໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໕໕. ສມານສທ຺ທວຈນີຍານໍ ອຕ຺ຖານໍ ອຸທ຺ຘຣຓໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ. ໂສ ຍສ຺ມາ ສທ຺ທຕ຺ຖວິຈາໂຣ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ອິຘ…ເປ… ອຕ຺ຖທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ປ-ສທ຺ໂທ ປຘານຕ຺ຖທີປໂກ ‘‘ປຓີຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ຕິກມາຕິກາ ໑໔) ວິຍ.

ອນວສ຺ສຸຕຕາ ອນຸປກິລິຏ຺ຐຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕທຸຠຍວີຕິວຕ຺ຕຕາ’’ຕິ.

ຠຸສຕ຺ຖໍ ປກ຺ຂນ຺ທນນ຺ຕິ ຠຸສຕ຺ຖວິສິຏ຺ຐໍ ປກ຺ຂນ຺ທນໍ ອນຸປວິສນໍ.

ອສ຺ສາທສ຺ສາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ. ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຠິນິເວສວຕ຺ຖຸຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວິເສສກາຣຓານໍ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ຕຓ຺ຫາຍປິ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ວິເສສຄ຺ຄຫຓໍ, ຕຖາ ກາຍເວທນານໍ ທິຏ຺ຐິຍາປິ ວຕ຺ຖຸຠາວສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ວິເສເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຣາຄວີຕຣາຄາທິວິຠາຄທ຺ວຍວເສເນວ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ‘‘ນາຕິປເຠທຄຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອິຘ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ຜສ຺ສາທິວເສນ ອເນກເຠໂທຕິ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ ‘‘ອຕິປເຠທຄຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສຣາຄາທິວິຠາຄວເສນ ໂສຬສເຠທຕ຺ຕາ ວາ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ນາຕິປເຠທຄຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕນເຍນ ນີວຣຓາທິວເສນ ອເນກເຠທຕ຺ຕາ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ ອຕິປເຠທຄຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕາ ອນຸປສ຺ສນາ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕທນຸປສ຺ສນາ, ຈິຕ຺ຕຘມ຺ມານຸປສ຺ສິໂນ ປຸຄ຺ຄລາ, ເຕສໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອສຸຠຠາວທສ຺ສເນນາ’’ຕິ ຍຖາຐິຕວເສນາປິ ໂຍຊນາ ລພ຺ຠເຕວ. ຠໂວຆສ຺ສ ເວທນາ ວຕ຺ຖຸ ຠວສ຺ສາທຠາວໂຕ. ນິຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓວເສນາຕິ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ນິຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວເສນ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສສ຺ສຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. ໂອເຆສຸ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ ໂຍຄາສເວສຸປິ ໂຍຊນາ ອຕ຺ຖໂຕ ອຠິນ຺ນຕ຺ຕາຕິ ເຕ ນ ຄຫິຕາ. ນິຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓວເສນາຕິ ອຕ຺ຕາຠິນິເວສວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ນິຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວເສນ. ປຐໂມຆຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຄນ຺ຖໂຍຊນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາຍຈິຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ອິຕຣຸປາທານວຕ຺ຖຸຕາ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ເວທນາຍ ທິຏ຺ຐຸປາທານວຕ຺ຖຸຕາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຖາ ກາຍເວທນານໍ ຉນ຺ທໂທສາຄຕິວຕ຺ຖຸຕາ ກາໂມຆພ຺ຍາປາທກາຍຄນ຺ຖວຕ຺ຖຸຕາວຈເນນ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອວຸຕ຺ຕານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວຕ຺ຖຸຠາໂວ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ຘາຣຓຕາ ອສມ຺ມຸສ຺ສນຕາ, ອນຸສ຺ສຣຓເມວ ວາ. ເອກຕ຺ເຕຕິ ເອກສຠາເວ ນິສ຺ສຣຓາທິວເສນ. ສມາຄໂມ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ. ສຕິປຏ຺ຐານສຠາໂວ ສມ຺ມາສຕິຕາ ນິຍ຺ຍານສຕິຕາ ສມານຠາຄຕາ ເອກຊາຕິຕາ ສຠາຄຕາ. ປຸຣິມສ຺ມິນ຺ຕິ ‘‘ເອກຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາເນ ສມາຄໂມ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ. ວິສຸນ຺ຕິ ນານາອຕ຺ຖທ຺ວຍຠາເວນ. ຕເທວ ຄມນໍ ສໂມສຣຓນ຺ຕິ ສຕິສທ຺ທຕ຺ຖນ຺ຕຣາຠາວາ…ເປ… ເອກຠາວສ຺ສາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສຕິສທ຺ທຕ຺ຖວເສນ ອວຸຈ຺ຈມາເນຕິ ‘‘ເອໂກ ສຕິປຏ຺ຐານສຠາໂວ ເອກຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອວຸຈ຺ຈມາເນ, ‘‘ເອກຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາເນ ສມາຄໂມ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘາຣຓຕາວ ສຕີຕິ ‘‘ສຣຓຕາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໔) ວຸຕ຺ຕຘາຣຓຕາ ເອວ ສຕີຕິ ກຕ຺ວາ. ສຕິສທ຺ທຕ຺ຖນ຺ຕຣາຠາວາຕິ ສຕິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສຣເຓກຕ຺ຕສໂມສຣຓສທ຺ທຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຠາວາ. ປຸຣິມນ຺ຕິ ສຣຓປທໍ. ນິພ຺ພານສໂມສຣເຓປີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ທຸຕິເຍ ອຕ຺ເຖ ສຣເຓກຕ຺ຕສໂມສຣຓປທານິ ສຫິຕາເນວ ສຕິປຏ຺ຐາເນກຠາວສ຺ສ ຎາປການິ, ເອວໍ ນິພ຺ພານສໂມສຣເຓປິ ‘‘ເອກຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາເນ ສມາຄໂມ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມິມ຺ປິ ອຕ຺ເຖ ສຕິ…ເປ… ກາຣຓານິ.

ອານາປານປພ຺ພາທີນນ຺ຕິ ອານາປານປພ຺ພອິຣິຍາປຖຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎ ໂກຏ຺ຐາສ ຘາຕຸມນສິກາຣນວສິວຖິກປພ຺ພານີຕິ ເອເຕສໍ. ອິເມສຸ ປນ ຍສ຺ມາ ເກສຸຈິ ເທວານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອນາມສິຕ຺ວາ ຍທິປິ ໂກຏ຺ຐາສຘາຕຸມນສິກາຣວເສເນເວຕ຺ຖ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ, ເທສນນ຺ຕເຣ ປນ ອາຄຕໍ ອນວເສສໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ກາຍານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວຕ຺ວາ’’ຕິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໕) ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ໒.໓໘໒) ວຸຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ອິມເມວ ອຸປສໍຫຣຕິ. ປຎ຺ຈວິເຘນາຕິ ນີວຣຓອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາຍຕນໂພຊ຺ຌງ຺ຄອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈຘາ. ຠາວນານຸຠາໂວ ອຣິຍມຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓສມຕ຺ຖຕາ.

ຕໍນິຍມໂຕຕິ ຕສ຺ສາ ກາຍານຸປສ຺ສນາທິປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນິຍມໂຕ. ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ນິຍເຕ ສາປິ ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ນິຍຕາເຍວ ນາມ ໂຫຕິ.

ກາຍານຸປສ຺ສນາອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ເອຕ຺ຖາຕິ ກາເຍ. ອວຍວາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອວຍວີ, ສມຸທາໂຍ, ສມູໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ, ໂສ ປນ ອວຍວວິນິມຸຕ຺ຕໍ ທ຺ຣພ຺ຍນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຄາໂຫ ລທ຺ຘິ ອວຍວີຄາໂຫ. ຫຕ຺ຖປາທາທິອງ຺ຄຸລິນຂາທິອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄ ສນ຺ນິເວສວິສິຏ຺ເຐ ອຸປາທາຍ ຍາຍໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສມຎ຺ຎາ ເຈວ ກາຍສມຎ຺ຎາ ຈ, ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຣຖຆຏາທິທ຺ຣພ຺ຍນ຺ຕິປຣິກປ຺ປນໍ ສມຎ຺ຎາຕິຘາວນໍ. ອຖ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕສມຎ຺ຎໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປກຕິອາທິທ຺ຣພ຺ຍາທິຊີວາທິກາຍາທິປທຕ຺ຖນ຺ຕຣປຣິກປ຺ປນໍ ສມຎ຺ຎາຕິຘາວນໍ. ນິຈ຺ຈສາຣາທິຄາຫຠູໂຕ ອຠິນິເວໂສ ສາຣາທານາຠິນິເວໂສ.

ນ ຕໍ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຕໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິ ທິຏ຺ຐໍ ນ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐໍ ວາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເກສາທິຠູຕຸປາທາຍສມູຫສງ຺ຂາຕໍ.

ເກສາທິປຖວິນ຺ຕິ ເກສາທິສຎ຺ຎິຕໍ ສສມ຺ຠາຣປຖວິໍ. ປຸພ຺ພາປຣິຍຠາເວນາຕິ ສນ຺ຕານວເສນ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອາໂປກາຍ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຕິ ສປຣສນ຺ຕາເນ ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ‘‘ກາໂຍ’’ຕິ ເຈຕ຺ຖ ສມ຺ມສນຸປຄາ ຣູປຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ. ຆຏິຕໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຆຏິຕາຣມ຺ມຓໍ, ເອກາຣມ຺ມຓຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກໂຕ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ອນ຺ໂຕໂອລີຍນາ ອນ຺ໂຕສງ຺ໂກໂຈ ອນ຺ຕຣາໂວສານໍ.

ທ຺ວີຫີຕິ ອຠິຊ຺ຌາວິນຍໂທມນສ຺ສວິນເຍຫິ.

ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ, ເຕນ. ເອເຕນ ກຣຓຠູເຕນ. ວິປກ຺ຂຘມ຺ເມຫິ ອນນ຺ຕຣິຕຕ຺ຕາ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ. ຕສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ຖິກກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ.

ກາຍານຸປສ຺ສນາອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນາທິອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ສຸຂາທີນນ຺ຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂາທຸກ຺ຂມສຸຂານໍ.

ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓນານຕ຺ຕເຠທານໍ ວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຖາ ຈ ເສເສສຸປິ. ສວຕ຺ຖຸກາວຕ຺ຖຸກາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຫີນາທິໂຍນິອາທິເຠທໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ວິສຸໍ ວິສຸໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອກຕ຺ຖາຕິ ກາຍາທີສຸ ເອກສ຺ມິໍ. ປຸຣິມໂຈທນາຍາຕິ ‘‘ປຸພ຺ເພ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຸນ ປຫານໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນາຍ. ປຫີນນ຺ຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ. ປຏິປກ຺ຂຠາວນາຍາຕິ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ. ອຸຠຍຕ຺ຖາຕິ ອຸຠຍໂຈທນາຍ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ປຣິຫາຣທ຺ວຍໍ. ຍສ຺ມາ ປຸຣິມໂຈທນາຍ ນານາປຸຄ຺ຄລປຣິຫາໂຣ, ນານາຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກປຣິຫາໂຣ ຈ ສມ຺ຠວຕິ, ທຸຕິຍໂຈທນາຍ ປນ ນານາຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກປຣິຫາໂຣເຍວ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ຠວໂຕ ໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄສຕິປຏ຺ຐານຠາວນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ກາຍາທີສຸ.

ເວທນານຸປສ຺ສນາທິອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກາຍານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໕໖. ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາອນຸປສ຺ສນປ຺ປກາຣາ ວິຍ ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕາ ສມຸທຍຘມ຺ມານຸປສ຺ສິອາທິອນຸປສ຺ສນປ຺ປກາຣາປິ ກາຍານຸປສ຺ສນາຠາວໂຕ ຄຫິຕາ ອິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອນຸປສ຺ສນາຍໍ. ຈຸທ຺ທສ ປກາຣາ ມຫາສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕຈຸທ຺ທສປ຺ປກາຣາທິເກ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິປ຺ປກາໂຣ ເອໂກ ປກາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ເອກປ຺ປກາຣນິທ຺ເທເສນາ’’ຕິ. ພາຫິເຣສູຕິ ເອກຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ. ເຕສມ຺ປິ ຫິ ອານາປານາທິວເສນ ສມຖປກ຺ຂິກາ ກາຍານຸປສ຺ສນາ ສມ຺ຠວຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກເທສສມ຺ຠວໂຕ’’ຕິ.

ຕຈສ຺ສ ຈ ອຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ຕເຈນ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ທີຆພາຫຸ ນຈ຺ຈຕູ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖປິ ສມາເສ ອວຍວປທຕ຺ຖສງ຺ຄໂຫ ລພ຺ຠເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາເຍກເທສຠູໂຕ ຕໂຈ ຄຫິໂຕ ເອວາ’’ຕິ. ຕຈປຏິພທ຺ຘານໍ ນຂທນ຺ຕນ຺ຫາຣຸມໍສານໍ, ຕຈປຏິພທ຺ຘານໍ ຕທນຸປ຺ປວິຏ຺ຐມູລານໍ ເກສໂລມານໍ, ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘປຏິພທ຺ຘານໍ ອິຕເຣສໍ ສມູຫຠູໂຕ ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ‘‘ຕຈປຣິຍນ຺ໂຕ’’ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຕ຺ຖິ ເກສາ, ອຕ຺ຖິ ໂລມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຖຸຕ຺ຕວາຈີ ເອກໍ ນິປາຕປທໍ, ນ ກິຣິຍາປທໍ. ກິຣິຍາປທຕ຺ເຕ ຫິ ສນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ວຈນວິປລ຺ລາເສນ ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ວາຈຸຄ຺ຄຕກຣຓາທິນາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ. ໂກຏ຺ຐາສປາຬິຍາ ຫິ ວາຈຸຄ຺ຄຕກຣຓໍ, ມນສິກິຣິຍາຍ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ຓາທິໂຕ ອຸປຘາຣຓສ຺ສ ຈ ປຄຸຓຠາວາປາທນໍ ອິຘ ອຸຄ຺ຄໂຫ. ເຍນ ປນ ນເຍນ ໂຍຄາວຈໂຣ ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ ໂຫຕິ, ໂສ ວິຘີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຸຣິເມຫີຕິ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ປຎ຺ຈກຉກ຺ເກຫິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ມໍສໍ…ເປ… ວກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ຫິ ອນຸໂລມໂຕ ວກ຺ກປຎ຺ຈກສ຺ສ ປຸນ ‘‘ວກ຺ກໍ…ເປ… ເກສາ’’ຕິ ວກ຺ກປຎ຺ຈກສ຺ສ, ຕຈປຎ຺ຈກສ຺ສ ຈ ປຏິໂລມໂຕ ສຊ຺ຌາຍກ຺ກໂມ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ທສ຺ສິໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ສຊ຺ຌາໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິສຸໍ ຕິປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ອນຸໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫໍ, ປຏິໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫໍ, ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈກຉກ຺ເກສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິປຎ຺ຈາຫໍ. ປຸຣິເມຫິ ເອກໂຕ ຕິປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ຕຈປຎ຺ຈກາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອນຸໂລມໂຕ ວກ຺ກປຎ຺ຈກາທີນິ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕິປຎ຺ຈາຫໍ. ອາທິອນ຺ຕທສ຺ສນວເສນາຕິອາທິຠູຕສ຺ສ ອນຸໂລມໂຕ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ, ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ສຊ຺ຌາເຍ ອນ຺ຕຠູຕສ຺ສ ປຏິໂລມໂຕ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸໂລມ…ເປ… ອນ຺ຕິໂມ’’ຕິ. ເອຕມ຺ປີຕິ ຍທິທໍ ປຸຣິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ປຎ຺ຈກາທິໂນ ເອກໂຕ ສຊ຺ຌາຍກຣຓໍ, ປຎ຺ຈກາທີນໍ ປຈ຺ເຈກໍ ອນຸໂລມາທິນາ ສຊ຺ຌາຍປ຺ປກາຣໂຕ ອຎ຺ໂຎ ສຊ຺ຌາຍປ຺ປກາໂຣ ເອໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຫຕ຺ຖານໍ ເອກມຸຂາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ຘາ ຐປິຕາ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ອິຘ ຫຕ຺ຖສງ຺ຂລິກາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອງ຺ຄຸລິປນ຺ຕີ’’ຕິ. ອສຸຠລກ຺ຂຓໍ ເກສາທີນໍ ປຏິກ຺ກູລຠາໂວ. ຖທ຺ຘາທິຠາໂວ ຘາຕຸລກ຺ຂຓໍ.

ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາໂສ, ສມາໂນ ວາ ໂກຏ຺ຐາໂສ ສໂກຏ຺ຐາໂສ, ຕຕ຺ຖ ຠໂວ ສໂກຏ຺ຐາສິໂກ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ.

ກາຍານຸປສ຺ສນໍ ຫິຕ຺ວາຕິ ອສຸຠໂຕ ວາ ຘາຕຸໂຕ ອນຸປສ຺ສນໍ ມນສິກາຣໍ ອກຕ຺ວາ. ປຸພ຺ເພ ວິຍ ປຣິຍນ຺ຕຕາລຎ຺ຈ ອາທິຕາລຎ຺ຈ ອຄນ຺ຕ຺ວາ.

ສມາຘານາທິວິເສສໂຍເຄນ ອຘິກໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ມນສິກຣຓໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກນ຺ຕໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕສ຺ເສວ ສມນ຺ນາຫາຣກໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ວິກ຺ເຂປວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນານາຣມ຺ມເຓ ວິສຏປ຺ປວຕ຺ຕິ ອິຘ ປຠຎ຺ຊນໍ, ສມາຘາເນນ ຕທຠາວໂຕ ນ ຈ ປຠຎ຺ຊນສຠາວໍ.

ສກ຺ຂິຠວນຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກາຣິຕາ. ປຸພ຺ພເຫຕາທິເກຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຕທນຸຣູປມນສິກາຣານຸໂຍຄາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ສມປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈຣຫິຕໍ. ຕຖາປວຕ຺ຕິຍາຕິ ມຊ຺ຌິມສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ປກ຺ຂນ຺ທເນນ ສິທ຺ຘາຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ. ປຎ຺ຎາຍ ໂຕເສຕີຕິ ຍາຍໍ ຕຕ຺ຖ ຊາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຕາ, ຕທຸປຄວີຣິຍວາຫນາ, ອາເສວນາຕິ ອິມາສໍ ສາຘິກາ ຠາວນາປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ໂຕເສຕິ ປຫຏ຺ຐໍ ກໂຣຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕວິເສສສິທ຺ຘິຍາວ ຫິ ຕໍສາຘິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍສິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປຫໍສນ຺ໂຕ ຈ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພໂສ ປຣິພນ຺ຘວິໂສຘເນນ ປຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂວທາເປຕີຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິຣສ຺ສາທນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສາລາເຠນ ຠາວນາຣສວິຣຫິຕໍ. ສມ຺ປຫໍເສຕີຕິ ຠາວນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ປຫາເສຕິ ປໂມເທຕິ. ສມຸຕ຺ເຕເຊຕີຕິ ສມ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອຸຕ຺ເຕເຊຕິ.

ອາສໂຍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ.

ວວຕ຺ຖິຕຕນ຺ຕິ ອສໍກິຓ຺ຓຕໍ.

ອນ຺ໂຕຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ໂກຏ຺ຐາເສ. ສຸຂຸມນ຺ຕິ ສຸຂຸມນ຺ຫາຣຸອາທິໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

ຕາລປຏ຺ຏິກາ ຕາລປຕ຺ຕວິລິເວຫິ ກຕກຏສາຣໂກ.

ຄຓນາຍ ມຕ຺ຕາ-ສທ຺ໂທ ກຕິປເຍຫິ ອູນຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທນ຺ຕຏ຺ຐິວຊ຺ຊິຕານິ ຕີຫິ ອູນານິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຕິມຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ‘‘ອຕິເຣກຕິສຕອຏ຺ຐິກສມຸສ຺ສຍ’’ນ຺ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໒) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທນ຺ຕຏ຺ຐີນິປິ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐິກາທີນິ ອວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ເອເກກສ຺ມິໍ ປາເທ ທ຺ເວ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ‘‘ອານິສທຏ຺ຐິອາທີນີ’’ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ເຕນ ອຏ຺ຐິນາຕິ ອູຣຸຏ຺ຐິນາ.

ມຣຸມ຺ເປຫີຕິ ມຣຸມ຺ປຈຸຓ຺ເຓຫິ.

ສຸສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ. ນານາຣມ຺ມຓວິປ຺ຜນ຺ທນວິຣເຫນາຕິ ນານາຣມ຺ມຓຠາເວນ ວິປ຺ຜນ຺ທນໍ ນານາຣມ຺ມຓວິປ຺ຜນ຺ທນໍ, ເຕນ ວິຣເຫນ. ອນຕິກ຺ກນ຺ຕປີຕິສຸຂສ຺ສ ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ.

ປຏິກ຺ກູລຘາຕຸວຓ຺ຓວິເສສນ຺ຕິ ປຏິກ຺ກູລວິເສສໍ, ຘາຕຸວິເສສໍ, ວຓ຺ຓກສິຓວິເສສໍ. ວກ຺ກປຎ຺ຈກາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວິສຸໍ, ເຫຏ຺ຐິເມຫິ ເອກໂຕ ຈ ສຊ຺ຌາເຍ ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຈາຫານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈ ມາສາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕຈປຎ຺ຈເກ ປນ ວິສຸໍ ຕິປຎ຺ຈາຫເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອທ຺ຘມາເສ ອູເນປີ’’ຕິ. ມາສນ຺ຕຣຄມນໍ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ ສຕ຺ຕມາທິມາສຄມນໍ.

ຍເມນ຺ຕນ຺ຕິ ພນ຺ເຘນ຺ຕໍ.

‘‘ນີລໍ ປີຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສງ຺ຆາເຏ ນີລາທິວວຕ຺ຖານໍ ຕໍນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ມຫາຠູເຕ ອຸປາທາຍາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາຠູຕໍ…ເປ… ທຸຄ຺ຄນ຺ຘນ຺ຕິອາທິນາ’’ຕິ. ອຸປາທາຍຣູປໍ ມຫາຠູເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປາທາຣູປສ຺ສ. ຕໂຕຕິ ມຫາຠູຕໂຕ. ຉາຍາຍ ອາຕປປຈ຺ຈຍຠາໂວ ອາຕໂປ ປຈ຺ຈໂຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ, ອາຕປສ຺ສ ຉາຍາຍ ອຸປ຺ປາທກຠາໂວ ຉາຍາຕປານໍ ອາຕປປຈ຺ຈຍຉາຍຸປ຺ປາທກຠາໂວ. ເຕນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພອຸປ຺ປາທກຠາໂວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຈ຺ເຉທກຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາຍຕນານິ ຈ ທ຺ວາຣານິ ຈາຕິ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ຕເທກເທສຠູຕານິ ທ຺ວາຣານິ ຈ.

ສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວາຕິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ.

ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອາກາເຣນາຕິ ‘‘ອິຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕວິຘໍ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໖), ‘‘ອິມໍ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸກາເມນາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໖) ວາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ວິຘິນາ. ‘‘ອວິເສສໂຕ ປນ ສາຘາຣຓວເສນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ, ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ວຓ຺ຓາທິມຸເຂນາຕິ ວຓ຺ຓປຏິກ຺ກູລສຸຎ຺ຎຕາມຸເຂນ. ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ, ໂຍ ອຸຄ຺ຄໂຫຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານປຐມຊ຺ຌານວິປສ຺ສນາສຸ ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຘີຍຕິ. ເກນ? ກມ຺ມຏ຺ຐານມນສິກາເຣເນວ, ຕສ຺ມາ ອຸຄ຺ຄໂຫວ ສນ຺ຘິ ອຸຄ຺ຄຫສນ຺ຘີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸຏ຺ຐານກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ. ສາຕິເຣການິ ຉ ອມ຺ພຓານິ ກຸມ຺ຠໍ. ຕໂຕຕິ ມຸຂໂຘວນຂາທນໂຠຊນກິຈ຺ຈໂຕ. ນິວຕ຺ຕຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄເມນ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິວຕ຺ຕິວເສນ ນິວຕ຺ຕຕິ.

ກມ຺ມເມວາຕິ ມນສິກາຣກມ຺ມເມວ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາຣມ຺ມຓໍ.

ຕຖາຕິ ວນມກ຺ກໂຏ ວິຍ.

ເອກນ຺ຕິ ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ.

ສຕ຺ຕຄຫຓຣຫິເຕຕິ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິມ຺ປິ ອນາມສິຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສສນ຺ຕານຕາຍ ອຫໍກາຣວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອປ຺ປຫີນມານສ຺ສ ປຫີນາກາຣໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ວິທ຺ຘສ຺ຕາຫໍກາເຣ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຣສ຺ສ ກາເຍ.

໓໕໗. ອາທິມ຺ຫິ ເສວນາ ມນສິກາຣສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນາ ອາຣມ຺ໂຠ.

໓໖໒. ຄມິຕາຕິ ວິຄມິຕາ.

ກາຍານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໖໓. ສມ຺ປຊານສ຺ສາຕິ ສມ຺ມາ ປກາເຣຫິ ຊານນ຺ຕສ຺ສ, ວຕ຺ຖາຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຸຂສາມິສາທິປ຺ປກາເຣຫິ ອວິປຣີຕໍ ເວທນໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ໂວຫາຣານຸສາເຣເນວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ເວທຍາມີຕິ ‘‘ອຫໍ ເວທຍາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕຸປນາຍິກາ ວຸຕ຺ຕາຕິ, ປຣິຎ຺ຎາຕເວທໂນປິ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ສຸຂເວທນາຍ ໂລກໂວຫາເຣນ ‘‘ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’’ຕິ ຊານາຕິ, ໂວຫຣຕິ ຈ, ປເຄວ ອິຕໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຸຠຍນ຺ຕິ ວີຣິຍສມາຘິໍ. ສຫ ໂຍເຊຕ຺ວາຕິ ສມຘຸຣກິຈ຺ຈໂຕ ອນູນາຘິກໍ ກຕ຺ວາ. ອຕ຺ຖຘມ຺ມາທີສຸ ສມ຺ໂມຫວິທ຺ຘໍສນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ເອວ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຏິສມ຺ຠິທາ.

ວຓ຺ຓມຸຂາທີສຸ ຕີສຸປິ ມຸເຂສຸ. ປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສາຕິ ອຣູປປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ. ‘‘ວຕ຺ຖຸ ນາມ ກຣຊກາໂຍ’’ຕິ ວຈເນນ ນິວຕ຺ຕິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຈກ຺ຂາທີນິ ຉ ວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ ອາຫ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ຐິເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ນຬກລາເປສຸ ເອກສ຺ສ ອິຕຣປຏິພທ຺ຘຏ຺ຐິຕິຕາ ວິຍ ນາມກາຍສ຺ສ ຣູປກາຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາທສ຺ສນຎ຺ເຫຕໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍວິເສສທສ຺ສນນ຺ຕິ.

ເຕສນ຺ຕິ ເຍສໍ ຜສ຺ສວິຎ຺ຎາຓານິ ປາກຏານິ, ເຕສໍ. ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ, ເຍສໍ ຜສ຺ສວິຎ຺ຎາຓານິ ນ ປາກຏານິ. ສຸຂທຸກ຺ຂເວທນານໍ ສຸວິຠູຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ເພສໍ ວິເນຍ຺ຍານໍ ເວທນາ ປາກຏາ’’ຕິ. ວິລາເປຕ຺ວາ ວິລາເປຕ຺ວາຕິ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ນວນີຕໍ ວິລາເປຕ຺ວາ ສີຕິຠູຕໍ ອຕິສີຕເລ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຖິນ຺ນໍ ຐິຕໍ ມຕ຺ເຖຕ຺ວາ ປຣິປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ປຸນ ວິລາເປຕ຺ວາຕິ ສຕວາຣໍ ເອວໍ ກຕ຺ວາ.

ຕຕ຺ຖາປີຕິ ຍຕ຺ຖ ອຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເອວ…ເປ… ທສ຺ສິຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ. ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຕທນ຺ໂຕຄຘໍ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໖໕. ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ນ ວິສຸທ຺ຘຕາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕເຣຫິປີຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິເລສໂຕ ອິຕເຣຫິປິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ. ວິສຸໍ ວຈນນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາກຸສລໂຕ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ວຈນໍ. ວິສິຏ຺ຐຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ວິສິຏ຺ຐຕາຄຫຓໍ, ອາເວຓິກສໂມຫຕາທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍໂຕ ຕທຸຠຍໍ ໂມມູຫຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທໂສ

ກ. ນີວຣຓປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

໓໖໗. ເອກສ຺ມິໍ ຍຸເຄ ພທ຺ຘໂຄຓານໍ ວິຍ ເອກໂຕ ປວຕ຺ຕິ ຍຸຄນທ຺ຘຕາ.

ຄຫຓາກາເຣນາຕິ ອສຸເຠປິ ອາຣມ຺ມເຓ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ຄຫຓາກາເຣນ. ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈາຕິ ສຸຠນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອກໍເສນ ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕສຸຂເມວ ອາສີສນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາກງ຺ຂິຕສ຺ສ ຫິຕສຸຂສ຺ສາ’’ຕິ. ອນຸປາໂຍ ເອວ ຈ ຫິຕວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ອາກງ຺ຂິຕສ຺ສ ວາ ຍຖາຘິປ຺ເປຕສ຺ສ ຫິຕສຸຂສ຺ສ ອນຸປາຍຠູໂຕ. ອວິຊ຺ຊນ຺ຘາ ຫິ ຕາທິເສປິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພຕິ ອໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ເພ ກາມຈ຺ຉນ຺ເທຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທນຸກູລຕ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ອສຸເຠ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ອສຸຠ’’ນ຺ຕິ ຈ ປວຕ຺ຕານໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໂຍນິໂສມນສິກາຣານໍ ອນຸກູລຕ຺ຕາ. ຣູປາທີສຸ ອນິຈ຺ຈາທິອຠິນິເວສສ຺ສ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທີນຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕມນສິກາຣູປນິສ຺ສຍຕາ ຕທນຸກູລຕາ.

ອາຫາເຣ ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎໍ ໂສ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕພ຺ພິປຣິຓາມສ຺ສາຕິ ໂຠຊນປຣິຓາມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທາທິກສ຺ສ. ຕທາຘາຣສ຺ສາຕິ ອຸທຣສ຺ສ, ກາຍສ຺ເສວ ວາ. ໂສຕິ ໂຠຊເນມຕ຺ຕຎ຺ຎູ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ກາມຣາໂຄ ‘‘ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມ ຫິ ‘‘ນີວຣຓໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ນີວຣໂຓ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໘.໘) ເອຕສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ອຣູເປ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຠວຣາໂຄປິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ໂພປິ ໂລໂຠ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓ’’ນ຺ຕິ.

ສີມາເຠເທ ກເຕຕິ ອຕ຺ຕາທິມຣິຍາທາຍ ຠິນ຺ນາຍ, ອຕ຺ຕາທີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣູປາຍ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫາຣາທິອຸທ຺ເທສຣຫິຕນ຺ຕິ ວິຫາຣາທິປເທສປຣິຈ຺ເຉທຣຫິຕໍ. ອຸຄ຺ຄຫິຕາຍ ເມຕ຺ຕາຍ. ອຏ຺ຐວີສຕິວິຘາຕິ ອິຕ຺ຖິອາທິວເສນ ສຕ຺ຕວິຘາ ປຈ຺ເຈກໍ ອເວຣາທີຫິ ໂຍຊນາວເສນ ອຏ຺ຐວີສຕິວິຘາ. ສຕ຺ຕາທິອິຕ຺ຖິອາທິອເວຣາທິໂຍເຄນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາທິອເວຣາທິໂຍເຄນ ວີສຕິ, ອິຕ຺ຖິອາທິອເວຣາທິໂຍເຄນ ອຏ຺ຐວີສຕີຕິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາຣີສໍ ເອກິສ຺ສາ ທິສາຍ. ຕຖາ ເສສທິສາສຸປີຕິ ສພ຺ພາ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອສີຕາຘິກຈຕຸສຕປ຺ປເຠທາ’’ຕິ.

ກຕາກຕານຸໂສຈນຎ຺ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ພຫຸກໍ ສຸຕໍ ໂຫຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ອ. ນິ. ໔.໖) ພຫຸສ຺ສຸຕຕາ ນວງ຺ຄສ຺ສ ສາສນສ຺ສ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ວິນຍມຕ຺ຕສ຺ເສວາຕິ ວຸຑ຺ຒຕໍ ປນ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຎ຺ຈາຕິ.

ຕິຏ຺ຐຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເອຕ຺ຖ ເອເຕສຸ ‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິອາທິກາຍ (ມ. ນິ. ໑.໑໘; ສ. ນິ. ໒.໒໐) ປວຕ຺ຕິຍາ ອເນກເຠເທສຸ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາຘມ຺ເມສູຕິ ເຕ ຐານີຍາ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາປີຕິ ນ ເກວລໍ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ, ນາປິ ຣຕນຕ຺ຕຍວຕ຺ຖຸກາ ຈ, ອຖ ໂຂ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາປິ. ຣຕນຕ຺ຕເຍ ສໍສຍາປນ຺ນສ຺ສ ສິກ຺ຂາທີສຸ ກງ຺ຂາສມ຺ຠວໂຕ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ເພມຕິກສ຺ສ ຕທຠາວໂຕ ຈ ເສສວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ຣຕນຕ຺ຕຍວິຈິກິຈ຺ຉາມູລິກຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອນຸປວິສນໍ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນວເສນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປກ຺ຂນ຺ທນໍ.

ນີວຣຓປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຂ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປພ຺ພວຓ຺ຓນາ

ເຕນາຕິ ອຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສິຕຄ຺ຄຫເຓນ.

ປຈ຺ຈຍວເສນ ທຸພ຺ພລຠາໂວ ມນ຺ທຕາ.

ປພ຺ພຕປເທສວນຄຫນນ຺ຕຣິໂຕປິ ຄາໂມ ນ ທູເຣ, ປພ຺ພຕໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພຕາຍ ອາວາໂສ ອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓູເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ມໍສໂສເຕເນວ ອສ຺ໂສສີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຕາຍ ປສາໂທ ສິເນຫປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂຠາວາປາທນໍ ເຕຊນໍ. ໂຕສນໍ ປໂມທນໍ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປພ຺ພວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ປຐມສ຺ສ ສຕິປຏ຺ຐານສ຺ສ, ສຸທ຺ຘວິປສ຺ສນາວເສນ ອິຕເຣສໍ. ອາຄມນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຖາ ມຄ຺ຄສມ຺ມາສຕິຍາ ກຖໍ ກາຍາຣມ຺ມຓຕາ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກາຍານຸປສ຺ສິອາທີນໍ ຈຕຸພ຺ພິຘານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວຸຕ຺ຕານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ຫິ ສກ຺ກາ ເອກສ຺ສ…ເປ… ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອເນກສຕິສມ຺ຠວາວໂພຘປສງ຺ຄາຕິ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ອເນກິສ຺ສາ ສຕິຍາ ສມ຺ຠວສ຺ສ, ສຕິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ອເນກາວໂພຘສ຺ສ ຈ ອາປຊ຺ຊນໂຕ. ສກິຈ຺ຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈວິເສສວິສິຏ຺ເຐ. ຘມ຺ມເຠເທນາຕິ ອາຣມ຺ມຓເຠທວິສິຏ຺ເຐນ ຘມ຺ມວິເສເສນ. ນ ຘມ຺ມສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎຘມ຺ໂມ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ ຕທຠາວໂຕ. ຘມ຺ມເຠເທນ ຘມ຺ມສ຺ສ ວິຠາເຄນ. ຕສ຺ສ ເຠໂທຕິ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນຍິຘ ຘມ຺ມສ຺ສ ວິຠາເຄນ ກິຈ຺ຈເຠໂທ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ກິຈ຺ຈເຠເທນ ປນ ຘມ຺ມວິຠາໂຄ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ຕສ຺ມາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກາວາ’’ຕິອາທິ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.