໕. ປຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໖໐. ອິທານິ ຠາຊນວິກຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຕ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຏໍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐມຄາຖາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ.

໖໑. ທຸຕິເຍ ‘‘ມຄຘນາຬິທ຺ວຍຕຓ຺ຑຸລສາຘິຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວິຠຕ຺ຕິໂລປໍ ອກຕ຺ວາ ຄາຖາພນ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ‘‘ມຄເຘ ນາຬິທ຺ວຍຕຓ຺ຑຸລສາຘິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຈິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ (ປາຣາ. ໖໐໒; ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໐໒; ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ມຄຘນາຬິ ນາມ ອຑ຺ຒເຕຣສປລໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂອທນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພປ຺ປກາຣສມ຺ປນ຺ນໍ ອວສ຺ສາວິໂຕທນໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂອທນສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄປ຺ປມາຓໍ ນາຕິຆນໍ ນາຕິຕນຸກໍ ຫຕ຺ຖຫາຣິຍມຸຄ຺ຄສູປຎ຺ຈ ອາໂລປສ຺ສ ອາໂລປສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍາວ ຈຣິມກາໂລປປ຺ປໂຫນກໍ ມຈ຺ຉມໍສາທິພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ໂຍ ປຕ຺ໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສປ຺ປິເຕລຕກ຺ກຣສກຎ຺ຊິກາທີນິ ປນ ຄຓນູປຄານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕານິ ຫິ ໂອທນຄຕິກາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ເນວ ຫາເປຕຸໍ, ນ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ສພ຺ພໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສເຈ ປຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຣາຊິສມໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸຕ຺ເຕນ ວາ ຫີເຣນ ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຫີຣສ຺ສ ວາ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໍ ຜຸສຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຖູປີກຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຕໍ ຣາຊິໍ ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ, ອນ຺ໂຕຄຕເມວ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ນາມ ປຕ຺ໂຕ.

໖໒. ‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ ປຕ຺ໂຕ ນາຬິໂກທນໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ຕສ຺ສຸປຑ຺ໂຒ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ມຊ຺ຌິໂມ ມຊ຺ຌິໂມມໂກ ມຊ຺ຌິມຸກ຺ກຏ຺ໂຐຕິ ປຕ຺ຕຕ຺ຕິກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂອມໂກ ນາມ ປຕ຺ໂຕ ປຕ຺ໂຖທນໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໐໒) ວຈນໂຕ ‘‘ຕໂຕປຑ຺ໂຒ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຄຘນາຬິຍາ ອຸປຑ຺ຒນາຬິໂກທນຎ຺ຈ ຕທູປິຍໍ ສູປໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ໂອມໂກ ນາມ. ອິຘາປິ ໂອມໂກ ໂອມໂກມໂກ ໂອມກຸກ຺ກຏ຺ໂຐຕິ ປຕ຺ຕຕ຺ຕິກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິເມສຸ ປນ ນວສຸ ປຕ຺ເຕສຸ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ ຈ ໂອມໂກມໂກ ຈ ອປຕ຺ໂຕ. ເອເຕສຸ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ເສສາ ສຕ຺ຕ ປຕ຺ຕາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ວິກປ຺ເປຕພ຺ພາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓. ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕຕິ (ປາຣາ. ໖໐໑) ອນຘິຏ຺ຐິໂຕ ອວິກປ຺ປິໂຕ. ສໂກຕິ ສສນ຺ຕໂກ. ກປ຺ໂປຕິ ກປ຺ປິໂຍ. ອຍເມເວຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ໂຍ ປຕ຺ໂຕ ກາກຓິກມຕ຺ຕສ຺ສາປິ ມູລສ຺ສ ທາຕພ຺ພສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ສໂກ. ອໂຍປຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ປາເກຫິ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ໂຕ ທ຺ວີຫິ ປາເກຫິ ປກ຺ກຕ຺ຕາ ກປ຺ໂປ. ໂສ ທສາຫປຣມໍ ກາລໍ ອນຘິຏ຺ຐິໂຕ ອວິກປ຺ປິໂຕ ຘາເຣຍ຺ໂຍຕິ.

໖໔. ອຈ຺ເຉທາທໂຍ ຈີວເຣ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທາເຍວ. ຉິທ຺ເທນາຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໐໘; ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ທ຺ວງ຺ຄຸລປ຺ປເທເສ ເຍນ ຉິທ຺ເທນ ກງ຺ຄຸສິຕ຺ຖໍ ນິກ຺ຂມຕິ, ຕຕ຺ຕເກນ ຉິທ຺ເທນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ອຍຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ປຏິປາກຕິເກ ກເຕ ທສາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຸນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ປຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານມຸຊ຺ຌຕີຕິ ປຕ຺ໂຕ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຸຊ຺ຌຕິ.

໖໕. ອິທານິ ປຣິຫຣຓວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ນ ປຏິສາເມຍ຺ຍ ໂສທກ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ໂສທກໍ (ຈູຬວ. ໒໕໔) ປຕ຺ຕໍ ນ ປຏິສາເມຍ຺ຍ, ອາຕເປ ຈ ໂສທກໍ ປຕ຺ຕໍ ນ ໂອຕເປຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ນິທເຫຕິ ນິຣຸທກໍ ກຕ຺ວາປິ ອຕິກາລໍ ນ ນິທເຫຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຠຸມ຺ຍາຕິ ຠູມິຍໍ. ນ ຐເປຕິ ຕຏ຺ຏິກາຈມ຺ມຂຓ຺ຑາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອນຕ຺ຖຕາຍ ປໍສຸສກ຺ຂຣມິສ຺ສາຍ ຠູມິຍາ ນ ຐເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂນ ຈ ລຄ຺ຄເຍຕິ ເອຕ຺ຖປິ ນາຄທນ຺ຕາທີສຸ (ຈູຬວ. ໒໕໔) ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ລຄ຺ຄນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ.

໖໖. ມິຑ຺ຒນ຺ເຕຕິ (ຈູຬວ. ໒໕໔; ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໔) ມິຑ຺ຒປຣິຍນ຺ເຕ. ສເຈ ປນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ເອວຣູປາຍ ວິຕ຺ຖິຓ຺ຓາຍ ມິຑ຺ຒິຍາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິຈ຺ເຉເທ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ປຣິຍນ຺ເຕ. ປຣິຠຓ຺ຑນ຺ເຕຕິ ພາຫິຣປສ຺ເສ ກຕາຍ ຕນຸກມິຑ຺ຒິຍາ ອນ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອງ຺ເກ ວາຕິ (ຈູຬວ. ໒໕໔) ທ຺ວິນ຺ນໍ ອູຣູນໍ ມຊ຺ເຌ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອໍສພທ຺ຘເກ ອໍສກູເຏ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ອງ຺ເກ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ອິຕຣຖາ. ອາຕປຕ຺ຕເກຕິ ຉຕ຺ເຕ. ເອຕ຺ຖ ຠຕ຺ຕປູໂຣປິ ອໍສກູເຏ ລຄ຺ຄິຕປຕ຺ໂຕປິ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

໖໗. ອຸຈ຺ຉິຏ຺ໂຐທກໍ (ຈູຬວ. ໒໕໕; ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໕) ນາມ ມຸຂວິກ຺ຂາລໂນທກໍ, ຕໍ ປຕ຺ເຕ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕນ ນ ນີຫເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈລກຎ຺ຈ ອຏ຺ຐິກຎ຺ຈ ຈລກຏ຺ຐິກໍ. ເອເຕສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຕ຺ເຕນ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ປຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ໂຘວິຕຸມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ຫຕ຺ຖໂຘວິຕວຕ຺ຖໂຘວິຕອຸທກມ຺ປິ ປຕ຺ເຕ ອາກິຣິຕ຺ວາ ນີຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອນຸຈ຺ຉິຏ຺ຐປຕ຺ຕໍ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຫຕ຺ຖໍ ປນ ພຫິ ໂຘວິຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຈ຺ຉມໍສຜລາຜລາທີນິ ຂາທນ຺ໂຕ ຍໍ ມຸເຂນ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຂາທຕິ, ຕໍ ວາ ເຕສໍ ອຏ຺ຐິອາທິກໍ ວາ ມຸຂໂຕ ນີຫຏໍ ປຸນ ອຂາທິຕຸກາໂມ ຉຑ຺ເຑຕຸກາໂມ ປຕ຺ເຕ ຐເປຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ສິງ຺ຄິເວຣນາຬິເກຣຂຓ຺ຑາທີນິ ຂາທນ຺ເຕຫິ ຑໍສິຕ຺ວາ ຑໍສິຕ຺ວາ ປຸນ ຐເປຕຸໍ ລຠຕິ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ປຕ຺ຕຫຕ຺ເຖນ ກວາຏໍ ປຓາເມຕພ຺ພໍ, ໂຍ ປຓາເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໒໕໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ກວາຏໍ ປຓາເມຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຕ຺ຕຫຕ຺ໂຖວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອໍສກູເຏ ລຄ຺ຄິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ.

໖໘. ຠູມິອາຘາຣເກຕິ ເອຕ຺ຖ ທນ຺ຕວລ຺ລິເວຕ຺ຕວາກາທີຫິ ກເຕ ວລຍາຘາຣເກ. ທາຣຸທຓ຺ຑາຘາເຣຕິ ເອກທາຣຸນາ ກຕອາຘາຣເກ ຈ ພຫູຫິ ທຓ຺ເຑຫິ ກຕອາຘາຣເກ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິທຓ຺ເຑ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເຕສຸ ປນ ສຸສຊ຺ຊິເຕສຸ ເອກໍ ປຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາວ ຕສ຺ສຸປຣິ ເອກໍ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໂຍ ປນ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເອກໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ຠູມິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠູມິຍໍ ກຏສາຣກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສຸປຣິ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວາ ເອກໍ ຐເປຍ຺ຍ, ທ຺ເວ ຐເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທ຺ເວ ປນ ຐເປນ຺ເຕນ ອຸປຣິ ຐປິຕປຕ຺ຕໍ ເອເກນ ປສ຺ເສນ ຠູມິຍໍ ຜຸສາເປຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

໖໙-໗໐. ອິທານິ ອກປ຺ປິຍປຕ຺ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທາຣຸຣູປິຍໂສວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມຓິເວຬຸຣິຍາມຍາຕິ (ຈູຬວ. ໒໕໒; ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໒) ມຓີຕິ ອິນ຺ທນີລກພຣກຕາທິ. ສເຈ ຄຫຏ຺ຐາ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ສຸວຓ຺ຓຣູປິຍຕຏ຺ຏກາທີສຸ ສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນາເມນ຺ຕິ, ອາມສິຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຆຏິກຏາຫຊາ (ຈູຬວ. ໒໕໕; ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໕) ຈ ຕຸມ຺ພກຏາຫຊາ ຈ ຆຏິຕຸມ຺ພກຏາຫຊາ. ເອຕ຺ຖ ຕຸມ຺ພກຏາຫຊານາມ ອລາພຸ. ປຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.