໘. ເຉຕ຺ວາວຄ຺ໂຄ

໑. ເຉຕ຺ວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໑. ວຘິຕ຺ວາຕິ ຫນ຺ຕ຺ວາ ວິນາເສຕ຺ວາ. ອປຣິທຍ຺ຫມານຕ຺ຕາຕິ ອປີຬິຍມານຕ຺ຕາ. ວິນຏ຺ຐໂທມນສ຺ສຕ຺ຕາ ນ ໂສຈຕິ ເຈໂຕທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂາຠາວໂຕ. ວິສໍ ນາມ ທຸກ຺ຂໍ ອນິຏ຺ຐຠາວໂຕ, ຕສ຺ສ ມູລກາຣຓໍ ໂກໂຘ ອນິຏ຺ຐຜລຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວິສມູລສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂວິປາກສ຺ສາ’’ຕິ. ອກ຺ກຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ອກ຺ໂກສາປຣາຘສ຺ສ. ອກ຺ໂກສປຫາຣຕ຺ຖສມ຺ພນ຺ເຘນ ຫິ ‘‘ກຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສມ຺ປທານວຈນໍ. ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂກຘໍ ນສ຺ສຕິ. ສຸຂຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ເອສ ໂກໂຘ ‘‘ມຘຸຣຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຸຂາວສາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຉຕ຺ວາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຣຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໒. ປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓູປາໂຍ. ທິສ຺ວາຕິ ທສ຺ສນເຫຕຸ. ‘‘ໂຈຬຣຎ຺ໂຎ ຣຏ຺ຐໍ ໂຈຬຣຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຣຏ຺ຐໍ ຣຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ຣຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ວິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໓. ສທ຺ຘາຍາຕິ ສທ຺ຘາເຫຕຸ. ກຸລສມ຺ປທາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາທິສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ. ສພ຺ພໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວິຕ຺ຕປຏິລາຠເຫຕຸໂຕ ສທ຺ຘາວິຕ຺ຕເມວ. ເຫຏ຺ຐາ ຕິຓ຺ຓໍ ທ຺ວາຣານໍ ວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນກສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສປິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ‘‘ຘມ຺ໂມຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສໍກິລິຏ຺ຐສຸຂນ຺ຕິ. ນິຣາມິສໍ ສຸຂໍ. ຕເມວ ສາມິສໍ ອຸປນິຘາຍ ສມ຺ຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອສໍກິລິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. ອເສຈນກຠາເວນ ອຠິຣຸຈິຊນນໂຕ ປິຍາກິຈ຺ຉກຣຓໂຕ ພຫຸໍ ສຸຈິຣມ຺ປິ ກາລໍ ອາເສວນ຺ຕສ຺ສ ອໂທສາວຫໂຕ ສຈ຺ຈເມວ ມຘຸຣຕຣໍ. ນ ຫິ ຕໍ ປິວິຕພ຺ພໂຕ ສາທິຕພ຺ພໂຕ ອນຸຠວິຕພ຺ພໂຕ ຣໂສຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ເຖຫິປິ ມຫາຣຫຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຈ຺ຈສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນທີນິວຕ຺ຕນໍ ມຫາກປ຺ປິນວຕ຺ຖຸອາທີຫິ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໓໑; ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໒.ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ) ທີເປຕພ຺ພໍ, ອິຕຣານິ ກຓ຺ຫທີປາຍນຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໑໐.໖໒ ອາທໂຍ) ສຸຕໂສມ- (ຊາ. ໒.໒໑.໓໗໑ ອາທໂຍ) ມຈ຺ຉຊາຕເກຫິ (ຊາ. ໑.໑.໓໔, ໗໕; ໑.໒.໑໓໑ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ພານິ. ນິມ຺ມທ຺ເທນ຺ຕິ ອຠິຠວນ຺ຕິ. ມຘຸຣຕຣນ຺ຕິ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ເສຏ຺ເຐສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎາຊີວີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຊີວນສີໂລຕິ ປຎ຺ຎາຊີວີ, ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມຈຣິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎາຊີວີຕິ ຈ ປຎ຺ຎາວເສນ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ຊີວິຕໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ປຎ຺ຎາຊີວີ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຊີວຕ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ຊີວນ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎາຊີວິໍ ເສຏ຺ຐມາຫູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ວຸຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໔. ອຸປ຺ປຕນ຺ຕານນ຺ຕິ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕານໍ. ‘‘ເສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ‘‘ສຕ຺ຕວິຘ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕເຣສໍ ວາ ຕທນຸໂລມໂຕ. ເຂໂມ ໂຫຕິ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂຸປທ຺ທວາຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຠິກ຺ໂຂ’’ຕິ. ນິປຕນ຺ຕານນ຺ຕິ ອໂຘມຸຂໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕານໍ. ປວຊມານານນ຺ຕິ ວຊນສີລານໍ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຊງ຺ຄມາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຣຸກ຺ຂາທໂຍ ວິຍ ຖາວຣາ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ຊງ຺ຄມານ’’ນ຺ຕິ. ຄາໂວຕິ ເຘນຸໂຍ. ເຕນ ມຫິໍສາທິການມ຺ປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວທນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕານໍ.

ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຕິຍາ ຣຸຈິຍາ ຄຫິຕຠາເວນ. ອິຕຣາ ເທວຕາ ຕສ຺ສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອປຣິຕຸສ຺ສມານາ ອາຫ. ຍາວ ປຘໍສີຕິ ຄຸຓຘໍສີ ສຕ຺ຖຸເທສນາຍ ລທ຺ຘພ຺ພຄຸຓນາສນໂຕ. ປຄພ຺ພາຕິ ປາຄພ຺ພິເຍນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຍຖາ ວຈີປາຄພ຺ພິເຍນ ອຂຣາ, ຕຖາ ວາຈາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ. ມຸຂຣາຕິ ມຸຂຂຣາ. ທສພລໍ ປຸຈ຺ຉິ ສຓ຺ຫໍ ສຸຂຸມໍ ຣຕນຕ຺ຕຍສໍຫິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ໂສຕຸກາມາ. ອສ຺ສາ ເທວຕາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ. ອຸປ຺ປຕມານາຕິ ອຸປ຺ປຕນ຺ຕີ ສມຸຄ຺ຆາເຏຕິ ໂອຘິໂສ. ວຏ຺ຏມູລກມຫາອວິຊ຺ຊາຕິ ຕສ຺ສາ ອາທີນວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຠູຕກຖນວິເສສນໍ. ໂອສີທນ຺ຕານນ຺ຕິ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອໂຘ ສີທນ຺ຕານໍ, ອຸສ຺ສາທຍມານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕຠູໂຕຕິ ອິທໍ ‘‘ປທສາ ຈຣມານານ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖວິວຣຓວເສນ ຠູຕກຖນວິເສສນໍ. ຍາທິໂສ ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ໂຫຕູຕິ ອິທໍ ປຸຣິມປເທ ເທວຕາຍ ປຸຕ຺ຕຄຫຓສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວຸຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຠີຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໕. ກິໍ ສູຘ ຠີຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸ-ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິໍ ຠີຕາ’’ຕິ? ມຄ຺ໂຄ ຈ ເນກາຍຕນປ຺ປວຸຕ຺ໂຕຕິ ອເນກກາຣຓໍ ນານາວິຘາຘິຄໂມກາສໍ ກຕ຺ວາ ປວຸຕ຺ໂຕ ກຖິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓວເສນາ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕຕິ ເອວໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓາເນກາຍຕເນຫິ ນິພ຺ພານຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫຫິ ປເວທິຕຕ຺ຕາ ລພ຺ຠມາເນ ເຂເມ ມຄ຺ເຄ ກິໍ ຠີຕາຍໍ ຊນຕາ ອຸປ຺ປຖຠູຕາ ວິປຣີຕທິຏ຺ຐິໂຕ ຄຓ຺ຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ? ເອວໍ ເທວຕາ ຍຖິຈ຺ຉາຍ ປຸຣິມທ຺ເຘນ ອຕ຺ຕນາ ຍຖາຈິນ຺ຕິຕມຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຖຸ ປເວທິຕາ, ປຈ຺ຉິມທ຺ເຘນ ອຕ຺ຕໂນ ສໍສຍໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ພຫຸປຎ຺ຎາຕິ ປຸຖຸປຎ຺ຎ. ອຸສ຺ສນ຺ນປຎ຺ຎາຕິ ອຘິກປຎ຺ຎາ. ຐເປຕ຺ວາຕິ ສໍຍເມຕ຺ວາ. ສໍວິຠາຄີຕິ ອາຫາຣປຣິໂຠເຄ ສມ຺ມເທວ ວິຠຊນສີໂລ. ເຕນາຫ ‘‘ອຈ຺ຉຣາຍາ’’ຕິອາທິ. ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ ເຫຏ຺ຐາ.

ມເນນາຕິ ມໂນຄຫເຓນ. ປຸພ຺ພສຸທ຺ຘິອງ຺ຄນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄສຸທ຺ຘິຠູຕໍ ອງ຺ຄໍ. ຈຕູສູຕິ ວຸຕ຺ຕອງ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນໍ. ຍຎ຺ຎອຸປກ຺ຂໂຣຕິ ທານສ຺ສ ສາຘນໍ. ເອເຕສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ເອເຕສຸ ສທ຺ຘາທິຄຸເຓສຸ. ຍຖາ ຫິ ສທ຺ໂຘ ປຈ຺ຈຍໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ຈາຄສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມຜລສ຺ສ ປຣໂລກສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິຍ ປຕ຺ຕິຍາຍນໂຕ, ເອວໍ ມຸທຸຫທໂຍ. ມຸທຸຫທໂຍ ຫິ ອນຸທຍໍ ປຕ຺ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ປເຣສໍ ເທຕິ. ໂຍ ຈ ສໍວິຠາຄສີໂລ, ໂສ ອປ຺ປກສ຺ມິມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓໂຠຄີ ໂຫຕິ. ວທຎ຺ຎູ ວທານິຍຕາຍ ຍາຄິໂນວ ຍຸຕ຺ຕໍ ຍຸຕ຺ຕກາລໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິການໍ ມໂນຣຖໍ ປູເຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕິ…ເປ… ຈຕູສູຕິ ອາຫາ’’ຕິ.

ວາຈນ຺ຕິອາທີນິ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ຕິວິຘສີລສມ຺ປຕ຺ຕິທີປນໂຕ. ສມ຺ປນ຺ນສີໂລ ຫິ ປຣໂລກໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ. ສທ຺ໂຘ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ ປໂຍຄາສຍສຸທ຺ຘິທີປນໂຕ. ສຸທ຺ຘາສຍສ຺ສ ສມ຺ມາປໂຍເຄ ຐິຕສ຺ສ ກຖໍ ປຣໂລກໂຕ ຠຍນ຺ຕິ. ທຸກວເສນ ຈຕຸຣງ຺ຄໂຍຊນາ ທຸກນໂຍ. ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຐິໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຍຖາວຸຕ຺ຕທຸກສງ຺ຄເຫສຸ ຈຕູສຸ ຄຸເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ.

ຠີຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ນຊີຣຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໖. ນາມໂຄຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕິສ຺ໂສ ກສ຺ສໂປ ໂຄຕໂມຕິ ເອວຣູປໍ ນາມຎ຺ຈ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ. ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕເມຕໍ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ລກ຺ຂຓວຈນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຊີຣຕີຕິ ອສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປາທວຍາຠາວໂຕ ຊຣໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຊີຣຓສຠາໂວ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ສມຎ຺ຎາຠາວໂຕ ກາລນ຺ຕເຣປິ ຕໍ ສມຎ຺ຎາຍເຕວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຕີຕພຸທ຺ຘານໍ…ເປ… ນ ຊີຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ອາລສິຍນ຺ຕິ ອລສຠາໂວ ທຬ຺ຫໂກສຊ຺ຊໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຍນາ’’ຕິອາທິ. ຐິຕິນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາຣໍ. ນິທ຺ທາວເສນ ປມຊ຺ຊນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອກຣຓໍ. ກິເລສວເສນ ປມຊ຺ຊນໍ ອກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ກຣຓມ຺ປິ. ກມ຺ມສມເຍຕິ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕກາເລ. ກມ຺ມກຣຓວີຣິຍາຠາໂວຕິ ຕໍກມ຺ມກິຣິຍສມຸຏ຺ຐາປກວີຣິຍາຠາໂວ. ໂສ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ວີຣິຍປຏິປກ຺ໂຂ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ, ນ ວີຣິຍສ຺ສ ອຠາວມຕ຺ຕໍ. ສີລສຎ຺ຎມາຠາໂວ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ. ວິສ຺ສຏ຺ຐາຈາຣຕາ ນາມ ອນາຈາໂຣ. ໂສປ຺ປພຫຸລຕາຕິ ນິທ຺ທາລຸຕາ. ຍໂຕ ຄຫຓຫຕ຺ໂຖປິ ນ ກິລາສຸປິ ປຸຣິໂສ ນິທ຺ທາຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕາຍາ’’ຕິອາທິ. ອຕິຈ຺ຉາຕາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກາລສິຍໍ ນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕອາລສ຺ຍໍ ວິຍ ປກຕິສິທ຺ຘໍ. ‘‘ເຕ ຉິທ຺ເທ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕານິ ຉ ຉິທ຺ທານີ’’ຕິ. ກຸສລຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອໂນກາສຠາວໂຕ ຉິທ຺ທານິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຍຕ຺ຖ ວິຕ຺ຕໍ ນ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ສພ຺ພາກາເຣນ ເລສມຕ຺ຕໍ ອເສເສຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ນຊີຣຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ອິສ຺ສຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໗. ສຕ຺ຖສ຺ສ ມລນ຺ຕິ ສຕ຺ຖມລໍ, ເຍນ ສຕ຺ຖໍ ມລີນໍ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖມລຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ມລີນໍ ສຕ຺ຖເມວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມລຄ຺ຄຫິຕສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ອາຓາປວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ອປ຺ປເກ ວາ ມຫນ຺ເຕ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາຍ ປວຕ຺ຕນວເສນ ວສນໍ ອິສ຺ສຣິຍຕ຺ຕມິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ມຓິຣຕນມ຺ປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນີຍປກ຺ຂິກຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມໍ ຠຓ຺ຑໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖີ ປນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕກຸລາຈາຣິຕ຺ຖິກາຍປິ ອນິສ຺ສຊ຺ຊນີຍຕາຍ ອຸຕ຺ຕມຠຓ຺ຑໍ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ຠຓ຺ຑານມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. ເຕສໍ ເຕສຎ຺ຫິ ປຸຣິສາຊານີຍານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ອຸຕ຺ຕມຣຕນາກຣຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖີ ຠຓ຺ຑານມຸຕ຺ຕມໍ. ມລຄ຺ຄຫິຕສຕ຺ຖສທິໂສ ອວໂພຘກິຈ຺ຈວິພນ຺ຘນໂຕ. ສຕ຺ຖມລໍ ວິຍ ສຕ຺ຖສ຺ສ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖສ຺ສ ຄຸຓາຠາວກຣຓໂຕ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖມລໍ. ອພ຺ພຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຸປທ຺ທວໍ, ຕໍ ເທຕີຕິ ອພ຺ພຸທໍ, ວິນາສກາຣຓໍ. ນນຸ ຫຣຓໍ ສມຓສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ອນ຺ວຍໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ຈ ຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສລາກຠຕ຺ຕາທີນີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອິສ຺ສຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ກາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໘. ‘‘ອຕ຺ຕກາໂມ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໂພຘິສຕ຺ເຕ’’ຕິ. ເຕ ຫິ ສພ຺ພໂສ ປຣຕ຺ຖາຍ ເອວ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ມຫາກາຣຸຓິກາ ປຣຕ຺ຖກາມາ, ອຕ຺ຖກາມາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຍາ ຈ ເຕສໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຖາວຫາ ປຏິປຕ຺ຕິ, ສາປິ ຍາວເທວ ປຣຕ຺ຖາ ເອວາຕິ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາຍໍ. ຍສ຺ມາ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ຕາ ຕຖາຣູປໍ ກາຣຓໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ປເຣສໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາປາຣມິຍາ ປຣິປູຣຓໂຕ, ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ‘‘ສພ຺ພໂພຘິສຕ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ຠທ຺ທກໍ. ວາຈາຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ສຓ຺ຫໍ ມຸທຸກ’’ນ຺ຕິ. ປາປິກນ຺ຕິ ລາມກໍ ນິຫີນໍ. ຕໍ ປນ ຜຣຸສໍ ວາຈນ຺ຕິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕິ.

ກາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປາເຖຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໙. ສທ຺ຘາ ພນ຺ຘຕິ ປາເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ສທ຺ຘາ ນາມ ສຕ຺ຕສ຺ສ ມຣຓວເສນ ມຫາປຖໍ ສໍວຊໂຕ ມຫາກນ຺ຕາຣໍ ປຏິປຊ຺ຊໂຕ ມຫາວິທຸຄ຺ຄໍ ປກ຺ຂນ຺ທໂຕ ປາເຖຍ຺ຍປຸຏໍ ພນ຺ຘຕິ ສມ຺ພລໍ ສຊ຺ເຊຕິ. ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ສທ຺ຘາ ພນ຺ຘຕິ ປາເຖຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ຄາຖາປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ສິຣີຕິ ກຕປຸຎ຺ເຎຫິ ເສວີຍຕິ ເຕຫິ ປຏິລຠີຍຕີຕິ ສິຣີ. ອິສ຺ສຣິຍໍ ວິຠໂວ. ອາສຍິຕພ຺ພໂຕ ອາສໂຍ, ວສນຏ຺ຐານໍ ນິເກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກຑ຺ຒຕີຕິ ອິຈ຺ຉາວສິກໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປກຑ຺ຒຕິ.

ປາເຖຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຊ຺ໂຊຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໐. ຕໍ ຕໍ ສມວິສມໍ ປຊ຺ໂຊຕຕີຕິ ປຊ຺ໂຊໂຕ. ປທີໂປ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຣູປຄຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊໂຕ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມານໍ ປຣມຕ຺ຖຠູຕໍ ຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຊາຄຣພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວິຍາຕິ ຊາຄຣຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວິຍ. ໂສ ຫິ ສຕິປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພທາປິ ຊາຄໂຣ ໂຫຕິ. ຄາໂວຕິ ໂຄຊາຕິໂຍ. ອິທໍ ຄຸນ຺ນໍ ໂຄຓານຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຄຫຓໍ. ກມ຺ເມຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຊີວນໍ ຊີໂວ, ສຫ ຊີເວນາຕິ ສຊີວິໂນ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ເມນ ສຫ ຊີວນ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ, ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຄມຓ຺ຑເລຫິ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ໂຄຄເຓນ ສຫ. ນ ເຕນ ວິນາ ກສິກມ຺ມາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂຄຣສສິທ຺ຘິຍາ ເຈວ ກສນຠາຣວຫນສິທ຺ຘິຍາ ຈ ກສິກມ຺ມເອກຈ຺ຈວາຓິຊ຺ຊກມ຺ມາທີນິ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕກາຍສ຺ສາຕິ ອາຫາຣຸປຊີວິໂນ ສຕ຺ຕກາຍສ຺ສ ກສິໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສປິ ກສິຊີວິຕວຸຕ຺ຕິຍາ ມູລກາຣຓໍ ຜລນິປ຺ຜຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ. ອິຣິຍາປໂຖ ຈ ອິຣິຍນກິຣິຍານໍ ປວຕ຺ຕນຸປາໂຍ. ‘‘ສີຕນ຺ຕິ ນງ຺ຄລສີຕກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ປຊ຺ໂຊຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ອຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑. ຣຓນ຺ຕິ ກນ຺ທນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ຣຓາ, ຣາຄາທໂຍ. ເຕຫິ ອຠິຠູຕຕາຍ ຫິ ສຕ຺ຕາ ນານປ຺ປກາຣໍ ກນ຺ທນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ. ເຕ ປນ ສພ຺ພໂສ ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ຣຓາຕິ ອຣຓາ. ນິກ຺ກິເລສາ ຂີຓາສວາ. ວຸສິຕວາໂສຕິ ວຸສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ. ໂຠຊິສ຺ສິຍນ຺ຕິ ຠຸຊິສ຺ສຠາໂວ. ເຕນາຫ ‘‘ອທາສຠາໂວ’’ຕິ. ສມຓາຕິ ສມິຕປາປສມຓາຕິ ອາຫ ‘‘ຂີຓາສວສມຓາ’’ຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາເລ ໂລກິຍປຣິຎ຺ຎາຍ, ເສກ຺ຂາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ໂລກິຍປຣິຎ຺ຎາຍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ເຕຠູມກໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຣິຊານນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຂີຓາສວາ ປນ ປຣິຎ຺ຎາຕປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ວນ຺ທນ຺ຕິ ນໍ ປຕິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ວນ຺ທນີຍຠາໂວ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ນຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປຕິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ. ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ລກ຺ຂຓວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເກວລໍ ຂຕ຺ຕິຍາວາ’’ຕິອາທິ.

ອຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເຉຕ຺ວາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສາຣຕ຺ຖປ຺ປກາສິນິຍາ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.