໖. ສຸຣາປານວຄ຺ໂຄ

໑. ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຸຣາປານວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສຸຣາເມຣຍປາເນຕິ ເອຕ຺ຖ ປິຏ຺ຐາທີຫິ ກຕໍ ມຊ຺ຊໍ ສຸຣາ, ປຸປ຺ຜາທີຫິ ກໂຕ ອາສໂວ ເມຣຍໍ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ພີຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຸສຄ຺ເຄນາປິ ປິວໂຕ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ໂກສມ຺ພິຍໍ ສາຄຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ມຊ຺ຊປິວນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອມຊ຺ເຊ ມຊ຺ຊສຎ຺ຎິສ຺ສ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອມຊ຺ຊສຎ຺ຎິສ຺ສ, ອມຊ຺ຊໍ ມຊ຺ຊວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສໍ ໂລຓໂສວີຣກໍ ວາ ສຸຕ຺ຕໍ ວາ ປິວໂຕ, ວາສຄ຺ຄາຫາປນຕ຺ຖໍ ອີສກໍ ມຊ຺ຊໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສູປາທີນິ ປຈນ຺ຕິ, ເຕສຸ ສູປສມ຺ປາກາທີສຸ, ອາມລກຣສາທີຫິ ອມຊ຺ຊໍ ມຊ຺ຊສທິສໍ ອຣິຏ຺ຐໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ປິວໂຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຊ຺ຊຠາໂວ, ຕສ຺ສ ປານຎ຺ຈາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ໂລກວຊ຺ຊໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ສຸຣາປານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຕິເຍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກຕິ ອງ຺ຄຸລີຫິ ອຸປກຈ຺ຉກາທິຆຏ຺ຏນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອປິຈ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ ຫສາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ຜຸສໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ຫສນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອິຘ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີປິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸ ຈ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ເອວ, ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາທີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏເມວ. ນ ຫສນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ, ສຕິ ກຣຓີເຍ ອາມສໂຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ຫສາຘິປ຺ປາຍຕາ, ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກາເຍນ ກາຍາມສນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສາເນວາຕິ.

ອງ຺ຄຸລິປໂຕທກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຕຕິເຍ ອຸທເກ ຫສຘມ຺ເມຕິ ອຸທກກີຬາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຣິໂຄປ຺ຜເກ ອຸທເກເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ ນິມຸຊ຺ຊຕິ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊຕິ ວາ, ຕສ຺ສ ນິມຸຊ຺ຊນາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ໂອຕຣນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ, ນິມຸຊ຺ຊນຸມ຺ມຸຊ຺ຊເນສຸ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຸທເກເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖວາຣປທວາເຣສຸ, ຕຣນ຺ຕສ຺ສ ວາ ເຍນ ເຍນ ອງ຺ເຄນ ຕຣຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຸທເກ ກີຬນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຸທເກ ອຫສຘມ຺ເມ ຫສຘມ຺ມສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ນາວາຍ ກີຬໂຕ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຖລາຍ ວາ ອຸທກໍ ປຫຣໂຕ, ຠາຊນຄຕໍ ອຸທກໍ ວາ ກຎ຺ຊິກາທີນິ ວາ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ວາ ຂິປນກີຬາຍ ກີຬໂຕ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຕ຺ຖໂຊຕກໍ ປນ ອກ຺ຂຣໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ຫສາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ, ສຕິ ກຣຓີເຍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນິມຸຊ຺ຊນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ປາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປຣິໂຄປ຺ຜກຕາ, ຫສາຘິປ຺ປາເຍນ ກີຬນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິກສທິສານີຕິ.

ຫສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນາທຣິເຍຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສ ວາ ອນາທຣກຣເຓ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕສ຺ສ ວາ ວຈນໍ ອກຕ຺ຕຸກາມຕາຍ, ຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ອສິກ຺ຂິຕຸກາມຕາຍ ອນາທຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອນາທຣິເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ໂກສມ຺ພິຍໍ ຉນ຺ນຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ອນາທຣິຍກຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ວາ ‘‘ອິທໍ ນ ສລ຺ເລຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ອນາທຣິເຍປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ປເວຓິອາຄຕໍ ປນ ອຸຄ຺ຄຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍານໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ ປຣິປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໓໔໔) ຠຓນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕນ ວຈນໍ, ອນາທຣິຍກຣຓນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ອນາທຣິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ຠິໍສາປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈເມ ຠິໍສາເປຍ຺ຍາຕິ ຠິໍສາປນຕ຺ຖໍ ຣູປາທີນິ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ, ຠຍານກກຖໍ ວາ ກເຖຍ຺ຍ. ໂສ ປນ ຠາຍຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ອິຕຣສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ຠິໍສາປນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ນ ຠິໍສາເປຕຸກາມສ຺ສ ຕຖາ ກໂຣໂຕ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນຕາ, ຕສ຺ສ ທສ຺ສນສວນວິສເຍ ຠິໍສາເປຕຸກາມຕາຍ ວາຍາມນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອນນ຺ຕຣສິກ຺ຂາປທສທິສາເນວາຕິ.

ຠິໍສາປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ໂຊຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຉຏ຺ເຐ ວິສິພ຺ພນາເປກ຺ໂຂຕິ ຕປ຺ປິຕຸກາໂມ. ສມາທເຫຍ຺ຍາຕິ ຊາເລຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ປທີປຸຊ຺ຊາລນໍ ວາ ປຕ຺ຕປຈນາທີສຸ ໂຊຕິກຣຓໍ ວາຕິ ເອວຣູປໍ ປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ສຍໍ ສມາທຫນ຺ຕສ຺ສ ອຣຓິສຓ຺ຐາປນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຊາລາ ນ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຕາວ ສພ຺ພປ຺ປໂຍເຄສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ຊາລຸຏ຺ຐາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສມາທຫາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ສກິໍ ອາຓຕ຺ເຕນ ພຫຸມ຺ປິ ສມາທຫິເຕ ເອກເມວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ຠຄ຺ເຄສຸ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ໂຊຕິໍ ສມາທຫິຕ຺ວາ ວິສິພ຺ພນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຄິລາໂນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຄິລານສ຺ສ ອຄິລານສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ປຏິລາຕໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ, ຕຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຌາຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ. ວິຊ຺ຌາຕໍ ປນ ຊາລຍໂຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ຄິລານສ຺ສ ຄິລານສຎ຺ຎິສ຺ສ, ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ວາ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາຣໍ ວາ ວິສິພ຺ເພນ຺ຕສ຺ສ, ປທີປໂຊຕິກຊນ຺ຕາຆຣາທິເກ ຕຖາຣູປປ຺ປຈ຺ຈເຍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຄິລານຕາ, ອນຸຎ຺ຎາຕກາຣຓາຠາໂວ, ວິສິພ຺ເພຕຸກາມຕາ, ສມາທຫນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານີຕິ.

ໂຊຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນຫານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕເມ ນຫາເຍຍ຺ຍາຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ມຊ຺ຌິມເທເສ ນຫານທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອທ຺ຘມາເສ ອປຸຓ຺ເຓ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ ‘‘ນຫາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈຸຓ຺ຓໍ ວາ ມຕ຺ຕິກໍ ວາ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພປ຺ປໂຍເຄສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ນຫານປຣິໂຍສາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສມເຍສຸ ປຣິເວຓສມ຺ມຊ຺ຊນມຕ຺ຕມ຺ປິ ກມ຺ມສມໂຍ, ອທ຺ຘໂຍຊນໍ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ, ຄຈ຺ຉໂຕ, ຄຕສ຺ສ ວາ ອທ຺ຘານຄມນສມໂຍ, ສຣເຊນ ວາເຕນ ໂອກິຓ຺ຓສ຺ສ ທ຺ວີສຸ ວາ ຕີສຸ ວາ ອຸທກຜຸສິເຕສຸ ກາເຍ ປຕິເຕສຸ ວາຕວຸຏ຺ຐິສມໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຣາຊຄເຫ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ນຫາຍນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຉພ຺ພິຘາ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຕິເຣກທ຺ຘມາເສ ອູນກສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຕິເຣກສຎ຺ຎິສ຺ສ, ສມເຍ ວາ ນຫາຍນ຺ຕສ຺ສ, ໂຍ ວາ ນທີປາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາລຸກໍ ອຸກ຺ກິຣິຕ຺ວາ ກຕອາວາເຏສຸປິ ນຫາຍຕິ, ຕສ຺ສ, ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ຊນປເທ ສພ຺ເພສໍ, ອາປທາສຸ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ມຊ຺ຌິມເທໂສ, ອູນກທ຺ຘມາເສ ນຫານໍ, ສມຍານໍ ວາ ນທີປາຣຄມນສ຺ສ ວາ ອາປທານໍ ວາ ອຠາໂວຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສາເນວາຕິ.

ນຫານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐເມ ອລຠີຕິ ລໂຠ, ລໂຠ ເອວ ລາໂຠ, ກິໍ ອລຠິ? ຈີວຣໍ, ກີທິສໍ? ນວໍ, ອິຕິ ‘‘ນວຈີວຣລາເຠນາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອນຸນາສິກໂລປໍ ອກຕ຺ວາ ນວໍຈີວຣລາເຠນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຏິລທ຺ຘນວຈີວເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຊ຺ເຌ ຐິຕປທທ຺ວເຍ ປນາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ເຍນ ລທ຺ຘໍ, ຕສ຺ສ ນິທສ຺ສນໍ, ເສສໍ ປທຕ຺ຖໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ນິວາສນປາຣຸປນຸປຄໍ ຈີວຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນິຏ຺ຐິຕຣຊນສ຺ສ ຍສ຺ມິໍ ວາ ຕສ຺ມິໍ ວາ ປເທເສ ກໍສນີເລນ ວາ ປຕ຺ຕນີເລນ ວາ ກທ຺ທເມນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ກາຬເກນ ວາ ໂມຣກ຺ຂິມຓ຺ຑລມງ຺ຄຸລປິຏ຺ຐີນໍ ອຎ຺ຎຕຣປ຺ປມາຓໍ ກປ຺ປພິນ຺ທຸໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ຕໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣອຊານນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອາທິນ຺ເນ ອນາທິນ຺ນສຎ຺ຎິໂນ, ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອາທິນ຺ນສຎ຺ຎິສ຺ສ, ກປ຺ເປ ນຏ຺ເຐ, ກປ຺ປກໂຕກາເສ ຊິຓ຺ເຓ, ກປ຺ປກເຕນ ອກປ຺ປກເຕ ສໍສິພ຺ພິເຕ, ປຈ຺ຉາ ອາໂຣປິເຕສຸ ອຄ຺ຄຬອນຸວາຕປຣິຠຓ຺ເຑສຸ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ອກຕກປ຺ປກຕາ, ນ ນຏ຺ຐຈີວຣາທິຕາ, ນິວາສນໍ ວາ ປາຣຸປນໍ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ເອຬກໂລມສທິສານິ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນວເມ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ວິກປ຺ປນາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ຈ. ກຖໍ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ຈີວຣານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘ອິມໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ‘ເອຕໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍເມກາ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກໍ, ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕການິ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ (ປາຈິ. ໓໗໔) ເອວໍ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ອປໂຣ ນໂຍ, ຕເຖວ ຈີວຣານໍ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິເກ ‘ອິມໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ‘ເອຕໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ອຠິຣຸຈິຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣສ຺ສ, ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ອປຣາປິ ສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິໂຠຄາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕກໍ…ເປ… ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ.

ກຖໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ ໂຫຕິ? ຈີວຣານໍ ຕເຖວ ເອກພຫຸຠາວໍ ສນ຺ນິຫິຕາສນ຺ນິຫິຕຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ‘ອິມໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອິມານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ‘ເອຕໍ ຈີວຣ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ເອຕານິ ຈີວຣານີ’ຕິ ວາ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ໂກ ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອິຕເຣນ ປຸຣິມນເຍເນວ ‘ຕິສ຺ໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ຕິສ຺ສາ ສາມເຓຣີ’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຸນ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ‘‘ອຫໍ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ຕິສ຺ສາຍ ສາມເຓຣິຍາ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິເຘຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິໂຠຄາທີສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ທຸຕິຍສມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຣິໂຠຄາທໂຍປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ. ປຕ຺ຕວິກປ຺ປນາຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ອິມາສຸ ທ຺ວີສຸ ວິກປ຺ປນາສຸ ຍາຍ ກາຍຈິ ວິກປ຺ປນາຍ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຈີວຣໍ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອກຕປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣໍ ວາ ເຍນ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕສ຺ສ ວາ ວິສ຺ສາເສນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸປນນ຺ທໍ ອາຣພ຺ຠ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ຕໍ ປນ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ, ຕຖາ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣເຓ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎິສ຺ສ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ. ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣຓສຎ຺ຎິສ຺ສ ປນ ວິສ຺ສາເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ສາມໍ ວິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອປ຺ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາໂຣ, ວິກປ຺ປນຸປຄຈີວຣຕາ, ປຣິໂຠໂຄຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມກຖິນສທິສາເນວ, ອິທໍ ປນ ກິຣິຍາກິຣິຍນ຺ຕິ.

ວິກປ຺ປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ອປນິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄໍ. ຈີວຣນ຺ຕິ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ. ນິສີທນໍ ນາມ ສທສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສູຈິຆຣໍ ນາມ ສສູຈິກໍ ວາ ອສູຈິກໍ ວາ. ກາຍພນ຺ຘນໍ ນາມ ປຏ຺ຏິກາ ວາ ສູກຣນ຺ຕກໍ ວາ. ອປນິເຘຍ຺ຍາຕິ ອປເນຕ຺ວາ ນິທເຫຍ຺ຍ. ຫສາເປກ຺ໂຂຕິ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ. ປາຈິຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສຍໍ ອປນິເຘນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອຎ຺ຎໍ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ເຕນ ອປນິຫິເຕ ອິຕຣສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຉພ຺ພຄ຺ຄິເຍ ອາຣພ຺ຠ ອປນິຘານວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ສາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ຕິກທຸກ຺ກຏໍ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານິ ປນ ປຕ຺ຕາທີນິ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕກໍ ອປນິເຘນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວ. ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຏິສາເມນ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິສາເມນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕການໍ ປຕ຺ຕາທີນໍ ອປນິຘານໍ, ວິເຫເສຕຸກາມຕາ ວາ ຫສາຘິປ຺ປາຍຕາ ວາຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ອທິນ຺ນາທານສທິສານີຕິ.

ອປນິຘານສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຸຣາປານວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.