໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສໍວິຊ຺ຊຕິ ເຈຕນາ ອສ຺ສາຕິ ສຎ຺ເຈຕນາ, ສຎ຺ເຈຕນາວ ສຎ຺ເຈຕນິກາ, ສຎ຺ເຈຕນາ ວາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ເຈຕນິກາ. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ສຸກ຺ກສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ, ຣາຄູປຕ຺ຖມ຺ຠາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ຄຊາເຕ ກມ຺ມຎ຺ຎຕໍ ປຕ຺ເຕ ອາໂຣຄ຺ຍາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອປທິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ໂມຈນສ຺ສາທເຈຕນາຍ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາສຍຘາຕຸນານຕ຺ຕໂຕ ນີລາທິວເສນ (ປາຣາ. ໒໓໙-໒໔໐) ທສວິເຘສຸ ສຸກ຺ເກສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສຸກ຺ກສ຺ສ ຐານາ ຈາວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາຕິ ຍາ ສຸປິເນ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ ສຎ຺ເຈຕນິກາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ, ອຍໍ ສງ຺ຆາທິເສໂສ ນາມ ອາປຕ຺ຕິນິກາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕຸກາມສ຺ສ ຍໍ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ປຣິວາສທານຕ຺ຖາຍ, ອາທິໂຕ ເສເສ ມຊ຺ເຌ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສເນນ ວາ ສຫ ມານຕ຺ຕທານຕ຺ຖາຍ, ອວສາເນ ອພ຺ຠານຕ຺ຖາຍ ຈ ສງ຺ໂຆ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ນ ເຫຕ຺ຖ ເອກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ວິນາ ສງ຺ເຆນ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ. ອິຕິ ສງ຺ໂຆ ອາທິມ຺ຫິ ເຈວ ເສເສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຍ຺ຍສກໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອສຸຈິໂມຈນວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸປິນນ຺ຕາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ. ສເຈ ປນ ປເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຸປກ຺ກມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ໂມຈາເປຕິ, ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ. ເຈເຕຕ຺ວາ ອນ຺ຕມໂສ ອາກາເສ ກຏິກມ຺ປເນນປິ ນິມິຕ຺ເຕ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ສເຈ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ສເຈ ປນ ອນ຺ຕມໂສ ຍໍ ເອກາ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາ ປິເວຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຕກມ຺ປິ ຐານໂຕ ມຸຈ຺ຈຕິ, ທກໂສຕໍ ອໂນຕິຓ຺ເຓປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຐານໂຕ ປນ ຈຸຕໍ ອວສ຺ສເມວ ທກໂສຕໍ ໂອຕຣຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທກໂສຕໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ອນິກ຺ຂນ຺ເຕ ວາ ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໓໗) ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຈ, ອໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ຈ, ສຸປິນໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຈ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ມຸຕ຺ເຕປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ສີລວິປຕ຺ຕິ, ເຈຕນາ, ອຸປກ຺ກໂມ, ມຸຈ຺ຈນນ຺ຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ປຐມປາຣາຊິເກ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວາຕິ.

ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.