ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑໍ

໔. ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ

໒. ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເທວທຕ຺ໂຕ ກາເລ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠຄວຕາ ‘‘ຄຓໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໒໐໙) ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ປທຠາຊເນ ປນ ‘‘ນິມນ຺ຕິຕາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໑໘) ນິມນ຺ຕນເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕໍ. ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຍາຈນມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ. ກສ຺ມາ? ປຣິວາເຣ ເອວ ‘‘ຄຓໂຠຊນໍ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ປສວຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ວາ ນິມນ຺ຕນໂຕ ວາ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໒໒) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປາກຏຕ຺ຕາ ປທຠາຊເນ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘‘ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’ຕິ ຈ ຄຫິຕຠຕ຺ຕາປິ ອຎ຺ເຎ ຍາວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕາວ ເຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ເອວ ນາມາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ, ຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສມຍາຠາໂວຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນາປຕ຺ຕິສມຍານໍ ອຠາໂວ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສມຍລທ຺ຘເກນ ສຫ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສມຍລທ຺ຘໂກ ສຍເມວ ມຸຈ຺ຈຕິ, ເສສານໍ ຄຓປູຣກຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິກໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ລິຂິຕໍ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ເຫຕ຺ຖ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ກສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ‘‘ຄຓໂຠຊນໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ…ເປ… ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໑໘) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຕຕ຺ຖ ‘‘ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຫຓນິຍມວຈນໍ. ນ ຫິ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕກໍ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ.

ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ປນ ນິມນ຺ຕນໂຕ ປສວນໂຕ ໂຠຊນາເປກ຺ຂໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອເກ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕໍ ລຠຕິ, ຕມຎ຺ໂຎ ຈູປາສໂກ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຆເຣ ນິສີທາເປສິ, ນ ຈ ຕາວ ຠຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ‘‘ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຠຊເນນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ເອຕໍ ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ນາມາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໒໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຐມກຖິນສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ.

ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທ຺ວຕ຺ຕິປຕ຺ຕປູຣາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ຕຖານີຕປູເວຫິ ອຕ຺ຖິເກນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຕ຺ຕປ຺ປມາຓວເສນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ‘‘ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ ອປາເຖຍ຺ຍາທິອຕ຺ຖາຍ ສຊ຺ຊິຕສຎ຺ຎາຍ ອຕິເຣກປ຺ປຏິຄ຺ຄຫເຓນ ອາໂຣຈເນ, ອສໍວິຠາເຄ ຈ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ອຖ ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ເອວ. ອສໍວິຠາເຄ ປນ ອນາປຕ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍຕ຺ຕາ. ອຈິຕ຺ຕກຕາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຊານນາຠາເວເນວ, ນ ວຕ຺ຖຸຊານນາຠາເວນາຕິ ເອເກ. ‘‘ນ ປາເຖຍ຺ຍາທິອຕ຺ຖາຍ ສຊ຺ຊິຕຠາວຊານນ’’ນ຺ຕິ ອງ຺ເຄສຸ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສເຈ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ນ ວທຕິ, ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ໂປຣາຓາ ວທນ຺ຕິ. ອຕິເຣກປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈມໍວ ອງ຺ຄໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພາກຣຓໂຕ ປນ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຎ຺ຎຖາ ກິຣິຍາກິຣິຍໍ ອິທໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອນິວາຣຓໍ, ອນາໂຣຈນໍ ວາ ຉຏ຺ຐມງ຺ຄໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ.

ກາຓມາຕາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣຓໍ ນາມ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ. ເຕສຸ ‘‘ອສນໍ ປຎ຺ຎາຍຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອເຕເນວ ‘‘ຠຸຕ຺ຕາວີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ ນ ທິສ຺ສຕິ. ທິສ຺ສຕິ ເຈ, ອງ຺ຄານໍ ຉກ຺ກຕ຺ຕທສ຺ສນນ຺ຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໒໓໘-໒໓໙) ລິຂິຕໍ. ‘‘ໂຠຊນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ອຠິຫຏໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກຕຈຸຓ຺ຓມ຺ປີຕິ ປິ-ກາເຣນ ກຸຓ຺ຑກໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ສມປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ປນ ອາຕປສຸກ຺ຂານໍ ວາ ກຸຓ຺ຑກໍ ວາ ເຍ ເກຈິ ຕຓ຺ຑຸລາ ວາຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສມປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ວີຫີນໍ, ວີຫິປລາສານໍ ວາ ຕຓ຺ຑຸລຈຸຓ຺ຓໍ ປວາເຣຕິ. ຕຖາ ຂຣປາກຠຊ຺ຊິຕານໍ ກຸຓ຺ຑກມ຺ປິ ປວາເຣຕິ. ຠຊ຺ຊິຕສຕ຺ຕຸໂຍ ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ກໂຕ ອປກ຺ກສຕ຺ຕຸໂມທໂກປິ ປວາເຣຕີຕິ ລິຂິຕໍ. ສເຈ ອວສິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖິ, ນ ປວາເຣຕິ. ກສ຺ມາ? ອສນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນສ຺ສ ອຠາວໂຕ.

ອກປ຺ປິຍມໍສໍ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ຐິຕໍ, ຂາທິຍມານໍ ປນ ມໍສຠາວໍ ນ ຊຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ປວາເຣຕິ. ໂຠຊນສາລາຍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ເຈ ອຕ຺ຕໂນ ອປາປຸຓນໂກຏ຺ຐາສໍ ອຠິຫຏໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ກາມໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຕ຺ເຕ ປນ ອາຣາມິກາ ອາກິຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐາຍ ອເນສນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ຫິ ສງ຺ຆໂຕ ລທ຺ຘໍ ປິຓ຺ຑໍ ທຸສ຺ສີໂລ ເທຕິ, ຕຎ຺ເຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ນ ປວາເຣຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທນ຺ຕິ ຈ, ວິຠາໂຄ ລຊ຺ຊີ ເຈ ເທຕິ, ຕໍ ໂສ ນ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸກາມຕາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປວາເຣຕີຕິ ຈ, ‘‘ສມໍສຣສໍ ສມຈ຺ຉຣສ’’ນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ມໍສຣສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ປຏິກ຺ຂິປໂຕ ໂຫຕິ, ‘‘ມໍສສ຺ສ ຣສໍ ມໍສຣສ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ວິຄ຺ຄໂຫ ນາຘິປ຺ເປໂຕຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຕ຺ຕມິສ຺ສກໍ ຍາຄຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຍາຄຸໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ນ ປວາເຣຕິ. ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປວາເຣຕິ. ກສ຺ມາ? ເຍນາປຸຈ຺ຉິໂຕ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ຍາຄຸມິສ຺ສກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຍາຄຸ ພຫຸຕຣາ ວາ ໂຫຕິ, ສມສມາ ວາ. ຠຕ຺ຕໍ ມນ຺ທໍ, ນ ປວາເຣຕິ. ຍາຄຸ ເຈ ມນ຺ທາ, ຠຕ຺ຕໍ ພຫຸຕຣໍ, ປວາເຣຕິ. ອິທຎ຺ຈ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ. ກາຣຓໍ ປເນຕ຺ຖ ທຸທ຺ທສໍ. ‘‘ຠຕ຺ຕມິສ຺ສກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ. ຕຕ຺ຣ ຠຕ຺ຕໍ ພຫຸຕຣໍ ວາ ສມກໍ ວາ ອປ຺ປຕຣໍ ວາ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕິ ເອວ. ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຍາຄຸໍ ວາ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ມິສ຺ສກໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠຕ຺ຕໍ ພຫຸຕຣໍ, ສມກໍ ວາ ໂຫຕິ, ປວາເຣຕິ. ອປ຺ປຕຣໍ ນ ປວາເຣຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ວີມໍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຜລໍ ວາ ກນ຺ທມູລາທິ ວາ ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ເປຫິ ກປ຺ປິຍໍ ອກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໍ ອກາຣາປິເຕຫິ ກທລິຜລາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາປິ ຕໍ ກທລິຜລາທິໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອມິສ຺ສກຣສຕ຺ຕາ ປຸນ ຕານິ ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຠາຊເນ ຐເປຕ຺ວາ ກາເຣຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ປຸພ຺ເພ ເຕສຸ ວິນຍກມ຺ມສ຺ສ ອນາຣຸຬ຺ຫຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ປຕ຺ເຕ ຣຊໍ ປຕິຕໍ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ຠິກ຺ຂາ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພາ. ‘‘ອປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫໂຕ ວິນຍທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໖໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອຕມຎ຺ເຎສມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ ປນ ປຸນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອວເມວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕໍ ອນຕິຣິຕ຺ຕກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອວເມວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕໍ, ອນຕິຣິຕ຺ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີຫິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ທີປິຕໍ. ອລເມຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ເຕ ອຘິກໍ, ອິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນ ລຈ຺ຉສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຫາຣຕ຺ຖາຍາຕິ ວິກາເລ ເອວາຕິ ເອເກ. ‘‘ປຐມກຖິນສທິສານິ. ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ. ກາຍກມ຺ມໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓໂຕ. ວຈີກມ຺ມໍ ວາຈາຍ ‘‘ອຕິຣິຕ຺ຕໍ ກໂຣຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອກາຣາປນໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຐມປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ຠຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໒໔໓) ມາຕິກາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂຠຊນປຣິໂຍສາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ.

ທຸຕິຍປວາຣຓາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ກາເລນ ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ເອວໍ ກິຣ.

ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ທຸທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອິຘ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ‘‘ທຸທ຺ໂຘຕໍ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຸນ

ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ໂຉທກໍ ວາ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ, ອງ຺ຄຸລິຍາ ວາ ຆໍສິຕ຺ວາ ນິສ຺ເນຫຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໓) ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ຕສ຺ສ ກປາເລນ ປີໂຕ ສ຺ເນໂຫ ສນ຺ນິຘິໍ ກໂຣຕີຕິ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ. ສຍໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕເມວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ນາມ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນານໍ ນິຣເປກ຺ຂອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ອວິຊຫິຕໍ. ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຫິຕຠາວມວິຊຫິຕເມວ ສນ຺ນິຘິໍ ຊເນຕີ’’ຕິ ຘມ຺ມສິຣິຕ຺ເຖໂຣ, ຕໍ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໕໕) ປາຬິຍາ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ປຸນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ວີມໍສິຕພ຺ພໍ.

ສນ຺ນິຘິກາຣກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ເຕສໍ ມໍສຎ຺ຈ ຂີຣທຘີນິ ຈ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕານີ’’ຕິ ອິທໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸປຣິຈ຺ເຉໂທ, ນ ປນ ກປ຺ປິຍຂີຣາທິປຣິຈ຺ເຉໂທ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຂີຣາທີນິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ຈ, ‘‘ມຫານາມສິກ຺ຂາປເທນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ສງ຺ຆວເສນ ປວາຣິເຕ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ສປ຺ປິອາທິເຠສຊ຺ຊປຎ຺ຈກໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ເຈ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ເຠສຊ຺ຊກຣຓີເຍນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຕນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໒໖໑) ຈ ລິຂິຕໍ.

ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ສຣີຣາວຍເວນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຸເຂນ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ‘‘ຈິຎ຺ຈາທິປຕ຺ເຕສຸ ຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖເຕສຸ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ກລ຺ລເຂຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ເກວລໍ ສປ຺ປທຏ຺ຐໍເຍວ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ທຏ຺ຐໍ ວິເສເສຕິ. ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈ ລິຂິຕໍ.

ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ອເຈລກວຄ຺ໂຄ

໑. ອເຈລກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອເຈລກາທໂຍ ຍສ຺ມາ, ຕິຕ຺ຖິຍາວ ມຕາ ອິຘ;

ຕສ຺ມາ ຕິຕ຺ຖິຍນາເມນ, ຕິກຈ຺ເຉໂທ ກໂຕ ຕໂຕ.

ອຕິຕ຺ຖິຍສ຺ສ ນຄ຺ຄສ຺ສ, ຕຖາ ຕິຕ຺ຖິຍລິງ຺ຄິໂນ;

ຄຫຏ຺ຐສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ກປ຺ປຕີຕິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຕິຕ຺ຖິຍສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕນ, ຕິຕ຺ຖິຍສ຺ສ ຈ ລິງ຺ຄິໂນ;

ໂສຕາປນ຺ນາທິໂນ ທາຕຸໍ, ກປ຺ປຕີຕີຘ ໂນ ມຕິ.

ອເຈລກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ສໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທນຈິຕ຺ເຕນ ສຈິຕ຺ຕກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔-໕. ຣໂຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຐມານິຍເຕ, ປຎ຺ຈມໍ ທຸຕິຍານິຍເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິຘ ປຎ຺ຈມໍ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ.

ຣໂຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນຣໂຫນິສຊ຺ຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຠຕ຺ໂຕ ສມາໂນຕິ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ໂຕຕິ ໂປຣາຓາ. ສນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ, ອນາປຸຈ຺ຉາ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມຍາ ທ຺ເວ ສມຍາ. ຠຕ຺ຕິຍຆຣນ຺ຕິ ນິມນ຺ຕິຕສ຺ສ ຆຣໍ ວາ ສລາກາຠຕ຺ຕາທິທາຍການໍ ວາ ຆຣໍ. ‘‘ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ, ‘‘ອິຘ ນິມນ຺ຕນາ ອກປ຺ປິຍນິມນ຺ຕນາ’’ຕິ ເອເກ.

ປຸເຣຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ປິຓ຺ຑາຍ, ຈຣິຕ຺ວາ ຍທິ ຠຸຎ຺ຊຕິ;

ສິຍາ ປຣມ຺ປຣາປຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນ ສາ ສິຍາ.

ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄມິໂກ, ປຸພ຺ພເຄຫໍ ຍທິ ຄຈ຺ເຉ;

ເອເກ ອາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ, ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອກຈ຺ເຈ.

ກຸລນ຺ຕຣສ຺ໂສກ຺ກມເນ, ອາປຕ຺ຕິມຕໂຍ ຫິ ເຕ;

ສມານຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ, ອິຕິ ອາຫຸ ອິຘາປເຣ.

ມຕາ ຄຓິກຠຕ຺ເຕນ, ສເມນ຺ຕິ ນໍ ນິມນ຺ຕເນ;

ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສມານນ຺ຕິ, ເອເກ ສມ຺ມຸຂຕາປເຣ.

ສນ຺ນິຏ຺ຐານຕ຺ຖິເກເຫວ, ວິຈາເຣຕພ຺ພເຠທໂຕ;

ວິຎ຺ຎູ ຈາຣິຕ຺ຕມິຈ຺ເຈວ, ສິກ຺ຂາປທມິທໍ ວິທູ. (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໒໙໔);

ຈາຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ມຫານາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ມຫານາມສິກ຺ຂາປເທນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ປຓີຕໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ສງ຺ຆວເສນ ປວາຣິເຕ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ສປ຺ປິອາທິເຠສຊ຺ຊປຎ຺ຈກໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ເຈ, ‘‘ນເຠສຊ຺ເຊນ ກຣຓີເຍນ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໓໐໙) ວຈເນນ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓໑໐) ລິຂິຕໍ. ‘‘ຕຍາ ອິມິນາວ ປວາຣິຕມ຺ຫາ, ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ຄິລາໂນວ ລຠຕິ, ນ ອິຕໂຣຕິ ຈ, ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ອສ຺ສ ຎາຕກປ຺ປວາຣິເຕ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຎາຕກປ຺ປວາຣິເຕຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ຈ, ‘‘ອປຣິຍນ຺ຕປ຺ປວາຣຓາຍ ປວາຣິເຕ’’ຕິ ສງ຺ຆວເສນ, ປຸຄ຺ຄລວເສນ ຈ ປວາເຣຕ຺ວາ ທາຍກາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສງ຺ຆປ຺ປວາຣຓຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ປຸຄ຺ຄລປ຺ປວາຣຓຕາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ປຣິຍນ຺ຕາຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ວຈເນນ ຄິລາໂນ ຄຫິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຄິລານາຄິລານຕາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ສງ຺ຆປ຺ປວາຣຓາຍ ປວາຣຓຕາ’’ຕິ ປາໂຐຕິ ຈ ລິຂິຕໍ, ວີມໍສິຕພ຺ພໍ.

ມຫານາມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕເສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຫຕ຺ຖິອາທີສຸ ເອກເມກນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ເອກປຸຣິສາຣຸຬ຺ຫຫຕ຺ຖິມ຺ປິ, ເອກໍ ສຣຫຕ຺ຖໍ ປຸຣິສມ຺ປິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ໂລກວຊ຺ຊໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຕິເວທນ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ.

ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕເສນາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ເສນາວາສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເກນຈິ ປລິພຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ເວຣິເກນ ວາ ອິສ຺ສເຣນ ວາ ເກນຈິ ຣຸທ຺ຘສ຺ສ. ເສນາປຣິກ຺ເຂເປນ ວາ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐາເນນ ວາ ສຎ຺ຈຣຓຏ຺ຐານປຣິຍນ຺ເຕນ ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພາ.

ເສນາວາສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອເຈລກວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.

໖. ສຸຣາປານວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ສຸຣາ’’ຕິ ວາ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວາ ຊານິຕ຺ວາ ປິວເນ ອກຸສລເມວາຕິ ລິຂິຕໍ. ອກຸສລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ກິຣ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ກສ຺ມາ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອກຸສເລເນວ ປາຕພ຺ພຕາຍາ’’ຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໙) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ສຈິຕ຺ຕກປກ຺ເຂ ອກຸສເລເນວ ປາຕພ຺ພຕາຍາຕິ.

ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກາຍສໍສຄ຺ຄສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິຠາເວ ສມາເນປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນປິ ທຸກ຺ກຏໍ, ອຸປສມ຺ປນ຺ເນ ເອວ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລາເປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕິ ກຣຓີເຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິສໍ ສຕິ ກຣຓີເຍ ອາມສໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ນ ອິຕ຺ຖິໍ.

ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ວາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສກ຺ຂຣມ຺ປິ ຂິປນກີຬາຍ ກີຬໂຕ ທຸກ຺ກຏເມວ. ອຸປຣິໂຄປ຺ຜເກ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍວຕ຺ຖຸອຕ຺ຖວເສນ ‘‘ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິທໍ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ ເຈ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ກຖໍ;

ກີຬິຕໍວ ອກີຬາຕິ, ມິຈ຺ຉາຄາເຫນ ຕໍ ສິຍາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ກຖໍ ກີຬາ, ອິຕິ ກີຬາຍໍ ເອວາຍໍ;

ອກີຬາສຎ຺ຎີ ໂຫເຕຕ຺ຖ, ວິນຍຕ຺ຖໍ ສມາທເຍ.

ເອກນ຺ຕາກຸສໂລ ຍສ຺ມາ, ກີຬາຍາຠິຣຕມໂນ;

ຕສ຺ມາ ອກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ເອກເມເວຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕີຕິ. (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓໓໖);

ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕສ຺ສ ວຈນນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ ວາ ວມ຺ຠິໂຕ ວາ ຄຣຫິໂຕ ວາ ອິມສ຺ສ ວຈນໍ ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ກຖາຍໍ ຘມ຺ໂມ ນສ຺ເສຍ຺ຍ ວາ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ ວາ ອນ຺ຕຣຘາເຍຍ຺ຍ ວາ, ຕໍ ວາ ອສິກ຺ຂິຕຸກາໂມ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ໂລກວຊ຺ຊໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍຸຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓໔໔) ລິຂິຕໍ.

ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ໂຊຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ.

ໂຊຕິເນກມເນເກ ວາ, ຊາເລນ຺ຕິ ມຸນໂຍ ສຫ;

ເອໂກ ໂສເປຕິ ນາເນໂກ, ອຘິປ຺ປາຍວິເສສໂຕ.

ໂຊຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ໂມຣກ຺ຂິມຓ຺ຑລມງ຺ຄຸລປິຏ຺ຐີນນ຺ຕິ ນ ເອກນ຺ຕໂຕ, ອຘິກໍ, ໂອຣຎ຺ຈາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອກໂກເຓປິ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເອກພິນ຺ທຸປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ. ເອຕ຺ຖ ປຣິໂຠເຄນ ກາຍກມ຺ມໍ. ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣເຓນ ວຈີກມ຺ມໍ.

ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ອປນິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສສູຈິເກ ສູຈິຆເຣ ສູຈິຄຓນາຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ໂປຣາຓາ.

ອປນິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸຣາປານວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ສປ຺ປາຓກວຄ຺ໂຄ

໑. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ວຕ຺ຖຸຄຓນາຍ ກມ຺ມພນ຺ຘຄຓນາເຈຕນາມາຣຓານໍ, ນ ກມ຺ມພນ຺ຘຄຓນາຍ ເຈຕນາມາຣຓາ. ເອຕ຺ຖ ເອກເຈຕນາຍ ພຫຸປາຓກາ ມຣນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສປ຺ປາຓກນ຺ຕິ ປາຓການໍ ມຣຓວເສນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ນ ສປ຺ປາຓກອຸທກປຣິໂຠຄວເສນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕສ຺ມາ ເອວ ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ປທີປຸຊ຺ຊລເນ ວິຍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ລິຂິຕໍ.

ຊເລ ປກ຺ຂິປນໍ ປຸພ຺ພໍ, ຊລປ຺ປເວສນໍ ອິທໍ;

ເອວໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ນານາຕ຺ຕໍ, ເຎຍ຺ຍໍ ຎາຓວຕາ ສທາຕິ. (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓໘໗)

ສປ຺ປາຓກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຎ຺ຎໍ ອຸປສມ຺ປາເທຕີຕິ –

ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ສເຈ ສາມໍ, ກມ຺ມວາຈຎ຺ຈ ສາເວຕິ;

ກມ຺ມໍ ຣຸຫຕິ ອິຈ຺ເຈເກ, ເນຕິ ວິນຍໂກວິໂທ.

ທຸກ຺ກຏໍ ວິຫິຕໍ ຍສ຺ມາ, ອາຈຣິຍສ຺ສ ຄຓສ຺ສ ຈ;

ຕສ຺ມາ ຠິນ຺ນາວ ອາຈຣິຍ-ອຸປຊ຺ຌາຍາ ວິສຸໍ ອິຘາຕິ.

ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອິຘ ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາ, ສິກ຺ຂມານາ, ສາມເຓຣີຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິມາສໍ ປນ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ສມໂຍ ຣກ຺ຂຕິ, ອຍມິມາສໍ, ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຈ ວິເສໂສຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສໍວິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສມ຺ໂຠຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ເຐນາຕິ ລທ຺ຘິນານາສໍວາສກໍ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ຕິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປາກາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ເຕນ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຖາ ສຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕໍ ສນ຺ຘາຍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສມ຺ໂຠຄສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ກຓ຺ຏກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

‘‘ອຍໍ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ. ສເຈ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສງ຺ຆານຸມຕິຍາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ທຓ຺ຑກມ຺ມນາສນາ ຫິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາ. ຍທິ ໂສ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ, ລິງ຺ຄນາສນາ ນາມ ສິຍາ. ‘‘ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’’ຕິ ຈ ທິຏ຺ຐິ ສຕ຺ຖຣິ ອສຕ຺ຖາທິທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕິ. ສເຈ ສາ ຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ເອວເມວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ສໍວເຣ ອຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ລິງ຺ຄນາສນາຍ ນາເສຕພ຺ໂພຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໔໒໘) ອາຈຣິຍສ຺ສ ຕກ຺ໂກ.

ກຓ຺ຏກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສປ຺ປາຓກວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ສຫຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ

໔. ປຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອງ຺ເຄສຸ ນ ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍຕາ ວິຍ ອມຣຓາຘິປ຺ປາຍຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເຈ? ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສຍໍ ປຫາຣໍ ທາຕຸກາໂມ, ໂສ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຕສ຺ສ ມຣເຓ ປໂຍຄວິຣໂຫວາຕິ ກຕ຺ວາ ອມຣຓາຘິກາຣຕ຺ຕາ ເກວລໍ ອມຣຓາຘິປ຺ປາໂຍ ເອວ ໂສຕິ ຕາ ວິຍ ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ໂມກ຺ຂາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ປນ ໂກໂປ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຫາຣສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕລເມວ ຕລສຕ຺ຕິກໍ. ‘‘ໂປຖນສມຕ຺ຖຏ຺ເຐນ ສຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ເອເກ. ຍສ຺ມາ ປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ປຫຣໂຕ ປຸຣິເມນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເກວລໍ ອຸຈ຺ຈາເຣຕຸກາມຕາຍ ອຸຄ຺ຄິຣຓມຕ຺ເຕ ກເຕ ອິມິນາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອິມິນາ ປນ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຫາໂຣ ທິນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ນປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ທຸກ຺ກຏໍ. ກິມິທໍ ທຸກ຺ກຏໍ ປຫາຣປຈ຺ຈຍາ, ອຸທາຫຸ ອຸຄ຺ຄິຣຓປຈ຺ຈຍາຕິ? ປຫາຣປຈ຺ຈຍາ ເອວ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຸຣິມໍ ອຸຄ຺ຄິຣຓປຈ຺ຈຍາ ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສທຸກ຺ກຏໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປຸຣິມຎ຺ຫິ ອຸຄ຺ຄິຣຓໍ, ປຈ຺ຉາ ປຫາໂຣ. ນ ຈ ປຈ຺ຉິມໍ ປຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ປຸຣິມໍ ອຸຄ຺ຄິຣຓໍ ອນາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖຸກໍ ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກຕິ (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໔໕໖) ອາຈຣິໂຍ.

ຕລສຕ຺ຕິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປໂຣ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຸປາທນ’’ນ຺ຕິ ຕຕິຍມງ຺ຄໍ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສຎ຺ຈິຈ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຸປສ຺ສຸຕິນ຺ຕິ ຍຖາ ອຸປກຸຊ຺ຌໍ ‘‘ສມີປກຸຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ອຸປສ຺ສຸຕິ ‘‘ສມີປສ຺ສຸຕີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ສຸຓາຕິ, ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຕີຕິ ປເນຕ຺ຖ ປເຣສໍ ວຈນສທ຺ໂທ ຈ. ໂສ ຫິ ສຸຍ຺ຍຕີຕິ ສຸຕິ ນາມ. ອຸປສຸຍ຺ຍຕິ ວາ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປສ຺ສຸຕິ. ໂອກາໂສ ຫິ ສຸຕິ ນາມ. ອິເມສໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຈນ’’ນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອຕີຕທ຺ວຍສທິສານີຕິ ນ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສມຸຏ຺ຐານໍ. ສິຍາ ກິຣິຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສວເນ. ສິຍາ ອກິຣິຍໍ ຐິຕຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວທນ຺ຕານໍ ອຊານາປນວເສນ ສມຸຏ຺ຐານໂຕ. ‘‘ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ.

ອຸປສ຺ສຸຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ກມ຺ມປ຺ປຏິພາຫນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ