ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທວຓ຺ຓນາ

໓໘. ສຕ຺ເຕສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຈ ເອກຈ຺ຈໍ ສສ຺ສຕໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສໂຕ, ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາໂທ. ໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສໂຕ ວາໂທ ທິຏ຺ຐິ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທາ’’ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເອກຈ຺ຈອສສ຺ສຕິກາ ທິປທສ຺ສປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນນຸ ຈ ‘‘ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອສສ຺ສຕຕາສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ສິທ຺ຘເມວ ໂຫຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ສິທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ ອຕ຺ຖໂຕ, ນ ປນ ສທ຺ທໂຕ. ຕສ຺ມາ ສຸປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກຈ຺ຈອສສ຺ສຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອິຘ ສາວເສສໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ. ອິຘາຕິ ‘‘ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປເທ. ຄຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາ ເຈວ ອຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ອິຘາຕິ ວາ ອິມິສ຺ສາ ເທສນາຍ. ຕຖາ ຫິ ປຸຣິມກາ ຕໂຍ ວາທາ ສຕ຺ຕວເສນ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສງ຺ຂາຣວເສນ ວິຠຕ຺ໂຕ. ‘‘ສງ຺ຂາເຣກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ’’ຕິ ອິທໍ ເຕຫິ ສສ຺ສຕຠາເວນ ຄຍ຺ຫມານານໍ ຘມ຺ມານໍ ຍາຖາວສຠາວທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປເນກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກມຕທສ຺ສນວເສນ. ຕສ຺ສ ຫິ ສສ຺ສຕາຠິມຕໍ ອສງ຺ຂຕເມວາຕິ ລທ຺ຘິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ…ເປ… ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ນ ຫິ ຍສ຺ສ ຠາວສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ, ຕສ຺ເສວ ນິຈ຺ຈຘຸວາທິຠາໂວ ອນຸມ຺ມຕ຺ຕເກນ ສກ຺ກາ ປຏິຎ຺ຎາຕຸໍ. ເອເຕນ ‘‘ອຸປ຺ປາທວຍຘຸວຕາຍຸຕ຺ຕຠາວາ ສິຍາ ນິຈ຺ຈາ, ສິຍາ ອນິຈ຺ຈາ ສິຍາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕຠງ຺ຄວາທສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕາ ວິຠາວິຕາ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຍຸຕ຺ຕຕາວິຠາວນາ – ຍທິ ‘‘ເຍນ ສຠາເວນ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕເນວ ສຠາເວນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ສິຍາ ອເນກນ຺ຕວາໂທ. ອຖ ອຎ຺ເຎນ, ສິຍາ ນ ອເນກນ຺ຕວາໂທ. ນ ເຈຕ຺ຖ ເທສນ຺ຕຣາທິສມ຺ພນ຺ຘຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ວຕ຺ຕຸໍ ຕສ຺ສ ສພ຺ພໂລກສິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ວິວາທາຠາວໂຕ. ເຍ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍຖາ ສຸວຓ຺ຓຆເຏນ ມກຸເຏ ກເຕ ຆຏຠາໂວ ນສ຺ສຕິ, ມກຸຏຠາໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຸວຓ຺ຓຠາໂວ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ, ເອວໍ ສພ຺ພຠາວານໍ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ນສ຺ສຕິ, ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຠາໂວ ປນ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ກິໍ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໍ, ຍໍ ຆເຏ ມກຸເຏ ຈ ອວຏ຺ຐິຕໍ, ຍທິ ຣູປາທິ, ໂສ ສທ຺ໂທ ວິຍ ອນິຈ຺ໂຈ. ອຖ ຣູປາທິ ສມູໂຫ, ສມູໂຫ ນາມ ສມ຺ມຸຕິມຕ຺ຕໍ. ນ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາ ນຕ຺ຖິຕາ ນິຈ຺ຈຕາ ວາ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອເນກນ຺ຕວາໂທ ນ ສິຍາ. ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຘມ຺ມິໂນ ອຎ຺ຎຖານຎ຺ຎຖາສຸ ໂທໂສ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ສສ຺ສຕວາທວິຈາຣຓາຍໍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈນວຕ຺ຕພ຺ພຣູໂປ ອຕ຺ຕາ ໂລໂກ ຈ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິຊ຺ຊມານຕາປຏິຊານນໂຕ ຍຖາ ນິຈ຺ຈາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣູປໍ, ຍຖາ ວາ ທີປາທໂຍ. ນ ຫິ ທີປາທີນໍ ອຸທຍພ຺ພຍສຠາວານໍ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈນວຕ຺ຕພ຺ພສຠາວຕາ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ຊີວສ຺ສ ນິຈ຺ຈາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣູປໍ ວິຍາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຠງ຺ຄສ຺ສ ວິຍ ເສສຠງ຺ຄານມ຺ປິ ອສມ຺ຠໂວເຍວາຕິ ສຕ຺ຕຠງ຺ຄວາທສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອິສ຺ສໂຣ ນິຈ຺ໂຈ, ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕວາທາ ສຕ຺ເຕກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອິສ຺ສຣວາທາ. ‘‘ປຣມາຓໂວ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ, ອຓຸກາທໂຍ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕວາທາ ສງ຺ຂາເຣກຈ຺ຈສສ຺ສຕິກາ ເສຍ຺ຍຖາປິ ກາຓາທາ. ນນຸ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕາ, ເອກຈ຺ເຈ ອສສ຺ສຕາ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ວາເທ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອສສ຺ສຕຕາສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຍຖາສຠາວາວໂພໂຘ ເອວ, ຕຍິທໍ ກຖໍ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນນ຺ຕິ, ໂກ ວາ ເອວມາຫ ‘‘ຈກ຺ຂາທີນໍ ອສສ຺ສຕຠາວສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ? ອສສ຺ສເຕສຸເຍວ ປນ ເກສຎ຺ຈິ ຘມ຺ມານໍ ສສ຺ສຕຠາວາຠິນິເວໂສ ອິຘ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ. ເຕນ ປນ ເອກວາເຣ ປວຕ຺ຕມາເນນ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອສສ຺ສຕຠາວາວໂພໂຘ ວິທູສິໂຕ ສໍສຏ຺ຐຠາວໂຕ ວິສສໍສຏ຺ໂຐ ວິຍ ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑ ສກິຈ຺ຈກຣຓາສມຕ຺ຖຕາຍ ສມ຺ມາທສ຺ສນປກ຺ເຂ ຐເປຕພ຺ພຕໍ ນາຣຫຕີຕິ. ອສສ຺ສຕຠາເວນ ນິຈ຺ຉິຕາປິ ວາ ຈກ຺ຂຸອາທໂຍ ສມາໂຣປິຕຊີວສຠາວາ ເອວ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກຫິ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ຕທວໂພຘສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນຠາໂວ ນ ສກ຺ກາ ນິວາເຣຕຸໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອິຕິປິ…ເປ… ກາໂຍ ອິຕິປິ ອຍໍ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອສງ຺ຂຕາຍ ສງ຺ຂຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ວເສນ ຍຖາກ຺ກມໍ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕາ, ເອກຈ຺ເຈ ອສສ຺ສຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ວິຠຊ຺ຊວາໂທປິ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາໂທ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍປກາຣາ ໂຈທນາ ອນວກາສາ ໂຫຕິ ອວິປຣີຕຘມ຺ມສຠາວສມ຺ປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ.

ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຸຣິມວາເທປິ ອສສ຺ສຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ‘‘ສສ຺ສຕາ’’ຕິ ຄຫຓໍ ວິເສສໂຕ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ, ສສ຺ສຕານໍ ປນ ‘‘ສສ຺ສຕາ’’ຕິ ຄາໂຫ ນ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ ຍຖາສຠາວຄ຺ຄຫຓຠາວໂຕ. ອສສ຺ສເຕສຸເຍວ ປນ ‘‘ເກຈິເທວ ຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕາ, ເກຈິ ອສສ຺ສຕາ’’ຕິ ຄເຫຕພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວິຠາຄປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອິມສ຺ສ ວາທສ຺ສ ວາທນ຺ຕຣຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ສມຸທາຍນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ເອກເທສສ຺ສ ສປ຺ປເທສສສ຺ສຕຄ຺ຄາໂຫ ນິປ຺ປເທສສສ຺ສຕຄ຺ຄາເຫ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ວາທີ ຕພ຺ພິສຍວິເສສວເສນ ວາທທ຺ວຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຎ຺ເຎ ເອວ ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕາ’’ຕິ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ, ອຎ຺ເຎ ‘‘ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕາ’’ຕິ. ສງ຺ຂາຣານໍ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ, ເອກເທສປຣິຄ຺ຄໂຫ ຈ ວາທທ຺ວຍສ຺ສ ປຣິພ຺ຍຕ຺ໂຕເຍວ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ອເນກວິຘສມຸສ຺ສເຍ ເອກວິຘສມຸສ຺ສເຍ ຈ ຂນ຺ຘປພນ຺ເຘ ອຠິນິເວສຠາວໂຕ. ຈຕຸພ຺ພິໂຘປິ ຫິ ສສ຺ສຕວາທີ ຊາຕິວິເສສວເສນ ນານາວິຘຣູປກາຍສນ຺ນິສ຺ສເຍ ເອວ ອຣູປຘມ຺ມປຸຎ຺ເຊ ສສ຺ສຕາຠິນິເວສີ ຊາໂຕ ອຠິຎ຺ຎາເຓນ ອນຸສ຺ສວາທີຫິ ຈ ຣູປກາຍເຠທຄ຺ຄຫຓໂຕ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໓໒) ‘‘ຈວນ຺ຕິ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ອາທິ. ວິເສສລາຠີ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕິໂກ ອນຸປຘາຣິຕເຠທສມຸສ຺ສເຍວ ຘມ຺ມປພນ຺ເຘ ສສ຺ສຕາກາຣຄ຺ຄຫເຓນ ອຠິນິວິສນໍ ຊເນສິ ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນຂນ຺ຘສນ຺ຕານວິສຍຕ຺ຕາ ຕທຠິນິເວສສ຺ສ. ຕຖາ ຈ ຕີສຸປິ ວາເທສຸ ‘‘ຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ນານຸສ຺ສຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕກ຺ກີນໍ ປນ ສສ຺ສເຕກຈ຺ຈສສ຺ສຕວາທີນໍ ສສ຺ສຕາຠິນິເວສວິເສໂສ ຣູປາຣູປຘມ຺ມວິສຍຕາຍ ສຸປາກໂຏເຍວາຕິ.

໓໙. ທີຆສ຺ສ ກາລສ຺ສ ອຕິກ຺ກເມນາຕິ ວິວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີນໍ ອປຄເມນ. ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນໍ ສໍ-ສທ຺ເທນ ຍຸຕ຺ໂຕ ວຏ຺ຏ-ສທ຺ໂທ ວິນາສວາຈີຕິ ອາຫ ‘‘ວິນສ຺ສຕີ’’ຕິ, ສງ຺ຂຍວເສນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປຕ຺ຕິກຣມຫາເມຆສມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຍາວ ອຓຸສຫຄໂຕປິ ສງ຺ຂາໂຣ ນ ໂຫຕິ, ຕາວ ໂລໂກ ສໍວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂລໂກຕິ ເຈຕ຺ຖ ປຖວີອາທິຠາຊນໂລໂກ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອຸປຣິພ຺ຣຫ຺ມໂລເກສູຕິ ປຣິຕ຺ຕສຸຠາທີສຸ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມໂລເກສຸ. ອຄ຺ຄິນາ ຫິ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ເຕເນວາຫ ຠຄວາ ‘‘ອາຠສ຺ສຣສໍວຕ຺ຕນິກາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຣູເປສຸວາຕິ ວາ-ສທ຺ເທນ ສໍວຏ຺ຏມານໂລກຘາຕູຫິ ອຎ຺ຎໂລກຘາຕູສຸ ວາຕິ ວິກປ຺ປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ‘‘ສພ຺ເພ ອປາຍສຕ຺ຕາ ຕທາ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ອປາເຍສຸ ທີຆຕມາຍຸການໍ ມນຸສ຺ສໂລກູປຕ຺ຕິຍາ ອສມ຺ຠວໂຕ. ສຕິປິ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຠິສງ຺ຂາຣມນສາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາເວ ພາຫິຣປຈ຺ຈເຍຫິ ວິນາ ມນສາວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ມໂນມຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຣູປາວຈຣສຕ຺ຕາ. ຍທິ ເອວໍ ກາມຠເວ ໂອປປາຕິກສຕ຺ຕານມ຺ປິ ມໂນມຍຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕຠູເຕນ ອຕິສຍມນສາ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ເຕສຸ ມໂນມຍໂວຫາຣໂຕຕິ ທສ຺ສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຌານມເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມໂນມຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ອຣູປາວຈຣສຕ຺ຕານມ຺ປິ ມໂນມຍຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ, ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣປຈ຺ຈເຍຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ພຕາສງ຺ກາຍ ເອວ ອຠາວໂຕ, ‘‘ມນສາວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ ອວຘາຣຓາສມ຺ຠວໂຕ. ນິຣຸຬ຺ໂຫ ວາຍໍ ໂລເກ ມໂນມຍໂວຫາໂຣ ຣູປາວຈຣສຕ຺ເຕສຸ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອນ຺ນມໂຍ ປານມໂຍ ມໂນມໂຍ ອານນ຺ທມໂຍ ວິຎ຺ຎາຓມໂຍ’’ຕິ ປຎ຺ຈຘາ ອຕ຺ຕານໍ ເວທວາທິໂນ ວທນ຺ຕິ. ອຸຈ຺ເຉທວາເທປິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ທິພ຺ໂພ ຣູປີ ມໂນມໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໘໖). ໂສຠນາ ປຠາ ເອເຕສຸ ສນ຺ຕີຕິ ສຸຠາ. ‘‘ອຸກ຺ກໍເສນາ’’ຕິ ອາຠສ຺ສຣເທເວ ສນ຺ຘາຍາຫ, ປຣິຕ຺ຕາຠາ ອປ຺ປມາຓາຠາ ປນ ທ຺ເວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ກປ຺ເປ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐກປ຺ເປຕິ ອຏ຺ຐ ມຫາກປ຺ເປ.

໔໐. ສຓ຺ຐາຕີຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິກຣມຫາເມຆສມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຖວີສນ຺ຘາຣກຸທກຕໍສນ຺ຘາຣກວາຍຸມຫາປຖວີອາທີນໍ ສມຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ຐາຕິ, ‘‘ສມ຺ຠວຕິ’’ ອິຈ຺ເຈວ ວາ ອຕ຺ໂຖ ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນໍ. ປກຕິຍາຕິ ສຠາເວນ, ຕສ຺ສ ‘‘ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ນຕ຺ຖິຕາຍາ’’ຕິ, ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ຍຖາ ເອກຈ຺ຈານິ ວິມານານິ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວມິທນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ຠູມິປິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ. ອຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ວິປຈ຺ຈນກກມ຺ມສ຺ສ ສຫກາຣີປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ກມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາຕິ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ. ອຸຕຸ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ. ‘‘ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ກມ຺ມສຫາໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ, ກມ຺ມສ຺ສ ວາ ສຫາຍຠູໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ, ໂສວ ອຸຕຸ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸ, ໂສ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມວິມານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກຠູມິຍາ. ກຖໍ ປຓີຕາຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ຐິຕານໍ ຫີນາຍ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຖ ສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ໂອຕຣນ຺ຕີຕິ ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ເຫຏ຺ຐາຠູມິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອປ຺ປາຍຸເກຕິ ຍໍ ອຸຬາຣໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫວິປາກປພນ຺ຘໂຕ ອປ຺ປປຣິມາຓາຍຸເກ. ອາຍຸປ຺ປມາເຓເນວາຕິ ປຣມາຍຸປ຺ປມາເຓເນວ. ກິໍ ປເນຕໍ ປຣມາຍຸ ນາມ, ກຖໍ ວາ ຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນປມາຓນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ໂຍ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຠວວິເສເສ ປຸຣິມສິທ຺ຘຠວປຕ຺ຖນູປນິສ຺ສຍວເສນ ສຣີຣາວຍວວຓ຺ຓສຓ຺ຐານປມາຓາທິວິເສສາ ວິຍ ຕໍຕໍຄຕິນິກາຍາທີສຸ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນິຍຕປຣິຈ຺ເຉໂທ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກກາມາວຈຣເທວຣູປາວຈຣສຕ຺ຕານໍ ສຸກ຺ກໂສຓິຕອຸຕຸໂຠຊນາທິ ອຸຕຸອາທິປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍູປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ ວິປາກປພນ຺ຘສ຺ສ ຐິຕິກາລນິຍໂມ, ໂສ ຍຖາສກໍ ຂຓມຕ຺ຕາວຏ຺ຐາຍີນມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຫຊາຕານໍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຐປນາກາຣວຸຕ຺ຕິຕາຍ ປວຕ຺ຕການິ ຣູປາຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຍສ຺ມາ ນ ເກວລໍ ເນສໍ ຂຓຐິຕິຍາ ເອວ ກາຣຓຠາເວນ ອນຸປາລການິ, ອຖ ໂຂ ຍາວ ຠວງ຺ຄຸປຈ຺ເຉທາ ອນຸປພນ຺ຘສ຺ສ ອວິຈ຺ເຉທເຫຕຸຠາເວນາປິ, ຕສ຺ມາ ອາຍຸເຫຕຸກຕ຺ຕາ ກາຣຓູປຈາເຣນ ອາຍຸ, ອຸກ຺ກໍສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ປຣມາຍູຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ປນ ເທວານໍ ເນຣຍິການໍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການຎ຺ຈ ນິຍຕປຣິຈ຺ເຉທໍ, ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການໍ ປນ ເອກນ຺ຕນິຍຕປຣິຈ຺ເຉທເມວ, ອວສິຏ຺ຐມນຸສ຺ສເປຕຕິຣຈ຺ຉານານໍ ປນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິສໍວຕ຺ຕນິກກມ຺ມພຫຸເລ ກາເລ ຕໍກມ຺ມສຫິຕສນ຺ຕານຊນິຕສຸກ຺ກໂສຓິຕປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ຕໍມູລການຎ຺ຈ ຈນ຺ທສູຣິຍສມວິສມປຣິວຕ຺ຕນາທິຊນິຕອຸຕຸອາຫາຣາທິສມວິສມ ປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ຈິຣາຈິຣກາລໂຕ ອນິຍຕປຣິຈ຺ເຉທໍ, ຕສ຺ສ ຈ ຍຖາ ປຸຣິມສິທ຺ຘຠວປຕ຺ຖນາວເສນ ຕໍຕໍຄຕິນິກາຍາທີສຸ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວິເສສນິຍໂມ ສິທ຺ໂຘ ທສ຺ສນານຸສ຺ສວາທີຫິ, ຕຖາ ອາທິໂຕ ຄຫຓສິທ຺ຘິຍາ. ເອວໍ ຕາສຸ ຕາສຸ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສມປ຺ປມາຓຏ຺ຐິຕິກາລໍ ທສ຺ສນານຸສ຺ສເວຫິ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ປຣມຕໍ ອຊ຺ໂຌສາຍ ປວຕ຺ຕິຕຠວປຕ຺ຖນາວເສນ ອາທິໂຕ ປຣິຈ຺ເຉທນິຍໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ກມ຺ມໍ ຕາສຸ ຕາສຸ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ຍຖາ ຕໍຕໍອຸປປຕ຺ຕິນິຍຕວຓ຺ຓາທິນິພ຺ພຕ຺ຕເນ ສມຕ຺ຖໍ, ເອວໍ ນິຍຕາຍຸປຣິຈ຺ເຉທາສຸ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ປຣິຈ຺ເຉທາຕິກ຺ກເມນ ວິປາກນິພ຺ພຕ຺ຕເນ ສມຕ຺ຖໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຍຸປ຺ປມາເຓເນວ ຈວນ຺ຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກສຫາເຍຫິ ອນຸປາລກປ຺ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປາທິນ຺ນກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພາກາໂຣ ອຕ຺ຖໂຕ ປຣມາຍຸ, ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທານຕິກ຺ກມນໂຕ ສຕິປິ ກມ຺ມາວເສເສ ຐານໍ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎພເລເນວ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ. ກປ຺ປໍ ວາຕິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ປໍ ວາ ຕສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ອຸປຑ຺ຒກປ຺ປໂຕ ອູນມຘິກໍ ວາຕິ ວິກປ຺ປນຕ຺ໂຖ ວາ-ສທ຺ໂທ.

໔໑. ອນຠິຣຕີຕິ ເອກວິຫາເຣນ ອນຠິຣຕິ. ສາ ປນ ຍສ຺ມາ ອຎ຺ເຎຫິ ສມາຄມິຈ຺ຉາ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປຣສ຺ສາປິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄມນປຕ຺ຖນາ’’ຕິ. ປິຍວຕ຺ຖຸວິຣເຫນ ປິຍວຕ຺ຖຸອລາເຠນ ວາ ຈິຕ຺ຕວິຆາໂຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ, ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ໂທມນສ຺ສຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຌານຣຕິຍາ ຣມມານສ຺ສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອນຠິຣຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ‘‘ມມ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ຈ ຄຫຓສ຺ສ ກາຣຓຠູຕາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ ອິຘ ປຣິຕສ຺ສນາ. ຕາ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິມາວຕ຺ຖາຍ ຈລນໍ ກມ຺ປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸພ຺ພິຊ຺ຊນາ ຜນ຺ທນາ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາຕສ຺ສນາປິ ທິຏ຺ຐິຕສ຺ສນາປິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຍໍ ປນ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາເຣ ‘‘ອໂຫ ວຕ ອຎ຺ເຎປິ ສຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຍໍ ຕຓ຺ຫາຕສ຺ສນາ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທິຏ຺ຐິຕສ຺ສນາຍ ວິສຸໍ ອຸທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ຕຓ຺ຫາຕສ຺ສນໍເຍວ ຕໂຕ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຕສ຺ສນາຍ ອຠາວໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕາສຕສ຺ສນາ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາໂສ. ຠຍານກນ຺ຕິ ເຠຣວາຣມ຺ມຓນິມິຕ຺ຕໍ ພລວຠຍໍ. ເຕນ ສຣີຣສ຺ສ ຖທ຺ຘຠາໂວ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ ຠຍໍ ສໍເວຄນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຍນ຺ຕິ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນາຍ ຈິຓ຺ຓນ຺ເຕ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣໂຕ ຠາຍນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍຎາຓໍ. ສໍເວຄນ຺ຕິ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປຎາຓໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປເມວ ວາ. ສນ຺ຕາສນ຺ຕິ ອາທີນວນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຫິ ສງ຺ຂາເຣຫິ ສນ຺ຕສ຺ສນຎາຓໍ. ສຫ ພ຺ຍາຍຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂທສໍ ວາ ຉາເທຕີຕິ ສຫພ຺ໂຍ, ສຫາໂຍ, ຕສ຺ສ ຠາວໍ ສຫພ຺ຍຕໍ.

໔໒. ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອິເມ ສຕ຺ເຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ປາສໍສຠາເວນ ອຸຕ຺ຕມຠາເວນ ຈ ‘‘ເຕ ສຕ຺ເຕ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ມຎ຺ຎຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຊຏ຺ຐໂກຫມສ຺ມີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ທໂສຕິ ທສ຺ສເນ ອນ຺ຕຣາຍາຠາວວຈເນນ, ເຎຍ຺ຍວິເສສປຣິຄ຺ຄາຫິກຠາເວນ ຈ ອນາວຣຓທສ຺ສາວິຕໍ ປຏິຊານາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຠູຕຠພ຺ຍານນ຺ຕິ ອເຫສຸນ຺ຕິ ຠູຕາ, ຠວນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຠພ຺ຍາ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຕ຺ຕມານກາລວເສເນວ ຠພ຺ຍ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ປຐມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອນວຏ຺ຐິຕທສ຺ສນຕ຺ຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ປຸຣິມຕຣຊາຕິປຣິຈິຕມ຺ປິ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎ຺ຎາຓໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວິກຸພ຺ພນິທ຺ຘິວເສນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕປຏິພທ຺ເຘນ ສຕ຺ຕນິມ຺ມາເນນ ວິປລ຺ລຏ຺ໂຐ ‘‘ອຫໍ ອິສ຺ສໂຣ ກຕ຺ຕາ ນິມ຺ມາຕາ’’ຕິອາທິນາ ອິສ຺ສຣກຸຕ຺ຕທສ຺ສນໍ ປກ຺ຂນ຺ທມາໂນ ອຠິນິວິສນວເສເນວ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນ ປຕິຏ຺ຐາປນວເສນ ‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ປຕິຏ຺ຐາປນກ຺ກເມເນວ ປນ ຕສ຺ສ ໂສ ອຠິນິເວໂສ ຊາໂຕຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກາຣຓໂຕ ສາເຘຕຸກາໂມ’’ຕິ, ‘‘ປຏິຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ມໂນປຓິຘີຕິ ມນສາ ເອວ ປຕ຺ຖນາ, ຕຖາ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິຕ຺ຖຠາວນ຺ຕິ ອິທປ຺ປກາຣຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ອິຕ຺ຖນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາໂວ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຈ ເທວານໍ ອຸປປຕ຺ຕິສມນນ຺ຕຣໍ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ນາມ ຄຕິຍາ ຈວິຕ຺ວາ ອິມິນາ ນາມ ກມ຺ມຸນາ ອິຘູປປນ຺ນາ’’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ໂຫຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ສາ ປນ ປຸຣິມຊາຕີສຸ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎ຺ຎາເຓ ສມ຺ມເທວ ນິວິຏ຺ຐຊ຺ຌາສຍານໍ. ອິເມ ປນ ສຕ຺ຕາ ປຸຣິມາສຸປິ ຊາຕີສຸ ອິສ຺ສຣກຸຕ຺ຕທສ຺ສນວເສນ ວິນິພນ຺ຘາຠິນິເວສາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມິນາ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໔໓. ອີສຕີຕິ ອີໂສ, ອຠິຠູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາ ອີໂສ ມເຫໂສ, ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐມເຫສຕາຍ ປນ ປເຣຫິ ‘‘ມເຫໂສ’’ຕິ ອກ຺ຂາຕພ຺ພຕາຍ ມເຫສກ຺ໂຂ, ອຕິສເຍນ ມເຫສກ຺ໂຂ ມເຫສກ຺ຂຕໂຣຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ມເຫສກ຺ຂຠາໂວ ອາຘິປເຕຍ຺ຍປຣິວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິສ຺ສຣິຍປຣິວາຣວເສນ ມຫາຍສຕໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໔. ອິເຘວ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເອວ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຍໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ກຣເຓ ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ, ເຍນ ຐາເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກິຣິຍາປຣາມສນໍ ວາ. ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ, ເອຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ປພ຺ພຊຕິ, ເຈໂຕສມາຘິໍ ຜຸສຕິ, ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕີ’’ຕິ ເອເຕສຸປິ ປເທສຸ. ‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຠິກ຺ຂເວ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມຎ຺ຫິ ປທໍ ‘‘ປພ຺ພຊຕີ’’ຕິອາທີຫິ ປເທຫິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໔໕. ຂິຑ຺ຑາຍ ປທຸສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິໂນ, ຂິຑ຺ຑາປໂທສິໂນ ເອວ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ, ຂິຑ຺ຑາປໂທໂສ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕເວລໍ ອຕິເວລໍ, ອາຫາຣູປໂຠຄກາລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເມຖຸນສມ຺ປໂຍເຄນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຸຂໍ ເກຬິຫສ຺ສສຸຂໍ ຣຕິຘມ຺ໂມ ຣຕິສຠາໂວ. ອາຫາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກ ເທວານໍ ອາຫາໂຣ, ກາ ອາຫາຣເວລາຕິ? ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກາມາວຈຣເທວານໍ ສຸຘາ ອາຫາໂຣ, ສາ ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ອຸປຣິມານໍ ປຓີຕຕມາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຍຖາສກໍ ທິວສວເສນ ທິວເສ ທິວເສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ພິຬາຣປທປ຺ປມາຓໍ ສຸຘາຫາຣໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ໂສ ຊິວ຺ຫາຍ ຐປິຕມຕ຺ໂຕ ຍາວ ເກສຄ຺ຄນຂຄ຺ຄາ ກາຍໍ ຜຣຕິ, ເຕສໍເຍວ ທິວສວເສນ ສຕ຺ຕທິວເສ ຍາປນສມຕ຺ໂຖ ຈ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ນິຣນ຺ຕຣໍ ຂາທນ຺ຕາ ປິວນ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ປຣິກປ຺ປນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ກມ຺ມຊເຕຊສ຺ສ ພລວຠາໂວ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອຸຬາຣຄຣຸສິນິທ຺ຘສຸຘາຫາຣຊີຣຓໂຕ ຈ. ກຣຊກາຍສ຺ສ ມນ຺ທຠາໂວ ມຸທຸສຸຂຸມາລຠາວໂຕ. ເຕເນວ ຫິ ຠຄວາ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ ປກຕິປຖວິຍໍ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕໍ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ ‘‘ໂອຬາຣິກໍ ກາຍໍ ອຘິຏ຺ເຐຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ກຣຊກາຍໍ. ເກຈີຕິ ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ.

໔໗. ມເນນາຕິ ອິສ຺ສາປກຕຕ຺ຕາ ປທຸຏ຺ເຐນ ມນສາ. ອຸສູຍາວເສນ ມນໂສວ ປໂທໂສ ມໂນປໂທໂສ, ໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖິ ວິນາສເຫຕຸຠູໂຕຕິ ມໂນປໂທສິກາຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອກຸທ຺ໂຘ ຣກ຺ຂຕີຕິ ກຸທ຺ຘສ຺ສ ໂສ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ມິໍ ອກຸຊ຺ຌນ຺ເຕ ອນຸປາທາໂນ ເອກວາຣເມວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນາເສວໂນ ຈາເວຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອຸທກນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ນິພ຺ພາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອກຸທ຺ໂຘ ຕໍ ຈວນໂຕ ຣກ຺ຂຕິ, ອຸໂຠສຸ ປນ ກຸທ຺ເຘສຸ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ຫິ ປຣິວຑ຺ຒນວເສນ ຕິຂິຓສມຸທາຈາໂຣ ນິສ຺ສຍທຫນຣໂສ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ນິທຫນ຺ໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມາລກຣຊກາຍໍ ວິນາເສຕິ, ຕໂຕ ສກໂລປິ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸໂຠສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ຈາຫ ຠຄວາ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ກິລນ຺ຕກາຍາ…ເປ… ຈວນ຺ຕີ’’ຕິ. ຘມ຺ມຕາຕິ ຘມ຺ມນິຍາໂມ. ໂສ ຈ ເຕສໍ ກຣຊກາຍສ຺ສ ມນ຺ທຕາຍ, ຕຖາອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໂກຘສ຺ສ ຈ ພລວຕາຍ ຐານໂສ ຈວນໍ, ເຕສໍ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ສຠາໂວຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໙. ຈກ຺ຂາທີນໍ ເຠທໍ ປສ຺ສຕີຕິ ວິໂຣຘິປຈ຺ຈຍສນ຺ນິປາເຕ ວິກາຣາປຕ຺ຕິທສ຺ສນໂຕ, ອນ຺ເຕ ຈ ອທສ຺ສນູປຄມນໂຕ ວິນາສໍ ປສ຺ສຕິ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ຣູປຘມ຺ມເຠທສ຺ສ. ປຈ຺ຈຍໍ ທຕ຺ວາຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາທິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ. ‘‘ພລວຕຣ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລຫຸຕຣໍ ເຠທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ຣູເປ ຘຣນ຺ເຕເຍວ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຠທໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ຂເຓ ຂເຓ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາເວເນວ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິຍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຠາວປກ຺ໂຂ ພລວຕໂຣ ປາກໂຏ ຈ ໂຫຕິ, ນ ອຠາວປກ຺ໂຂຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິນາສໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ອລາຕຈກ຺ກທສ຺ສເນນ ສຸປາກໂຏ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕກ຺ກີວາທີ ນານຕ຺ຕນຍສ຺ສ ທູຣຕຣຕາຍ ເອກຕ຺ຕນຍສ຺ສປິ ມິຈ຺ຉາຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຍເທວິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສພ຺ພທາປິ ເອກຣູເປນ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຍເມວ ອຕ຺ຕາ ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິອາທິນາ ອຠິນິເວສໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ.