ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທວຓ຺ຓນາ

໕໓. ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ອມຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ເອຕ຺ຖ ສຠາໂວ ໂອສານນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕ, ມຣິຍາທາ. ຕປ຺ປຏິເສເຘນ ອນນ຺ໂຕ, ອນ຺ໂຕ ຈ ອນນ຺ໂຕ ຈ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ ຈ ເນວນ຺ຕານານນ຺ໂຕ ຈ ອນ຺ຕານນ຺ຕາ ສາມຎ຺ຎນິທ຺ເທເສນ, ເອກເສເສນ ວາ ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໗໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑; ອຸທາ. ໑) ວິຍ. ກສ຺ສ ປນ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕຕິ? ໂລກີຍຕິ ສໍສາຣນິສ຺ສຣຓຕ຺ຖິເກຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ, ໂລກີຍນ຺ຕິ ວາ ເອຕ຺ຖ ເຕຫິ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎໍ ຕພ຺ພິປາໂກ ຈາຕິ ໂລໂກຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ອນ຺ຕານນ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂກ ປນ ເອໂສ ອຕ຺ຕາຕິ? ຌານວິສຍຠູຕກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ໂລກສຎ຺ຎີ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໍ ໂລໂກຕິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຌານໍ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ຈ ອິຘ ‘ອຕ຺ຕາ, ໂລໂກ’ຕິ ຈ ຄຫິຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອນ຺ຕານນ຺ຕສຫຈຣິຕວາໂທ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ, ຍຖາ ‘‘ກຸນ຺ຕາ ປຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອນ຺ຕານນ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ວາ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ໂຆສນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກາ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນ຺ຕານນ຺ໂຕ ວາໂທ ທິຏ຺ຐິ ເອເຕສນ຺ຕິ ‘‘ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຕໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ຍຸຕ຺ຕໍ ຕາວ ປຸຣິມານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາທີນໍ ອນ຺ຕຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນນ຺ຕຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນ຺ຕານນ຺ຕຕ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ປນ ຕທຸຠຍປຏິເສຘນວເສນ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ ກຖ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຕທຸຠຍປຏິເສຘນວເສນ ປວຕ຺ຕວາທຕ຺ຕາ ເອວ. ຍສ຺ມາ ອນ຺ຕານນ຺ຕປຏິເສຘວາໂທປິ ອນ຺ຕານນ຺ຕວິສໂຍ ເອວ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເອຕທຕ຺ຖໍເຍວ ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕວາທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ຍຖາ ຕຕິຍວາເທ ເທສເຠທວເສນ ເອກສ຺ເສວ ອນ຺ຕວນ຺ຕຕາ ອນນ຺ຕຕາ ຈ ສມ຺ຠວຕິ, ເອວໍ ຕກ຺ກີວາເທປິ ກາລເຠທວເສນ ອຸຠຍສມ຺ຠວໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິເສເຘນ ອຸຠຍຎ຺ເຎວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຖໍ? ອນ຺ຕວນ຺ຕຕາປຏິເສເຘນ ຫິ ອນນ຺ຕຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອນນ຺ຕຕາປຏິເສເຘນ ຈ ອນ຺ຕວນ຺ຕຕາ, ອນ຺ຕານນ຺ຕານຎ຺ຈ ນ ຕຕິຍວາທຠາໂວ ກາລເຠທສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍສ຺ມາ ອຍໍ ໂລກສຎ຺ຎິໂຕ ອຕ຺ຕາ ອຘິຄຕວິເສເສຫິ ມເຫສີຫິ ອນນ຺ໂຕ ກທາຈິ ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐຕິ ອນຸສຸຍ຺ຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເນວນ຺ຕວາ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕຫິເຍວ ກທາຈິ ອນ຺ຕວາ ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐຕິ ອນຸສຸຍ຺ຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ປນ ອນນ຺ໂຕຕິ. ຍຖາ ຈ ອນຸສ຺ສຸຕິຕກ຺ກີວເສນ, ເອວໍ ຊາຕິສ຺ສຣຕກ຺ກີ ອາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຫິ ຕກ຺ກິໂກ ອວຑ຺ຒິຕຠາວປຸພ຺ພກຕ຺ຕາ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕານໍ ວຑ຺ຒິຕຠາວສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕກາລວເສນ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂກາຣິຕາຍ ອນຸສ຺ສວາທິມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເນວນ຺ຕວາ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອວຑ຺ຒິຕກາລວເສນ ປນ ‘‘ນ ປນານນ຺ໂຕ’’ຕິ, ນ ປນ ອນ຺ຕຕານນ຺ຕຕານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕມຠາເວນ ຍຖາ ຕໍ ‘‘ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎີ’’ຕິ. ປຸຣິມວາທຕ຺ຕຍປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອຕ຺ຕນາ ຍຖາຘິປ຺ເປຕປ຺ປກາຣວິລກ຺ຂຓຕາຍ ເຕສໍ, ອວສ຺ສຎ຺ເຈຕໍ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎຖາ ວິກ຺ເຂປປກ຺ຂໍເຍວ ຠເຊຍ຺ຍ ຈຕຸຕ຺ຖວາໂທ. ນ ຫິ ອນ຺ຕຕາອນນ຺ຕຕາຕທຸຠຍວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປກາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ຕກ຺ກີວາທີ ຈ ຍຸຕ຺ຕິມຄ຺ຄໂກ, ກາລເຠທວເສນ ຈ ຕທຸຠຍໍ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ.

ເກຈິ ປນ ຍທິ ປນາຍໍ ອຕ຺ຕາ ອນ຺ຕວາ ສິຍາ, ທູຣເທເສ ອຸປປຊ຺ຊນານຸສ຺ສຣຓາທິ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ນ ສິຍາ. ອຖ ອນນ຺ໂຕ, ອິຘ ຐິຕສ຺ສ ເທວໂລກນິຣຍາທີສຸ ສຸຂທຸກ຺ຂານຸຠວນມ຺ປິ ສິຍາ. ສເຈ ປນ ອນ຺ຕວາ ຈ ອນນ຺ໂຕ ຈ, ຕທຸຠຍໂທສສມາໂຍໂຄ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນ຺ຕວາ, ອນນ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ອພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ຕກ຺ກນວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖວາທປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕາວ ປຈ຺ຉິມວາທີທ຺ວຍສ຺ສ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕານໍ ວເສນ ອຸຠຍວິສຍຕ຺ຕາ ເຕສໍ ວາທສ຺ສ. ປຸຣິມວາທີທ຺ວຍສ຺ສ ປນ ກຖໍ ວິສຸໍ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຕ຺ຕນ຺ຕິ? ອຸປຈາຣວຸຕ຺ຕິຍາ. ສມຸທິເຕສຸ ຫິ ອນ຺ຕານນ຺ຕວາທີສຸ ປວຕ຺ຕມາໂນ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກ-ສທ຺ໂທ ຕຕ຺ຖ ນິຣຸຬ຺ຫຕາຍ ປຈ຺ເຈກມ຺ປິ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກວາທີສຸ ປວຕ຺ຕຕິ, ຍຖາ ອຣູປຊ຺ຌາເນສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ຈ ໂລເກ ສຕ຺ຕາສໂຍຕິ. ອຖ ວາ ອຠິນິເວສໂຕ ປຸຣິມກາລປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ໂວຫາໂຣ ກໂຕ. ເຕສຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິການໍ ຕຖາຣູປເຈໂຕສມາຘິສມຘິຄມໂຕ ປຸພ຺ພກາລໍ ‘‘ອນ຺ຕວາ ນຸ ອຍໍ ໂລໂກ, ອນນ຺ໂຕ ນູ’’ຕິ ອຸຠຍາກາຣາວລມ຺ພິໂນ ປຣິວິຕກ຺ກສ຺ສ ວເສນ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ອນ຺ຕານນ຺ຕິກຠາໂວ ວິເສສລາເຠນ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ເອກໍສຄ຺ຄາເຫ ປຸຣິມສິທ຺ຘຣຸຬ຺ຫິຍາ ໂວຫຣີຍຕີຕິ.

໕໔-໖໐. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ຕກ຺ກຍຕີຕິ ຕກ຺ກີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໔) ສທ຺ທໂຕ, ‘‘ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ຕກ຺ກີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໔) ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ສສ຺ສຕວາເທ ວຸຕ຺ຕວິຘິນາ. ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພານຸສາເຣນາຕິ ທສ຺ສນຠູເຕນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ອຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພສ຺ສ ອນ຺ຕວນ຺ຕາທິໂນ ອນຸສ຺ສຣເຓນ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອນຸສ຺ສຸຕິຕກ຺ກີສຸທ຺ຘຕກ຺ກີນມ຺ປິ ອິຘ ສງ຺ຄໂຫ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ທິຏ຺ຐຄ຺ຄຫເຓເນວ ‘‘ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑໐, ໑໙໔) ວິຍ ສຸຕາທີນມ຺ປິ ຄຫິຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ອນ຺ຕວາ’’ຕິອາທິນາ ອິຈ຺ຉິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພທາ ຠາວປຣາມສນວເສເນວ ອິເມສໍ ວາທານໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ເສສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໙໗-໙໘).