໓. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໗. ອິທານິ ຈີວຣວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິກປ຺ປນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິມຸທ຺ຘຏໍ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອກາລຈີວຣໍ ວິກປ຺ປນຎ຺ຈ ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາ ທສາຫໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອກາລຈີວຣນ຺ຕິ ອກາເລ ຈີວຣໍ, ໂຂມໍ ກປ຺ປາສິກໍ ໂກເສຍ຺ຍໍ ກມ຺ພລໍ ສາຓໍ ຠງ຺ຄນ຺ຕິ ຊາຕິໂຕ ຉ ຈີວຣານິ, ທຸກູລໍ ປຏ຺ຏຸຓ຺ຓໍ ໂສມາຣປຏ຺ຏໍ ຈີນປຏ຺ຏໍ ອິທ຺ຘິຊໍ ເທວທິນ຺ນນ຺ຕິ ອິມານິ ປນ ຉ ອນຸໂລມຈີວຣານິ. ເຕສຸ ທຸກູລໍ ສາຓສ຺ສ ອນຸໂລມໍ ວາກມຍຕ຺ຕາ. ປຏ຺ຏຸຓ຺ຓາທີນິ ຕີຓິ ໂກເສຍ຺ຍສ຺ສ ອນຸໂລມານິ ປາຓເກຫິ ກຕສຸຕ຺ຕມຍຕ຺ຕາ. ອິທ຺ຘິຊາທີນິ ທ຺ວຍານິ ໂຂມາທີນໍ ອນຸໂລມານິ ເຕສມຎ຺ຎຕຣຠາວໂຕ. ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອກາລຈີວຣໍ.

ວິກປ຺ປນມຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ວິກປ຺ປນູປຄໍ ອຘິຏ຺ຐານູປຄຎ຺ຈ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຍາເມນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລໍ ສຸຄຕງ຺ຄຸເລນ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລວິຕ຺ຖຕໍ ປຈ຺ຉິມຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໕໘). ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທີຆໂສ ທ຺ເວ ວິທຕ຺ຖິໂຍ, ຕິຣິຍໍ ວິທຕ຺ຖິ. ທ຺ເວ ວິກປ຺ປນາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ. ກຖໍ? ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ, ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອປຣາປິ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ, ‘‘ອິມໍ ຈີວຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ໂກ ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ, ຕໂຕ ອິຕເຣນ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຸນ ເຕນ ‘‘ອຫໍ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ. ພຫຸເກ ‘‘ອິມານີ’’ຕິ, ອຫຕ຺ຖປາເສ ‘‘ເອຕໍ, ເອຕານີ’’ຕິ ວາ. ເອວໍ ວິກປ຺ປນຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕິຈີວຣສ຺ສ ປນ ປມາຓໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ສຸຄຕຈີວຣໂຕ ອູນກໍ ວຏ຺ຏຕິ, ລາມກປຣິຈ຺ເຉເທນ ສງ຺ຆາຏິຍາ, ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄສ຺ສ ຈ ທີຆໂຕ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈກໍ, ຕິຣິຍໍ ມຸຏ຺ຐິຕ຺ຕິກໍ, ອນ຺ຕຣວາສໂກ ທີຆໂຕ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈໂກ, ຕິຣິຍໍ ທ຺ວິຫຕ຺ໂຖປິ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ໂຍ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓໂຕ ອຘິກຎ຺ຈ ອູນກຎ຺ຈ ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ທ຺ເວ ຈີວຣສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານາ ກາເຍນ ວາ ອຘິຏ຺ເຐຕິ, ວາຈາຍ ວາ ອຘິຏ຺ເຐຕິ. ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ຣຊິຕ຺ວາ ກປ຺ປພິນ຺ທຸໍ ທຕ຺ວາ ປຸຣາຓສງ຺ຆາຏິໍ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນວໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ກາຍວິກາຣໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ກາເຍນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ອິທໍ ກາເຍນ ອຘິຏ຺ຐານໍ. ຕໍ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ອຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວາຈາຍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ປນ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ວາຈາຍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ສເຈ ຫຕ຺ຖປາເສ ‘‘ອິມໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ, ສເຈ ອຫຕ຺ຖປາເສ ຐປິຕຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ວາຈາ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄ, ອນ຺ຕຣວາສເກ ຈ. ຕິຈີວຣາທີນິ ສພ຺ພານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ຈີວຣານິ ປຣິກ຺ຂາຣໂຈຬານິ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທສ ອຫານິ ທສາຫໍ. ອຕິມາເປຕີຕິ ອຕິກ຺ກາເມຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ປຸພ຺ພຠາເຄ ກຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ວິນຍກມ຺ມສ຺ເສຕໍ ນາມໍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ, ກິໍ ຕໍ? ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ສຫນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວິນຍກມ຺ມໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ສິຍາ, ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປເນຕໍ ຈີວຣໍ ຍໍ ທິວສໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ໂຍ ອຣຸໂຓ, ໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນທິວສນິສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຈີວຣຸປ຺ປາທທິວເສນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ທສາຫາຕິກ຺ກມິຕໍ ໂຫຕີຕິ. ຈີວຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຕາ, ຊາຕິປ຺ປມາຓຍຸຕ຺ຕຕາ, ຉິນ຺ນປລິໂພຘຠາໂວ, ອຕິເຣກຈີວຣຕາ, ທສາຫາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ປຐມກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ.

໑໘. ອິທານິ ທຸຕິຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາ’’ຕ຺ຍາທິມາຣທ຺ຘໍ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກາລຎ຺ຈ ວິນາ ອຘິຏ຺ຐິຕໍ ຕິຈີວຣໍ ເອກາຫໍ ອຕິກ຺ກມາເປຕິ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ຍໍ ສງ຺ໂຆ ຄິລານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ເທຕິ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ຕິຈີວຣມຘິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ເຕນ ຕິຈີວຣາຘິຏ຺ຐານນເຍນ ອຘິຏ຺ຐິເຕສຸ ສງ຺ຆາຏິອາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ຈີວເຣນ. ເອກາຫນ຺ຕິ ເອກຣຕ຺ຕໍ. ອຕິມາເປຕີຕິ ວິປ຺ປວສຕິ, ວິຍຸຕ຺ໂຕ ວສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ອລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວາສໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຍໍ ວິນາຕິ ຈີວຣກາລໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ອຘິຏ຺ຐິຕຈີວຣຕາ, ອນຕ຺ຖຕກຖິນຕາ, ອລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິຕາ, ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາໂສຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ທຸຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປທໍ.

໑໙. ອິທານິ ປຸຣາຓຈີວຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາ’’ຕ຺ຍາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາຕິກາຕິ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ເນວ ມາຕຸສມ຺ພນ຺ເຘນ ນ ປິຕຸສມ຺ພນ຺ເຘນ ສມ຺ພທ຺ຘາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາຕິ ອຏ຺ຐວາຈິກກມ຺ເມນ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ. ອາໂກຏາເປຕີຕິ ປຫຣາເປຕິ. ຕນ຺ຕິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣາຓຈີວຣຕາ, ອຸປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອາຓາປນໍ, ຕສ຺ສາ ໂຘວນາທີນິ ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ປຸຣາຓຈີວຣສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໐. ກິຎ຺ຈິ ມູລກນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິ ປາຠຕໍ. ຈີວຣາທາເນຕິ ຈີວຣສ຺ສ ອາທາເນ ຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄຫເຓ. ວິກປ຺ປນູປຄຈີວຣຕາ, ປາຣິວຕ຺ຕກາຠາໂວ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຫຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໑. ອປ຺ປວາຣິຕນ຺ຕິ ‘‘ວເທຍ຺ຍາຖ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອິຈ຺ຉາປິຕໍ ອິຈ຺ຉໍ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ, ນ ປວາຣິຕນ຺ຕິ ອປ຺ປວາຣິຕໍ. ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ນຏ຺ຐຈີວຣກາລໍ ຐເປຕ຺ວາ. ວິກປ຺ປນູປຄຈີວຣຕາ, ສມຍາຠາໂວ, ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕາຍ ຈ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໒. ຣຊຕນ຺ຕິ ຣູປິຍໍ. ຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ມາສກນ຺ຕິ ຕໂຍ ມາສກາ ໂລຫມາສໂກ ທາຣຸມາສໂກ ຊຕຸມາສໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂລຫມາສໂກຕິ ຕມ຺ພໂລຫາທີຫິ ກຕມາສໂກ. ທາຣຸມາສໂກຕິ ສາຣທາຣຸນາ ວາ ເວຬຸເປສິກາຍ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ຕາລປຓ຺ເຓນປິ ຣູປໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕມາສໂກ. ຊຕຸມາສໂກຕິ ລາຂາຍ ວາ ນິຍ຺ຍາເສນ ວາ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕມາສໂກ. ກຫາປຓນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ວາ ຣູປິຍມຍໍ ວາ ປາກຕິກໍ ວາ. ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທີຍມານໍ ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຐິຕໍ ວາ ນິປ຺ປຣິຄ຺ຄຫໍ ທິສ຺ວາ ສຍໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍາຕິ ຕເທວ ອຎ຺ເຎນ ຄາຫາເປຍ຺ຍ. ນິສ຺ສຄ຺ຄີຕິ ຄຫຓາທີສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຆນພທ຺ເຘສຸ ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາທິເຍຍ຺ຍ ວາຕິ ກາຍວາຈາຫິ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ອຘິວາເສຍ຺ຍ. ຊາຕຣູປຣຊຕຠາໂວ, ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ຄຫຓາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ຣູປິຍປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໓. ຣຊຕາທິຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອກປ຺ປິຍໍ ກປ຺ປິເຍນາປິ ປຣິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ສຫຘມ຺ມິເກ ຐເປຕ຺ວາ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ. ກປ຺ປິເຍນາຕິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸນາ. ສຫຘມ຺ມິເກຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນິສາມເຓຣສາມເຓຣິສິກ຺ຂມານສງ຺ຂາເຕ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິເກ. ຣູປິຍຠາໂວ, ປຣິວຕ຺ຕນຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ຣູປິຍປຣິວຕ຺ຕນສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໔. ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິອາທິນາ ວິກປ຺ປນຎ຺ຈ ‘‘ອິມໍ ປຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາມີ’’ຕິອາທິນາ ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປມາຓິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອນຸປຫຕປຸຣາຓສາລິຕຓ຺ຑຸລານໍ ສຸໂກຏ຺ຏິຕປຣິສຸທ຺ຘານໍ ທ຺ເວ ມຄຘນາຬິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕຫິ ຕຓ຺ຑຸເລຫິ ອນຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸລມກິລິນ຺ນມປິຓ຺ຑິຕໍ ສຸວິສທໍ ກຸນ຺ທມກຸຬຣາສິສທິສໍ ອວສ຺ສາວິໂຕທນໍ ປຈິຕ຺ວາ ນິຣວເສສໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂອທນສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາໂຓ ນາຕິຆໂນ ນາຕິຕນຸໂກ ຫຕ຺ຖຫາຣິໂຍ ສພ຺ພສມ຺ຠາຣສງ຺ຂໂຕ ມຸຄ຺ຄສູໂປ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ, ຕໂຕ ອາໂລປສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍາວຈຣິມາໂລປປ຺ປໂຫນກໍ ມຈ຺ຉມໍສາທິພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສປ຺ປິເຕລຕກ຺ກຣສກຎ຺ຊິກາທີນິ ປນ ອຄຓນູປຄານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຫິ ໂອທນຄຕິການິ ເນວ ຫາເປຕຸໍ, ນ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສເຈ ປນ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ເຫຏ຺ຐິມຣາຊິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ຫີເຣນ ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຫີຣສ຺ສ ວາ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໍ ຜຸສຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຖູປີກຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ, ອນ຺ໂຕຄຕເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂຕ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາໂຓ ມຊ຺ຌິໂມ. ມຊ຺ຌິມໂຕ ອຸປຑ຺ຒປ຺ປມາໂຓ ໂອມໂກ. ເຕສມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຈ຺ເຈເຕສຸ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ຈ ໂອມໂກມໂກ ຈາຕິ ທ຺ເວ ອປຕ຺ຕາ, ເສສາ ສຕ຺ຕ ປຕ຺ຕາ ປມາຓຍຸຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ເອວໍ ປມາເຓນ ຍຸຕ຺ໂຕ ປມາຓິໂກ, ຕໍ ປມາຓິກໍ. ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສຸ ປຕ຺ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຕາ, ປມາຓຍຸຕ຺ຕຕາ, ອຘິຏ຺ຐານູປຄຕາ, ອຕິເຣກປຕ຺ຕຕາ, ທສາຫາຕິກ຺ກໂມຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ປຐມປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໕. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈພນ຺ຘນໂຕ ອູນປຕ຺ເຕ ສຕິ ປຣໍ ປນ ນວໍ ປຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ຕສ຺ສປິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ປຣນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ, ‘‘ນວໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິມິນາ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ. ອຘິຏ຺ຐານູປຄປຕ຺ຕສ຺ສ ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນຕາ, ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ກຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕາຍ ຈ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ອູນປຎ຺ຈພນ຺ຘນສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໖. ໂຍ ສປ຺ປິເຕລາທິກໍ ປນ ເຠສຊ຺ຊໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປິເຕລາທິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ສທ຺ໂທ ນວນີຕມຘຸຜາຓິຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປິ ນາມ ຄວາທີນໍ ສປ຺ປິ, ເຍສໍ ມໍສໍ ກປ຺ປຕິ, ເຕສໍ ສປ຺ປິ, ຕຖາ ນວນີຕໍ. ເຕລໍ ນາມ ຕິລສາສປມຘຸກເອຣຓ຺ຑວສາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ມຘຸ ນາມ ມກ຺ຂິກາມຘຸເມວ. ອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ອຸປາທາຍ ປນ ອປກ຺ກາ ວາ ອວຕ຺ຖຸກປກ຺ກາ ວາ ສພ຺ພາປິ ອຸຈ຺ຉຸວິກຕິ ຜາຓິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຠສຊ຺ຊວິຘານສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໗. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ຈີວຣໍ ສກສຎ຺ຎາຍ ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທາປຍໂຕປິ ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ທຕ຺ວາຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທີນິ ປຈ຺ຈາສີສມາໂນ ທຕ຺ວາ. ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທີນິ ອກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ພລກ຺ກາເຣນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ, ຕຖາ ອຈ຺ຉິນ຺ທາປຍໂຕຕິ. ວິກປ຺ປນູປຄຈີວຣຕາ, ສາມໍທິນ຺ນຕາ, ສກສຎ຺ຎິຕາ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ໂກຘວເສນ ອຈ຺ຉິນ຺ທນໍ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທາປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ອຈ຺ຉິນ຺ທນສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໘. ອປ຺ປວາຣິຕໍ ອຎ຺ຎາຕິໍ ຄຫປຕິໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຎາຕິປ຺ປວາຣິເຕ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕນ຺ຕວາເຍຫິ ຈີວຣໍ ວາຍາເປນ຺ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຉພ຺ພິຘໍ ໂຂມສຸຕ຺ຕາທິກໍ ວາ ເຕສໍ ອນຸໂລມໍ ວາ. ຍາຈິຍາຕິ ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ຍາຈິຕ຺ວາ. ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ວິຎ຺ຎາປິຕສຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕຸທ຺ເທສິກຕາ, ອກປ຺ປິຍຕນ຺ຕວາເຍນ ອກປ຺ປິຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວາຍາປນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສຸຕ຺ຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ.

໒໙. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓຕໍ ລາຠໍ ຊານນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຕິ, ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຊານນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕ. ລາຠນ຺ຕິ ລຠິຕພ຺ພໍ ຈີວຣາທິວຕ຺ຖຸໍ. ປຣິຓຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິນ຺ນໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ໂປຓໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ປພ຺ຠາຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຕີຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເທຖາ’’ຕິອາທີນິ ວທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນິ ນິນ຺ນໍ ກໂຣຕິ. ສງ຺ເຆ ປຣິຓຕຠາໂວ, ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມນໍ, ປຏິລາໂຠຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ປຣິຓາມນສິກ຺ຂາປທໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.