໔. ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ໂຄ

໑. ສພ຺ຠິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ສຕໍ ສາຘູນໍ ສຣຓຄມນສີລາທິເຠທສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸລ຺ລປນໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຍາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸລ຺ລປນໂຕ ກຖນໂຕ ສຕຸລ຺ລປາ, ເທວຕາ, ຕາສໍ ກາໂຍ ສມູໂຫ, ຕຕ຺ຖ ຠວາຕິ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕໍ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ສມາທານວເສນ ອຸລ຺ລເປຕ຺ວາ, ນ ວຓ຺ຓນາກຖນມຕ຺ເຕນ ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກຠາເວ. ອິທໍ ວຕ຺ຖູຕິ ອິທໍ ກາຣຓໍ. ສມຸທ຺ທວາຓິຊາຕິ ສໍຍຕ຺ຕິກາ. ຂິຕ຺ຕສຣເວເຄນາຕິ ຊິຍາມຸຕ຺ຕສຣສທິສເວເຄນ, ສີຆໂອເຆນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປ຺ປຕຕີຕິ ອຸປ຺ປາໂຕ. ອຸປ຺ປາເຕ ຠວໍ ພ຺ຍສນໍ ອຸປ຺ປາຕິກໍ. ປຕິຏ຺ຐາຕິ ຫິຕປຕິຏ຺ຐາ. ປຣໂລເກ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ອຠຍກາຣຓໍ. ຊງ຺ຆສຕນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສສຕໍ. ຊງ຺ຆາສີເສນ ຫິ ມນຸສ຺ເສ ວທຕິ ສຫຈາຣິຠາວໂຕ. ອຄ຺ຄເຫສິ ປຎ຺ຈສີລານິ. ອາສນ຺ນານາສນ຺ເນສຸ ອາສນ຺ນສ຺ເສວ ປຐມໍ ວິປຈ຺ຈນໂຕ ‘‘ອາສນ຺ນກາເລ ຄຫິຕສີລໍ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຆຏາວເສນາຕິ ສມູຫວເສນ.

ສພ຺ຠີຕິ ສາຘູຫິ. ເຕ ຫິ ສປຣຫິຕສາຘນໂຕ ປາສໍສຕາຍ ສນ຺ຕຄຸຓຕາຍ ຈ ສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ປຓ຺ຑິຕລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຓ຺ຑິເຕຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສມາເສຖາຕິ ສໍວເສຖາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພອິຣິຍາປເຖ’’ຕິອາທິ. ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕິສນ຺ຘານໍ. ສຕ຺ຕານໍ ຫິເຕສິຕາລກ຺ຂຓາ ຫິ ເມຕ຺ຕິ, ສາ ຈ ຎາຓສຫິຕາ ຎາຓປຸພ຺ພງ຺ຄມາວາຕິ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖໂວ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ, ອິຕໂຣ ສໍກິລິຏ຺ໂຐຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິຫິຕາວຫໍ ສຸນ຺ທຣຘມ຺ມໍ. ເສຍ຺ໂຍຕິ ຫິຕວຑ຺ຒນຕາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວຑ຺ຒີ’’ຕິ.

ສຕໍ ສາຘູນໍ, ປຓ຺ຑິຕານນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຕປ຺ປຏິໂຍຄວິສຍຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎ-ສທ຺ທສ຺ສ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຎ຺ຎໂຕ ອນ຺ຘພາລໂຕ’’ຕິ. ໂສກນິມິຕ຺ຕໍ ໂສກກາຣຓໍ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ອິຘ ໂສກສທ຺ເທນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂສກວຕ຺ຖູນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂສກວຕ຺ຖູນິ ນາມ ໂຈຣາທໂຍ ອຈ຺ຉິນ຺ທນາທິວເສນ ປເຣສໍ ໂສກກຣຓໂຕ. ໂສການຸຄຕາ ໂສກປ຺ປຕ຺ຕາ.

ເຖຣສ຺ສາຕິ ສໍກິຈ຺ຈຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ອຕ຺ຕໂນ ຠຄິນິຍາ ເຊຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ອາຫ. ອຍໍ ‘‘ອິຘ ໂຈຣາ ປຏິປຊ຺ຊິໍສູ’’ຕິ ອມ຺ເຫ ຕິຓາຍປິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ມາເຣມ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ. ກຣຸຓາຍ ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ເຊມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ມນ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ຠາເສຕ຺ວາ.

ອຫຸ ອໂຫສິ, ຠູຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣຎ຺ຎສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫາວເນຕິ ຕາທິເສ ພ຺ຣຫາວເນ, ມຫາຣຎ຺ເຎ ນິວາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ ເຈໂຕຕິ ພ຺ຍາໂຘ. ກູຏານີຕິ ວາກຸຣາທໂຍ. ໂອຑ຺ເຑຕ຺ວາຕິ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ສສກນ຺ຕິ ເປລກໍ ອຸພ຺ພິຄ຺ຄາຕິ ຠີຕຕສິຕາ. ເອກຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເອກຣຕ຺ເຕເນວ. ຘນຊານີຕິ ປຣິພ຺ພຍວເສນ ອທ຺ຘິເກຫິ ລທ຺ຘພ຺ພຘນໂຕ ຫານິ, ‘‘ສມຓມ຺ປິ ນາມ ຫນ຺ຕິ, ກິໍ ອມ຺ເຫສຸ ລຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອທ຺ຘິການໍ ອນາຄມນໂຕ ເອກທິວສໍ ລທ຺ຘພ຺ພປຣິພ຺ພຍມ຺ປິ ນ ລຠິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຎາຕໂຍປິ ມາຕາປິຕຸຠາຕຸຠຄິນິອາທິເກ ຎາຕເກ. ເຕ ກິຣ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຄິນິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເຕນ ສມາຄຕາ, ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ສຈ຺ຈວາຈໍ ອນຸຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂຈຣຠຍໍ ເຕສໍ ນາໂຣເຈສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕສມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຘິມຸຕ຺ຕສາມເຓຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ເຕວາສິເກ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂເຓນ ອນຸຕ຺ຕຣຄຸຓາຘິຄເມນ ຈ ຎາຕິມຊ຺ເຌ ວິໂຣຈຕິ.

ສາຕຕນ຺ຕິ ສຕຕໍ. ສ-ສທ຺ທສ຺ສ ຫິ ອິຘ ສາຠາໂວ ຍຖາ ‘‘ສາຣາໂຄ’’ຕິອາທີສຸ. ສາຕຠາໂວ ວາ ສາຕຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ. ກາຣເຓນາຕິ ເຕນ ເຕນ ກາຣເຓນ. ສພ຺ພາສໍ ຕາສໍ ວຈນໍ ສຸຠາສິຕໍ, ຠຄວໂຕ ປນ ອຸກ຺ກໍສຄຕໍ ສຸຠາສິຕເມວ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ຕໍຕໍຄາຖາປເທເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ສປ຺ປຸຣິສູປສໍເສວສທ຺ຘມ຺ມາຠິໂຍໂຄ ຍຖາ ສຕ຺ຕານໍ ວຑ຺ຒິຍາ ປຎ຺ຎາປຏິລາຠສ຺ສ ເອກນ຺ຕິກໍ ກາຣຓໍ, ເອວໍ ໂສກປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ວິໂສກຠາວສ຺ສ, ຎາຕິມຊ຺ເຌ ໂສຠາຍ, ສຸຄຕິຄມນສ຺ສ, ຈິຣໍ ສຸຂຏ຺ຐານສ຺ສ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂມຈນສ຺ສປິ ອຎ຺ຎາສາຘາຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສພ຺ຠິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ມຈ຺ຉຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ປມຊ຺ຊນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕາ ອນຸປລທ຺ຘິ ປມາໂທ. ເຕນ ເອກນ຺ຕໂຕ ສຕິຣຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕິວິປ຺ປວາສລກ຺ຂເຓນາ’’ຕິ. ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ປມາເທເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ອິທານິ ຍຖາ ມຈ຺ຉຣິຍນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປມາທນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ທານໍ ນ ທີຍຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກຈ຺ໂຈ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ໂຠຄປຣິຫານິໍ ຄມິສ຺ສຕິ. ຂິຑ຺ຑາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ມຓ຺ຑນວິຠູສນຉຓນກ຺ຂຕ຺ຕກິຈ຺ຈພ຺ຍສນາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍສທາຍກນ຺ຕິ ກິຕ຺ຕິຍສສ຺ສ ປຣິວາຣຍສສ຺ສ ຈ ທາຍກໍ. ສິຣີທາຍກນ຺ຕິ ໂສຠຄ຺ຄທາຍກໍ. ສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກນ຺ຕິ ກຸລໂຠຄຣູປໂຠຄສມ຺ປທາຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກໍ. ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ວາ ອິຘ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ‘‘ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໘໐) ວິຍ. ອຕ຺ຖິ ທານສ຺ສ ຜລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ອນວຏ຺ຐິຕຕໍ ພຫຸລສາຘາຣຓຕໍ, ຕໍ ປຫາຍ ຄມນີຍຕໍ, ຕພ຺ພິສຍາຍ ປີຕິຍາ ສາວຊ຺ຊຕໍ, ທານຘມ຺ມສ຺ສ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓຕໍ ອນຸຄາມິກຕໍ, ຕພ຺ພິສຍາຍ ປີຕິຍາ ອນວຊ຺ຊຕໍ, ໂລຠາທິປາປຘມ຺ມານໍ ວິໂນທນໍ, ເສສປຸຎ຺ຎານໍ ອຸປນິສ຺ສຍຎ຺ຈ ຊານນ຺ເຕນາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໍເຍວ ພາລນ຺ຕິ ໂຍ ມຈ຺ຉຣີ, ຕເມວ. ອທານສີລາ ພາລາ. ເອກຈ຺ໂຈ ຘນສ຺ສ ປຣິໂຠຄປຣິກ຺ຂຍຠເຍນ ອຕ຺ຕນາປິ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອຕິໂລຠເສຏ຺ຐິ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອິຘໂລກປຣໂລເກສູ’’ຕິ.

ຍສ຺ມາ ເອກຈ຺ໂຈ ອທານສີໂລ ປຸຣິໂສ ອທ຺ຘິເກ ທິສ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ນ ປສ຺ສຕິ, ເຕສໍ ກຖໍ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ນ ສຸໂຓຕິ, ສຍໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ກເຖຕິ, ອທາຕຸກມ຺ຍຕາຖມ຺ເຠ ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ມຕລິງ຺ຄານິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ອທານສີລຕາຍ ມຣເຓນ ມເຕສູ’’ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ທານມຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ມເຕນສ຺ສ ສມຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານສີລສ຺ສ ປນ ອມຕລິງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາຍໂຕ ເວທິຕພ຺ພານິ. ວຊນ຺ຕິ ປຸຖຸຕ຺ເຕ ເອກວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ວຈນວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຫ ວຊນ຺ຕາ’’ຕິ. ທານສີລາທິຘມ຺ໂມ ປຸຣາຕໂນ, ນ ອຊ຺ຊຕໂນຕິ ສນນ຺ຕໂນ, ໂສ ເອເຕສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ສນນ຺ຕນາ, ປຓ຺ຑິຕາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມາຕິ ເຕສໍ ວເສນປິ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນຕິ ອາຫ ‘‘ສນນ຺ຕນານໍ ວາ ປຓ຺ຑິຕານໍ ເອສ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ອປ຺ປສ຺ມິມ຺ປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ສຕິ ເອເກ ທານໍ ທທນ຺ຕິ, ເອເກ ນ ທທນ຺ຕິ ມຈ຺ຉຣິຠາວາ. ສຫສ຺ສທານສທິສາຕິ ເອກາປິ ທກ຺ຂິຓາ ປຣິຈ຺ຈາຄເຈຕນາຍ ອຸຬາຣຠາວໂຕ ສຫສ຺ສທານສທິສາ ໂຫຕິ.

ທຸຣນຸຄມໂນຕິ ອສມງ຺ຄິນາ ອນຸຄນ຺ຕຸໍ ທຸກ຺ກໂຣ. ອນນຸຄມນຎ຺ຈສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອປູຣຓເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ທຸປ຺ປູໂຣ’’ຕິ. ‘‘ຘມ຺ມໍ ຈເຣ’’ຕິ ອຍໍ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວເສນ ອາຣທ຺ຘາຕິ ອາຫ ‘‘ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໍ ຈຣຕີ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ທາຣຎ຺ຈ ໂປສ’’ນ຺ຕິ. ສມຸຎ຺ຊກນ຺ຕິ ກສ຺ສເກຫິ ອຕ຺ຕນາ ກາຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ວິສຏ຺ຐຘຎ຺ຎກຣຓໂຕ ຂເລ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍວເສນ ສມຸຎ຺ຊນິອາທິນາ ຉຑ຺ຑິຕຘຎ຺ຎສໍຫຣຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ອປິ…ເປ… ສມຸຎ຺ຊກໍ ຈຣຕີ’’ຕິ. ເອເຕນາຕິ ສຕສຫສ຺ສສຫສ຺ສຍາຄິຄ຺ຄຫເຓນ ທສນ຺ນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸໂກຏີນໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ‘‘ທິນ຺ໂນ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍຊນາ. ທສນ຺ນໍ ວາ ກຫາປຓໂກຏີນໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕຕິ ທສນ຺ນໍ ກຫາປຓໂກຏີນໍ ວິນິຍຸຎ຺ຊນວເສນ ສມ຺ປາທິຕປິຓ຺ຑປາໂຕ. ຕຍິທໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ສຫສ຺ສຍາຄີນໍ ທານໍ ເອຕ຺ຕກໍ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸຎ຺ຊກໍ ຈຣນ຺ໂຕປີຕິ ສມຸຎ຺ຊກໍ ຈຣິຕ຺ວາປິ, ສມຸຎ຺ຊກຈຣຓເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທາຣໍ ໂປເສນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ອປ຺ປກສ຺ມິໍ ທທນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມໍ ຈຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາວິຘສ຺ສາຕິ ຕາທິສສ຺ສ ຕຖາຘມ຺ມຈາຣິໂນ ຍາ ຘມ຺ມຈຣິຍາ, ຕສ຺ສາ ກລມ຺ປິ ນຄ຺ຆນ຺ຕິ ເອເຕ ສຫສ຺ສຍາຄິໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສຫສ຺ສຍາຄິຕາຍ. ຍໍ ເຕນ ທລິທ຺ເທນາຕິອາທິ ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ວິວຣຓໍ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສນ຺ຕິ ‘‘ສຕໍສຫສ຺ສານໍ ສຫສ຺ສຍາຄິນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ. ອິຕເຣສນ຺ຕິ ‘‘ຕຖາວິຘສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຸຣິສໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ. ທສໂກຏິສຫສ຺ສທານນ຺ຕິ ທສໂກຏິສງ຺ຂາຕໍ ຕໂຕ ອເນກສຫສ຺ສເຠທຕາຍ ສຫສ຺ສທານໍ.

‘‘ກລໍ ນຄ຺ຆຕີ’’ຕິ ອິທໍ ເຕສໍ ທານໂຕ ອິມສ຺ສ ທານສ຺ສ ອຸຬາຣຕຣຠາເວນ ວິປຸລຕຣຠາເວນ ວິປຸລຕຣຜລຕາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ມຫປ຺ຜລຕຣນ຺ຕິ ຊານນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈຍວິເສເສນ ມຫຕ຺ຕໍ ຄໂຕຕິ ມຫຄ຺ຄໂຕ, ອຸຬາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປຸລສ຺ເສຕໍ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ສເມນາຕິ ຎາເຍນ, ຘມ຺ເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສເມຕິ ນ ສເມ ມຈ຺ຉຣິຍລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ເຕ. ເຉຕ຺ວາຕິ ປີເຬຕ຺ວາ. ຕໍ ປນ ປີຬນໍ ໂປຖນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂປເຖຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ. ອສ຺ສຸມຸຂາຕິ ຕິນ຺ຕອສ຺ສຸມຸຂສມ຺ມິສ຺ສາ ປຣໍ ໂຣທາເປຕ຺ວາ. ມຫາທານນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ພຫຸເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊເນນ ມຫນ຺ຕທານໍ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອປຣິສຸທ຺ຘຕາຍາຕິ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມຄເວສນາຍ ຈ ສຸທ຺ຘຕາຍ ມລີນຕ຺ຕາ. ອິຕຣໍ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕທານໍ. ປຣິຕ຺ຕທານນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ປຣິຕ຺ຕທານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘຕາຍາຕິ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມຄເວສນາຍ ຈ ວິສຸທ຺ຘຕາຍ. ເອວນ຺ຕິອາທິມາຫາຕິ ‘‘ເອວໍ ສຫສ຺ສານໍ ສຫສ຺ສຍາຄິນ’’ນ຺ຕິ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ສຫສ຺ສານນ຺ຕິ ສຕໍສຫສ຺ສານໍ. ຄາຖາພນ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ສຕຄ຺ຄຫຓໍ ນ ກຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ມຈ຺ຉຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສາຘຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ປີຕິເວເຄນ ອຸຄ຺ຄິຣິຕພ຺ພຕາຍ ອຸທານໍ ອຸຄ຺ຄິຣິ ອຸຈ຺ຈາເຣສິ. ຕຍິທໍ ຍສ຺ມາ ປີຕິສມຸຏ຺ຐາປິຕໍ ວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທາຫາຣໍ ອຸທາຫຣີ’’ຕິ. ຍຖາ ປນ ຕໍ ວຈນໍ ‘‘ອຸທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສທ຺ຘາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍ-ກາໂຣ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ. ປຣິຈ຺ຈາຄເຈຕນາຍ ຫິ ສທ຺ຘາ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ຕທຠາວໂຕ. ປິ-ສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ‘‘ສາຫູ’’ຕິ ປທໍ ສາຘຸສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ຖໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຖນ຺ຕິ ທານຍຸທ຺ຘານໍ ວິປກ຺ຂສຠາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕໍ ອຸຠຍນ຺ຕິ ທານໍ ຍຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ. ຊີວິຕຠີຣຸໂກຕິ ຊີວິຕວິນາສຠີຣຸໂກ. ຂຍຠີຣຸໂກຕິ ໂຠຄກ຺ຂຍສ຺ສ ຠີຣຸໂກ. ວທນ຺ໂຕຕິ ຊີວິເຕ ສາລຍຕໍ, ຕໂຕ ເອວ ຍຸຊ຺ຌເນ ອສມຕ຺ຖຕໍ ປເວເທນ຺ໂຕ. ເຉຊ຺ຊນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖປາທາທິເຉໂທ. ອຸສ຺ສຫນ຺ໂຕຕິ ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ເອວໍ ໂຠເຄ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີຕິ ຕຖາ ໂຠເຄ ອປຣິກ຺ຂີເຓ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ວທນ຺ໂຕຕິ ອິຘ ໂຠເຄສຸ ໂລຠໍ, ຕໂຕ ເອວ ທາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕໍ ປເວເທນ຺ໂຕ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ຊີວິຕໂຠຄນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ທານຎ຺ຈ ຍຸທ຺ຘຎ຺ຈ ສມໍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ສທ຺ຘາຘມ຺ມຊີວິຕາວີມໍສາສີລາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂສ ຫິ ເທຍ຺ຍວຕ຺ຖຸໂນ ປຣິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ອປ຺ປກມ຺ປິ ທທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຂຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ພຫຸໍ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ພຫຸວິຘໍ ໂລຠ-ໂທສ-ອິສ຺ສາ-ມຈ຺ຉຣິຍ-ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທິເຠທໍ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໍ ອຠິຠວຕິ, ຕໂຕ ເອວ ຈ ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ມຈ຺ເຉຣໍ ມທ຺ທຕິ’’ຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ປນ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠາວໂຕ.

ປຣຕ຺ຖາຕິ ປຣໂລເກ. ເອກສາຏກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ອນ຺ວຍວເສນ, ອງ຺ກຸຣວຕ຺ຖຸ ພ຺ຍຕິເຣກວເສນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ຘມ຺ໂມ ລທ຺ໂຘ ເອເຕນາຕິ ຘມ຺ມລທ຺ໂຘ, ປຸຄ຺ຄໂລ. ອຄ຺ຄິອາຫິຕປທສ຺ສ ວິຍ ສທ຺ທສິທ຺ຘິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘‘ອຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ວີຣິຍໍ, ວີຣິຍນ຺ຕິ ເຈຕສິກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂຠຄຸປ຺ປາເທ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕຕາ. ວີຣິຍນ຺ຕິ ຕຊ຺ໂຊ ອຸສ຺ສາໂຫ. ຍມສ຺ສ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ. ເວຕຣຓິມ຺ປິ ອິຕເຣ ນິຣເຍ ຈ ອຕິກ຺ກມ຺ມ. ເຕ ປນ ອພ຺ພຸທາທີນໍ ວເສນ ອວີຈິໍ ທສຘາ ກຕ຺ວາ ອວເສສມຫານິຣເຍ ສຕ຺ຕປິ ອາຍຸປ຺ປມາຓເຠເທນ ຕໂຍ ຕໂຍ ກຕ຺ວາ ເອກຕິໍສາຕິ ວທນ຺ຕິ. ສຎ຺ຊີວາທິນິຣຍສໍວຕ຺ຕນສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຕິກ຺ຂມຊ຺ຌມຸທຸຠາເວນ ຕສ຺ສ ອາຍຸປ຺ປມາຓສ຺ສ ຕິວິຘຕາ ວິຠາເວຕພ຺ພາ. ອປເຣ ປນ ‘‘ອຏ຺ຐ ມຫານິຣຍາ ໂສຬສ ອຸສ຺ສທນິຣຍາ ອາທິໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສິຕນິຣເຍ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ສິຕນິຣຍາຕິ ເອວໍ ເອກຕິໍສ ມຫານິຣຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ມຫານິຣຍຄ຺ຄຫຓໂຕ ອາທິໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສິຕນິຣຍາ ເອໂກ ນິຣໂຍ ກໂຕຕິ.

ເຕສນ຺ຕິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຄຫິຕປຈ຺ຈຍານໍ. ປຎ຺ຈນວຸຕິປາສຓ຺ຑເຠທາ ປປຎ຺ຈສູທນິສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ວິຈິນເນສຸ. ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນໍ ອາຫ, ອຸປມານານິ ຫິ ນາມ ຍາວເທວ ອຸປເມຍ຺ຍຕ຺ຖວິຠາວນຕ຺ຖານິ. ເອເຕນ ສຸເຂຕ຺ຕຄຫຓໂຕປິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປາເຓສຸ ສໍຍໂມຕິ ອິມິນາ ທສວິຘມ຺ປິ ກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາ ຫິ ‘‘ປາເຓສຸ ສໍຍໂມ’’ຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕາໂວໂຣປນໂຕ ສໍຍໂມ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ເຕສໍ ສາປເຕຍ຺ຍາວຫາຣໂຕ ປຣທາຣາມສນໂຕ ວິສໍວາທນໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເຠທນໂຕ ຜຣຸສວຈເນນ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໂຕ ນິຣຕ຺ຖກວິປ຺ປລປນໂຕ ປຣສນ຺ຕກາຠິຊ຺ຌານໂຕ ອຸຈ຺ເຉທຈິນ຺ຕນໂຕ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສນໂຕ ຈ ສໍຍໂມ ໂຫຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສີລານິສໍສໍ ກເຖຕຸມາຣທ຺ຘາ’’ຕິ. ຜຣຸສວຈນສໍຍໂມ ປເນຕ຺ຖ ສຣູເປເນວ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຣສ຺ສ ອຸປວາທຠເຍນາຕິ ປາປກິຣິຍເຫຕຸ ປເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຕພ຺ພອຸປວາທຠເຍນ. ອຸປວາທຠຍາຕິ ອຸປວາທຠຍນິມິຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫ ປເຣ ນ ອຸປວເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ອາສີສນ຺ຕາ ປາປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ຘມ຺ມປທເມວາຕິ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາໂສ ເອວ ເສຍ຺ໂຍ ເສຏ຺ໂຐ. ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສງ຺ຂຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ, ຕສ຺ມາ ຕທຘິຄມາຍ ອຸສ຺ສາໂຫ ກຣຓີໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຸພ຺ພສທ຺ໂທ ກາລວິເສສວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ຈ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘາທິກາເລປີ’’ຕິອາທິ. ປຸນ ອກາລວິເສໂສ ອປາຏິເຍກ຺ໂກ ຠຸມ຺ມຕ຺ຖວິສໂຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ເພປິ ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພປິ ວາຕິ ເອເຕ ສພ຺ເພປິ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘາທໂຍ ໂລກນາຖາ ສນ຺ໂຕ ນາມ ວູປສນ຺ຕສພ຺ພກິເລສສນ຺ຕາປາ ສນ຺ຕສພ຺ຠູຕຄຸຓຕ຺ຕາ.

ສາຘຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ນສນ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ກມນີຍານີຕິ ກນ຺ຕານິ. ຕໂຕ ເອວ ເອຕານິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານິ ສຸຂາຣມ຺ມຓານິ ຣູປາທີນິ, ເຕ ປນ ວຕ຺ຖຸກາມາ, ຕທາຣມ຺ມຓກິເລສກາມາ ວາ. ‘‘ນ ສນ຺ຕິ ກາມາ ມນຸເຊສູ’’ຕິ ເທສນາສີສເມຕໍ, ນິຈ຺ຉເຍນ ກາມາ ອນິຈ຺ຈາເຍວ. ມຈ຺ຈຸ ຘີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ. ນ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໍ ອປຸນາຄມນໍ. ອປຸນາຄມນສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນໂຕ. ນິພ຺ພານໍ ຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ວິວຣຓໍ. ພທ຺ໂຘຕິ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ. ປມຕ຺ໂຕຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປມາທໍ ອາປນ຺ໂນ.

ຕຓ຺ຫາຉນ຺ທໂຕ ຊາຕໍ ຕສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ. ອິຈ຺ຉິຕໍ ຫນຕີຕິ ອຆໍ, ທຸກ຺ຂໍ. ອິຘ ປນ ອນວເສສປຣິຍາທານວເສນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ຉນ຺ທວິນຍາ ອຆວິນໂຍຕິ ເຫຕຸນິໂຣເຘນ ຫິ ຜລນິໂຣໂຘ, ເອວໍ ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ວຕ຺ວາ ອຆວິນຍາ ທຸກ຺ຂວິນໂຍຕິ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ວທຕິ.

ຈິຕ຺ຣານີຕິ ກິເລສກາມາປິ ເວທນາທິຏ຺ຐິສມ຺ປໂຍຄເຠເທນ ໂຫນ຺ຕິ, ອາກາຣເຠເທນ ຈ ອຕ຺ຖິ ສວິຆາຕາວິຆາຕາຕິ ຕໂຕ ວິເສເສຕຸໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ກປ຺ປິຕຣາໂຄຕິ ສຸຠາທິວເສນ ສງ຺ກປ຺ປິຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຣາໂຄ. ກິເລສກາໂມ ກາໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ເສວິຘ ວິເສສໂຕ ກາມຠາວສິທ຺ຘິໂຕ. ປສູຣສຸຕ຺ເຕນ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ ‘‘ນ ເຕ ກາມາ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ປສູຣປຣິພ຺ພາຊໂກ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ນ ເຕ ກາມາ ຍານິ ຈິຕ຺ຣານິ ໂລເກຕິ ເຕ ເຈ ກາມາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຍານິ ໂລເກ ຈິຕ຺ຣານິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ. ເວເທສີຕິ ເກວລໍ ສງ຺ກປ຺ປຣາຄຎ຺ຈ ກາມໍ ກຕ຺ວາ ວເທສິ ເຈ. ເຫຫິນ຺ຕີຕິ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ທານິ ມໂນຣມານິ, ສຕ຺ຖາປິ ເຕ ເຫຫິຕິ ກາມໂຠຄີຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ຄາຖາ, ອິຘ ປນ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ. ຘີຣາ ນາມ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ນາຕິ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ໂຍ ປຫີນໂກຘມາໂນ ສພ຺ພໂສ ສໍໂຍຊນາຕິໂຄ ນາມຣູປສ຺ມິໍ ອສຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນຣຫິໂຕ, ຕສ຺ສ. ໂມຆຣາຊາ ນາມ ເຖໂຣ ພາວຣີພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣິຈາຣການໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ສາວເສສ-ອຕ຺ໂຖ, ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສພ຺ພໂສ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາວ ເທວມນຸສ຺ສາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ເຍ ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສໍ ກິໍ ໂຫຕິ? ກິຎ຺ຈິປິ ນ ສິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖວິເສໂສ? ທສພລໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ. ອນຸປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິປຊ຺ຊເນນ. ນມສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ປູເຊນ຺ຕິ.

ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາຕິ ເຕນ ປຏິວິທ຺ຘໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ຕຖາ ຈ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ນິພ຺ເພມຕິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ອນຸກ຺ກເມນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ສງ຺ຄາຕິຄາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ອເສກ຺ຂຘມ຺ມປາຣິປູຣິຍາ ປສໍສິຍາ ວິຎ຺ຎູນໍ ປສໍສາປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ນສນ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ອຸຊ຺ຌານວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖິ, ອຸຊ຺ຌານວເສນ ວາ ສຎ຺ຊານນ຺ຕີຕິ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີ. ກາຣເຍຕິ ກຕານໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກາຣເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍນ຺ຕກາຣິຕນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາຣິຕໍ ປຣິມິຕວຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປໍສຸກູລາທິປຏິປກ຺ຂນເຍນ ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓທຸກຸລາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາມໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເອເຕນ ‘‘ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິກາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກ-ສທ຺ໂທ ສຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ປເວທິຍມານາກາຣໂຕ ອຎ຺ເຎນ ອສຸທ຺ເຘນ ອາກາເຣນ ວິຊ຺ຊມານໍ ອຸປລພ຺ຠມານໍ ອຕ຺ຕານໍ. ວຎ຺ເຈຕ຺ວາຕິ ປລມ຺ເຠຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ກຸຫກສ຺ສ. ຕໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໍ. ປຣິຊານນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານນ຺ຕິ. ກາຣໂກຕິ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກຕ຺ຕາ, ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທນ຺ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທາຕິ ນິພ຺ພານຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກຕາຍ ອນຸຘມ຺ມຠູຕາ ປຏິປທາ. ປຏິປກ຺ຂວິຘມເນ ອສິຖິລຕາຍ ທຬ຺ຫາ. ຠາສິຕມຕ຺ເຕນ ຈ ສວນມຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ໂທ ວິເສສນິວຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ສຸຕສ຺ສ ຈ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິວິເສສໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ໂລກປຣິຍາຍນ຺ຕິ ໂລກສ຺ສ ປຣິວິຘມນໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວເສນ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຣາວຸຕ຺ຕິໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ອຸທຍພ຺ພຍ’’ນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ສຈ຺ຈປຏິເວເຘເນວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ນ ກຸພ຺ພນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕນິ ວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ຄຸຓໍ ອນາວີກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ຕຸມ຺ເຫ ວທຖ, ເອວໍ ນ ກຸພ຺ພນ຺ຕີ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊມານຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອກາຣກເມວາຕິ ໂທສໍ ອກາຣກເມວ. ອຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ນາມ ອຘິວາສນໍ, ເອວໍ ໂສ ເທສເກນ ເທສິຍມາໂນ ຕໂຕ ວິຄໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕູຕິ ຂມຕູ’’ຕິ.

ສຠາເວນາຕິ ສຠາວໂຕ. ເອກສທິສນ຺ຕິ ປເຣສໍ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຊານນ຺ຕມ຺ປິ ອຊານນ຺ເຕຫິ ສຫ ເອກສທິສໍ ກໂຣນ຺ຕາ. ປຣໂຕຕິ ປຈ຺ຉາ. ກຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍາຕິ ‘‘ກສ຺ສຈ຺ຈຍາ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິອາທິກຖາຍ ປວຕ຺ຕມານາຍ ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ພຸທ຺ຘພລໍ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທີເປຕ຺ວາ. ຂມິສ຺ສາມີຕິ ອຈ຺ຈຍເທສນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ. ຕປ຺ປຏິຄ຺ຄໂຫ ຫິ ອິຘ ຂມນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ສຕ຺ຖາ ປນ ສພ຺ພກາລໍ ຂໂມ ເອວ.

ໂກໂປ ອນ຺ຕເຣ ຈິຕ຺ເຕ ເອຕສ຺ສາຕິ ໂກປນ຺ຕໂຣ. ໂທໂສ ຄຣຸ ຄຣຸກາຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ໂທສຄຣຸ. ‘‘ປຏິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ອຈ຺ຈາຍິກກມ຺ມນ຺ຕິ ສຫສາ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ກິຣິຍາ. ໂນ ຈິຘາຕິ ໂນ ເຈ ອິຘ. ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອປຄຕໍ ອປນີຕໍ. ໂທໂສ ໂນ ເຈ ສິຍາ, ເຕນ ປຣິຍາເຍນ ຍທິ ອປຣາໂຘ ນາມ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ນ ສມ຺ເມຍ຺ຍຸໍ ນ ວູປສເມຍ຺ຍຸໍ. ກຸສໂລຕິ ອນວຊ຺ໂຊ.

ຘີໂຣ ສໂຕຕິ ປທທ຺ວເຍນ ວຏ຺ຏຉິນ຺ທໍ ອາຫ. ໂກ ນິຈ຺ຈເມວ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ກສ຺ສຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິກາຍ ປຸຈ຺ຉາຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ. ທີຆມຊ຺ຌິມສໍວຓ຺ຓນາສຸ ຕຖາຄຕ-ສທ຺ໂທ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ສໍວຓ຺ຓິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເອວມາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ. ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາທີຫີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ໂພເຘຕາ ປຊາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ມຫານິ. ໑໙໒; ຈູຬນິ. ປາຣາຍນຕ຺ຖຸຕິຄາຖານິທ຺ເທສ ໙໗) ນິທ຺ເທເສ ອາຄຕກາຣຓານິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ວິໂມກ຺ຂໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຜລໍ, ຕຕ຺ຖ ຠວາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ວເສນ. ເອວໍ ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປຕິ. ອິທານິ ຂິຕ຺ຕໍ ສງ຺ເຂເປນ ສໍຫຣາປິຕໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ສທ຺ຘາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຕຕ຺ວສ຺ສາຕິ ໂອ-ກາຣສ຺ສ ວ-ກາຣາເທສໍ ອ-ກາຣສ຺ສ ຈ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຕໂຕ ອສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕສ຺ສາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕໂຕຕິ ຈ ສທ຺ຘາເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນານຸປຕນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປມາທໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລກ຺ຂຓານີຕິ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓານິ. ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ອຸເປຈ຺ຈ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ເປກ຺ຂຕິ, ອນຸປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຄຕກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອາຫຕກິຈ຺ຈໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ສາເຘຕີຕິ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວຘວເສນ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ຕຖລກ຺ຂຓໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ມຄ຺ເຄປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ເຕນ ວິນາ ອສມ຺ໂມຫປຏິເວຘສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ກສິຓາຣມ຺ມຓສ຺ສາຕິ ອິທໍ ລກ຺ຂຓວຈນໍ. ອກສິຓາຣມ຺ມຓສມາປຕ຺ຕິໂຍປິ ຫິ ສນ຺ຕີຕິ. ຍຖາ ຈ ກສິຓາຣມ຺ມຓານິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອວເສສານຎ຺ຈ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ຈິຕ຺ຕານໍ, ເອວໍ ເຕນ ຕານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ຄຫິຕານີຕິ ‘‘ກສິຓາຣມ຺ມຓສ຺ສ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣມໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ສຸຂນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ປຣມສຸຂໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ.

ສທ຺ຘາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗. ອຸທານໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ອຸກ຺ກາກຣຎ຺ຎາ ຊາຕິສມ຺ເຠທປຣິຫາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວໍສປຣິສຸທ຺ຘໍ ນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ປີຕິອຸທາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ‘‘ສກ຺ກາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ. ຍທິ ເອໂກປິ ຊນປໂທ, ກຖໍ ພຫຸວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນາ’’ຕິ. ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕິກາ ຫິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຍຸຕ຺ເຕ ວິຍ ສລິງ຺ຄວຈນານິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍເມຕ຺ຖ ຣຸຬ຺ຫີ ຍຖາ ‘‘ອວນ຺ຕີ ກຸຣູ’’ຕິ, ຕພ຺ພິເສສເນ ປນ ຊນປທສທ຺ເທ ຊາຕິສທ຺ທຕາຍ ເອກວຈນເມວ. ອໂຣປິເມຕິ ເກນຈິ ນ ໂຣປິເມ.

ອາວຣເຓນາຕິ ເສຕຸນາ. ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາຕິ ປຓ຺ຑຸປລາສປາສາຓມຕ຺ຕິກຂຓ຺ຑາທີຫິ ອາລິໍ ຖິຣໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ. ສສ຺ສານິ ກາເຣນ຺ຕີຕິ ເຊຏ຺ຐມາເສ ກິຣ ຆມ຺ມສ຺ສ ພລວຠາເວນ ຫິມວນ຺ເຕ ຫິມໍ ວິລີຍິຕ຺ວາ ສນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ໂຣຫິຓິໍ ນທິໍ ປວິສຕິ, ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສສ຺ສານິ ກາເຣນ຺ຕິ. ‘‘ຊາຕິໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກລຫໍ ວຑ຺ຒຍິໍສູ’’ຕິ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ໂກລິຍກມ຺ມກຣາ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ນິຍຸຕ຺ຕອມຈ຺ຈານນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ສສ຺ສປຣິປາລນກມ຺ເມ ນິໂຍຊິຕມຫາມຕ຺ຕານໍ.

ຕີຓິ ຊາຕການີຕິ ‘‘ກຸຐາຣິຫຕ຺ໂຖ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິນາ ຜນ຺ທນຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໓.໑໔ ອາທໂຍ) ‘‘ທຸທ຺ທຸຠາຍຕິ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ ທຸທ຺ທຸຠຊາຕກໍ, (ຊາ. ໑.໔.໘໕ ອາທໂຍ) ‘‘ວນ຺ທາມິ ຕໍ ກຸຎ຺ຊຣາ’’ຕິອາທິນາ ລຏຸກິກຊາຕກນ຺ຕິ (ຊາ. ໑.໕.໓໙ ອາທໂຍ) ອິມານິ ຕີຓິ ຊາຕການິ. ທ຺ເວ ຊາຕການີຕິ –

‘‘ສາຘຸ ສມ຺ພຫຸລາ ຎາຕີ, ອປິ ຣຸກ຺ຂາ ອຣຎ຺ຎຊາ;

ວາໂຕ ວຫຕິ ເອກຏ຺ຐໍ, ພ຺ຣຫນ຺ຕມ຺ປິ ວນປ຺ປຕິ’’ນ຺ຕິ. –

ອາທິນາ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ມຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໗໔).

‘‘ສມ຺ໂມທມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຊາລມາທາຍ ປກ຺ຂິໂນ;

ຍທາ ເຕ ວິວທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທາ ເອຫິນ຺ຕິ ເມ ວສ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໓໓) –

ອາທິນາ ສມ຺ໂມທມານຊາຕກນ຺ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ຊາຕການິ.

‘‘ອຕ຺ຕທຓ຺ຑາ ຠຍໍ ຊາຕໍ, ຊນໍ ປສ຺ສຖ ເມຘຄໍ;

ສໍເວຄໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ສໍວິຊິຕໍ ມຍາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໙໔໑) –

ອາທິນາ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ.

ເຕນາຕິ ຠຄວຕາ. ກລຫກຣຓຠາໂວຕິ ກລຫກຣຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາໂວ. ມຫາປຖວິຍາ ມຫຄ຺ເຆ ຂຕ຺ຕິເຍ ກສ຺ມາ ນາເສຖາຕິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກລຫໍ ວູປສເມຕຸກາໂມ ຠຄວາ ປຖວິໍ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ຄຓ຺ຫີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຖວີ ນາມ ກິໍ ອຄ຺ຆຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐາເນຕິ ອກາຣເຓ. ເວຣໍ ກຕ຺ວາຕິ ວິໂຣຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ຕໍຕໍປໂລຠນກິຣິຍາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ຕິໂຍ ‘‘ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕູ’’ຕິ ສາສນໍ ເປເສນ຺ຕິ. ກຸຓາລທເຫຕິ ກຸຓາລທຫຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐາຍ. ປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖສິ ອນຸກ຺ກເມນ ກຸຓາລສກຸຓຣາຊສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາປສງ຺ເຄນ ກຸຓາລຊາຕກໍ (ຊາ. ໒.໒໑.ກຸຓາລຊາຕກ) ກເຖສ຺ສາມີຕິ. ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ ອິຕ຺ຖີນໍ ໂທສທສ຺ສນມຸເຂນ ກາມານໍ ອາທີນໂວກາຣສໍກິເລສວິຠາວນວເສນ. ປຸຣິສປຸຣິເສຫີຕິ ໂກສຊ຺ຊໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ປຸຣິສຖາມພ຺ຣູຫເນນ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສຫິ ໂນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ. ອວິສ຺ສຏ຺ຐສມຓກມ຺ມນ຺ຕາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິໂຍຄາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ໂຍຊນາ.

ປທຸມິນິຍນ຺ຕິ ປທຸມວເນ. ວິກສິໍສຸ ຄຸຓຄຓວິໂພເຘນ. ອຍໍອິມສ຺ສ…ເປ… ນ ກເຖສີຕິ ອິມິນາ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕາວເທວ ປຏິປາຏິຍາ ອາຄຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ລຊ຺ຊມານາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘວິເສສໍ ຠຄວໂຕ ນາໂຣເຈສຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຂີຓາສວານນ຺ຕິອາທິນາ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ.

ໂອສຏມຕ຺ເຕຕິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕມຕ຺ເຕ. ອຣິຍມຓ຺ຑເລຕິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສມູເຫ. ປາຈີນຍຸຄນ຺ຘຣປຣິກ຺ເຂປໂຕຕິ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕສ຺ສ ປາຈີນປຣິກ຺ເຂປໂຕ, ນ ພາຫິຣເກຫິ ວຸຈ຺ຈມານອຸທຍປພ຺ພຕໂຕ. ຣາມເຓຍ຺ຍກທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທປຏິມຓ຺ຑິຕຕ຺ຕາ ວິເສສໂຕ ຣມຓີຍສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຣມຓີຍຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາຕິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ເອວຣູເປ ຂເຓ ລເຍ ມຸຫຸຕ຺ເຕຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລສ຺ສ ອຸຏ຺ຐິຕກ຺ຂເຓ ອຸຏ຺ຐິຕເວລາຍໍ ອຸຏ຺ຐິຕມຸຫຸຕ຺ເຕຕິ ອຸປຣູປຣິກາລສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຊາຕິອາທິວເສນ ຠຄວໂຕ ອນຸຣູປປຣິວາຣຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ວໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິອາທິ ກຸລວໍສສຸທ຺ຘິທສ຺ສນໍ. ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາໂຕຕິ ອິທໍ ສຕິປິ ຊາຕິວິສຸທ຺ຘິຍໍ ມາຕາປິຕູນໍ ວເສນ ອວິສຸທ຺ຘຕາ ສິຍາຕິ ເຕສມ຺ປິ ‘‘ອວິສຸທ຺ຘຕາ ນຕ຺ຖິ ອິເມສ’’ນ຺ຕິ ວິສຸທ຺ຘິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິປິ ຈ ຄພ຺ຠວິສຸທ຺ຘິຍໍ ກຕໂທເສນ ມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ອຣຊ຺ຊາຣຫຕາປິ ສິຍາຕິ ‘‘ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ ອິເມສ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຣາຊປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາມນ຺ຕາຕິ ສມີເປ. ຈລິໍສູຕິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂກສມຕ຺ຕໍ ຐານໍ ສທ຺ທນ຺ຕຣໍ, ‘‘ສທ຺ທສວນຏ຺ຐານເມວ ສທ຺ທນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ອປເຣ. ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສູຕິ ຊມ຺ພຸທີເປ ກິຣ ອາທິໂຕ ມຫນ຺ຕານິ ເຕສຏ຺ຐິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສູ’’ຕິ. ຕານິ ປນ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສໂຕ ປຣໍ ນວສຫສ຺ສາຘິການິ ອສີຕິສຫສ຺ສານິ. ນວນວຸຕິຍາ ໂທຓມຸຂສຕສຫສ຺ເສສູຕິ ນວສຕສຫສ຺ສາຘິເກສຸ ນວຸຕິສຕສຫສ຺ເສສຸ ໂທຓມຸເຂສຸ. ໂທຓມຸຂນ຺ຕິ ຈ ມຫານຄຣສ຺ສ ອາຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ປາທນຄຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຉນວຸຕິຍາ ປຏ຺ຏນໂກຏິສຕສຫສ຺ເສສູຕິ ຉໂກຏິສຕສຫສ຺ສອຘິເກສຸ ນວຸຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສປຏ຺ຏເນສຸ. ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປາທິຉປຓ຺ຓາສາຍ ຣຕນາກເຣສຸ. ເອວໍ ປນ ນຄຣ-ໂທຓມຸຂປຏ຺ຏນ-ຣຕນາກຣາທິຠາເວນ ກຖນໍ ຕໍຕໍອຘິວຕ຺ຖາຍ ວສນ຺ຕີນໍ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ພຫຸຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍທິ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ອຖ ກສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ‘‘ທສຫິ ຈ ໂລກຘາຕູຫີ’’ຕິ? ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທສສຫສ຺ສ…ເປ… ອຘິປ຺ເປຕ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ອິຘ ‘‘ເອກາ ໂລກຘາຕູ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂລຫປາສາເທຕິ ສພ຺ພປຐມກເຕ ໂລຫປາສາເທ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກຕິ ເຫຏ຺ຐິເມ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ. ຍທິ ຕາ ເທວຕາ ເອວໍ ນິຣນ຺ຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ປຈ຺ຉາ ອາຄຕານໍ ໂອກາໂສ ເອວ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາ ໂຂ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ສຸທ຺ຘາວາສກາເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸທ຺ຘາວາສກາຍິກາ. ຕາສໍ ປນ ຍສ຺ມາ ສຸທ຺ຘາວາສຠູມິ ນິວາສຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸທ຺ຘາວາສວາສີນ’’ນ຺ຕິ. ອາວາສາຕິ ອາວາສຏ຺ຐານຠູຕາ. ເທວຕາ ປນ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ອິຕເຣສຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນານໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຏ຺ເຐນ ສຸທ຺ໂຘ ອາວາໂສ ວິຫາໂຣ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາສາ. ມຫາສມາຄມໍ ຎຕ຺ວາຕິ ມຫາສມາຄມໍ ຄຕາຕິ ຎຕ຺ວາ.

ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ໂອກາສໍ ອລຠມາໂນ. ເອວໍ ເສສາປິ. ມຓິວມ຺ມນ຺ຕິ ອິນ຺ທນີລມຓິມຍໍ ກວຈໍ. ພຸທ຺ຘານໍ ອຠິມຸຂຠາໂຄ ພຸທ຺ຘວີຖິ, ສາ ຍາວ ຈກ຺ກວາຬາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ມຫຕິຍາ ພຸທ຺ຘວີຖິຍາວາຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕຫິ ເຕຫິ ເທວພ຺ຣຫ຺ເມຫິ ວລຎ຺ຊິຕພຸທ຺ຘວີຖິຍາວ.

ສມິຕິ ສງ຺ຄຕິ ສນ຺ນິປາໂຕ ສມໂຍ, ມຫນ຺ໂຕ ສມໂຍ ມຫາສມໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາສມູໂຫ’’ຕິ. ປວທ຺ຘໍ ວນໍ ປວນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວນສຓ຺ໂຑ’’ຕິ. ເທວຆຏາຕິ ເທວສມູຫາ. ສມາທຫໍສູຕິ ສມາຫິຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອປ຺ປິຕໍ ອກໍສຸ. ຕຖາ ສມາຫິຕໍ ປນ ສມາຘິນາ ນິໂຍຊິຕໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມາຘິນາ ໂຍເຊສຸ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສໍ ໂຄມຸຕ຺ຕວງ຺ກາທີນໍ ທູຣສມຸສ຺ສາຣິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ…ເປ… ອກຣິໍສຸ. ວິນຍຕິ ອສ຺ເສ ເອເຕຫີຕິ ເນຕ຺ຕານິ, ໂຍຕ຺ຕານິ. ອວີຖິປຏິປນ຺ນານໍ ອສ຺ສານໍ ວີຖິປຏິປາທນໍ ຣສ຺ມິຄ຺ຄຫເຓນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ໂຍຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອໂຈເທນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປນ ອໂຈທນໍ ອວາຣຓເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອໂຈເທນ຺ໂຕ ອວາເຣນ຺ໂຕ’’ຕິ.

ຍຖາ ຂີລໍ ຠິຕ຺ຕິຍໍ, ຠູມິຍໍ ວາ ອາໂກຏິຕໍ ທຸນ຺ນີຫຣຓໍ, ຍຖາ ຈ ປລິຆໍ ນຄຣປ຺ປເວສນິວາຣຓໍ, ຍຖາ ຈ ອິນ຺ທຂີລໍ ຄມ຺ຠີຣເນມິ ສຸນິຂາຕໍ ທຸນ຺ນີຫຣຓໍ, ເອວໍ ຣາຄາທໂຍ ສຕ຺ຕສນ຺ຕານໂຕ ທຸນ຺ນີຫຣຓາ ນິພ຺ພານນຄຣປ຺ປເວສນິວາຣຓາ ຈາຕິ ເຕ ‘‘ຂີລໍ ປລິຆໍ ອິນ຺ທຂີລ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ອູຫຈ຺ຈາຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ຕຓ຺ຫາເອຊາຍ ອຠາເວນ ອເນຊາ. ປຣມສນ຺ຕຸຏ຺ຐຠາເວນ ຈາຕຸທ຺ທິສຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຫຕຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ. ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ-ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ-ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ-ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ-ປກຕິຈກ຺ຂູນໍ ວເສນ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ. ສຸທນ຺ຕາ ກຸໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸໂຕປີ’’ຕິ. ຉນ຺ທາທີຫີຕິ ຉນ຺ທາທີນໍ ວເສນ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາທນໂຕ. ອາຄຸນ຺ຕິ ອປຣາຘໍ.

ສພ຺ພສໍໂຍຄາຕິ ວິຠຕ຺ຕິໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສ, ສພ຺ເພ ສໍໂຍເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສຊ຺ຊາຕິ ວິສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ເອວມ຺ປີຕິ ອິມາຍປິ ຄາຖາຍ ວເສນ ‘‘ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ ປເທ.

ຄຕາເສຕິ ຄຕາ ເອວ. ນ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິນິຏ຺ຐິຕສຣຓຄມນຕ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣສຣຓຄມນຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນິພ຺ເພມຕິກສຣຓຄມເນນ ຄຕາ’’ຕິ. ເຕ ຫິ ນິຍເມນ ອປາຍໍ ນ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ເທວກາຍຎ຺ຈ ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ໂລກິເຍນ ສຣຓຄມເນນ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ນ ເຕ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ອປາຍໍ, ສຕິ ຈ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສມວາເຍ ປຫາຍ ມານຸສໍ ເທຫໍ ເທວກາຍໍ ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຕນາຫ ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ‘‘ເຍ ເກຈິ ພຸທ຺ຘໍ…ເປ… ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ສກລິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘. ຕນ຺ຕິ ອຸຍ຺ຍານໍ ສງ຺ຂໍ ຄຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘນຸນາ ສເຣນ ຄຫນ຺ຕິ ໂປຖຍນ຺ຕິ ພາເຘນ຺ຕີຕິ ຘນຸຄ຺ຄຫາ. ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉີຕິ ຕສ຺ສາ ສິລາຍ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄນ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖຸ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ອຸປຫຕຕ຺ຕາ ສຍມ຺ປິ ປຣິປຕນ຺ຕີ ວາຕໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ອຠິຫນິ ສຕ຺ຖາຣາ ອນາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກມ຺ມຜລວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເອວ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຄວໂຕ ອຜາສຸ ຊາຕນ຺ຕິ ເອເຕນປິ ອຸປາທິຓ຺ຓກສຣີເຣ ນາມ ອນິຏ຺ຐາປິ ສມ຺ຜສ຺ສກາ ປຕນ຺ຕິ ເອວ ຕຖາຣູເປນ ກມ຺ມຸນາ ກໂຕກາເສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຍໍ ວິຫາໂຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູຏວິຫາໂຣ. ອຸຊ຺ຊງ຺ຄໂລ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພປໂຣ. ວິສໂມຕິ ຠູມິຠາຄວເສນ ວິສໂມ. ສິວິກາກາເຣນ ສຊ຺ຊິໂຕ ມຎ຺ໂຈ ເອວ ມຎ຺ຈສິວິກາ.

ຠຸສາຕິ ທຬ຺ຫາ. ທຸກ຺ຂາຕິ ທຸກ຺ຂມາ ທຸຕ຺ຕິຕິກ຺ຂາ. ຂຣາຕິ ກກ຺ກສາ. ກຏຸກາຕິ ອນິຏ຺ຐາ. ອສາຕາຕິ ນ ສາຕາ ອປ຺ປິຍາ. ນ ອປ຺ເປຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ. ນ ອປ຺ປາຍນ຺ຕີຕິ ນ ຂມນ຺ຕິ. ເວທນາຘິວາສນຂນ຺ຕິຍາ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພສຕ຺ຕຏ຺ຐິຕາຫາຣສມຸທຍວຕ຺ຖຸຊາຕສ຺ສ ອາທີນວນິສ຺ສຣຓານໍ ປເຄວ ສຸປ຺ປຏິວິທິຕຕ຺ຕາ ຍຖາ ສມຸທາຈາໂຣ ຈິຕ຺ຕໍ ນາຠິຠວຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມເທວ ອຸປຏ຺ຐາປິຕສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເວທນາຘິວາສນ…ເປ… ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປີຬິຍມາໂນຕິ ອພາຘິຍມາໂນ. ກາມໍ ອນິຏ຺ຐາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ຕາຍ ອປີຬິຍມາໂນ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ປຣິຎ຺ຎາຕວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ປນ ຕສ຺ສາ ວເສ ອວຕ຺ຕມາໂນ ‘‘ອວິຫຎ຺ຎມາໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕສາຍິຕາຍ ເວທນານໍ ວສໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ’’ຕິ.

ສີຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຍນໍ ເສຍ຺ຍາ, ສີຫສ຺ສ ວິຍ ເສຍ຺ຍາ ສີຫເສຍ຺ຍາ, ຕໍ ສີຫເສຍ຺ຍໍ. ອຖ ວາ ສີຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐເສຍ຺ຍໍ ອຸຕ຺ຕມເສຍ຺ຍໍ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ‘‘ວາເມນ ປສ຺ເສນ ເສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ. ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ສຍາໂນ ນາມ ນຕ຺ຖິ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖສ຺ສ ສຣີຣຄ຺ຄຫຓາທິໂຍຄກ຺ຂມໂຕ. ປຸຣິສວເສນ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເກນ ປສ຺ເສນ ສຍິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ອຍໍ ສີຫເສຍ຺ຍາຕິ ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສີຫເສຍ຺ຍາ. ເຕຊຸສ຺ສທຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ສີຫສ຺ສ ອຠີຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠີຣຸກຊາຕິກາ ຫິ ເສສມິຄາ ອຕ຺ຕໂນ ອາສຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຣາສພຫຸລາ ສນ຺ຕາສປຸພ຺ພກໍ ຍຖາ ຕຖາ ສຍນ຺ຕິ, ສີໂຫ ປນ ອຠິຣຸກຠາວໂຕ ສໂຕກາຣີ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາວ ສຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ທ຺ເວ ປຸຣິມປາເທ’’ຕິອາທິ. ປຸຣິມປາເທຕິ ທກ຺ຂິຓປຸຣິມປາເທ ວາມສ຺ສ ປຸຣິມປາທສ຺ສ ຐປນວເສນ ທ຺ເວ ປຸຣິມປາເທ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ. ປຈ຺ຉິມປາເທຕິ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉິມປາເທ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອິຘາປິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຐິໂຕກາສສລ຺ລກ຺ຂຓໍ ອຠີຣຸກຠາເວເນວ. ສີສໍ ປນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສີຫກິຣິຍາ ອນຸຕ຺ຣາສປພຸຊ຺ຌນໍ ວິຍ ອຠີຣຸກຠາວສິທ຺ຘາ ຘມ຺ມຕາວເສເນວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສີຫວິຊມ຺ຠິຕວິຊມ຺ຠນໍ ອຕິເວລໍ ເອກາກາເຣນ ຐປິຕານໍ ສຣີຣາວຍວານໍ ຄມນາທິກິຣິຍາສຸ ໂຍຄ຺ຄຠາວາປາທນຕ຺ຖໍ. ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທນທນໍ ອປ຺ເປສກ຺ຂມິຄຊາຕປຣິຫຣຓຕ຺ຖໍ.

ເສຕິ ອພ຺ຍາວຏຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເສຍ຺ຍາ, ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເມວ ເສຍ຺ຍາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເສຍ຺ຍາ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານນ຺ຕິ? ອານາປານຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ. ຕໂຕ ຫິ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາຄໂຕ ຊາໂຕຕິ. ‘‘ຕຍິທໍ ປທຏ຺ຐານໍ ນາມ, ນ ເສຍ຺ຍາ, ຕຖາປິ ຍສ຺ມາ ‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມນນ຺ຕຣໍ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’ຕິ ມຫາປຣິນິພ຺ພາເນ (ທີ. ນິ. ໒.໒໑໙) ອາຄຕໍ. ຕສ຺ມາ ໂລກິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິ ເອວ ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ເກຈິ. ເອວໍ ສຕິ ປຣິນິພ຺ພານກາລິກາວ ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ; ນ ຈ ຕຖາຄໂຕ ໂລກິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນພຫຸໂລ ວິຫາສິ. ອຄ຺ຄຜລວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ສຕ຺ຕານໍ ນິທ຺ທຸປຄມລກ຺ຂຓາ ເສຍ຺ຍາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕວເສນ ໂຫຕິ, ສາ ຈ ເນສໍ ປຐມໍ ຊາຕິສມນ຺ວຍາ ເຍຠຸຍ຺ຍວຸຕ຺ຕິກາ, ເອວໍ ຠຄວໂຕ ອຣິຍຊາຕິສມນ຺ວຍໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວຸຕ຺ຕິກໍ ອຄ຺ຄຜລຠູຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສີຫເສຍ຺ຍາ ນາມ ເສຏ຺ຐເສຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມເສຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຕທາ ມນສິກາຣສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ປາຬິຍໍ ‘‘ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ຄິລານເສຍ຺ຍາ ເຫສາ’’ຕິ. ສາ ຫິ ຈິຣກາລປ຺ປວຕ຺ຕິກາ ໂຫຕິ.

ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຣາສິວເສນ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກຊ຺ຌໍ ປຸຎ຺ຊວເສນ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຕາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕ຺ຕສຕາ’’ຕິ. ວິກາຣມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ເວທນາຍ ອສຫນວເສນ ປວຕ຺ຕນາກາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ. ສຸສມ຺ມຏ຺ຐກຎ຺ຈນໍ ວິຍາຕິ ສມ຺ມຏ຺ຐສຸສຊ຺ຊິຕສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ.

ຘມ຺ມາລປນນ຺ຕິ ອສງ຺ຂາຣິກສມຸປ຺ປນ຺ນສຠາວາລປນໍ. ສມຸລ຺ລປິຕຎ຺ຫິ ອາກາຣສມານວຈນເມຕໍ. ນາໂຄ ວິຍ ວາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ນາຄໂວ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ນາຄວຕາ. ວິຠຕ຺ຕິໂລເປນ ເຫສ ນິທ຺ເທໂສ, ມຫານາຄຫຕ຺ຖິສທິສຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍຕ຺ຕຸປຣິຈຣຓຏ຺ເຐນາຕິ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ອຸປຣູປຣິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍາຈຣເຓນ. ອາຊານີໂຍຕິ ສມ຺ມາປຕິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ສຫນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ກາຕພ຺ພກິຣິຍໍ ຘີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິຕ຺ຖາຣໂກ. ກາຣຓາກາຣຓຊານເນນາຕິ ນິຍ຺ຍານິການິຍ຺ຍານິກກຣຓຎາຕຕາຍ. ເຕເນວຏ຺ເຐນາຕິ ອປ຺ປຏິສມຏ຺ເຐເນວ. ‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ໂມເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ຘຸຣວາຫຏ຺ເຐນ. ນິພ຺ພິເສວນຏ຺ເຐນາຕິ ຣາຄາທິວິສວິຄຕຠາເວນ.

ອນິຍມິຕາຓຕ຺ຕີຕິ ອນຸທ຺ເທສິກໍ ອາຓາປນໍ. ສາມຎ຺ຎກໂຕປິ ສມາຘິສທ຺ໂທ ປກຣຓໂຕ ອິຘ ວິເສສຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ສມາຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິ’’ນ຺ຕິ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວເສນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນຕໍ ນາມ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິມຸຂຠາເວນ ປວຕ຺ຕິຍາ. ອປນຕໍ ອປຄມນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ, ວິມຸຂຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂລກິຍຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ວິປສ຺ສນາ ວິຍ ຈ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານວິກ຺ຂມ຺ຠນປຫານວເສນ ຈ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ນ ອຘິຄຕໍ ນ ຐປິຕໍ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ກິເລສານໍ ສພ຺ພໂສ ຉິນ຺ນຕາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ວຕໍ ຜລສມາຘິນາ ສມາຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຈາຣາຕິກ຺ກມວເສນ ລງ຺ຆິຕພ຺ພໍ. ສາ ປນ ລງ຺ຆນາ ອາສາທນາ ຆຏ຺ຏນາຕິ ອາຫ ‘‘ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈເວທາ ນາມ – ອິຣຸເວໂທ, ຍຊຸເວໂທ, ສາມເວໂທ, ອາຖພ຺ພຓເວໂທ, ອິຕິຫາໂສ ຈາຕິ ເອວໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ເວທານໍ. ‘‘ຈຣ’’ນ຺ຕິ ວຈນວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈຣນ຺ຕາ’’ຕິ, ຕປນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫີນຕ຺ຕຣູປາຕິ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຍ ນິຫີນຈິຕ຺ຕສຠາວາ. ວິມຸຕ຺ຕິກຕາຍ ອຠາວໂຕ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມກມ຺ມສ຺ສ ອຠພ຺ພຕາຍ ປຣິຫີນຕ຺ຖາ. ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏາຕິ ອຠິຠູຕາ. ຕາທິເສເຫວ ສີເລຫີຕິ ໂຄສີລາທີຫິ. ພທ຺ຘາຕິ ສມາທເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນວເສນ ອນຸພທ຺ຘາ. ລູຂໍ ຕປນ຺ຕິ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ. ຕໍ ປນ ເອກເທເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈາຕປຕາປນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ວຏ຺ຏໂຕ ມຸຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕີ ສາ ອຕ຺ຕໂຕ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານຠາໂວ ກຖິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ. ອາທິນ຺ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍໍ.

ສກລິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຐມປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙. ຈາຕຸມຫາຣາຊິກສ຺ສາຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກກາຍິກສ຺ສ. ຘມ຺ໂມ ອນຸພຸທ຺ໂຘຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປໂຕ ພຸທ຺ໂຘ. ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວາຕິ ປຣປຕ຺ຕິຍາ ອຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ກຕ຺ວາ ຊານາມິ. ຘມ຺ມໍ ຄຣຫນ຺ຕາ ນາມ ສທ຺ທໂທສວເສນ ວາ ອຕ຺ຖໂທສວເສນ ວາ ຄຣເຫຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຫີນກ຺ຂຣ…ເປ… ໂກຕິວາ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ປນ ‘‘ເຕສໍ ວິຄຣຫາ ທຸມ຺ເມຘຕາຍ ມຫານຕ຺ຖາວຫາວາ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ເທວຕາ ອາຫ ‘‘ທຸມ຺ເມຘາ ອຸເປນ຺ຕິ ໂຣຣຸວ’’ນ຺ຕິ. ວິສຸໍ ໂຫຕີຕິ ອວີຈິມຫານິຣຍໂຕ ວິສຸໍ ເອວ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຕິຍາຕິ ຎາຓຂນ຺ຕິຍາ. ອຸປສເມນາຕິ ຣາຄາທີນໍ ສພ຺ພໂສ ວູປສເມນ. ເຕນາຫ ‘‘ຣຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

ປຐມປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທຸຕິຍປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐. ພຸທ຺ຘຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ນມສ຺ສມານາຕິ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ນມສ຺ສມານາ. ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ເຘ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ປສນ຺ໂນ ສງ຺ເຆ ຈ ປສນ຺ໂນ ເອວ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວິຊານນໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ຄາຖາຍ ຈ-ສທ຺ທສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຆຎ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫ ອຕ຺ຖວຕິໂຍຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣອຕ຺ຖສງ຺ຄຫິຕາ ໂລກິຍກຸສລໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສງ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ. ຍໍ ຘມ຺ມໍ ສາ ອຠາສີຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕາ, ສາ ມຫາໂກກນທາ ອຕ຺ຕໂນ ພລານຸຣູປໍ ອຠາສິ. ພຫຸນາຕິ ນານປ຺ປກາເຣນ. ປຣິຍາເຍນາຕິ ກາຣເຓນ. ຕາທິໂສຕິ ຕຖາຣູໂປ ຕຖາປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຖຘມ຺ມາທີສຸ ກຸສໂລ ເອເກກໍ ປທມ຺ປິ ອຸທາຫຣຓເຫຕຸນິຄມນານິ ນີຫຣນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຍໍ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ. ເອເຕນ ອຕິວິຍ ວິຕ຺ຖາຣກ຺ຂໂມ ສຸຄຕຘມ຺ໂມຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິຍາປຸຏນ຺ຕິ ປຣິວຕ຺ຕິຕໍ. ເອວໍ ວິຕ຺ຖາຣກ຺ຂມໍ ຘມ຺ມໍ ຍສ຺ມາ ເທວຘີຕາ ‘‘ສໍຂິຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ລປຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອໂວຈ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ທຸຕິຍປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.