໕. ສານຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໙. ຍກ຺ເຂນ ຄຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ຍກ຺ເຂນ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຍກ຺ຂຄຫຓສ຺ສ ກາຣຓໍ ມູລໂຕ ປຠຸຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ອນ຺ຕິມຠວິກຕ຺ຕາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປູຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ໂສ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ’’ຕິອາທິນາ. ປຈ຺ຈາຫາຣນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂປໍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຣຠຎ຺ເຎຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມມ ຘມ຺ມຠຓເນ. ປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປຕ຺ຕິທານໍ. ປິຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ອສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໖໕). ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ສາມເຓເຣ’’ຕິອາທິ.

ວຸຑ຺ຒິມນ຺ວາຍາຕິ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ປຣິວຸຑ຺ຒິມາຄມ຺ມ. ກາມສມ຺ໂຠຄສມຕ຺ຖຕາວເສນ ປຣິປກ຺ກິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອນຸໂຍເຊຕ຺ວາວາຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ, ຄິຫິຠາເວ ວາ ອນຸໂຍເຊຕ຺ວາວ. ‘‘ປຸພ຺ເພ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ລຊ຺ຊີ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໂກ ສິກ຺ຂາກາໂມຕິ ສມ຺ຠາວິໂຕ, ອິທານິ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ຊາໂຕ’’ຕິ ໂຆສນາວເສນ ເທວຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ມາເຫວ ເມ ລຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ.

ປາຏິຫາຣິຍປກ຺ຂຎ຺ຈາຕິ ຈາຕຸທ຺ທສີປຎ຺ຈທສີອຏ຺ຐມີນໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ອາທິໂຕ ອນ຺ຕໂຕ ອາທິອນ຺ຕໂຕ ຈ ປເວສນນິກ຺ຂມນວເສນ ອຸໂປສຖສີລສ຺ສ ປຏິ ປຏິ ອຠິມຸຂໍ ປຈ຺ຈາວຫິຕພ຺ພປກ຺ຂຎ຺ຈ. ເຕຣສິຍາປີຕິ ປຣໍ ສຕ຺ຕມີນວມີສຸປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປເວສຠູຕຎ຺ຫິ ອຸໂປສຖສີລສ຺ສ ສຕ຺ຕມີສຸ ສມາທິນ຺ນໍ ສີລໍ ປຏິປທໍ, ນວມີສຸ ນິກ຺ຂມຠູຕນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ. ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນານຸຄມນປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມນຸສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອຑ຺ຒມາສນ຺ຕິ ສກລກາລປກ຺ຂໍ. ເອວຎ຺ຫິ ວສ຺ສວາສສ຺ສ ອນຸຄມນໍ ຄຕໍ ໂຫຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຄຕນ຺ຕິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ສມ຺ປນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໍ ອາຄຕໍ. ຕໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມໍ ປກາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຣຫນ຺ຕານໍ ອນຸກຣເຓນ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ‘‘ນ ເຕ ຫິ ຍກ຺ຂາ ກີຬນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກາເຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ ອຕ຺ຕໂນ ກີຬນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ.

ອຸປາສິກາ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸໂປສຖສີເລນ ສີລວຕີ, ສາມເຓໂຣ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສາມເຓຣສີເລນ ສີລວາ. ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາຕິ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ. ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂາວຫສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕູປຈິຕຕ຺ຕາ.

ທຸວິເຘປິ ກາເມຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມ. ກິເລສກາມໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ ເອວ ຫິ ວຕ຺ຖຸກາເມ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ນາມ. ວິພ຺ຠມນວເສນ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຠິກ຺ຂາຍ ອາຫິຓ຺ຑນາທິປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໂຕ. ອຸປ຺ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິຄຕສີລສ຺ສ ຊີວໂຕ ອານາປານມຕ຺ເຕນ ຊີວນ຺ໂຕປິ ໂສ ມຕໂກວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ມຣຓຎ຺ເຫຕໍ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ, ໂຍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໕).

ອຸຓ຺ຫຏ຺ເຐນາຕິ ສປຣິຬາຫຏ຺ເຐນ. ອຠິຘາວຖາຕິ ອຠິຘາວຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຠິຘາວນກິຈ຺ເຈ ຠທ຺ທໍ ເຕ ໂຫຕູຕິ ວຕ຺ວາ ຄິຫິຠາວາຍ ອຠິຘາວຖ. ນີຫຣິຕ຺ວາຕິ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ. ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຑາຫສທິເສ. ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ຄິຫິຠາເວ ອາທີນວໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອານິສໍສຎ຺ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ‘‘ມມ ອຸປ຺ປພ຺ພຊິຕຸກາມຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປຣິສານໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ໂຂຠວເສນ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ໂຂເຠຕ຺ວາ.

ສານຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.