ຘາຕຸກຖາປກຣຓ-ມູລຏີກາ

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠວຓ຺ຓນາ

ຘາຕຸກຖາປກຣຓໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ເທເສສິ, ຕໍ ສມຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ວິຠງ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ເທສິຕສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ຘາຕຸກຖາຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວາ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພລວິຘມນວິສຍາຕິກ຺ກມນວເສນ ເທວປຸຕ຺ຕມາຣສ຺ສ, ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣຓວເສນ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣມາຣານໍ, ສມຸທຍປ຺ປຫານປຣິຎ຺ຎາວເສນ ຂນ຺ຘມາຣສ຺ສ, ມຈ຺ຈຸມາຣສ຺ສ ຈ ໂພຘິມູເລ ເອວ ຠຎ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ປຣູປນິສ຺ສຍຣຫິຕໍ ນິຣຕິສຍໍ ຕໍ ຠຎ຺ຊນໍ ອຸປາທາຍ ຠຄວາ ເອວ ‘‘ມາຣຠຎ຺ຊໂນ’’ຕິ ໂຖມິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ມາເຣ ອຠຎ຺ເຊສິ, ມາຣຠຎ຺ຊນໍ ວາ ເອຕສ຺ສ, ນ ປຣຣາຊາທິຠຎ຺ຊນນ຺ຕິ ມາຣຠຎ຺ຊໂນ. ມຫາວິກ຺ກນ຺ໂຕ ມຫາວີຣິໂຍຕິ ມຫາວີໂຣ.

ຂນ຺ຘາທໂຍ ອຣຓນ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ສຠາວຏ຺ເຐນ ຘາຕຸໂຍ, ອຠິຘມ຺ມກຖາຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ວາຕິ ກຕ຺ວາ ເຕສໍ ກຖນໂຕ ອິມສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ຘາຕຸກຖາຕິ ອຘິວຈນໍ. ຍທິປິ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ປກຣເຓສຸ ເຕ ສຠາວາ ກຖິຕາ, ເອຕ຺ຖ ປນ ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທີສຸ ຈຸທ຺ທສສຸ ນເຍສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ກຖິຕຕ຺ຕາ ສາຕິສຍໍ ກຖນນ຺ຕິ ອິທເມວ ເອວໍນາມກໍ. ເອກເທສກຖນເມວ ຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ກຕນ຺ຕິ. ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕູຫິ ວາ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອຣຓນ຺ຕານໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທໂຍ ນຍາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ມຫາວິສຍານໍ ຘາຕູນໍ ວເສນ ຘາຕູຫິ ກຖາ ຘາຕຸກຖາຕິ ເອວໍ ອສ຺ສ ນາມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິຘາ ຕິຘາ ຉຘາ ອຏ຺ຐາຣສຘາຕິ ອເນກຘາ ຘາຕຸເຠທໍ ປກາເສສີຕິ ຘາຕຸເຠທປ຺ປກາສໂນຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ຘາຕຸກຖາຍ ອຕ຺ຖໍ. ອ-ກາເຣ ອາ-ກາຣສ຺ສ ໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ຍໍ ຘາຕຸກຖ’’ນ຺ຕິ ວາ ເອຕ຺ຖ ປກຣຓນ຺ຕິ ວຈນເສໂສ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ກເມນ ວຓ຺ຓນາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເຕນ ໂຍຊນໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຕສ຺ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອ-ກາຣໂລໂປ ວາ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ທີປນໍ ສຸຓາຖ, ຕໍ ວາ ອຕ຺ຖໍ ຕໍທີປນວຈນສວເນນ ອຸປຘາເຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຫິຕາຕິ ນານາກິຈ຺ເຈຫິ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ອາຫິຕາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ.

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ນຍມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ໂກ ປເນຕສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ? ນ ໂສ ອິຘ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ) ປກຣຓປຣິຈ຺ເຉໂທ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຂນ຺ຘາທີນໍ ເທສນາ ນີຍຕິ ປວຕ຺ຕີຍຕິ ເອເຕຫິ, ຂນ຺ຘາທໂຍ ເອວ ວາ ນີຍນ຺ຕິ ຎາຍນ຺ຕິ ເອເຕຫິ ປກາເຣຫີຕິ ນຍາ, ນຍານໍ ມາຕິກາ ອຸທ຺ເທໂສ, ນຍາ ເອວ ວາ ມາຕິກາຕິ ນຍມາຕິກາ. ເອເຕສໍ ປທານໍ ມູລຠູຕຕ຺ຕາຕິ ‘‘ມູລມາຕິກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພານໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທີນໍ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ ປທານໍ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ມວິຠຊນສ຺ສ ອິມສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ມູລຠູຕຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຍຠູຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒. ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໒. ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທີຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິປທານິ ທສ຺ສິຕານິ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວຈເນນ ຈ ເຍສຸ ທ຺ວາທສສຸ ອງ຺ເຄສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ, ຕທຕ຺ຖານິ ທ຺ວາທສ ປທານິ ທສ຺ສິຕານີຕິ ເຕສໍ ຕຖາທສ຺ສິຕານໍ ສຣູເປເນວ ທສ຺ສິຕານໍ ຜສ຺ສາທີນຎ຺ຈ ປທານໍ ວເສນ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈວີສາຘິເກນ ປທສເຕນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຸປປຕ຺ຕິກາມຠວາທີນໍ ອິຘ ວິຠຕ຺ຕານໍ ຠາວນຠວນຠາເວນ ຠເວ ວິຍ ໂສກາທີນໍ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ວິຍ ອນິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕນ຺ນິທານທຸກ຺ຂຠາເວນ ຈ ຊຣາມຣເຓ ອນ຺ໂຕຄຘຕາຍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ທ຺ວາທສປທຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຬິຍໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານມ຺ປິ ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຕສໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນຍມາຕິກາທິກາ ລກ຺ຂຓມາຕິກນ຺ຕາ ມາຕິກາ ປກຣຓນ຺ຕຣາສາຘາຣຓຕາຍ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກາ ນາມ, ຕສ຺ສາ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ໂຕ ວິຠຊິຕພ຺ພານໍ ອຸທ຺ເທໂສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາ ນາມາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຍຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ອວຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ‘‘ສພ຺ພາປິ…ເປ… ມາຕິກາ’’ຕິ ອຍໍ ຘາຕຸກຖາມາຕິກໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ອວຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວາຕິ ຈ ຘາຕຸກຖາມາຕິກາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕທາເວຓິກມາຕິກາອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຫິ ຐປິຕາ ຕສ຺ສາເຍວ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐປິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຖ ວາ ເອວໍ ອວຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ‘‘ສພ຺ພາປິ…ເປ… ມາຕິກາ’’ຕິ ເອເຕນ ວຈເນນ ຘາຕຸກຖາໂຕ ພຫິຠູຕາ ກຸສລາທິອຣຓນ຺ຕາ ມາຕິກາ ປກຣຓນ຺ຕຣຄຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວໍ ອວຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວາຕິ ຈ ອິມສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອວ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພສ຺ສ ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ມາຕິກາຍ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວິກິຓ຺ຓຠາເວນ ປກິຓ຺ຓກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓. ນຍມຸຂມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໓. ນຍານໍ ປວຕ຺ຕິທ຺ວາຣຠູຕາ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫວິໂຍຄີສຫໂຍຄີຘມ຺ມາ ນຍມຸຂານີຕິ ເຕສໍ ອຸທ຺ເທໂສ ນຍມຸຂມາຕິກາ. ຈຸທ຺ທສປິ ຫິ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄານໍ ໂວມິສ຺ສກຕາວເສນ ປວຕ຺ຕາຕິ ເຍຫິ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຘມ຺ມາ ຈຸທ຺ທສນ຺ນມ຺ປິ ນຍານໍ ມຸຂານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທາທີສຸ ສຈ຺ຈາທີຫິປິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄໂຫ ຍທິປິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ປນ ສງ຺ຄາຫກຠູເຕຫິ ເຕຫິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ສງ຺ຄຫຠູເຕຫິ, ໂສປິ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຘມ຺ມຸທ຺ຘາເຣ ຕຕ຺ຖາປິ ຂນ຺ຘາທີເຫວ ສງ຺ຄເຫຫິ ນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຘມ຺ມຸທ຺ຘາເຣປິ ປນ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ອຣຓນ຺ຕານໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄາ ຈຕູເຫວ ຂນ຺ເຘຫິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ,ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນນຸ ຈ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິປິ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ ‘‘ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ ຠວນ຺ຕສ຺ສປິ ຈຕູເຫວ ຠາວໂຕ. ນ ຫິ ຣູປໍ ຣູເປນ ນິພ຺ພາເນນ ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິພ຺ພານໍ ວາ ຣູເປນ, ຈຕູເຫວ ປນ ຂນ຺ເຘຫິ ໂຫຕີຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄປິ ວິປ຺ປຍຸຊ຺ຊມາເນຫິ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ນິຍມິໂຕ ເຕຫິ ວິນາ ວິປ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕ. ໂສ ຈາຍໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ອນາຣມ຺ມຓສ຺ສ, ອນາຣມ຺ມຓອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສເກຫິ ມິສ຺ສກສ຺ສ ຈ ນ ໂຫຕິ, ອນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປນ ມິສ຺ສກສ຺ສ ຈ ສາຣມ຺ມເຓນ, ສາຣມ຺ມຓສ຺ສ ສາຣມ຺ມເຓນ ອນາຣມ຺ມເຓນ ມິສ຺ສເກນ ຈ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔. ລກ຺ຂຓມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໔. ສງ຺ຄໂຫເຍວ ສງ຺ຄຫນໂຍ. ສຠາໂຄ. ວິສຠາໂຄຕິ ເອຕສ຺ສ ‘‘ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ເອເຕນ, ‘‘ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ເອເຕນປິ ວິສຸໍ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເຕນ ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ ຈ ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ ຈ ຠາໂວ, ຕຖາ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຄໂຫ ຈ ອສງ຺ຄໂຫ ຈ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ ຈ, ຕຖາ ຍສ຺ສ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ, ໂສປິ ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ຘມ຺ມາ ຄຓນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂສ ຣຸປ຺ປນາທິໂກ ສມານຠາໂວ ສງ຺ຄເຫ ສຠາຄຕາ, ເອກຸປ຺ປາທາທິໂກ ສມ຺ປໂຍເຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕. ພາຫິຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໕. ເອວໍ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກໂຕ ພຫິ ຐປິຕຕ຺ຕາຕິ ‘‘ສພ຺ພາປິ…ເປ… ມາຕິກາ’’ຕິ ເອເຕນ ຐປນາກາເຣນ ພຫິ ປິຏ຺ຐິໂຕ ຐປິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ວາ ຐປນາກາເຣນ ກຸສລາທີນໍ ອຣຓນ຺ຕານໍ ອິຘ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກໂຕ ພຫິ ປກຣຓນ຺ຕຣມາຕິກາຍ ອິມສ຺ສ ປກຣຓສ຺ສ ມາຕິກາຠາເວນ ຐປິຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ປກາສິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫຕິອາທີສຸ ສງ຺ຄໂຫ ເອກວິໂຘວ, ໂສ ກສ຺ມາ ‘‘ຈຕຸພ຺ພິໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ສງ຺ຄໂຫຕິ ອຕ຺ຖໍ ອວຕ຺ວາ ອນິທ຺ຘາຣິຕຕ຺ຖສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫຕິອາທີສຸ ສທ຺ເທສຸ ສງ຺ຄຫສທ຺ໂທ ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ໂຖປິ ວາ ອນິທ຺ຘາຣິຕວິເສໂສ ສາມຎ຺ເຎນ ຄເຫຕພ຺ພຕໍ ປຕ຺ໂຕ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິອາທີສຸ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ນ ໂກຈິ ໂທໂສ. ນິທ຺ຘາຣິເຕ ຫິ ວິເສເສ ຕສ຺ສ ເອກວິຘຕາ ສິຍາ, ນ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພຕິ. ຊາຕິສທ຺ທສ຺ສ ສາເປກ຺ຂສທ຺ທຕ຺ຕາ ‘‘ຊາຕິຍາ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິຍາ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາຣຫສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ຊາຕິສງ຺ຄໂຫຕິ ຣູປກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ໂຕ ສຊາຕິສງ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ເອຕ຺ຖ ນຍມາຕິກາຍ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ, ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຘມ຺ມວິເສສໍ ອນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ສາມຎ຺ເຎນ ຘມ຺ມານໍ ປຸຈ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນນຍອຸທ຺ເທສາ, ອວເສສາ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ. ‘‘ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຫິ ‘‘ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເອກສ຺ສ ອສງ຺ຄຫິຕສທ຺ທສ຺ສ ໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕວິເສສວິສິຏ຺ໂຐ ໂຍ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ຘມ຺ມວິເສໂສ, ຕນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ອສງ຺ຄຫິຕຕາສງ຺ຂາໂຕ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນນໂຍ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ‘‘ສງ຺ຄຫິເຕນາ’’ຕິ ຈ ວິເສສເນ ກຣຓວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ຕຕິຍາທີສຸ ທສມາວສາເນສຸ ນຍຸທ຺ເທເສສຸ ຉຏ຺ຐວຊ຺ເຊສຸ. ເຕສຸປິ ຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຘມ຺ມວິເສສນິທ຺ຘາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕິມປທສທິເສນ ຕຕິຍປເທນ ປຸຈ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນນຍາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ກຣຓນິທ຺ເທໂສ, ສຕ຺ຕມາທີສຸ ຈ ຈຕູສຸ ສຫໂຍເຄ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ນ ທຸຕິຍຕຕິເຍສຸ ວິຍ ສມານາຘິກຣເຓ ວິເສສເນ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຠາວນ຺ຕເຣນ ສຠາວນ຺ຕຣສ຺ສ ວິເສສນໍ ກຕໍ, ເອເຕສຸ ຘມ຺ມນ຺ຕເຣນ ຘມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສາຕິ. ເອກາທສມາທີສຸ ປນ ຈຕູສຸ ອາທິປເທເນວ ຘມ຺ມວິເສສນິທ຺ຘາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ອິຕເຣຫິ ປຸຈ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນນຍາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ. ວິເສສເນ ເອວ ເຈຕ຺ຖ ກຣຓວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານຎ຺ຫິ ນິສ຺ສຍຠູຕາ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຄຫິຕຕາທິວິເສເສນ ກຣຓຠູເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາທິຠາວໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິເສເສນ຺ຕີຕິ.

ວິກປ຺ປໂຕຕິ ວິວິຘກປ຺ປນໂຕ, ວິຠາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນາຕິ ອຘິໂມກ຺ຂສມ຺ປໂຍຄວເສນ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ຈ ສພ຺ເພ ຈ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ, ເຕສໍ ສາຘາຣຓວເສນາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຘິໂມກ຺ໂຂ ຫິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຕເຣ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາຘາຣຓາ ປສຏາ ປາກຏາ ຈາຕິ ອາທິໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສງ຺ຄຫາທິປຣິຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ອສາຘາຣຓາປິ ປນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາວາຕິ ເຕສຸ ມຫາວິສເຍນ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ສງ຺ຄຫາທິປຣິຄ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ອຸທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ‘‘ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ເຄ ຈ ວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ເຍ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ສາຘາຣຓໂຕຕິ ປນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ສາຘາຣຓາສາຘາຣເຓສຸ ວຕ຺ຕພ຺ເພສຸ ໂຍ ອສາຘາຣເຓສຸ ມຫາວິສໂຍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສາຘາຣຓໂຕ ຜສ຺ສາທໂຍ ສພ຺ພສາຘາຣຓາຕິ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ຈ ອສາຘາຣເຓສຸ ມຫາວິສໂຍຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ອຠາວາຕິ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຣູປມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ປນ ອສມາຘິສຠາວາ ສາມຎ຺ຎສທ຺ເທເນວ ສາມຎ຺ຎວິເສສສທ຺ເທຫິ ຈ ສມາຘິສຠາວາ ວິເສສສທ຺ທວຈນີຍໍ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາເປຕພ຺ພໍ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພຎ຺ຈ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຎ຺ຎພ຺ຍາປກນິວຕ຺ຕກສາມຎ຺ຎວິເສສທີປນໂຕ ຕສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຠທທີປເກຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ນ ສຸຂາທິສຠາວາ ເວທນາ ວິຍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓວິປຣີເຕຫິ ສາມຎ຺ຎວິເສສສທ຺ເທເຫວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ’’ຕິ ອຍໍ ສາມຎ຺ຎສທ຺ໂທ ສມາຘິສຠາເວ ວິເສສສທ຺ທນິຣເປກ຺ໂຂ ປວຕ຺ຕມາໂນ ສຍເມວ ວິເສສສທ຺ທມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອສມາຘິສຠາວເມວ ປກາເສຍ຺ຍ, ອິຕໂຣ ຈ ສມາຘິສຠາວເມວາຕິ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນາ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ອສາຘາຣຓາ ເຈວ ອປ຺ປວິສຍາ ຈາຕິ ອິຘ ອຸທ຺ເທສໍ ນ ອຣຫຕິ. ອຠິນ຺ນາປິ ວາ ຜສ຺ສາທີນໍ ວິຍ ປາກຏຕ຺ຕາຠາວໂຕ ອຎ຺ຎຘມ຺ມນິສ຺ສເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ຈ ສາ ຊີວິຕຎ຺ຈ ນ ອຣຫຕີຕິ ນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ປຐມນໂຍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫປທວຓ຺ຓນາ

໑. ຂນ຺ຘປທວຓ຺ຓນາ

໖. ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍມຫນ຺ຕເຣ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ປນ ສຠາວໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາທິວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຈ຺ຈານິ, ອຘິປຕິຍາທິກິຈ຺ຈວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ຈ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສຈ຺ຈາທິວິເສໂສ ວິຍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫວິເສໂສ ຈ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນິສ຺ສິໂຕ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ. ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ນຍມຸຂມາຕິກາ ຐປິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ຈຕູຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄາ ຈ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນິສ຺ສເຍນ ຂນ຺ຘາທີເຫວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເຍ ຘມ຺ມາ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຠາເວນ ສຠາຄຕາ ໂຫຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຠາວສງ຺ຂາເຕນ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວຈນສງ຺ຂາເຕນ ວາ ຄຓເນນ ສງ຺ຄຫໍ ຄຓນໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຎ຺ຫິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິອາທິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຫິ ສງ຺ຄຫິຕພ຺ພຘມ຺ໂມ ທສ຺ສິໂຕ. ເຍນ ສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ, ຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫສ຺ສ ທສ຺ສນໍ ‘‘ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິ ວຈນໍ. ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ຘຄຓເນສຸ ເອເກນ ຂນ຺ຘຄຓເນນ ຄຓິໂຕຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ຂນ຺ຘາທິວຈເນຫິ ສງ຺ຄໂຫ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປຣິ ‘‘ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິອາທິໍ ວກ຺ຂຕີຕິ.

ອສງ຺ຄຫນຍນິທ຺ເທເສຕິ ອິທໍ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ນຍສ຺ສ ເອກເທສນຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ນຍນ຺ຕຣຕາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມູລກາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ທຸກຕິກຈຕຸກ຺ກາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເອເຕນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘມູລກາ ປຸຣິເມນ ໂຍຊິຍມາເນ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຉິເມເຫວ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຕໂຍ ທຸກາ ທ຺ເວ ຕິກາ ເອໂກ ຈຕຸກ຺ໂກ, ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘມູລກາ ທ຺ເວ ທຸກາ ເອໂກ ຕິໂກ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘມູລໂກ ເອໂກ ທຸໂກຕິ ເອເຕ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ປນ ເຠທໂຕ ປຎ຺ຈກປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກາຕພ຺ພໍ ສໍຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວາ ສກ຺ກາ ຎາຕຸນ຺ຕິ ປາຬິໍ ນ ອາໂຣປິຕນ຺ຕິ.

ອາຍຕນປທາທິວຓ຺ຓນາ

໔໐. ຍສ຺ມາ ຈ ທຸກຕິເກສູຕິ ຍທິປິ ເອກເກປິ ສທິສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ເອກເກ ປນ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ທຸກາທີສຸ ອສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທິຏ຺ຐໍ. ນ ເຫຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸໂສຕຈກ຺ຂຸສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍທຸການໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ, ນາປິ ທຸເກຫິ ຕິກສ຺ສ, ອິຘ ປນ ທຸກ຺ຂສມຸທຍທຸກ຺ຂມຄ຺ຄທຸການໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຕິເກນ ຈ ສທິສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ທຸກຕິເກສ຺ເວວ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນຕໍ ສມຸທຍານນ຺ຕຣໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈສ຺ສ ວຈເນ ກາຣຓໍ ວທຕິ.

໖. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວຓ຺ຓນາ

໖໑. ‘‘ປຸຈ຺ຉໍ ອນາຣຠິຕ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ, ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິ ລິຂິຕພ຺ເພປິ ປມາທວເສນ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິ ອິທໍ ນ ລິຂິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຣູເປກເສສໍ ວາ ກຕ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາວຈເນນ ອວິຊ຺ຊາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ. ສພ຺ພມ຺ປິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປາກຄ຺ຄຫເຓນ ວິເສສນໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ກຸສລາທີນມ຺ປິ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ຘາຕຸກຖາຍໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາວິຎ຺ຎາຓາທິປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕຕາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ‘‘ວິປາກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາສທິເສນ ເຕສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ທສ຺ສິຕາ, ອິຘ ຈ ນາມຣູປສ຺ສ ເອກາທສຫາຍຕເນຫິ ສງ຺ຄຫວຈເນນ ອກມ຺ມຊານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.

໗໑. ຊາຍມານປຣິປຈ຺ຈມານຠິຊ຺ຊມານານໍ ຊາຍມານາທິຠາວມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຸປລພ຺ຠມານານິ ປຣມຕ຺ຖານໍ ສຠາວມຕ຺ຕຠູຕານິ, ຕານິ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິປາກເຠທຠູຕານິ ຣຸປ຺ປນຠາເວນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມສຠາຄານິ, ອຣູປານໍ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິອາທິຠູຕານິ ຣູປກລາປຊາຕິອາທີນິ ວິຍ ສຫຸປ຺ປຊ຺ຊມານຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘກລາປນິພ຺ພຕ຺ຕິອາທິຠາວໂຕ ເອເກກຠູຕານິ ເວທິຍນສຎ຺ຊານນວິຊານເນຫິ ເອກນ຺ຕປຣມຕ຺ຖກິຈ຺ເຈຫິ ອຄຍ຺ຫມານານິ ສງ຺ຂຕາຠິສງ຺ຂຣເຓນ ອເນກນ຺ຕປຣມຕ຺ຖກິຈ຺ເຈນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມສຠາຄານິ, ຕຖາ ທຸວິຘານິປິ ຕານິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີຫິ ເອກນ຺ຕປຣມຕ຺ຖກິຈ຺ເຈຫິ ອຄຍ຺ຫມານານິ ນິສ຺ສຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕຸຘມ຺ເມຫິ ສຠາຄານິ, ເຕນ ເຕຫິ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ຊາຕິ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ປຐມນຍສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໗໑. ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ຍໍ ຕໍ ອຸທ຺ເທເສ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫິຕຕາວິສິຏ຺ຐໍ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ, ຕເທວ ຕາວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄຫສາມຎ຺ຎານໍ ນິຈ຺ຈໍ ວິເສສາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ເຠທນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຈ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ສວິເສສາວ ຂນ຺ຘາທິຄຓນາ ສຸທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕວຈນມຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມວິເສສສ຺ສ ນິທ຺ຘາຣິຕຕ຺ຕາ ຕີສຸ ສງ຺ຄເຫສຸ ເອເກນ ທ຺ວີຫິ ວາ ເຍ ສງ຺ຄຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ, ເຕເຍວ ຘມ຺ມາ ‘‘ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ ສິຍຸໍ, ເຕສໍ ປນ ເອວໍວິຘານໍ ອສມ຺ຠວາ ນຍມາຕິກາຍ ຈ ອພ຺ຠນ຺ຕຣພາຫິຣມາຕິກາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ອຸທ຺ເທເສປິ ຍໍ ຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ອຣຓນ຺ເຕສຸ ສງ຺ຄາຫກໍ, ຕໍ ຕໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕໍ ນິທ຺ຘາຣິຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຕນ ເຕນ ສງ຺ຄາຫເກນ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕໍ ຘມ຺ມໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຘມ຺ມວິເສສນິທ຺ຘາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ປຐມນເຍ ຉຏ຺ຐນເຍ ຈ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຠາເວນ, ອິຕເຣສຸ ຈ ຍໍ ຍໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ນິທ຺ຘາຣິຕໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນິຍາມກຠາເວນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ອຣຓນ຺ຕາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ…ເປ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸຍາ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ກຣຓນິທ຺ເທໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ‘‘ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ຘາຕຸສງ຺ຄເຫນາ’’ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຍນ ເຍນ ສງ຺ຄາຫເກນ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫສຸ ເຕນ ເຕນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພາສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຕເທວ ສງ຺ຄາຫກາສງ຺ຄາຫກຠາເວນ ອຸທ຺ຘຏໍ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ປນ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ, ນ ຈ ໂສ ເອວ ຕສ຺ສ ສງ຺ຄາຫໂກ ອສງ຺ຄາຫໂກ ວາ ໂຫຕິ. ຍຎ຺ຈ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ນ ຕສ຺ເສວ ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຠາເວນ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວຈເນນ ວາ ຄຫິຕຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປກາສິໂຕຍມຕ຺ໂຖ.

ຍທິ ຈ ໂສ ເອວ ເຕນ ສງ຺ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ – ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ ຘາຕຸສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເຕ ຘມ຺ມາ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ເອເກນາຍຕເນນ ສຕ຺ຕຫິ ຘາຕູຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ຈ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ. ນ ຫິ ໂສ ເອວ ຕສ຺ສ ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ ຈາຕິ. ເຕເນວ ນ ເອກເທສາ ວິຍ ສມຸທາຍສ຺ສ, ສມຸທາໂຍ ເອກເທສານໍ ສງ຺ຄາຫໂກ ອສງ຺ຄາຫໂກ ຈ. ຍຖາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ, ຘມ຺ມາຍຕນໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ, ສຣຓາ ຘມ຺ມາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ. ສມຸທາຍນ຺ໂຕຄຘານຎ຺ຫິ ເອກເທສານໍ ນ ວິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ, ເຍນ ເຕ ສມຸທາຍສ຺ສ ສມຸທາໂຍ ຈ ເຕສໍ ສຠາໂຄ ວິສຠາໂຄ ຈ ສິຍາຕິ, ຕຖາ ນ ສມຸທາໂຍ ເອກເທສສຠາຄວິສຠາຄານໍ ສງ຺ຄາຫໂກ ອສງ຺ຄາຫໂກ ຈ. ຍຖາ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ສຸຂຸມຣູປສຠາຄສ຺ສ ເວທນາທິວິສຠາຄສ຺ສ ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘກເທສສ຺ສ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຣູປາຣູປຊີວິຕສຠາຄວິສຠາຄສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘກເທສສ຺ສ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘກເທສສ຺ສ ຈ ຊີວິຕວຊ຺ຊສ຺ສ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫເນວ. ນ ຫິ ເອກເທສສຠາຄໍ ສມຸທາຍສຠາຄໍ, ນາປິ ເອກເທສວິສຠາຄໍ ສມຸທາຍວິສຠາຄນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຕິປິ ອຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕນິ ອນ຺ໂຕຄຘໂຕ ອຕ຺ເຕກເທສສຠາຄໂຕ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຕ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕເມວ ເອເຕສໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ອສງ຺ຄາຫກາ ສິຍຸນ຺ຕິ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ເອວ ເອວຣູປານໍ ອຄ຺ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍໍ ປນ ‘‘ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອສງ຺ຂຕໍ ຂນ຺ຘໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໕), ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນຎ຺ຈ ໂສຕາຍຕນຎ຺ຈ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໖) ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເຕນ ເອກເທສານໍ ສມຸທາຍສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕໍ, ສມຸທາຍສ຺ສ ຈ ເອກເທສສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘຄຓນເຠເທຫິ ປນ ຘມ຺ມາຍຕນສ຺ສ ຄເຓຕພ຺ພາຄເຓຕພ຺ພຠາເວນ ປຎ຺ຈຘາ ຠິນ຺ນຕໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ເອກກ຺ຂນ຺ຘຄຓເນນ ຄເຓຕພ຺ພຕາຍ ເອກວິຘຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ຄາຫກາສງ຺ຄາຫກນິຣເປກ຺ຂານໍ ຄເຓຕພ຺ພາຄເຓຕພ຺ພານໍ ຕໍຕໍຄຓເນຫິ ຄຓນທສ຺ສນມຕ຺ຕເມວ ຫິ ປຐມນໂຍ ກມ຺ມກຣຓມຕ຺ຕສພ຺ຠາວາ, ທຸຕິຍາທໂຍ ປນ ສງ຺ຄາຫກາສງ຺ຄາຫເກຫິ ສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕານໍ ອຄຓນາທິທສ຺ສນານິ ກຕ຺ຕຸກຣຓກມ຺ມຕ຺ຕຍສພ຺ຠາວາ. ຕຖາ ປຐມນເຍ ຕຖາ ຕຖາ ຄເຓຕພ຺ພາຄເຓຕພ຺ພຠາວສງ຺ຂາໂຕ ຕໍຕໍຂນ຺ຘາທິຠາວາຠາໂວ ສຠາຄວິສຠາຄຕາ, ທຸຕິຍາທີສຸ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕຘມ຺ມທສ຺ສເນ ສງ຺ຄາຫກສງ຺ຄເຫຕພ຺ພານໍ ສມານກ຺ຂນ຺ຘາທິຠາໂວ ສຠາຄຕາ, ຕທຠາໂວ ຈ ວິສຠາຄຕາ. ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຕໍຕໍຂນ຺ຘາທິຠາວາຠາໂວ ເອວາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສຕິ.

ສມຸທຍສຈ຺ຈສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍສທິສານິ ປນ ເຕຫິ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ ອຕ຺ຖິ, ນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສທິສານິ ເຕຫິ ວິສຠາຄສມຸທາຍຠູເຕຫິ ອເນກກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ອິຕເຣຫິ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຎ຺ຈ ນຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ເອວໍ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ອຸຠຍາຠາວໂຕ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕສທິສານິ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕຠາວໂຕ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີເນວ ອຸທ຺ຘຏານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນວຊ຺ຊາ ຣູປຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ. ນ ຫິ ເອກເທໂສ ສມຸທາຍສງ຺ຄາຫໂກຕິ ທສ຺ສິຕເມຕນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຂນ຺ຘປເທນາຕິ ຂນ຺ຘປທສງ຺ຄເຫນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ສງ຺ຄາຫເກນາຕິ. ‘‘ເກນຈິ ສງ຺ຄາຫເກນາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອາເນຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ສງ຺ຄາຫເກສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ…ເປ… ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ເອເຕນ ນເຍນ ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ໂສ ຈ ອຑ຺ເຒກາທສຫິ ອາຍຕນຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພານີຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນາປຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ອຎ຺ຎມຕ຺ຕນິວາຣຓໍ ເອວສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄາຫກໂຕ ອຎ຺ຎນິວາຣຓໍ. ໂສ ຈາຕິອາທິ ຈ ນ ນິຣເປກ຺ຂວຈນໍ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄາຫກາເປກ຺ຂນ຺ຕິ. ກຖໍ? ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ຍຖາ ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ຈກ຺ຂາຍຕນໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ສິຍາ, ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຍຸຕ຺ໂຕ. ສິຍາ ປເນຕໍ ‘‘ໂສ ເອວ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕູ’’ຕິ, ຕໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂສ ຈ ອຑ຺ເຒກາທສຫິ ອາຍຕນຘາຕູຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິ ອາເນຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວາ ຕເທກເທສານໍ ວາ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ສງ຺ຄາຫໂກ ອສງ຺ຄາຫໂກ ຈ ນ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຕເທກເທສານໍ ວາ ອຑ຺ເຒກາທສຫິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ສງ຺ຄຫິຕຕາຍ. ນ ຫິ ສາ ສງ຺ຄຫິຕຕາ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ສິຍາ, ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ເຕນ ຫິ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕເທກເທໂສ ວາ ສງ຺ຄຫິຕາ ສິຍຸໍ, ອຕ຺ຖິ ຈ ເຕສໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາຕິ.

ເອວໍ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາວໂຕ ເອຕານິ, ອຎ຺ຎານິ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີຫິ ວິຍ ເອເຕຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາວໂຕ ເອຕານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ເອຕານິ ວິຍ ອຍຸຊ຺ຊມານວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຕາ ເອວຣູປານິ ປທານິ ສງ຺ຄາຫກຠາເວນ ນ ຄຫິຕານີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘວ ສງ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ, ຕໍ ເຕເນວ ຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຠາວທສ຺ສເນນ ນິວາຣິຕໍ. ຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ສຕິປິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ເຕ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາວໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍມານໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈາທີສຸ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ ສຕິ ເຕຫິ ສງ຺ຄຫິເຕ ຕທສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ປນ ສງ຺ຄຫິຕເມວ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ອສງ຺ຄຫິຕຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາໂວ ເອເວຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຠາເວນ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕໍ ຍທິປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິນາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕນິ ອນ຺ໂຕຄຘສ຺ສ ອຕ຺ເຕກເທສສຠາຄສ຺ສ ຈ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖີຕິ ນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທີສຸ ວິຍ ອຸຠຍາຠາໂວ ເຈຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ. ຘມ຺ມາຍຕນຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນຎ຺ຈ ຂນ຺ຘຈຕຸກ຺ກທຸກາທິສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຕ ສຕິ ນ ເຕສໍ ສງ຺ຄຫິຕານໍ ເຕຫິ ຘມ຺ມາຍຕນຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີຫິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ອສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ອຠາໂວ ອເນກນ຺ຕິໂກ, ຕສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຄ຺ຄຫິຕານໍ ອຄ຺ຄຫເຓ, ຄຫິຕານຎ຺ຈ ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອນິທສ຺ສນໍ ປຸນເທວ ສປ຺ປຏິຆນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນິທສ຺ສນນ຺ຕິ ເອເຕນ ‘‘ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ເຕນ ສປ຺ປຏິຆສທ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາ ທສ຺ສິຕາ. ປຸນເທວາຕິ ເອເຕນ ຕຕ຺ເຖວ ອວິສິຏ຺ຐໍ ສນິທສ຺ສນປທໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສນິທສ຺ສນທຸກປທໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ຈກ຺ຂາຍຕນເມເວກໍ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ອາຍຕນສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ສິໂຕຍໍ ນໂຍຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕສ຺ເສວ ສມຸທາເຍກເທສານຎ຺ຈ ສງ຺ຄາຫກສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ວຈເນສຸ ອສງ຺ຄາຫກອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ວຈເນສຸ ຈ ຕທວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ເອວ ຫິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕຕິ.

ທຸຕິຍນຍສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຕຕິຍນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໗໙. ອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິເຕສຸ ເວທນາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ສຸຂຸມຣູເປນ ສຫ ອາຍຕນຘາຕຸສຠາຄຕ຺ເຕ ສຕິປິ ນ ສຸຂຸມຣູປເມວ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ອາຍຕນຘາຕຸສຠາຄຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຕນ ຕານິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ນ ເກວລໍ ສງ຺ຄຫິຕາເນວ, ອສງ຺ຄຫິຕານິປິ ເຕນ ຕານິ ເຕຫິ ສງ຺ຄເຫຫິ ນ ໂຫນ຺ເຕວ ຕເທກເທເສນ ສຸຂຸມຣູເປນ ອາຍຕນຘາຕຸສຠາຄຕ຺ຕາ, ສງ຺ຄຫິຕາຠາໂວ ເອວ ປນ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຈກ຺ຂາຍຕນາທີຫິ ປນ ອສງ຺ຄຫິຕາ ນ ເຕ ເຕຫິ ກຖຎ຺ຈິ ສມ຺ມິສ຺ສາຕິ ສພ຺ພຖາ ເຕ ເຕຫິ ນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທີຫິ ຈ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາຍຠູເຕຫິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ວິຍ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ ເຕຫິ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ເອວ ເອວຣູປານໍ ອສງ຺ຄາຫກຠາເວນ ອຄ຺ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ສນິພ຺ພານປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສມຸທາຍຠູຕານໍ ປນ ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມາທີນໍ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕວ. ນ ຫິ ຕໍ ກຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ເຕ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄາຫກາ ສິຍຸໍ, ນ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ເອກເທໂສ ອຕ຺ເຕກເທສສຠາໂຄ ຈ ອຕ຺ຕນາ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ອສງ຺ຄຫິຕສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ.

ຍໍ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາຍຕເນນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ, ຕໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ຘມ຺ມາຍຕເນນ ຫິ ນ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ເກນຈິ ສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ອຕ຺ຖິ ວິສຠາຄກ຺ຂນ຺ຘນິພ຺ພານສມຸທາຍຕ຺ຕາ, ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫນ ສຍເມວ ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ຄາຫກໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ຈ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວໂຕຕິ ທສ຺ສິໂຕຍໍ ນໂຍຕິ ເອຕສ຺ສ ຘມ຺ມາຍຕນຄຓເນນ ຄຓິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍານິ…ເປ… ຄຫິຕານີຕິ ເອເຕນ ວິຎ຺ຎາຓສມ຺ມິສ຺ສໍ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສໍ ທີເປນ຺ຕານິ ອິທ຺ຘິປາທາທິປທານິ, ໂອຬາຣິກຣູປສມ຺ມິສ຺ສໍ ທີເປນ຺ຕານິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິປທານິ, ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອທີເປນ຺ຕານິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຈກ຺ຂາຍຕນາທິປທານິ, ສກລຘມ຺ມາຍຕນທີປການິ ຘມ຺ມາຍຕນາທິປທານິ ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສໍ ອຎ຺ຎາຍຕເນນ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ທີເປນ຺ຕານິ ຄຫິຕານີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕິຍນຍອສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສ ຍສ຺ມາ ຍຖາ ທຸຕິຍຕຕິຍນຍາ ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຫານໍ ສງ຺ຄຫຓາສງ຺ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິວິເສເສນ ‘‘ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ອສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ເນວໍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມາ. ສງ຺ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເອວ ຫິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ອສງ຺ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເອວ ຈ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຄຫຓປ຺ປວຕ຺ຕິວິເສສວິຣເຫ ສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ມາສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ມວິເສເສ ນິສ຺ສິຕາ ເອເຕ ທ຺ເວ ນຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກນຈິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ຘມ຺ມວິເສເສນ ປຸນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ຘມ຺ມວິເສໂສ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ສງ຺ຄຫິຕຕາຍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ ຈ, ຕເມວ ຕາວ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘ…ເປ… ສງ຺ຄຫິຕາ, ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ເຍ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘ…ເປ… ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຍ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ນ ສງ຺ຄາຫກາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາຍຕນທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທີນິ ວິຍ, ເຍ ຈ ທ຺ວີຫາຍຕນຘາຕຸສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄາຫກາ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ວິຍ, ເຍ ຈ ເອເກນ ຂນ຺ຘສງ຺ຄເຫເນວ ຘາຕຸສງ຺ຄເຫເນວ ຈ ນ ສງ຺ຄາຫກາ ເວທນາທິກ຺ຂນ຺ຘນິໂຣຘສຈ຺ຈຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕາທໂຍ ວິຍ ຈ, ເຕ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວສພ຺ຠາວາ ສງ຺ຄາຫກຠາເວນ ນ ອຸທ຺ຘຏາ, ຕີຫິປິ ປນ ສງ຺ຄເຫຫິ ເຍ ສງ຺ຄາຫກາ, ເຕ ສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕາຠາວາຠາວໂຕ ອິຘ ອຸທ຺ຘຏາ. ເຕຫິ ສງ຺ຄຫິຕາປິ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ຄາຫກສ຺ສ ສງ຺ຄາຫກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ສ ປຸນ ສງ຺ຄໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ ຈາຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສກເລນ ຫິ ຂນ຺ຘາທິປເທນາຕິ ສກລວາຈເກນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິປເທນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ຄາຫກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຸນ ເຕເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ, ຕໍ ເຕນ ຂນ຺ຘາທິປເທນາຕິ ເອວໍ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ຕໍ ອຎ຺ຎໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ເຍນ ຍໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕເນວ ຕສ຺ສ ສງ຺ຄໂຫ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ, ນ ຈ ຕສ຺ເສວ, ອຖ ໂຂ ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສາຕິ. ຍຖາ ເວທນາ ສທ຺ໂທ ຈ ຂນ຺ໂຘ ອາຍຕນຎ຺ຈ, ນ ເອວໍ ສຸຂຸມຣູປໍ, ຕໍ ປນ ຂນ຺ຘາຍຕນານໍ ເອກເທໂສວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຸຂຸມຣູເປກເທສໍ ວາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຸຂຸມຣູປໍ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຍມ຺ປິ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕເທວ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ, ຕມ຺ປິ ຕຖາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄໂຫ ເອຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ຈ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄໂຫວ, ຕສ຺ມາ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອເກນ ຂນ຺ຘຄຓເນນາຕິ ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ນ ສງ຺ຄາຫເກນາຕິ. ນ ຫິ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ອຕ຺ຕໂນ ເອກເທສສ຺ສ ສງ຺ຄາຫໂກຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖນຍສງ຺ຄຫິເຕນສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຎ຺ຈມນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທນິທ຺ເທເສປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕຘມ຺ມທສ຺ສນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສສຸຂຸມຣູປວິຎ຺ຎາຓສຫິຕຘມ຺ມສມຸທາຍາ ເຍ ເຕ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆອເຈຕສິການຸປາທາສທິສາ ສຕິປິ ເອເກນ ທ຺ວີຫິ ວາ ສງ຺ຄເຫຫິ ເກສຎ຺ຈິ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຕ ຕີຫິປິ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ຄຫາສງ຺ຄາຫກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມສທິສາ ເກນຈິ ສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຠາວໂຕ ອສງ຺ຄາຫກາ ເອວ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ເຕ ອສງ຺ຄາຫກຠາເວນ ນ ອຸທ຺ຘຏາ, ອິຕເຣ ປນ ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ອຸທ຺ຘຏາຕິ.

ຍໍ ປນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕາທິເສນ ຫິ ປເທນ ນິພ຺ພານໍ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫມຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິເຆສຸ ປນ ອສງ຺ຄາຫເກສຸ ນິພ຺ພານໍ ອນ຺ໂຕຄຘໍ, ນ ຈ ຕເທວ ຕສ຺ສ ອສງ຺ຄາຫກນ຺ຕິ. ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນານໍ ວເສນ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ກເຕຫິ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ເອວໍ ກເຕຫິ ທຸຕິຍປຎ຺ຫາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຐມປຎ຺ຫນາມຣູປປຎ຺ຫາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ ປທໍ, ຕເທວາຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິວິເສສກປທໍ ວທຕິ, ນ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຘມ຺ເມ. ເຕ ຫິ ລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ສິຕາ, ນ ປເທນ ສຣູປໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕເທວາຕິ ເອວ-ສທ຺ເທນ ນ ຕໍ ກທາຈິ ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຸທ຺ຘຏສ຺ເສວ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕຠາເວ ນິຍຕຕໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນິຍຕຕໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຕເທວ ເຍຫິ ອສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ນິຍມໂຕ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຈນເສໂສ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕເທວາຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏເມວ ເອວໍປກາຣເມວ ຫຸຕ຺ວາ ເຍຫິ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏຠາເວນ ເອວໍ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕຠາວນິຍມນຕ຺ໂຖ ເອວ-ສທ຺ໂທ, ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕຕານິວາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏຎ຺ຫິ ອຎ຺ຎສຫິຕໍ ອສຫິຕຎ຺ຈ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີນິ ຫິ ອຎ຺ຎສຫິຕານິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘາທີນິ ອສຫິຕານີຕິ.

ອວເສສາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອິທໍ ອວເສສາ ອສງ຺ຄຫິຕາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕຫິປິ ວິຎ຺ຎາຓຘມ຺ເມຫິ ເຕ ຣູປຘມ຺ມາວ ຕີຫິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏາ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄາຫກາ ຫຸຕ຺ວາ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນຸທ຺ຘຏາ ເວທນາທໂຍປິ ຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ ເອວາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐເມ ນເຍ ເວທນາທໂຍປິ ວິຎ຺ຎາເຓນ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ທຸຕິເຍ ຣູປຘມ຺ມາວາຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ເວທນາທໂຍ ຫິ ຣູປວິຎ຺ຎາເຓເຫວ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ໂອຬາຣິກຣູເປຫິ ວິຎ຺ຎາເຓນ ຈ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູເປກເທໂສ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຣູປຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິໂຕຕິ.

໑໙໖. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ເຫ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ເວທນາທີຫິ ຈຕູຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິ ເອເຕນ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏໍ ອສງ຺ຄາຫກໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຈກ຺ຂາຍຕເນນ ປນ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ທສ ໂອຬາຣິກາຍຕນານິ ນ ຈກ຺ຂາຍຕນເມວາຕິ. ‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ໂຫຕິ, ອສງ຺ຄຫິເຕນ ເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ຊໍ ສພ຺ພໍ ເຕວ ຘມ຺ເມ ອຸທາເນຕິ. ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ຫິ ເອກໂຕ ອຸທາເນຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ເອກໂຕ ອຸທາເນຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕສຸ ອຎ຺ເຎ ວິສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນາ ນຍທາເນນ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ…ເປ… ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຠວາຕິ ອສຎ຺ເຎກໂວກາຣຠວາ. ທ຺ເວຕິ ພາຫິຣຸປາທາຘມ຺ເມ ເອວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍນ ອສງ຺ຄາຫເກນ ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິໂກ ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ‘‘ວິສໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຍຖາທສ຺ສິຕສ຺ສ ປນ ອຸທ຺ທານສ຺ສ ນຍທານມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ທ຺ເວວີສນໂຍ ຈາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ທ຺ເວວີສປທິໂກ ເອສ ນໂຍ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຎ຺ຈມນຍອສງ຺ຄຫິເຕນອສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ຉຏ຺ຐນໂຍ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທວຓ຺ຓນາ

໒໒໘. ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປເທ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຍຎ຺ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີນິ ປທານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ສມ຺ປໂຍຄປທໍ ວິປ຺ປໂຍຄປທຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ຫິ ຍໍ ຘມ຺ມາຍຕນາທິປທໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາຍປິ ນ ຄຫິຕໍ. ສມ຺ປໂຍຄປທໍ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ອລພ຺ຠມານມ຺ປິ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ກຕິຫິ…ເປ… ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ຄຫິຕໍ, ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ລພ຺ຠມານໍ, ວິປ຺ປໂຍຄປທໍ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານເມວາຕິ. ຣູປຘມ຺ມານໍ ປນ ຣູເປນ ນິພ຺ພາເນນ ວາ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອກຸປ຺ປາທາທິສຠາຄຕາຍ ອຠາວໂຕ ສມ຺ປໂຍຄໍ ນິວາເຣນ຺ເຕນ ສາ ເອວ ເອກຸປ຺ປາທາທິຕາ ເອເຕສໍ ວິສຠາຄຕາຕິ ຕທຠາວໂຕ ວິປ຺ປໂຍໂຄປິ ນິວາຣິໂຕ ເອວ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈຕູສຸ ຫິ ຂນ຺ເຘສຸ ວິຊ຺ຊມານາ ເອກຸປ຺ປາທາທິຕາ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຠາຄຕາ ໂຫຕິ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິ ເຕສໍ ເຕຫິ ຈ ຣູປນິພ຺ພານານໍ ວິສຠາຄຕາ ຈ, ນ ຈ ຣູເປກເທສສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ວາ ສາ ເອກຸປ຺ປາທາທິຕາ ອຕ຺ຖິ, ຍາ ຣູເປກເທເສນ ຣູເປກເທສນິພ຺ພານານໍ ນິພ຺ພາເນນ ຈ ຣູປສ຺ສ ວິສຠາຄຕາ ສິຍາ. ເຕເນວ ‘‘ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕສຸ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູສຸ ເອກາຍປິ ອວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິ ຍຖາ ຣູປຠໂວ ຕີຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ, ເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ ປຎ຺ຈຫິ, ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ ເອກາຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສເກ ຘມ຺ເມ ທີເປນ຺ຕິ, ເອວໍ ອທີເປຕ຺ວາ ເອກາຍປິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອໂຫນ຺ເຕ ສຕ຺ຕຫິປິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕປິ ວາ ຕາ ທີເປນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິ ຫິ ເຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຘມ຺ເມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຍານິ ຕາຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ທີເປນ຺ຕິ ຘມ຺ມາຍຕນາທິປທານິ, ຍານິ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວຫິ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ທີເປນ຺ຕິ ອເຈຕສິກາທິປທານິ, ຍານິ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນວຕ຺ຕພ຺ພານິ ທີເປນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທິປທານິ, ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກຘມ຺ມທີປການໍ ອຄ຺ຄຫຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕທຸຠຍສມຸທາຍານໍ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕູສຸ ເກນຈິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ.

ຍທິ ເອວໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ‘‘ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ຫິ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ໂສຠຍຘມ຺ມາຕິ? ນ, ຍຖາວຸຕ຺ຕສມຸທາຍານໍ ຂນ຺ຘາທີເຫວ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄາຠາວວຈນໂຕ. ຂນ຺ຘາທໂຍ ຫິ ຕເທກເທສາ ຕເທກເທສຎ຺ຎສມຸທາຍາ ຈ, ສມຸທາເຍກເທສານຎ຺ຈ ວິຠາຄາຠາວໂຕ ນ ສຠາຄວິສຠາຄຕາ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ເຕສໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄາຠາໂວ ໂຫຕິ. ກຸສລາ ປນ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາພ຺ຍາກເຕຫິ ວິຠຕ຺ຕາ, ເຕ ຈ ກຸສເລຫິ, ນ ເຕສໍ ສມຸທາເຍກເທສຠາໂວ ຕເທກເທສຎ຺ຎສມຸທາຍຠາໂວ ວາ, ຕສ຺ມາ ຂນ຺ຘາທີນິ ອນາມສິຕ຺ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາມຕ຺ເຕນ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕຘມ຺ມທສ຺ສເນ ກຸສເລຫິ ອິຕເຣສໍ, ອິຕເຣຫິ ຈ ກຸສລານໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ນ ນ ໂຫຕິ ວິສຠາຄຕາສພ຺ຠາວໂຕຕິ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ເພສຸ ເອວຣູເປສຸ.

ອຸທ຺ທາເນ ປນ ອຏ຺ຐາຣສ ຕໂຕ ປເຣຕິ ອິທໍ ‘‘ໂສຬສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຕວີສນ຺ຕິ ອິທຎ຺ຈ ‘‘ເອກວີສ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ກາລສນ຺ຕານເຠທຣຫິຕາຣຫິຕພຫຸຘມ຺ມສໂມຘານານໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູນໍ ເອກເທສາ ສມຸທຍສຈ຺ຈເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເອກເທສສມ຺ມິສ຺ສາ ຈ ອິທ຺ຘິປາທາທໂຍ ອນາຣມ຺ມເຓຫິ ອສມ຺ມິສ຺ສາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ຈ ສາຣມ຺ມເຓຫິ ອສມ຺ມິສ຺ສາ ສມ຺ປໂຍຄີວິປ຺ປໂຍຄີຠາເວນ ສມານກາລສນ຺ຕາເນຫິ ຈ ເອກເທສນ຺ຕເຣຫິ ວິຠຕ຺ຕາ ເອວ ຄຫິຕາຕິ ເຕຫິ ເຕ ເກຫິຈິ ເອກເທສນ຺ຕເຣຫິ ວິຠຕ຺ເຕຫິ ຍຖາໂຍຄໍ ສມ຺ປໂຍຄໍ ວິປ຺ປໂຍຄຎ຺ຈ ລຠນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ຫິ ເຕສໍ ເອກຸປ຺ປາທາທິຕາ ສຠາຄຕາ ວິສຠາຄຕາ ຈາຕິ. ເຕນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ເອເກນາຍຕເນນ ເອກາຍ ຘາຕຸຍາ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ເອເກນາຍຕເນນ ເອກາຍ ຘາຕຸຍາ ເກຫິຈິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠິນ຺ນກາລສມຸທາຍາ ເອວ ປນ ເວທນາສຎ຺ຎາວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຕມານາ ຈ ເອເກກຘມ຺ມາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສມານກາລສ຺ສ ວິຠຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວິຠາຄໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕາທໂຍ ຈ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ມນາຍຕນສ຺ສ ຈ. ເຕນ ‘‘ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ເກຫິຈິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ເອເກນາຍຕເນນ ເກຫິຈິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ເອວມາທິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຂນ຺ຘາຍຕນວິຠາຄວິຣຫິຕມ຺ປິ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຘາຕຸວິຠາເຄນ ວິຠຕ຺ຕເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ໂສຬສຫິ ຘາຕູຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວເມວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠາເຄນ ວິຠຕ຺ຕານໍ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ‘‘ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີສຸ ຍຖາໂຍຄໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ນາວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ.

໒໓໕. ຍຖາ ຕໍສມ຺ປໂຍຄີຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ຕໍວິປ຺ປໂຍຄີຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ອວິຠາເຄຫິ ເຕຫິ ວິປ຺ປໂຍຄວຈນສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ວິຠາເຄ ຫິ ສຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຕ ອຎ຺ຎວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວິຠາເຄເນວ ວິສຠາຄຕາຍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ວິຠາຄຣຫິເຕຫິ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ເຕຫິ ວິຊ຺ຊມາເນຫິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສມຸທຍສ຺ສ ວິສຠາຄຠາວາຠາວໂຕ. ຍຎ຺ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ວິຍ ອາມຏ຺ຐກາລເຠທໍ ນ ໂຫຕິ ສງ຺ຂຕໍ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ປໂຍຄີວິປ຺ປໂຍຄີຠາເວນ ອຸທ຺ຘຣີຍຕິ, ຕຎ຺ຈ ວິຠາຄຣຫິເຕຫິ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສງ຺ຂເຕຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວເມວ ນິສ຺ສາຍ ອນາມຏ຺ຐກາລເຠເທ ອຕ຺ຖິຕາຍ ເອວ ນິສ຺ສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຫິ ອວິຊ຺ຊມາເນນ, ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຈ ວິຊ຺ຊມາເນນ, ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຈ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖິ, ວິປ຺ປໂຍໂຄ ປນ ອວິຊ຺ຊມານຕາທີປເກ ເຠເທ ຄຫິເຕ ເຕເນວ ວິສຠາຄຕາປິ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ ໂຫຕິ. ເຠເທ ປນ ອຄ຺ຄຫິເຕ ເຕນ ເຕນ ຄຫເຓນ ວິສຠາຄຕາຍ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສຕິ ສຠາຄຕ຺ເຕ ວິຊ຺ຊມານຕາຍ ເອວ ຘມ຺ມານໍ ສຠາຄສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ ວິຊ຺ຊມານຕາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເອກຸປ຺ປາທາທິຠາວສງ຺ຂາຕາ ສຠາຄຕາປິ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາ ຈ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສມ຺ປໂຍໂຄວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ວິປ຺ປໂຍໂຄ, ຕສ຺ມາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຕນາຕິ. ເອສ ນໂຍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈາທີສຸປີຕິ.

໒໖໒. ‘‘ທຸຕິຍຊ຺ຌານວິຈາຣຎ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ເຍ ປຘານາ ວິຕກ຺ໂກ ວິຍ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ອລີນາ, ເຕ ເອວ ອິຘ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວ ຫິ ອນນ຺ຕຣນເຍ ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ສມານຄຕິກາ ນ ສວິຕກ຺ກສວິຈາເຣຫີຕິ ເຕ ນ ຄຫິຕາ. ທສໂມສານນເຍສຸ ຈ ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານຎ຺ຈ ໂສຬສຫິ ຘາຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ອຏ຺ຐາຣສສງ຺ຄຫິໂຕ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ວິຕກ຺ກສຫິເຕສຸປິ ປນ ເຕສຸ ຄຫິເຕສຸ ສພ຺ເພປິ ເຕ ວິຈາເຣນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເອເກນ ຂນ຺ເຘນ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ໂສ ຫິ ສມຸທາໂຍ ວິຈາຣໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຕເທກເທສສ຺ສ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ວິຈາຣໂຕ ອຎ຺ເຎນ ສມ຺ປໂຍໂຄ ສມຸທາຍສ຺ສ ໂຫຕິ. ຍຖາ ນານາຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ ສມຸທາຍສ຺ສ ອິທ຺ຘິປາທສ຺ສ ເອກເທສານໍ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ສມຸທາຍສ຺ສ ນ ໂຫຕິ, ເອວມິຘາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາ ປນ ເຕສຸ ເອໂກປິ ເວທນາສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘກເທເສນ ຈ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ສມຸທາຍສ຺ສ ເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວມິຘາປິ ວິຈາເຣນ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ ສມຸທາຍສ຺ສ ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ນ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາທີນໍ ວິຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຍຖາ ຫິ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸເກສຸ ເກຈິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘກເທເສນ ໂມເຫນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ນ ສມຸທາໂຍ ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ນາປິ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິ, ເຍນ ໂສ ສມຸທາໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສິຍາຕິ ‘‘ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ຠາວນາຍປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກສເຫຕຸກາທໂຍປິ. ນ ປເນວໍ ເຍນ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕສມຸທາໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສິຍາ, ຕໍ ນຕ຺ຖິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ເຕສຸ ກສ຺ສຈິ ວິຈາເຣນ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ເອກຘມ຺ເມປິ ເກຫິຈີຕິ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ ສງ຺ຂາຍ ອນິຍມິຕຕ຺ຕາ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຉຏ຺ຐນຍສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຠາວໂຕ ນ ຄຫິຕາ. ສມຸທຍສຈ຺ຈາທີນິ ສຕິປິ ເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ວິປ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕ. ນ ຫິ ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຘມ຺ມານໍ ຂນ຺ຘາທີສຸ ເກນຈິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ອຕ຺ຖິ. ນນຸ ຈ ເຕ ເອວ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຑ຺ຒທຸຕິຍານິ ອາຍຕນານິ ອຑ຺ຒທຸຕິຍາ ຘາຕຸໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ? ນ, ຕທຎ຺ຎຘມ຺ມານໍ ຂນ຺ຘາທິຠາວໂຕ. ນ ຫິ ເຕ ເອວ ຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ອຖ ໂຂ ເຕ ຈ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎ ຈ, ຕຖາ ອຑ຺ຒທຸຕິຍາຍຕນຘາຕຸໂຍປິ. ນ ຈ ຕທຎ຺ຎສມຸທາເຍຫິ ອຎ຺ເຎ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ສມຸທາເຍກເທສານໍ ເອກເທສຎ຺ຎສມຸທາຍານຎ຺ຈ ວິປ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕ. ເອສ ນໂຍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸ. ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ເຕສຸປິ ນິຣວເສເສສຸ ອຘິປ຺ເປເຕສຸ ເຕສໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣສມານຄຕິກຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄຫເຓ ກາຣຓໍ ນ ທິສ຺ສຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ເອວຣູປານີຕິ ຍຖາ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເຍສຸ ອຎ຺ເຎສຸປິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສ຺ສ ອໂຍເຄນ ‘‘ເອວຣູປານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຠາເວນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍານິ ປນ ປທານິ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ທີເປນ຺ຕີຕິ ເອເຕນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິປທານິ ທສ຺ເສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘມນາຍຕນາທິປທານິ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎນ ອສມ຺ມິສ຺ສນ຺ຕິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ອສມ຺ມິສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍເວທນາຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທານິປິ ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ສມ຺ມິສ຺ສວິຎ຺ຎາຓທີປການິ ອິຘ ຄຫິຕານີຕິ. ເອເຕນ ຈ ລກ຺ຂເຓນ ເອວຣູປາເນວ ຄຫິຕານີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ນ ເອວຣູປານິ ຄຫິຕາເນວາຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈາທິອິທ຺ຘິປາທາທິປທານໍ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ອຖ ຜສ຺ສສຕ຺ຕກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສຫ ຍຸຕ຺ຕປເທຫິ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຸຣາຓປາໂຐ, ອຍໍ ປນ ອູໂນຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຖ ຜສ຺ສສຕ຺ຕກໍ, ຕິເກ ຕໂຍ ສຕ຺ຕ ມຫນ຺ຕເຣ ຈາ’’ຕິ ປາໂຐ ກໂຕ.

໓໐໙. ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທເນວ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ວເສນາຕິ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸທ຺ຘຏປເທນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາຬິອຸທ຺ທານຄາຖາຍໍ ທ຺ເວ ຈ ມເນນ ຍຸຕ຺ຕາ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣຓາຕິ ມໂນຘາຕຸຍາ ເອກນ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາຕິ ສວິຕກ຺ກປທໍ ສວິຈາຣປທຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ.

ສຕ຺ຕມນຍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ອຏ຺ຐມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໑໗. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ເຍ ຘມ຺ມາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຘມ຺ມາ ກຕິຫິ ຂນ຺ເຘຫິ…ເປ… ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເກນຈິ ຂນ຺ຘາທິນາ ສມ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕ ຍຖານິທ຺ຘາຣິຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເມວ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ປຸນ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຏ຺ຐມນຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ນວມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໑໙. ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາຍໍ ຍໍຂນ຺ຘາທິວເສນາຕິ ສມາສປທໍ ອິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຍສ຺ສ ຂນ຺ຘາທິໂນ ວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຈ ຕສ຺ເສວ ຂນ຺ຘາທິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍໍ ອິຘ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ອຣຓນ຺ເຕສຸ ເຍນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ປຸນ ຕສ຺ເສວ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິໂນ ຂນ຺ຘາທີຫິ ສມ຺ປໂຍຄໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣິຕນ຺ຕິ. ຣູເປນ ວາຕິ ເອເຕນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈອປ຺ປຈ຺ຈຍອສງ຺ຂເຕຫິປິ ອໂຍໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຕຖາ ຣູປມິສ຺ສເກຫິ ວາຕິ ເອເຕນ ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິຍາທີຫິ ນິພ຺ພານມິສ຺ສເກຫິປິ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປນ ສຸຂຸມຣູປຄຕິກເມວາ’’ຕິ. ສພ຺ພາຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄາຫເກຫີຕິ ວຕ຺ຕມານານເມວ ສມ຺ປໂຍໂຄ ລພ຺ຠຕີຕິ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ເອກມ຺ປິ ຘມ຺ມໍ ອນປເນຕ຺ວາ ອວິກລຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄາຫເກຫິ ອຣູປຠວາທີຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ເຍ ສມ຺ປໂຍຄໍ ນ ລຠນ຺ຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ, ເຕ ສພ຺ເພ ນ ຄຫິຕາ, ອິຕເຣ ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ສພ຺ເພ ຄຫິຕາຕິ.

ນວມນຍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ທສມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສ ອຄ຺ຄຫິເຕສຸ ຘມ຺ມາຍຕນາທິຘມ຺ມາ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຄຕຘມ຺ມຠາວໂຕ ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ ນ ຄຫິຕາ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຈຕຸມຫາຠວອພ຺ຍາກຕາທິຘມ຺ມາ ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຂນ຺ຘາທີຫິ ວິປ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ທສມນຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ເອກາທສມນໂຍ ສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໐໙. ເອກາທສມນຍວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ເຕ ຈ ເສເສຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ເອເກນ ມນາຍຕເນນ ສຕ຺ຕຫິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫີ’’ຕິ ເອເຕສໍ ປທານໍ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມາ’’ຕິ ເອເຕນ ສຫ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເກຫິຈີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ປນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ‘‘ເຕ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສມຸທຍສຈ຺ເຈນ ຂນ຺ຘາທິສງ຺ຄເຫນ ສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ເມ ວິເສເສຕ຺ວາ ເຕສໍ ເອວ ວິເສສິຕານໍ ອຕ຺ຕວຊ຺ເຊຫິ ເສເສຫິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ຕຓ຺ຫາຍ ຘມ຺ມາຍຕນຘມ຺ມຘາຕູສຸ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ເວທນາສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສມ຺ປໂຍຄາຣເຫຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ເສເສຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເກຫິຈິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນາມາ’’ຕິ.

ເອກາທສມນຍສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໒. ທ຺ວາທສມນໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໑໗. ທ຺ວາທສມນເຍ ຈ ນວມນເຍ ວິຍ ສມ຺ປໂຍຄາຣຫາວ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຕເຍວ ອຸທ຺ຘຏາ’’ຕິ.

ທ຺ວາທສມນຍສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໓. ເຕຣສມນໂຍ ອສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໔໘. ເຕຣສມນຍວຓ຺ຓນາຍໍ ເຍຫິ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓເມວ ໂຫຕິ, ເຕ ປາຬິຍໍ ‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທິອຸທ຺ທານຄາຖາຍ ທສ຺ສິຕາ ພາວີສ ຘມ຺ມາ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສທິສປຎ຺ຫາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍຫິ ປນ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານິ ອຣູປຠເວນ ວິຍ ໂອຬາຣິກາຍຕນາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ວຸຕ຺ຕາວເສສາ ສພ຺ເພ ອິຘ ອຸທ຺ຘຏາ ‘‘ອຣູປຠເວນ ສທິສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເສສາຕິ ເສສາ ປຎ຺ຈມນເຍ ອາຄຕາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ສຕິປິ ອສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຕ ອິຘ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ຣຸຫນ຺ຕີຕິ ນ ອຸທ຺ຘຏາ. ເຍ ປນ ອສງ຺ຄາຫກາ ເອວ ນ ໂຫນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທິຘມ຺ມາ, ເຕສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ນ ຣຸຫນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຎ຺ຈ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ອສມ຺ປໂຍເຄຫິ ໂວມິສ຺ສຕາຍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍທິ ປນ ເຕ ກທາຈິ ອສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອຣູປຘມ຺ມາ ຣູປຘມ຺ມາ ຈ ສິຍຸໍ, ນ ເຕສໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ອສງ຺ຄຫິຕານໍ ວິປ຺ປໂຍຄສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸຠຍາຠາວໂຕ ຫິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ອິຘ ນ ຣຸຫນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ປເນຕ຺ຖ ສິຍາ ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ຫິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກາ ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຘມ຺ມາ ອສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອນາຣມ຺ມຓສຫິຕານຎ຺ຫິ ສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຕທຸຠຍຘມ຺ມານຎ຺ຈ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທິວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘາທິຈກ຺ຂາຍຕນາທີຫິ ຕີຫິປິ ສງ຺ຄເຫຫິ ອສງ຺ຄຫິຕານໍ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄາຠາໂວ ອຣຸຫເຓ ກາຣຓໍ. ຊາຕິວິປ຺ປໂຍຄຠູມິກາລສນ຺ຕານວິປ຺ປໂຍຄໂຕ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ວິປ຺ປໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕິວິປ຺ປໂຍໂຄ ‘‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ, ຠູມິວິປ຺ປໂຍໂຄ ‘‘ກາມາວຈຣາ, ຣູປາວຈຣາ’’ຕິອາທິ, ກາລວິປ຺ປໂຍໂຄ ‘‘ອຕີຕາ ຘມ຺ມາ, ອນາຄຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ, ສນ຺ຕານວິປ຺ປໂຍໂຄ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ, ພຫິທ຺ຘາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ເອວໍ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈຕຸຘາ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຕຣສມນຍອສງ຺ຄຫິເຕນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໔. ຈຸທ຺ທສມນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ

໔໕໖. ຈຸທ຺ທສມນເຍ ຘມ຺ມາຍຕນາທີນໍ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຄຕຘມ຺ມຠາວໂຕ ວິປ຺ປໂຍຄສ຺ສ ອຣຸຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຊາຕິອາທິຕ຺ຕຍສ຺ສ ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມສຠາວມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ກຖຎ຺ຈິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ ຣຸຫຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘຘມ຺ມານໍ ສພ຺ພຘມ຺ມສໂມຘານຕ຺ຕາ, ອນິທສ຺ສນອປ຺ປຏິຆາທີນໍ ອນາຣມ຺ມຓມິສ຺ສກສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຕ຺ຕາ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈາທິຘມ຺ມາວ ອິຘ ເຕຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫສພ຺ຠາວາ ຄຫິຕາຕິ.

ປາຬິອຸທ຺ທານຄາຖາຍໍ ສມຸຈ຺ເຉເທ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ປຣິໂຍສາເນ ນເຍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂມຆປຸຈ຺ຉເກນ ຈາຕິ ອລພ຺ຠມານາ ຈ ເຕ ໂມຆປຸຈ຺ຉເກນ ເຫຕຸນາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂມຆຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ໂມຆປຸຈ຺ຉໂກ ອຏ຺ຐໂມ ນໂຍ, ເຕນ ຈ ສຫ ໂອສານນເຍ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ວິປ຺ປໂຍຄສ຺ສປິ ອຠາວາ ສພ຺ພຖາປິ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຈຸທ຺ທສມນຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຘາຕຸກຖາປກຣຓ-ມູລຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.