຕຣໍ ສກ຺ກາຣພຫຸມານໍ. ນີຈວຸຕ຺ຕິຍາຕິ ປຣມນິປຈ຺ຈກາເຣ ສຸວູປສມເນ ຈ ທສ຺ສິຍມາເນ. ສກ຺ກສ຺ສ ຕາຍ ເອວ ອາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສກ຺ກາສເນ ຐາຕຸໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອາວິກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ອຸປຫຕຈິຕ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍາສພ຺ຠາວໂຕ ປຣສ຺ມິໍ ອຸປຫຕຈິຕ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ ສກ຺ໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ວທຕິ. ໂກຘວເສ ວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ໂກເຘນ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ສຸກໂຣມ຺ຫິ, ອຖ ໂຂ ໂກຘໍ ມຍ຺ຫໍ ວເສ ນ ວຕ຺ເຕມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈິຣໍ ນ ກຸຊ຺ຌາມີຕິ ຍທິ ເມ ກທາຈິ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕໍ ໂກຘໍ ອນຸວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ຈິຣກາລໍ ນ ກຸຊ຺ຌາມິ. ນ ອຸປນຍ຺ຫາມີຕິ ອນ຺ໂຕ ສເຈ ເມ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ຈ ນໍ ປຏິວິເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕໍ ເມ ປຸພ຺ເພວ ວຕໍ ປຣິປູຣິຕໍ.

ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສມ຺ພຣິມາຍາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ອາພາຘິໂກຕິ ອາພາໂຘ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອາພາຘິໂກ. ວາເຈສີຕິ ສິກ຺ຂາເປສິ. ສມ຺ພໂຣ ນາມ ອສຸຣມາຍາຍ ອາທິປຸຣິໂສ ປຸຣາຕໂນ ອສຸຣິນ຺ໂທ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາ ສມ຺ພໂຣ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈຕິ ອຎ຺ໂຎປິ ມາຍາວີ ມາຍໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ. ອຸປວາທນ຺ຕຣາໂຍ ນາມ ຂມາປເນ ສຕິ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ປາກຕິກເມວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວມສ຺ສ ຜາສຸ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ເວປຈິຕ຺ຕິນາ ສມ຺ພຣວິຊ຺ຊາຍ ອທາເນນ ວຎ຺ຈິຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ອກຕ຺ວາຕິ ອິສີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ຂມາປນວເສນ ກາຕພ຺ພໍ ອກຕ຺ວາ.

ສມ຺ພຣິມາຍາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗໐. ສມ຺ປໂຍເຊສຸນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວາຈສິກໍ ຜຣຸສໍ ປໂຍເຊສຸໍ. ເຕນາຫ ‘‘ກລຫໍ ອກໍສູ’’ຕິ, ວິວາທໍ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕິກ຺ກມ຺ມວຈນນ຺ຕິ ວຈີສໍວຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ອຈ຺ຈເຍ ເທສິຍມາເນ ຕໍ ຂີຓຍຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຂມມານສ຺ສ ຂມນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນປ຺ປຏິຄຓ຺ຫາຕີຕິ ນ ຂມຕີ’’ຕິ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ວເສ ວຕ຺ຕຕຸ, ວິເສວິຕໍ ອກຕ຺ວາ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ໂຫຕຸ. ມິຕ຺ຕຘມ຺ໂມ ອິຘ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ມິຕ຺ຕຘມ຺ເມ’’ຕິ. ກຣຓວຈນນ຺ຕິ ‘‘ມິຕ຺ເຕຫີ’’ຕິ ກຣຓວຈນໍ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ. ເຕນາຫ ‘‘ມິຕ຺ເຕສູ’’ຕິ. ຍຖາ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຠາວສ຺ສ ຠາວໂຕ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຊຣາ, ເອວໍ ມິຕ຺ຕຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາໂຍ ອມິຕ຺ຕຘມ຺ໂມ ຊຣາປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຄາຣຍ຺ຫໍ ອນວຊ຺ຊໍ ສພ຺ພໂສ ປຫີນກິເລສໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຂີຓາສວປຸຄ຺ຄລ’’ນ຺ຕິ.

ອຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອກ຺ໂກຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗໑. ໂກໂຘ ຕຸມ຺ເຫ ມາ ອຠິຠວີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກເຘນ ອນຠິຠວນີຍຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕາກຣຸຓາທິຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ມປຣິພ຺ຣູຫເນນ. ຕຖາ ຫິ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ໂກໂຘ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຸມ຺ເຫວ ໂກຘໍ ອຠິຠວຖ. ກຸຊ຺ຌນ຺ຕານໍ ມາ ປຏິກຸຊ຺ຌິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ປຏິປທາຕິ ເອສາ ປຏິປຕ຺ຕິ. ເມຕ຺ຕາຕິ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕາ ເມຕ຺ຕາ. ຕທຸປຈາໂຣ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາໂຄ. ນ ວິຫິໍສຕິ ກິຎ຺ຈິ ເອຕາຍາຕິ ອວິຫິໍສາ. ກຣຸຓາຕິ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕກຣຸຓາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕທຸປຈາໂຣ ກຣຸຓາປຸພ຺ພຠາໂຄ. ລາມກຊນນ຺ຕິ ຂນ຺ຕິອາທີສຸ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາຠາເວນ ຄາຣຍ຺ຫສມາຈາຣສມາໂຍເຄນ ຈ ນິຫີນໍ ຊນໍ. ປຈ຺ຈຍປຣິສຸທ຺ຘິຍາ ໂກໂຘ ອຠິມທ຺ທມາໂນ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຠິມທ຺ທຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ປຏິສງ຺ຂານຠາວນາພເລຫິ ສມ຺ມເທວ ປຫາຕພ຺ໂພຕິ.

ອກ຺ໂກຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສກ຺ກສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ສຄາຖາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.

ປຐໂມ ຠາໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.