໕. ອາທິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ

໑. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໑. ສີສນ຺ຕິ ເທສນາປເທໂສ, ເທສນາຍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ວຕ຺ຕພ຺ເພສຸ ກສ຺ສຈິເທວ ສີສຠາເຄນ ອປທິສນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຣາຄາທີຫີ’’ຕິອາທິ. ທາເນນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກສ຺ສ ປເຣສໍ ປຣິຈ຺ຈຊເນນ. ຕໍ ປນ ປຣິຈ຺ຈຊນໍ ເຈຕນາຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທານເຈຕນາຍາ’’ຕິ ທານປຸຎ຺ຎເຈຕນາຕິ ທານມຍາ ປຸຎ຺ຎເຈຕນາ ທາຍກສ຺ເສວ ໂຫຕິ ຕໍສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ. ນີຫຕຠຓ຺ຑກນ຺ຕິ ອາທິຕ຺ຕເຄຫໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂາມິຕໍ ຠຓ຺ຑກໍ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ທິນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ. ອທິນ຺ເນຕິ ທານມຸເຂ ອນິຍຸຎ຺ຊິເຕ ໂຠເຄ. ‘‘ອນ຺ເຕນາ’’ຕິ ຊີວິຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ມຣເຓນາ’’ຕິ. ມມາຕິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຣິຄ຺ຄຫາ, ໂຠຄາ. ເຕປິ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ວິນາສໍ ອນຸປຄຕາ ມຣເຓນ ປຫີຍນ຺ຕິ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຈຣາທີນໍ ວເສນ ອວິນຏ຺ຐໂຠເຄ’’ຕິ. ໂສຠນາ ອຄ຺ຄຠູຕາ ຣູປາທໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຄ຺ໂຄ, ຕໍ ສຄ຺ຄໍ.

ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ກິໍທທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໒. ທ຺ເວ ຕີຓິ ຠຕ຺ຕານິ ອຠຸຕ຺ວາຕິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາເຣ ຠຕ຺ຕານິ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕີ, ປເຄວ ອຎ຺ຎໍ ສຣີເຣນ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ. ທຸພ຺ພໂລປິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຠຸຎ຺ຊນໂຕ ປຸພ຺ເພ ທຸພ຺ພໂລ ຫຸຕ຺ວາ ພລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ອາຫາຣສ຺ສ ສຣີເຣ ພລວຕໍ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ອນ຺ນໂທ ທາຍໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ພລໂທ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອາຍຕິໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີເຣ ພລໂທ ອວິນາສວເສນ ພລສ຺ສ ຣກ຺ຂໂກ ຈ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ພລໍ ໂຂ ປນ ທຕ຺ວາ ພລສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໓໗) ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຸຣູໂປປີຕິ ອຠິຣູໂປປິ. ວິຣູໂປ ໂຫຕີຕິ ພີຠຈ຺ຉຣູໂປ ໂກປີນສ຺ສ ອຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ. ອິທຎ຺ຈ ຍານນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປາຫນາຕິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕິ. ອທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຍາຕິ ວຕ຺ຕຕິ ເອເຕນາຕິ ຍານນ຺ຕິ ຉຕ຺ຕາທີນມ຺ປິ ຍານຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຍານໂທ ສຸຂໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈກ຺ຂຸໂທ ນາມ ໂຫຕິ ຈກ຺ຂຸນາ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ເຈ ສຫກາຣີກາຣຓຠາວໂຕ ທີປສ຺ສ.

‘‘ສພ຺ເພສໍເຍວ ພລາທີນໍ ທາຍໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ ຄາເມ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສຊ຺ຊາທິວເສນ ປຕິສ຺ສຍິຕພ຺ພໂຕ ປຕິສ຺ສໂຍ, ວິຫາໂຣ. ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ ປຣິສ຺ສມສ຺ສ ວິໂນທິຕຕ຺ຕາ. ພຫິ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ປຕິສ຺ສຍໍ ອລຠິຕ຺ວາ ພຫິ ວິວຏງ຺ຄເຓ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ. ຌາຍຕີຕິ ຌາຍນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ກິລມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີຕຸຓ຺ຫາທິວິໂຣຘິປຈ຺ຈຍວເສນ ສສນ຺ຕາເນ ວິສຠາຄສນ຺ຕຕິ, ຕພ຺ພິປຣິຍາຍໂຕ ສຠາຄສນ຺ຕຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຸຂໍ ນາມ ທຸກ຺ຂປຈ຺ຈຍປຣິຫາຣໂຕ ສຸຂປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ຕທຸຠຍໍ ປຕິສ຺ສຍວເສນ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພຫິ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ປາເທ’’ຕິອາທິມາຫ. ຘມ຺ມປີຕິສຸຂນ຺ຕິ ຘມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ອຸປ຺ປນ຺ນປີຕິສຸຂໍ. ອຸປສມສຸຂນ຺ຕິ ກິເລສານໍ ວູປສເມນ ປວຕ຺ຕສຸຂໍ. ນິວາຕໍ ປິຫິຕວາຕປານໍ ປຕິສ຺ສຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ຐິຕສ຺ສ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກູເປ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ວິຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຍິທໍ ພຫິສມາປນ຺ນປຣິສ຺ສມໂທເສນ, ນ ຈ ປຕິສ຺ສຍໂທເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ນ ມຣຕິ ເອເຕນາຕິ ອມຣຓໍ, ນິພ຺ພານາຘິຄມາທໂຍ. ຕສ຺ສ ທານໍ ຘມ຺ມູປເທໂສ, ຕໍ ເທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ຘມ຺ມໍ ອນຸສາສຕີ’’ຕິ. ຕຍິທໍ ຘມ຺ມານຸສາສນໍ ກຖໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐກຖໍ ກເຖຕີຕິ ອວິວຏປາຐສ຺ສ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຘີຕິໂນ ປນ ປາຬິໍ ວາເຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄຕຏ຺ຐາເນ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອຍໍ ຕາວ ຄນ຺ຖຘຸໂຣ, ປຏິປຕ຺ຕິວາສຘຸເຣ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ອຸຠເຍສມ຺ປິ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກໂຣຕິ. ສພ຺ພທານນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕອາມິສທານໍ ອຠຍທານໍ. ຘມ຺ມທານນ຺ຕິ ຘມ຺ມເທສນາ. ຘມ຺ມຣຕີຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມ ອຠິຣຕິ. ຘມ຺ມຣໂສຕິ ສທ຺ຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສຍໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ.

ກິໍທທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໓. ປຕ຺ເຖນ຺ຕີຕິ ປິເຫນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປຄມນໍ ໂລເກ ປາກຏຕຣໍ ອໂຫສິ, ເຕ ອຸທາຫຣຓວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈິຕ຺ຕຄຫປຕິສີວລິຕ຺ເຖຣາທິເກ ວິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ອນ຺ນນ຺ຕິ ອນ຺ນສຎ຺ຎິໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘປິ ປຈ຺ຈໂຍ. ສພ຺ເພປິ ທາຍເກ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ເອກວເສນ ‘‘ທາຍກເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ຈາຫ ‘‘ໂກ ນາມ ໂສ ຍກ຺ໂຂ, ຍໍ ອນ຺ນໍ ນາຠິນນ຺ທຕີ’’ຕິ? ຕຕ຺ຖ ຍກ຺ໂຂຕິ ສຕ຺ໂຕ. ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາ ຈ ນາມ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸອຕ຺ຖວິສຍາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຍ ນໍ ທທນ຺ຕິ ສທ຺ຘາຍ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ. ຕເມວ ອນ຺ນໍ ຠຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ເຕ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທາຍກໍ ອປຣິຈ຺ຈຊນເມວ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ ຈກ຺ກໍ ວິຍ ກຸພ຺ພຣໍ.

ອນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ເອກມູລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໔. ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕໍ ເອກໍ ມູລໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ເອກມູລາ. ຕໍ ເອກມູລໍ. ຍຖາ ສໍໂຍຊນີເຍສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສນາວເສນ ຕຓ຺ຫາສມຸປ຺ປາໂທ, ເອວໍ ຕຓ຺ຫາຠິຠວວເສນ ອນວໂພໂຘຕິ ອວິຊ຺ຊາ ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ, ຕຓ຺ຫາ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ມູລໍ. ອຍຎ຺ຫິ ນໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍຕາວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຫຊາຕວເສນ ຈາຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມູລຠາໂວ ປາກໂຏເຍວ. ອິຘ ປນ ອິມິສ຺ສໍ ຄາຖາຍໍ ອຘິປ຺ເປຕາ ‘‘ເອກມູລ’’ນ຺ຕິ ສາ ຕຓ຺ຫາ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ຠວຕຓ຺ຫາ, ສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິວເສນ ອາວຏ຺ຏຕິ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ວິຠວຕຓ຺ຫາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິວເສນ, ເອວໍ ທ຺ວິຣາວຏ຺ຏໍ. ສຫຊາຕໂກຏິຍາຕິ ສຫຊາຕໂກຏິຍາປິ, ປເຄວ ສມ຺ມຸຍ຺ຫໍ ອາປນ຺ນສ຺ສ ປນ ວຕ຺ຕມານາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ພລວຠາເວນ ມລີນຕາ ສິຍາ. ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາຕິ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາວ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ ອສມ຺ຠວໂຕ. ປຕ຺ຖຣຓຏ຺ຐານາຕິ ວິຕ຺ຖຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູມິ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕສຸ ສາ ປຕ຺ຖຣຕີ’’ຕິ. ສມຸທ຺ທນຏ຺ເຐນ ສມຸທ຺ໂທ. ອຸຕ຺ຕຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ປຕາຍ ອລໍ ປຣິຍຕ຺ໂຕຕິ ປາຕາໂລ, ອຍໍ ປນ ປາຕາໂລ ວິຍາຕິ ປາຕາໂລ. ເຕນາຫ ‘‘ອປ຺ປຕິຏ຺ຐຏ຺ເຐນາ’’ຕິ. ອຄາຘຄມ຺ຠີຣຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກມູລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອໂນມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໕. ອໂນມນາມນ຺ຕິ ອນູນນາມໍ. ຄຸຓເນມິຕ຺ຕິການິ ເອວ ຫິ ຠຄວໂຕ ນາມານິ. ຄຸຓານຎ຺ຈສ຺ສ ປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ອນູນນາມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພຄຸຓສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ອປິຈ ຕຖາ ເຕວິຊ຺ໂຊ, ຉຬຠິຎ຺ໂຎຕິອາທີນິ ນາມານິ ອໂນມນາມານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາ, ຠຄວໂຕ ປນ ສຕ຺ຖາ, ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິ ນາມານິ ອໂນມນາມານິ ນາມ ມຫາວິສຍຕ຺ຕາ ອນູນຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອເວກລ຺ລນາມ’’ນ຺ຕິ. ຂນ຺ຘນ຺ຕຣາທໂຍຕິ ຂນ຺ຘວິເສສາທິເກ. ຎາເຓນ ຍາຖາວໂຕ ອຣຓີຍຏ຺ເຐນ ອຕ຺ເຖ. ອນ຺ວຍປຎ຺ຎາຘິຄມາຍາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາປຏິລາຠາຍ. ປຏິປທນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາປຏິປທໍ. ກິເລສກາມານໍ ວເສນ ອລ຺ລີຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ກາມາ ເອວ ອາລໂຍ. ອຕີຕກາເລເຍວ ກມນຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກມມານ’’ນ຺ຕິ. ນ ເອຕຣຫິ ຕທຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຕີຕໍ ປນ ອຸປາທາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ມຫານຸຠາວຕາທິນາ ມຫນ຺ຕານໍ.

ອໂນມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຈ຺ຉຣາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໖. ‘‘ອຈ຺ຉຣາຄຓສງ຺ຆຸຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາ ເທວປຸຕ຺ເຕນ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ຄາຍິຕາ, ໂສ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາຍ ວິນາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕໍ ອາຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ກິຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສາສເນຕິ ອິມສ຺ເສວ ສຕ຺ຖຸສາສເນ. ກມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕິ ກມ຺ມວິນິຈ຺ຉຍໍ. ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາຣຕາຍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈຕາຍ ຈ ສລ຺ລຫຸກວຸຕ຺ຕິໂກ. ສຍນສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ທິວສໍ ປຸຣິມຍາມຎ຺ຈ ຠາວນານຸໂຍຄວເສນ ກິລນ຺ຕກາຍສ຺ສ ສມສ຺ສາສນຕ຺ຖໍ ເສຍ຺ຍາຍ ອຸປຄມນຠາໂຄ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ.

ອພ຺ຠນ຺ຕເຣຕິ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕຕາຍ ສຕ຺ຖກວາຕາຕິ ຕິກ຺ຂຠາເວນ ສຕ຺ຖກາ ວິຍ ກນ຺ຕນກາ ວາຕາ. ຘຸຣສ຺ມິໍເຍວາຕິ ກິເລສມາເຣນ ຍຸທ຺ເຘ ເອວ. ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນສີເສ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ວາ. ອຸປນິສ຺ສຍມນ຺ທຕາຍ ອປຣິປກ຺ກຎາຓຕາຍ ອາສວກ຺ຂຍໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຸປຣິ ຐິຕນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂາຣຠາເວນ ທິພ຺ພທຸສ຺ສູປຣິ ຐິຕໍ. ຕເຖວ ອຏ຺ຐາສີຕິ ຕາຫິ ຕຖາ ວຸຕ຺ເຕປິ ຍຖາ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ, ຕເຖວ ອຏ຺ຐາສິ. ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ຏນ຺ຕິ ນິພ຺ພຸທ຺ເຘ ປຏິຊິນິຕ຺ວາ ລທ຺ຘພ຺ພສຸວຓ຺ຓປຏ຺ຏໍ. ວີຕິກ຺ກມສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ອສມ຺ຠິນ຺ເນເນວ ສີເລນ. ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຕາປິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອາຄມໍສຸ ຕສ຺ມາ ‘‘ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສງ຺ໂຆສິຕນ຺ຕິ ສງ຺ຄມ຺ມ ໂຆສິຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉຣານໍ ຄີຕສທ຺ທວເສນ ໂຆສິຕໍ. ປິສາຈຄຓໍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ ອຈ຺ຉນ຺ທຣາຄຕາຍ. ນິຍາມຈິຕ຺ຕຕາຍາຕິ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາເມ ນິນ຺ນຈິຕ຺ຕຕາຍ. ຄຣຸຠາເວນາຕິ ຕາສໍ ວເສ ອວຕ຺ຕນໂຕ ຄຣຸຏ຺ຐານຠາເວນ. ຍາຕ຺ຣາຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຕິ ຍາຕ຺ຣາ. ຕໍ ປນ ວຏ຺ຏໂຕ ນິຄ຺ຄມນໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກຖໍ ນິຄ຺ຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຕິສລ຺ເລຂເຕວາຕິ ອຕິວິຍ ກິເລສານໍ ສລ຺ເລຂິຕວຸຕ຺ຕິໂກ. ອກຕາຠິນິເວສສ຺ສາຕິ ຠາວນມນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ. ກາຣກສ຺ສາຕິ ສຸຄໂຕວາທກາຣກສ຺ສ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊໂຕ. ສຸຎ຺ຎຕາວິປສ຺ສນນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎຕາທີປນໍ ວິປສ຺ສນໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕຕຓ຺ຫາຍ ທູຣີກຣເຓນ ເອກວິຫາຣິຕາຍ. ເອໂກ ມຄ຺ໂຄ ອສ຺ສາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ເອວ ອສ຺ສ ອນາຄໂຕ, ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ໂຄ ປນ ກຕປຣິຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກາຍວງ຺ກາທີນນ຺ຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ອຠາວໂຕ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທເນນ ອນຸປລພ຺ຠນໂຕ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ຠຍໍ, ອສ຺ມິໍ ວາ ອຘິຄເຕ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຠຍນ຺ຕິ ອຠຍໍ ນາມ. ສໍສາຣກນ຺ຕາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ເຂມໍ ອມຕຏ຺ຐານໍ ຄມເນ ສຸຄຕສາຣຖິນາ ສຸສຊ຺ຊິຕຍານຠາວໂຕ ຣໂຖ ອກູຊໂນຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕາຍ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຘມ຺ມຈກ຺ເກຫິ.

ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ ອວິນາຠາວາ. ອປາລມ຺ໂພຕິ ອວສ຺ສໂຍ. ປຣິວາໂຣຕິ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ອຠິສງ຺ຂຣຓໂຕ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ກຣຓຏ຺ຐາເນ ຘມ຺ໂມ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ອນິຈ຺ຈາທິວເສນາຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິວເສນ. ໂສຘິເຕສຸ ວຊ຺ຌມາເນສຸ. ຠູມິລທ຺ຘວຏ຺ຏນ຺ຕິ ຠູມິລທ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ວຏ຺ຏໍ. ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາຍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຠູມິ ນາມ, ວຏ຺ຏມຍກມ຺ມຠາວໂຕ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫໍ ກິເລສຊາຕໍ ຠູມິລທ຺ຘວຏ຺ຏໍ. ປຣິຊານມານາຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນວເສນ ສມຕິກ຺ກມວເສນ ຊານມານາ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕີ.

ກສ຺ມາ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລເຍວ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ນນຸ ຈ ສາ ເທສນາ ຠຄວຕາ ຈຕຸມຄ຺ຄປ຺ປຘານຠາເວນ ປວຕ຺ຕິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ອຈ຺ຉຣາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ວນໂຣປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໗. ເກສນ຺ຕິ ສາມິວເສນ ວຸຕ຺ຕກສທ຺ໂທ ‘‘ຘມ຺ມຏ຺ຐາ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕພຫຸວຈນວເສນ ປຣິຓາເມຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຖວເສນ ຫິ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາໂມ. ເກ ຊນາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ ວຸຕ຺ຕເກສທ຺ໂທ ສີຫວິໂລກນນເຍນ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ເກ ຘມ຺ມຏ຺ຐາ, ເກ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉຕີຕິ ອິມິນາ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ. ຜລາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣາໂມ. ອາຣາເມ ໂຣເປນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕີຕິ ອາຣາມໂຣປາ. ວນີຍຕິ ຉາຍາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຠຊີຍຕີຕິ ວນໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຸປວນລກ຺ຂຓໍ ວນໍ, ຕໍ ອາຣາມຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ຕໂປວນລກ຺ຂຓໍ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສີມໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິສເມຕິ ອຸທກຈິກ຺ຂລ຺ເລນ ວິສເມ ປເທເສ. ປານີຍໍ ປິວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປປາ, ຕໍ ປປໍ. ອຸທກໍ ປີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວາ ປປາ. ຕຬາກາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມາຕິກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອິມິນາ ກມ຺ມປ຺ປຖປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຕນາ ກຕຎ຺ຫິ ປຸຎ຺ຎໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ນ ປນ ຍຖາ ກຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ ສຍເມວ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ຐິຕຕ຺ຕາຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາຣາມໂຣປນາທິຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ. ເຕນປິ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ ເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ກຕສີເລ ຐຕ຺ວາ ຈິຓ຺ເຓນ ຕທຎ຺ເຎນປິ ກາຍວາຈສິກສໍວຣລກ຺ຂເຓນ ສີເລນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ. ທສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປູເຣນ຺ຕິ ທຸຈ຺ຈຣິຕປຣິວຊ຺ຊນໂຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ວນໂຣປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເຊຕວນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໘. ເອສິຕຄຸຓຕ຺ຕາ ເອສິຍມານຄຸຓຕ຺ຕາ ຈ ອິສີ, ອເສກ຺ຂາ ເສກ຺ຂກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ. ອິສີນໍ ສງ຺ໂຆ ອິສິສງ຺ໂຆ. ອິສິສງ຺ເຆນ ນິເສວິຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆນິເສວິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ ຄນ຺ຘກຸຏິປາສາທກູຏາຄາຣາທິວເສນ ສິນິທ຺ຘສນ຺ທຈ຺ຉາຍຣຸກ຺ຂລຕາວເສນ ຠູມິຠາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ອຕິຣມຓີຍໍ ຕໍ ເຊຕວນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຕເສຕິ, ຕຖາ ອຣິຍານໍ ນິວາສຠາເວນປີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ປຐມຄາຖາຍ ເຊຕວນສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕ຺ວາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຍຕ຺ຖ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໙໘; ເຖຣຄາ. ໙໙໑). ອປຈຍຄາມິເຈຕນາ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ອາວຫຕິ ກມ຺ມກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມນ຺ຕິ ມຄ຺ຄເຈຕນາ’’ຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ກິເລສານໍ ວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ຈ ວິຊ຺ຊາ. ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ອາຫ ‘‘ວິຊ຺ຊາຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ’’ຕິ. ສມາຘິປກ຺ຂິກາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ມາວາຍາມສຕິສມາຘໂຍ. ຍຖາ ຫິ ວິຊ຺ຊາປິ ວິຊ຺ຊາຠາຄິຍາ, ເອວໍ ສມາຘິປິ ສມາຘິປກ຺ຂິໂກ. ສີລໍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສີລນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ ອຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ປາຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ປາ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປກາຣຠາເວນ ວິຊ຺ຊາຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕາ, ເອວໍ ວາຍາມສຕິໂຍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວາຍາມສຕິສມາຘໂຍ’’ຕິ. ຘມ຺ໂມຕິ ຫິ ອິຘ ສມາຘິ ອຘິປ຺ເປໂຕ ‘‘ເອວໍຘມ຺ມາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໑໓; ມ. ນິ. ໓.໑໙໗; ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໘) ວິຍ. ວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາຕິ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ. ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາ ເອວ ເຫເຕ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ເອເຕນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ເຄນາ’’ຕິ.

ອຸປາເຍນ ວິຘິນາ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ‘‘ສມາຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ສມ຺ມາສມາຘິປກ຺ຂິຍໍ ວິປສ຺ສນາຘມ຺ມຎ຺ເຈວ ມຄ຺ຄຘມ຺ມຎ຺ຈ. ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິໍ ເທເສສ຺ສາມິ ສອຸປນິສໍ ສປຣິກ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໓໖) ຫິ ວຈນໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ມຄ຺ຄຘມ຺ມາ ສມ຺ມາສມາຘິປຣິກ຺ຂາຣາ. ວິຈິເນຍ຺ຍາຕິ ວີມໍເສຍ຺ຍ, ຠາເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຫຕຸມ຺ຫິ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ອຣິຍມຄ຺ຄເຫຕຸກາ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ວິສຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມໍ ວິຈິເນຍ຺ຍາຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ວິປສ຺ເສຍ຺ຍ. ເຕສຸ ວິປສ຺ສິຍມາເນສຸ ວິປສ຺ສນາຍ ອຸກ຺ກໍສຄຕາຍ ຍທຄ຺ເຄນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວເຘນ ປຏິວິຊ຺ຌີຍຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ປຫານປຏິເວເຘນ ປຏິວິຊ຺ຌີຍຕິ, ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວເຘນ, ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ຠາວນາປຏິເວເຘນ ປຏິວິຊ຺ຌີຍຕີຕິ ເອວໍ ເຕສຸ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເອວ ຠຸມ຺ມໍ, ເຕສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ປຏິວິຊ຺ຌິຍມາເນສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອວຘາຣຓວຈນນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖາປນວຈນໍ, ອວຘາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕວາ’’ຕິ ຈ ອວຘາຣຓໍ ສາວເກສຸ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕວ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ ຕສ຺ເສວຸກ຺ກໍສຠາວໂຕ. ກິເລສອຸປສເມນາຕິ ອິມິນາ ມຫາເຖຣສ຺ສ ຕາທິໂສ ກິເລສວູປສໂມຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ສ ສາວກວິສເຍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕິ ອໂຫສິ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ໂຍປິ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕາວປຣໂມ ສິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ເຕສໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຎາຓວິສເຍ ປຎ຺ຎາປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕານໍ ວເສເນວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອວຘາຣຓມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ນານຕ຺ຕາ ຕີຫິ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ປາຣງ຺ຄເຕ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ປາຣໍ ຄໂຕຕິ ນິພ຺ພານໍ ຄໂຕ’’ຕິອາທິ. ນ ເຖເຣນ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ນາມ ອຕ຺ຖິ ລພ຺ຠຕິ, ລພ຺ຠຕິ ເຈ, ເອວເມວ ລພ຺ເຠຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເຊຕວນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ມຈ຺ຉຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໙. ມຈ຺ຉຣິໂນຕິ ມຈ຺ເຉຣວນ຺ໂຕ ມຈ຺ເຉຣສມງ຺ຄິໂນຕິ ອາຫ ‘‘ມຈ຺ເຉເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ. ມຈ຺ເຉຣໍ ມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ນ ວນ຺ທຕີຕິ ວນ຺ທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ, ກຸໂຕ ທານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປຏ຺ຐານໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ມຘຸຣປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທໍ ຕາວ ມຸທຸມຈ຺ຉຣິຍໍ ນ ຫທຍໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ຕສ຺ສ ມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ປາທາ ຣຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ນນຸ ຕຸຍ຺ຫໍເຍວ ອາຄຕຄມເນສຸ ປາທາ ຣຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກິນ຺ເຕ ອິເມ ຉິນ຺ທນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສາມີຈິມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ ກຸໂຕ ທານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາກມ຺ມໍ ຕໍຕໍຄຕິໂຍ ອຣນ຺ຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຣິຍາ, ສຕ຺ຕາ. ອິເມ ປນ ກຸຈ຺ຉິຕາ ອຣິຍາຕິ ກທຣິຍາ, ຖທ຺ຘມຈ຺ຉຣິໂນ. ມຈ຺ຉຣິຍສທິສຎ຺ຫິ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ສພ຺ພຫີນໍ ນຕ຺ຖິ ສພ຺ພຄຸຓາຠິຠູຕຕ຺ຕາ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິອາທິສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ມູລຠູຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ນິເສຘໂຕ. ອິຕິອາທີຫິ ວຈເນຫິ. ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຆາຕໂກຕິ ມຈ຺ຉຣິຍານຸໂຍເຄນ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ວິນາສໂກ.

ປຸຎ຺ຎປາປວເສນ ສມ຺ປເຣຕພ຺ພໂຕ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ສມ຺ປຣາໂຍ, ປຣໂລໂກ. ກາມຄຸຓຣຕີຕິ ກາມຄຸຓສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ອສ຺ສາໂທ. ຂິຑ຺ຑາຕິ ກາຍິກຂິຑ຺ຑາ ວາຈສິກຂິຑ຺ຑາ ເຈຕສິກຂິຑ຺ຑາຕິ ເອວໍ ຕິວິຘາ. ເອສ ວິປາໂກຕິ ໂຈຬາທີນໍ ກິຈ຺ຉລາໂຠຕິ ເອສ ເອວຣູໂປ ວິປາໂກ. ຍມໂລກນ຺ຕິ ປຣໂລກໍ. ອຸປປຊ຺ຊເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ປກາຣຕ຺ໂຖ. ເຕນ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ນິຣຍໍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຎ຺ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ຍາຈນ຺ຕິ ນາມ ອຣິຍຍາຈນາຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຣິຍາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອສາ ອຣິຍານ ຍາຈນາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໗.໕໙). ເຍ ສໍວິຠຊນ຺ຕິ, ເຕ ວທຎ຺ຎູ ນາມ ຎຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓໂຕ. ວິມານປ຺ປຠາຍາຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ອຸຍ຺ຍານກປ຺ປຣຸກ຺ຂປ຺ປຠາຫິ ເທວຕານໍ ວຕ຺ຖາຠຣຓສຣີຣປ຺ປຠາຫິປິ ສຄ຺ເຄ ປກາເສນ຺ຕິເຍວ. ປກາສນ຺ຕີຕິ ວາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອປາຍໂລເກ ວິຍ ອປາກຏາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣສມ຺ຠເຕສູຕິ ສຍໍ ສມ຺ຠຕໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປເຣເຫວ ສມ຺ຠຣິເຕສຸ ສຸຂູປກຣເຓສຸ. ເຕນາຫ ປາຬິຍໍ ‘‘ວສວຕ຺ຕີວ ໂມທເຣ’’ຕິ, ປຣນິມ຺ມິຕໂຠເຄສຸ ວສວຕ຺ຕີ ເທວປຸຕ຺ຕາ ວິຍ ສຸຂສມງ຺ຄິຕາຍ ໂມທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສມ຺ປຣາໂຍຕິ ເອເຕ ສຄ຺ຄາຕິ ເອວໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສມ຺ປຣາໂຍ. ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ເອເຕສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ທຸກ຺ກຏສຸກຏກມ຺ມກາຣີນໍ. ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິຣຍສຄ຺ຄາທິໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ເຕສຸ ໂຍ ມຈ຺ຉຣີ ມນຸສ຺ເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ໂສ ທລິທ຺ໂທ ຫຸຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຈຣິຍວເສນ ມຈ຺ຉຣີເຍວ ໂຫນ຺ໂຕ ທາຣາທິຠຣຓຕ຺ຖໍ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາທີນິ ຫນ຺ຕ຺ວາ ປຸນປິ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ອິຕໂຣ ສຸທ຺ຘາສໂຍ ສມິທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຈຣິຍາວເສນ ປຸນປິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸນ ສມ຺ປຣາເຍປິ ທຸຄ຺ຄຕິສຸຄຕິເຍວ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ມຈ຺ຉຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໐. ‘‘ອຸປປນ຺ນາເສ’’ຕິ ເສ-ກາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ, ‘‘ອຸປປນ຺ນາ’’ອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ອຸປຄຕາ’’ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອວິຫານໂຕ ອວິຫາ, ເຕສໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ອວິຫາພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ, ຕສ຺ມິໍ. ອຸປປຕ຺ຕິສມນນ຺ຕຣເມວາຕິ ປຐມໂກຏ຺ຐາເສ ເອວ. ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອເສກ຺ຂວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ເສກ຺ຂວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປນ ອວິຫູປປຕ຺ຕິໂຕ ປເຄວ ວິມຸຕ຺ຕາ. ມານຸສໍ ເທຫໍ ສມຕິກ຺ກມນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປກ຺ກິເລສປຫານວເສນາຕິ ຜເລນ ເຫຕຸທສ຺ສນມິທນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມານຸສໍ ເທຫນ຺ຕິ ອິຘ…ເປ… ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ. ທິວິ ຠວໍ ທິພ຺ພໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາວສຎ຺ຎິຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທິພ຺ພໍ ໂຍຄນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ອິມສ຺ສາຕິ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ທິພ຺ພໂຍຄໍ ອຸປຈ຺ຈຄຸ’’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ຕ຺ວໍ ກຸສລໍ ສພ຺ພາວຊ຺ຊປ຺ປຫາເນນ ອນວຊ຺ຊຕໍ ຠາສຕີຕິ ກຸສລີ ວເທສິ. ອຕ຺ເຖນ ສທ຺ທສ຺ສ ອເຠໂທປຈາຣໍ ກຕ຺ວາ ຄມ຺ຠີຣວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖສ຺ເສວ ຄມ຺ຠີຣໂຕ, ນ ສທ຺ທສ຺ສ. ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກາມຣາຄຕາຍ ສພ຺ພໂສ ກາມວິສຍປ຺ປຫາເນນ ນິຣາມິສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ນາມ ອນາຄາມີ. ນິວາສນຏ຺ຐານຠູໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ຄາໂມ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ເອກຄາມວາສີ’’ຕິ.

ຆຏີກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາທິຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.