ອມຣາວິກ຺ເຂປວາທວຓ຺ຓນາ

໖໑. ນ ມຣຕີຕິ ນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ‘‘ເອວມ຺ປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິນາ ວິວິໂຘ ນານປ຺ປກາໂຣ ເຂໂປ ປເຣນ ປຣວາທີນໍ ຂິປນໍ ວິກ຺ເຂໂປ. ອມຣາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວາຈາຍ ຈ ວິກ຺ຂິປນ຺ຕີຕິ ວາ ອມຣາວິກ຺ເຂປິໂນ. ອມຣາວິກ຺ເຂປິໂນ ເອວ ອມຣາວິກ຺ເຂປິກາ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສນ຺ຘາວຕິ ເອກສ຺ມິໍ ສຠາເວ ອນວຏ຺ຐານໂຕ. ອມຣາ ວິຍ ວິກ຺ຂິປນ຺ຕີຕິ ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ສທ຺ທຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໖໒. ວິກ຺ເຂປວາທິໂນ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ, ອກຸສລຘມ຺ເມປິ ສຠາວເຠທວເສເນວ ຎາຕຸໍ ຎາຓພລໍ ນຕ຺ຖີຕິ ກຸສລາກຸສລປທານໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມປຖວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ. ປຐມນຍວເສເນວ ອປຣິຍນ຺ຕວິກ຺ເຂປຕາຍ ອມຣາວິກ຺ເຂປໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນຕິ ອນິຍມິຕວິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອນິຍມິຕວິກ຺ເຂໂປຕິ ສສ຺ສຕາທີສຸ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ປກາເຣ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ວິກ຺ເຂປກຣຓໍ, ປຣວາທິນາ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ປກາເຣ ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍນຍວເສນ ອມຣາສທິສາຍ ອມຣາຍ ວິກ຺ເຂປໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິທໍ ກຸສລນ຺ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖ ວາ ‘‘ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິນາ ອນິຍມໂຕວ ສສ຺ສເຕກຈ຺ຈສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຕກ຺ກີວາທານໍ ປຏິເສຘເນນ ຕໍ ຕໍ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ ອປຣິຍນ຺ຕວິກ຺ເຂປວາທຕ຺ຕາ ອມຣາວິກ຺ເຂປິໂນ. ອຕ຺ຕນາ ປນ ອນວຏ຺ຐິຕວາທຕ຺ຕາ ນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປກ຺ເຂ ອວຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຍໍ ປນ…ເປ… ພ຺ຍາກໂຣຕີ’’ຕິ. ອິທານິ ກຸສລາທີນໍ ອພ຺ຍາກຣເຓນ ຕເມວ ອນວຏ຺ຐານໍ ວິຠາເວຕິ ‘‘ອິທໍ ກຸສລນ຺ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທິນາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ປກ຺ເຂ ນ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

໖໓. ກຸສລາກຸສລໍ ຍຖາຠູຕໍ ອປ຺ປຊານນ຺ໂຕປິ ເຍສມຫໍ ສມເຍນ ກຸສລເມວ ‘‘ກຸສລ’’ນ຺ຕິ, ອກຸສລເມວ ຈ ‘‘ອກຸສລ’’ນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ເຕສຸ ຕຖາ ພ຺ຍາກຣຓເຫຕຸ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເຣ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ກໂຣນ຺ເຕສຸ ມມ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ອສ຺ສາຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ. ໂທໂສ ວາ ປຏິໂຆ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຑິຕຠາວວິສຍານໍ ຣາຄາທີນໍ ວເສນ ໂຍຊນາ ກຕາ. ‘‘ຉນ຺ທຣາຄທ຺ວຍໍ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ອຠິຘມ຺ມນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຘມ຺ເມ ຫິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍວ ‘‘ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ອາຄຕາ, ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ປນ ໂທໂສປິ ‘‘ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ໂກຘຸປາທານວິນິພນ຺ຘາ ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຠຍມ຺ປິ ວາ ທຬ຺ຫຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ. ທຬ຺ຫຄ຺ຄຫຓໍ ອມຸຎ຺ຈນໍ. ປຏິໂຆປິ ຫິ ອຸປນາຫາທິວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ມຸຎ຺ຈຕິ. ວິຫນນໍ ຫິໍສນໍ ວິພາຘນໍ. ຣາໂຄປິ ຫິ ປຣິຬາຫວເສນ ສາຣທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາຍ ນິສ຺ສຍໍ ວິພາຘຕີຕິ. ວິນາເສຕຸກາມຕາຍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໖໔. ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນາຕິ ປຎ຺ຎາຍ. ເຍນ ຫິ ຘມ຺ເມນ ຍຸຕ຺ໂຕ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ, ເຕນ ສຸຕຈິນ຺ຕາມຍໍ ປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ປາກຕິກກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ສາຠາວິກປຎ຺ຎໍ. ກຕ-ສທ຺ທສ຺ສ ກິຣິຍາສາມຎ຺ຎວາຈກຕ຺ຕາ ‘‘ກຕວິຊ຺ໂຊ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ກຕ-ສທ຺ໂທ ຎາຓານຸຍຸຕ຺ຕຕໍ ວທຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິຎ຺ຎາຕປຣປ຺ປວາທາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕຘາ ຠິນ຺ນສ຺ສ ວາລຄ຺ຄສ຺ສ ອໍສຸໂກຏິເວຘໂກ ‘‘ວາລເວຘີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

໖໕-໖. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ປຸຣິມານມ຺ປິ ຕິຓ຺ຓໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມສຠາວານວໂພຘໂຕ ອຕ຺ເຖວ ມນ຺ທຠາໂວ, ເຕສໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາທິຘມ຺ມານວໂພຘສ຺ສ ອວໂພຘວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕທຠາວາ ປຈ຺ຉິໂມເຍວ ມນ຺ທໂມມູຫຠາເວນ ວຸຕ຺ໂຕ. ນນຸ ຈ ປຈ຺ຉິມສ຺ສາປິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ເມ ອສ຺ສ, ‘ອຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’ຕິ ອິຕິ ເຕ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໑.໖໕) ວຈນໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມານວໂພຘສ຺ສ ອວໂພໂຘ ອຕ຺ຖິເຍວາຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ອຕ຺ຖິ, ນ ຕສ຺ສ ປຸຣິມານໍ ວິຍ ອປຣິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມພ຺ຍາກຣຓນິພນ຺ຘນມຸສາວາທາທິຠຍປຣິຊິຄຸຈ຺ຉນກາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ມຫາມູຬ຺ໂຫເຍວ. ອຖ ວາ ‘‘ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິນາ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິກ຺ເຂປກຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ມໍ ປຸຈ຺ຉສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຐປນເມວ ເຕນ ທສ຺ສີຍຕິ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມານວໂພໂຘຕິ ອຍເມວ ວິເສເສນ ‘‘ມນ຺ໂທ ເຈວ ໂມມູໂຫ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕເນວ ຫິ ຕຖາວາທິນໍ ສຎ຺ຊຍໍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ອຍໍ ວາ ອິເມສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສພ຺ພມນ຺ໂທ ສພ຺ພມູຬ຺ໂຫ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໘໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’’ຕິ ສສ຺ສຕທສ຺ສນວເສນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວເສນ ວາ ປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ນຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’’ຕິ ນຕ຺ຖິກທສ຺ສນວເສນ ສມ຺ມາທສ຺ສນວເສນ ວາ ປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ປໂຣໂລໂກ’’ຕິ ອຸຈ຺ເຉທທສ຺ສນວເສນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວເສນ ເອວ ວາ ປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ເນວ ອຕ຺ຖິ ນ ນຕ຺ຖິ ປໂຣໂລໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຕ຺ຕຍປຏິກ຺ເຂເປ ສຕິ ປກາຣນ຺ຕຣສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ ອຕ຺ຖິຕານຕ຺ຖິຕາຫິ ນວຕ຺ຕພ຺ພາກາໂຣ ປໂຣໂລໂກຕິ ວິກ຺ເຂປຎ຺ເຎວ ປຸເຣກ຺ຂາເຣນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວເສນ ວາ ປຸຈ຺ຉາ. ເສສຈຕຸກ຺ກຕ຺ຕເຍປິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຣຕ຺ຕິໂກ ວິຍ ຫິ ກາຍສງ຺ຂາຣຕ຺ຕິເກນ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ກສງ຺ຄຫິໂຕ ເອວ ອຕ຺ໂຖ. ເສສຈຕຸກ຺ກຕ຺ຕເຍນ ອຕ຺ຕປຣາມາສປຸຎ຺ຎາທິ ຜລຕາໂຈທນານເຍນ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ.

ອມຣາວິກ຺ເຂປິໂກ ສສ຺ສຕາທີນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຸຈ຺ຈນຕາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິນາ ວິກ຺ເຂປຎ຺ເຎວ ກໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ’’ຕິອາທິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉິຕາກາຣປຏິເສຘນວເສນ ວິກ຺ຂິປນາກາຣທສ຺ສນໍ. ນນຸ ຈ ວິກ຺ເຂປວາທິໂນ ວິກ຺ເຂປປກ຺ຂສ຺ສ ອນຸຊານນໍ ວິກ຺ເຂປປກ຺ເຂ ອວຏ຺ຐານໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປນ຺ຕິ? ນ, ຕຕ຺ຖາປິ ຕສ຺ສ ສມ຺ມູຬ຺ຫຕ຺ຕາ, ປຏິກ຺ເຂປວເສເນວ ຈ ວິກ຺ເຂປວາທສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຕຖາ ຫິ ສຎ຺ຈໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ຎາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຣໂລກຕ຺ຕິກາທີນໍ ປຏິເສຘນມຸເຂນ ວິກ຺ເຂປໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ນນຸ ຈາຍໍ ສພ຺ໂພປິ ອມຣາວິກ຺ເຂປິໂກ ກຸສລາທໂຍ ຘມ຺ເມ, ປຣໂລກຕ຺ຕິກາທີນິ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ອນວພຸຊ຺ຌມາໂນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິກ຺ເຂປນມຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ກຖໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິກຠາໂວ. ນ ຫິ ອວຕ຺ຕຸກາມສ຺ສ ວິຍ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖມຊານນ຺ຕສ຺ສ ວິກ຺ເຂປກຣຓມຕ຺ເຕນ ທິຏ຺ຐິຄຕິກຕາ ຍຸຕ຺ຕາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ນ ເຫວ ໂຂ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິກ຺ເຂປກຣຓມຕ຺ເຕນ ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຄຕິກຕາ, ອຖ ໂຂ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສວເສນ. ສສ຺ສຕາຠິນິເວເສນ ມິຈ຺ຉາຠິນິວິຏ຺ໂຐເຍວ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ມນ຺ທພຸທ຺ຘິຕາຍ ກຸສລາທິຘມ຺ເມ ປຣໂລກຕ຺ຕິກາທີນິ ຈ ຍາຖາວໂຕ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ອຕ຺ຕນາ ອວິຎ຺ຎາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ມຸສາວາທາທິຠເຍນ ຈ ວິກ຺ເຂປໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ຍາສໍ ສຕ຺ເຕວ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໂຍ, ເສສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໙໗-໙໘) ອຖ ວາ ປຸຎ຺ຎປາປານໍ ຕພ຺ພິປາການຎ຺ຈ ອນວໂພເຘນ ອສທ຺ທຫເນນ ຈ ຕພ຺ພິສຍາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິກ຺ເຂປກຣຓໍເຍວ ສຸນ຺ທຣນ຺ຕິ ຂນ຺ຕິໍ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຠິນິວິສນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວິສຸໍເຍເວສາ ເອກາ ທິຏ຺ຐິ ສຕ຺ຕຠງ຺ຄທິຏ຺ຐິ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣິຍນ຺ຕຣຫິຕາ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ ເຈວ ວາຈາ ຈາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໖໑). ກຖໍ ປນສ຺ສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ? ອຸຈ຺ເຉທວເສນ ອນຠິນິເວສໂຕ. ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຘມ຺ມານໍ ຍຖາຠູຕເວທີ ວິວາທພຫຸລຕ຺ຕາ ໂລກສ຺ສ, ‘‘ເອວເມວ’’ນ຺ຕິ ປນ ສທ຺ທນ຺ຕເຣນ ‘‘ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານນາ ອນາທິກາລິກາ ໂລເກ’’ຕິ ຄາຫວເສນ ສສ຺ສຕເລໂສເປຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕິເຍວ.