໔. ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑໍ

ຕິກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໑໓໘໔. ນຍມຄ຺ຄນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍາທິນຍຄມນໍ ອນຸໂລມາທິນຍຄມນຎ຺ຈ. ຕມ຺ປິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖສຸ ນິຈ຺ຉິເຕສຸ ສຸຂໍ ສມາເນນ຺ຕິ. ປຎ຺ຫຸທ຺ຘາຣນ຺ຕິ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສາຍ ນວສຸ ນວສຸ ຈ ປຎ຺ເຫສຸ ລພ຺ຠມານສ຺ສ ອຸທ຺ຘຣຓໍ, ເຕສຸເຍວ ລພ຺ຠມານານໍ ຄຓນານໍ ຐປນໍ ຄຓນາຈາໂຣ. ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣນ຺ຕິ ‘‘ອິເມ ນາມ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທໂຍ ອຕ຺ຖາ ກຸສລາທິກາ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຣຓໍ. ກຓ຺ຓິກໍ ກຓ຺ຓິກນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑຣູປກຓ຺ເຑສຸ ວິຠຕ຺ເຕ ປສເຏ ຘມ຺ເມ ‘‘ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລໍ ທ຺ວາທສາກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ’’ຕິອາທິນາ ຣາສິຣາສິວເສນ ສຫ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຆຏໂຄຈ຺ຉກາ ກຓ຺ຓິກເວວຈນາເນວ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລນ຺ຕິ ເອກວຈນນິທ຺ເທໂສ ຈຕຸຠູມການໍ ກຸສລຜສ຺ສາທີນໍ ກຸສລຠາເວ ເອກຕ຺ຕູປຄມນໂຕ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑຣູປກຓ຺ເຑສຸ ຈຕຸຠູມິຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທິວເສນ ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນາຍໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣເທສນາ ອາຣທ຺ຘາຕິ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລໍ ວິຠຕ຺ຕໍ ຍາວ ວິຎ຺ຎາຕໍ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍທິປິ ກຸສລຕ຺ຕິກວິຕ຺ຖາໂຣ ປຸພ຺ເພ ວິຎ຺ຎາໂຕ, ຕຖາປິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມາ ສມຍວເສນ ຜສ຺ສາທິສຠາວວເສນ ຈ ວິຠຕ຺ຕາ ຠິນ຺ນາ ວິຎ຺ຎາຕາ, ນ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ລກ຺ຂເຓ ສມາເນຕ຺ວາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຍາທິເຠທໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສພ຺ພເຠທຠິນ຺ນານໍ ເອກສ຺ມິໍ ກຸສລາທິລກ຺ຂເຓ ສມາເນຕ຺ວາ ໂພຘນຕ຺ຖໍ ອິຘ ກຸສລຕ຺ຕິກນິທ຺ເທໂສ ປຸນ ວິຠຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກວຈເນນ ກຸສລນິທ຺ເທສໍ ກຕ຺ວາ ພຫຸວຈເນນ ນິຄມນສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຍທິ ຘມ຺ມານໍ ກຸສລຕ຺ເຕ ເອກຕ຺ຕູປຄມນໍ, ກສ຺ມາ ເອກວຈເນນ ປຸຈ຺ຉາປິ ນ ກຕາ? ອຸທ຺ເທເສ ກຸສລ-ສທ຺ທສ຺ສ ຘມ຺ມວິເສສນຠາວໂຕ ຕພ຺ພິເສສນານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ເຕສຎ຺ຈ ອນິທ຺ຘາຣິຕສງ຺ຂາວິເສສຕ຺ຕາ, ນິທ຺ເທເສ ປນ ຈຕູຫິ ຠູມີຫິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຕາຫິ ກຸສເລ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ວຈນໍ. ກຸສລປທຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ປຘານໍ, ຕຎ຺ຈ ວິເສສິຕພ຺ພານເປກ຺ຂໍ ກຸສລາກາຣເມວ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວ ຐິຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ເອກຕ຺ຕເມວ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ເຠທນ຺ຕິ.

໑໓໘໕. ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຐມາກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ສມຍຜສ຺ສາທິວເສນ ເຠທໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຠາເວ ເອກຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ຍາວ ທ຺ວາທສໂມຕິ ‘‘ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຈຕູສຸ ຠູມີສຸ ວິປາໂກຕິອາທີສຸປິ ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປ຺ປາໂທ, ກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ເອວໍ ອວຍເວນ ສມຸທາໂຍປລກ຺ຂຓວເສນ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຣາສິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຈິຕ຺ຕເມວ ອຸປ຺ປາໂທ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ຈິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠາວນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປາທຄ຺ຄຫຓໍ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ວາ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠາໂວ ປາກໂຏຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຈິຕ຺ຕເມວ ອຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ຠາວາ ອຸປ຺ປາທຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈຕ຺ໂຖ ‘‘ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຘາໂນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໔໒໐. ຉສຸ ທ຺ວາເຣສູຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ, ມໂນທ຺ວາເຣປິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓເມວ ຊວນໍ ຕທາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາຕໍ ຠວງ຺ຄໍ ອນຸພນ຺ຘຕິ. ຕຎ຺ຫິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ, ວິປາໂກ ຈ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານຸຠວນໍ, ກມ຺ມານຸຣູໂປ ຈ ວິປາໂກ ໂຫຕີຕິ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມວິປາໂກ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສ຺ເສວ ອນຸຠວນໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ‘‘ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວໍ ມຫຄ຺ຄຕວິປາໂກປິ ມຫຄ຺ຄຕານຸຠວນເມວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ, ສມາຘິປ຺ປຘານສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາວສາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຕາທິເສເນວ ວິປາເກນ ຠວິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ສມາຘິ ສຸຂານຸຠວນຠູໂຕ, ໂສປິ ກມ຺ມານຸຣູປໂຕເຍວ ກມ຺ມາຣມ຺ມໂຓ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກມ຺ມານຸຣູປໂຕ ເອວ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ມຫຄ຺ຄຕຊວນໍ ນານຸພນ຺ຘຕິ. ຕໂຕ ເອວ ປຏິສນ຺ຘິອາທິຠູໂຕ ກາມາວຈຣວິປາໂກ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣິຕ຺ຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ນ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ ວາ. ຍສ຺ມາ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ, ນ ຈ ມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓວິປາໂກ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ ອຕ຺ຖິ, ອິຘ ຈ ສພ຺ພກາມາວຈຣວິປາການໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາວ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມານຸຣູປໂຕ ມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ຍທິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ເທຕິ, ກມ຺ມຄຕິນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓເມວ ເທຕິ. ປວຕ຺ຕິວິປາກມ຺ປິ ຣູປາທິປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຂີຓາສວານໍ ວາສນາວເສນ ສຕິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຫສນໍ ປວຕ຺ຕມານໍ ປຣິຕ຺ເຕສ຺ເວວ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ອິຕເຣສຸ ກິເລສວິຣເຫ ຕາທິສຫສນປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຂີຓາສວານໍ ອສກ຺ກຈ຺ຈທານາທີນິ ອາທຣາກຣຓວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ, ນ ໂກສຊ຺ຊາທິອກຸສລວເສນ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘສພ຺ພຸສ຺ສຸກ຺ກາ ຫິ ເຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສາຕິ. ເຕສໍ ອາທຣາກຣຓຎ຺ຈ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ກຕາ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໔໒໑. ອຕິປຄຸຓານນ຺ຕິ ວຈນໍ ນິຣາທຣສ຺ສ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສ຺ສ ວິສຍທສ຺ສນໍ, ນ ຕສ຺ເສວາຕິ ວິສຍນິຍມນໍ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ຫິ ອຕິປຄຸຓານໍ ວິສຍຕາ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ໂຫຕິ ເອວ. ຍຖາ ປຄຸຓໍ ຄນ຺ຖໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາຈນາມຄ຺ເຄ ຄເຕປິ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສຕິມນ຺ເຕນ ສຊ຺ຌາຍິຕຕ຺ຕາ, ເອວໍ ປຄຸຓຊ຺ຌາເນສຸປິ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິປຄຸຓານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ທສ຺ສິຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິມາຫ. ຕໍ ປນ ຣູປາທໂຍ ວິຍ ອວິຊ຺ຊມາໂນ ວິຊ຺ຊມາໂນ ຈ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ເຈ ປນ ວຸຈ຺ຈມານານໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິ ວາຈາວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໂຕ ວຈນໂວຫາເຣເນວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ປຎ຺ຎາປນໍ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ປນ ຕໍ ວິຊ຺ຊມານມິວ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານາຍ ສຎ຺ຎາຍ ປຣິຕ຺ຕາທີສຸ ‘‘ອຍໍ ນາມ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ເຕ ເອວ ຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕມານາຍປິ ຘມ຺ເມສ຺ເວວ ອຏ຺ຐານໂຕ. ຕສ຺ມາ ສາ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຕິ ອິທໍ ປນ ວຈນໍ ຍຖາຄຫິຕາກາຣສ຺ສ ສຎ຺ຎາວິສຍສ຺ສ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາສໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈຕຸປຎ຺ຎາສຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ຣູປສ຺ສ ຈ ວເສນ ປຎ຺ຈປຓ຺ຓາສາຍ. ເກວລນ຺ຕິ ວິນາ ປຣາມສເນນ. ອນິຏ຺ຐງ຺ຄຕວເສນາຕິ ອນິຈ຺ຉຍຄມນວເສນ, ອນິຈ຺ຉຍໍ ວາ ທ຺ເວຬ຺ຫໍ ຄໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ, ເຕນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິ ‘‘ອນິຏ຺ຐງ຺ຄຕວເສນ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິກ຺ຂິປນໍ ວິກ຺ເຂໂປ. ອນວຏ຺ຐານໍ ອວູປສໂມ. ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທາເນ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸກາເລ’’ຕິ ອາຫ.

ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິຘ ສພ຺ພຕ຺ຖ-ສທ຺ໂທ ສາມິອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສພ຺ເພສຸ ວາ ວິປສ຺ສນາທີສຸ ປາທກໍ ກາຣຓໍ ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກນ຺ຕິ ຜລສ຺ສ ວິສຍຠາເວນ ນິທ຺ເທໂສ. ອາກາສກສິຓຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ເຉທາກາສກສິຓຈຕຸຕ຺ຖມາຫ. ຕຎ຺ຫິ ຣູປາວຈຣໍ, ນ ອິຕຣນ຺ຕິ. ກຸສລໂຕປິ ທ຺ວາທສວິຘໍ ກິຣິຍໂຕປີຕິ ຈຕຸວີສຕິວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ວຏ຺ຏສ຺ສປິ ປາທກໍ ໂຫຕິເຍວາຕິ ກຸສລໍ ກິຣິຍຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກິຣິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ອວຏ຺ຏປາທກຕ຺ຕາ ສາສງ຺ກໍ ວທຕິ. ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ເຕ ສໂມທຫຕີຕິ ອິທໍ ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ປາກຏໍ ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ປຣິກມ຺ເມຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕ ຣູປກາຍໍ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ເຕນ ສໂມທຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ຣູປກາເຍ ສໂມທຫຕີຕິ ອິທມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປາທກຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ຣູປກາເຍ ສໂມທຫິຕໍ ຕທນຸຄຕິກໍ ກຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ປນ ອຘິຏ຺ຐານທ຺ວຍໍ ອທິສ຺ສມານກາຍຕໍ ທິສ຺ສມານກາຍຕຎ຺ຈ ອາປາເທຕິ. ຄນ຺ຕຸກາມຕາປຣິກມ຺ມວເສນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຸຂສຎ຺ຎາລຫຸສຎ຺ຎາຠາວໂຕ ຄມນມ຺ປິ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກໍ ມຄ຺ຄຜລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມາຣາທີນຎ຺ຫິ ຠຄວໂຕ ຈິຕ຺ຕຊານນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠີ ກສ຺ມາ ສາສວຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານິສ຺ສຕີຕິ. ຉິນ຺ນວຏຸມກາ ຉິນ຺ນສໍສາຣວຏ຺ຏາ ພຸທ຺ຘາ. ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໂຕປີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ ຕາວ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ຎາເຕສຸ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎ຺ຈ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓສຸ ອປ຺ປມາຓຘມ຺ເມສຸ ຎາເຕສູຕິ ມຄ຺ຄາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕໍ ສາເຘນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ‘‘ອປ຺ປມາຓາ ຂນ຺ຘາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ອິຈ຺ເຈວ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໒.໕໘) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ເອວ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກິຈ຺ເຈ ວຸຈ຺ຈມາເນປິ ນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຕສ຺ສປິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ທິສ຺ສຕິ. ກາມາວຈເຣນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘຊານນມາຫ. ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີຕິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓຫິ ມຄ຺ຄຜເລຫິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານຠູເຕຫິ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ.

໑໔໒໙. ອສຫຊາຕຕ຺ຕາຕິ ອສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຫິ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ອຣູປຘມ຺ເມຫິ ສຫຊາຕຕາ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖີຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎຘມ຺ມາຣມ຺ມຓກາເລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓກາເລປິ ປນ ຄຣຸໍ ອກຣເຓ ມຄ຺ຄາຘິປຕິຠາເວນ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

໑໔໓໓. ນິໂຍຄາຕິ ນິໂຍຄໂຕຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນິຍເມນາ’’ຕິ ອາຫ, ນິໂຍຄວນ຺ໂຕ ວາ ນິໂຍຄາ, ນິຍຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ຫິ ໂພຘິເຕສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ເອກນ຺ເຕນ ອນາຄຕາຣມ຺ມໂຓ ໂກຈິ ນຕ຺ຖີຕິ.

໑໔໓໔. ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຠາວຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ວກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ມາ ອິທໍ ມໂນທ຺ວາຣຈຸຕິຍໍ ອຕີຕກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖຄຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຕທາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາວສິຏ຺ຐາຍຸເກ ຄຕິນິມິຕ຺ເຕ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠວງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓານິ, ອິຕຣຕ຺ຖ ຈ ຉ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄກາເລ ຈາ’’ຕິ. ຍທາ ຫິ ຄຕິນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ຊວເນ ປວຕ຺ເຕ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ເອວ ຕທາຣມ຺ມເຓ ຈຸຕິ ໂຫຕິ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣສຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ຕທາ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຣານິ ຉ ຠວງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ອສ຺ສາທນາທີນິ ສປຣາມາສາເນວ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ຊວນານໍ ປຸເຣຈາຣິກກາເລຕິ ເຍສໍ ປຸເຣຈາຣິກກາເລ ເອກນ຺ເຕນ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອຕີຕາທິອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ, ເຕສໍ ວເສນ ນຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓານມ຺ປິ ຊວນານໍ ປຸເຣຈາຣິກກາເລ ສາ ຕຖາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ນ ປນ ເອກນ຺ເຕນ ມຄ຺ຄຜລວີຖີສຸ ຕສ຺ສາ ອນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ.

ອິເມ ຄນ຺ຘາຕິ ນນຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຄນ຺ຘາ ຄຫິຕາ, ກຖໍ ເອຕ຺ຖ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓຕາ ໂຫຕີຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສາຘິການິ ທ຺ເວ ວສ຺ສສຕານິ ມາ ສຸສ຺ສິໍສູ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ອນາຄເຕ ມາ ສຸສ຺ສິໍ ສູຕິ ຫິ ອນາຄຕໍ ຄນ຺ຘໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ປຣິຓາເມນ຺ໂຕ ອຠິມຸຂີຠູຕໍ ຕທາ ວິຊ຺ຊມານເມວ ກາຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍສ຺ສ ທີຆຣສ຺ສາຓຸຖູລນີລາທິຠາວາປາທນວເສນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປາຏິຫາຣິຍສ຺ສ ກຣເຓ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ເອກທ຺ເວສນ຺ຕຕິວາຣາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕາ ຣູປສນ຺ຕຕິອຣູປສນ຺ຕຕິວາຣາ ເອກທ຺ເວສນ຺ຕຕິວາຣາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕິປຣິຕ຺ຕສຠາວອຸຕຸອາທິສມຸຏ຺ຐານາ ວາ ‘‘ເອກທ຺ເວສນ຺ຕຕິວາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸຠຍເມຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ເອຕໍ ອຸຠຍໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍຫີຣຕີຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຫິ ອາກຑ຺ຒີຍຕິ.

ເກຈີຕິ ອຠຍຄິຣິວາສິໂນຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕິກ຺ຂຓໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ‘‘ຐິຕິກ຺ຂເຓ ວາ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຕຖາ ເຍ ‘‘ອິທ຺ຘິມສ຺ສ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຕມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ‘‘ຐິຕິກ຺ຂເຓ ວາ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ນ ສເມຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ຂຓທ຺ວເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ປຣຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ. ຐິຕິຠງ຺ຄກ຺ຂເຓສຸ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ເອກເທສໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ, ເອກເທສໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ຣາສິວເສນ ມຫາຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ ອາວຊ຺ຊິເຕ’’ຕິ, ເອຕ຺ຖ ຈ ມຫາຊໂນ ອຕ຺ຕນາ ປເຣ ອເນເກ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ປເຣສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ອາວຊ຺ຊນປ຺ປວຕ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາ. ອຖາປິ ປຣສ຺ສາຕິ ມຫາຊນສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາປິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ວາ ຈິຕ຺ຕຣາສິໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ປຏິວິຊ຺ຌນໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຣາສິອາວຊ຺ຊນໍ ເອກເທສາວຊ຺ຊນໍ ໂຫຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕຫິ ‘‘ມຫາຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ ອາວຊ຺ຊິເຕ’’ຕິອາທິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຍໍ ປນ ເຕ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍສ຺ມາ ອິທ຺ຘິມສ຺ສ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ ສິຍາ – ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠີ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎາຕຸກາໂມ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຕີຕາທິວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎນ ‘‘ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາມີ’’ຕິ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ສາມຎ຺ເຎເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ ປຣິກມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣາ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ປຣຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ ວິຠາເວຕິ ຣູປໍ ວິຍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕຫິ ສຣາຄາທິວວຕ຺ຖານໍ ໂຫຕິ ນີລາທິວວຕ຺ຖານໍ ວິຍ. ຕຕ຺ຖ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐຫທຍວຕ຺ຖຸຣູປສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິມຸຂີຠູຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊຍມານໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ອຠິມຸຂີຠູຕໍ ວິຊ຺ຊມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ເຊຕິ. ປຣິກມ຺ມານິ ຈ ຕໍ ຕໍ ວິຊ຺ຊມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສາມຎ຺ເຎເນວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຊານນປຣິກມ຺ມານິ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປນ ວິຊ຺ຊມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ ວິຠາເວນ຺ຕໍ ເຕນ ສຫ ເອກກ຺ຂເຓ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສນ຺ຕານສ຺ສ ສນ຺ຕານຄ຺ຄຫຓໂຕ ເອກຕ຺ຕວເສນ ອາວຊ຺ຊນາທີນິ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕ຺ເວວ ປວຕ຺ຕານິ, ຕຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕເມວ, ຍໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ວິຠາວິຕໍ, ຕສ຺ມາ ສມານາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ນ ອນິຏ຺ເຐ ມຄ຺ຄຜລວີຖິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ ນານາຣມ຺ມຓຕາ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ປຣິກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ອຕີຕຕ຺ຕິໂກ ຈ ເອວໍ ອຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອິຘ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອຕີຕານາຄຕານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຕີໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ອຕີຕາ ຂນ຺ຘາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອນນ຺ຕຣ…ເປ… ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໘.໕) ປນ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສ຺ເວວ ອນນ຺ຕຣາຕີຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຕີຕາຕິ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຠິຘມ຺ມມາຕິກາຍ ອາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປທສ຺ສ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປທຕ຺ຖຕາ ກຕ຺ຖຈິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ເຕຫິ ອິທ຺ຘິມສ຺ສ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍທາ ປນ ‘‘ຍໍ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຊານາມິ. ຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ອາໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນາທີນິ ກໂຣຕິ, ຕທາ ອາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມານິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓຎ຺ຈ ອຕີຕານາຄຕາຣມ຺ມຓາເນວ ໂຫນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊເນເນວ ວິຠາຄສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ.

ເຍ ປນ ‘‘ອິທ຺ຘິມາ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິຕຸກາໂມ ອາວຊ຺ເຊຕິ, ອາວຊ຺ຊນໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເຕເນວ ສຫ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ວາ ຊວນານິ. ເຍສໍ ປຈ຺ຉິມໍ ອິທ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ, ເສສານິ ກາມາວຈຣານິ, ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕເທວ ນິຣຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕານິ ນານາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອທ຺ຘາວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕາຣມ຺ມຓຠາເວປິ ນານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຠາໂວ ວິຍ ເອກທ຺ວິຕິຈຕຸປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓານາຄເຕສຸປິ ຈິຕ຺ເຕສຸ ອາວຊ຺ຊິເຕສຸ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕາຣມ຺ມຓຠາເວປິ ນານາຣມ຺ມຓຕາ ນ ສິຍາ, ເຕນ ຈຕຸປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓານາຄເຕ ອາວຊ຺ຊິເຕ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓປຣິກມ຺ມານນ຺ຕຣໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ສິທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວາໂທ ‘‘ອນາຄຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ອຕີຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອິເມສໍ ປຎ຺ຫານໍ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ ຄຓນາຍ ຈ ‘‘ອາເສວເນ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສິຊ຺ຌຕິ. ນ ຫິ ກຸສລກິຣິຍມຫຄ຺ຄຕໍ ອນາເສວນໍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ເອຕສ຺ສ ຈ ວາທສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາໂວ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນິຣຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓຕາວຈນສ຺ສ ນ ສິຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປວຕ຺ຕໍ ຍໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ ວາ ວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ ຄຫເຓ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ອນາຄຕຄ຺ຄຫຓຠາວໍ, ຕທຠາວາ ຊວນານມ຺ປິ ວຕ຺ຕມານຄ຺ຄຫຓາຠາວຎ຺ຈ ສນ຺ຘາເຍວ ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕທາ ຫິ ຠວງ຺ຄຈລນານນ຺ຕຣໍ ອຠິມຸຂີຠູຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອາວຊ຺ຊນາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ. ຊານນຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ວຕ຺ຕມານາຣມ຺ມຓຠາເວ ອາວຊ຺ຊນຊານນຈິຕ຺ຕານໍ ສຫຏ຺ຐານໂທສາປຕ຺ຕິຍາ ຣາສິເອກເທສາວຊ຺ຊນປຏິເວເຘ ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕາວຊ຺ຊນຊານເນ ຈ ອນິຏ຺ເຐ ຐາເນ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ນານາຣມ຺ມຓຠາວໂທສາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສານາປຕ຺ຕິກາລວເສເນວ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ນານາຣມ຺ມຓຕາຠາວໍ ທິສ຺ວາ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ວຕ຺ຕມານຕໍ ນິຣຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ, ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ປຸຣິມວາທິໂນ ນານຸຊາເນຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຕິ ອາວຊ຺ຊນາ ກຸສລານນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ອຎ຺ຎປທສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍວິຘານໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ອາວຊ຺ຊນາ ອຕີຕາຣມ຺ມຓານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນວໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ວິຈາຣິຕາ, ນນຸ ‘‘ອຕີໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ, ອນາຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເອເຕສໍ ວິຠງ຺ເຄສຸ ‘‘ອຕີຕາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໘.໒), ‘‘ອນາຄຕາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໗.໓-໔), ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ຈ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາຂນ຺ຘາ, ອຸປ຺ປາທິໂນ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓຄ຺ຄຫຓໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໘.໓), ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິເກ ຈ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໗.໒) ເອຕ຺ຕກສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ເຕ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍທິ ຫິ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຸຣິເມສຸ ວິຍ ອິຕເຣສຸ ຈ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓຄ຺ຄຫຓໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ? ສຈ຺ຈໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນຍທສ຺ສນວເສນ ປເນຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຍ ປາຬິຍາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ອຕີຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໙.໒໐), ອນາຄຕາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມໂຓ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓສ຺ສາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໙.໒໒) ເອເຕສຎ຺ຫິ ວິຠງ຺ເຄສຸ ‘‘ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ອຕີຕາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ. ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໙.໒໒), ‘‘ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໙.໒໑) ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຕເນວາຍໍ ວິຈາຣຓາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຕສນ຺ຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຎາເຓສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສາມິວຈນໍ. ກຸສລາ ຂນ຺ຘາຕິ ອິທ຺ຘິວິຘປຸພ຺ເພນິວາສານາຄຕໍສຎາຓາເປກ຺ໂຂ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ, ນ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓາເປກ຺ໂຂຕິ. ເຕສໍ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘາຣມ຺ມຓຠາວສ຺ສ ອສາຘໂກຕິ ເຈ? ນ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ ຈ ວິຈາໂຣ ຈ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໖.໗໒) ‘‘ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາ ຂນ຺ຘາ ຈ ວິຕກ຺ໂກ ຈ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໖.໖໙) ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາເປກ຺ໂຂປິ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ສິທ຺ຘິໂຕ. ເອວມປິ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ ຈ ວິຈາໂຣ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘາຣມ຺ມຓຕາ ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ? ນ, ຕຕ຺ຖ ອວຈນສ຺ສ ອຎ຺ຎກາຣຓຕ຺ຕາ. ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາເຓນ ຫິ ກມ຺ມສໍສຏ຺ຐາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ກມ຺ມປ຺ປມຸເຂນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປຸຣິມປຣິກມ຺ມວເສນ ສວິຕກ຺ກາທິວິຠາຄໍ ສຣາຄາທິວິຠາຄຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຠາເວຕິ, ນ ເອວໍ ສວິຠາຄໍ ວິຠາເວຕິ, ກມ຺ມວເສເນວ ປນ ສມຸທາຍໍ ວິຠາເວຕີຕິ ‘‘ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ ຈ ວິຈາໂຣ ຈາ’’ຕິອາທິເກ ວິຠາຄກຣເຓ ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘານາຣມ຺ມຓໂຕຕິ. ອິທໍ ປນ ອວຈນສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ. ເກຈິ ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ ເອວ. ນ ຫິ ຕໍ ກຸສລາກຸສລວິຠາຄໍ ວິຍ ສວິຕກ຺ກາທິວິຠາຄໍ ກມ຺ມໍ ວິຠາເວຕຸໍ ອສມຕ຺ຖໍ. ທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິຕຠາວວິຠາວນມ຺ປິ ຫິ ໂລຠາທິອໂລຠາທິສມ຺ປໂຍຄວິເສສວິຠາວນໍ ໂຫຕີຕິ.

໑໔໓໕. ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕປຣິຍາຍສ຺ສ ອຠາເວນາຕິ ສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອໂຫນ຺ຕໍ ສພ຺ພຖາ ພຫິທ຺ຘາຠາເວເນວ ‘‘ເອກນ຺ຕພຫິທ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາປິ ອໂຫນ຺ຕໍ ກສິຓາທິ ວິຍ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ອສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ ເອວ ຫິ ກສິຓາທິອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມຠູໂຕ ຈ ໂກຈິ ຠາໂວ ນ ໂຫຕີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນາທິ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ‘‘ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ວຈນໂຕຕິ ເອເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ປກາສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ຕນ຺ຕິ ‘‘ເອຕຎ຺ຫິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ຕໍ-ສທ຺ເທນ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວທຕິ. ໂຍ ປນາຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ເອກມ຺ປິ ອິຘ ວຸຈ຺ຈມານໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ເຕນ ສເຫກາຣມ຺ມຓຕມ຺ປິ ສນ຺ຘາຍ ກາມາວຈຣກຸສລາທີນໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ເຕສໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຠາວໍ ທີເປຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ເຕ ຕານິປິ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ, ຕມຎ຺ເຎ ນານຸຊານນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອີທິສໍ ເລສວຈນໍ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ສິຍາ, ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ເຍສໍ ສມານາຣມ຺ມຓານໍ ປຣິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓຕາ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ປຸນ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ເຕສຸ ເອກເມວ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຕຖາ ເວທນາຕ຺ຕິເກ ສມານເວທນານໍ ເຍສໍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ເອກເມວ ປີຕິຕ຺ຕິເກ ສຸຂສຫຄຕນິທ຺ເທເສ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ເອວໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕນິທ຺ເທສາທີສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເລເສນ ປນ ວິນາ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ເຑ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ວິຍ ກາມາວຈຣກຸສລາທີນມ຺ປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ສຕິ ຕານິປິ ນວຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ, ນ ປນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມາ ອຠາວນາສາມຎ຺ເຎປິ ຍາຍ ອຠາວນານິຏ຺ຐປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ປວຕ຺ຕມານໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊາຕໍ, ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ຕານິ ນວຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຄຫຓວິເສສນິມ຺ມິຕາເນວ ຫິ ກສິຓາທີນິ ສຠາວໂຕ ອວິຊ຺ຊມານານີຕິ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ພຫິທ຺ຘາຄຫຓວເສນ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ປນ ນ ພຫິທ຺ຘາຄຫຓຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕິ, ນາປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍນ ປນ ຄຫຓາກາເຣນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ເຕນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍທິ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕມ຺ປິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ຍຖາ ຫິ ກິເລສານໍ ໂຄຈຣໍ ປວຕ຺ຕິວິເສສຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຊານນ຺ຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ນ ຍຖາ ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ຄຓ຺ຫາຕິ ຕສ຺ສປິ ກິເລສຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ, ເອວໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ຈ ປວຕ຺ຕນາກາຣໍ ຍຖາສຠາວໂຕ ຊານນ຺ຕໍ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນມິວ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ. ເຕນ ກາມາວຈຣກຸສລານໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ອຍໍ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ວິສຍຠູໂຕ ອປຄໂມ ນາມ ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອາຈຣິຍານໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ວິປາກໍ ປນ ນ ກສ຺ສຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ວິປາກໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ວິປາກາທີສຸ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນສຸ ນ ກສ຺ສຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຖາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຎ຺ຈ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ. ຍຖາ ຫິ ວິປາກຕ຺ຕິເກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມເນວວິປາກນວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມມູລເກສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນກຸສລໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນກຸສລໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຸສລສ຺ສ, ຕຖາ ວິປາກສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນກິຣິຍໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນກິຣິຍສ຺ສ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນກິຣິຍໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກິຣິຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໐໖, ໔໑໐) ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕຖາ ວິປາກຘມ຺ມມູລເກສຸ ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນວິປາກາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນວິປາກກຸສລກິຣິຍານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວິປາກໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິນີຫາຣາສມ຺ຠວໂຕຕິ ວິປາກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຠິນີຫາຣາສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປາກສ຺ສ ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ນຕ຺ຖິ ອຠິນີຫາໂຣຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘາທີນີຕິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ‘‘ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຣູປໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ຄຍ຺ຫມານໍ ອຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອສ ນໂຍ ປເຣສໍ ຂນ຺ຘາທິຄ຺ຄຫເຓ ຈ. ປຸນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຄ຺ຄຫເຓນ ກສິຓວິຫາຣາທິອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຸປາທາຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິມາຫ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ວາ ອຫໍ ປຣໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຄ຺ຄຫເຓ ສພ຺ພໍ ອຸປາທາຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ກມ຺ມາທີສຸ ກມ຺ມໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຠຍໍ, ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສຣີເຣ ເອວ ກິມິ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານສ຺ສ ຄຕິນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ມລ຺ລິກາຍ ກຸມ຺ມາສໍ ທທມານາຍ ຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐານລາຠໍ, ສນ຺ຕຕິມຫາມຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘຄຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ສຸມນມາລາກາຣສ຺ສ ຈ ປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິນາ ປູເຊນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຈ຺ຉິກິຣິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຠຄວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຕິເກ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກສຸ ອລທ຺ໂຘກາສານິ ນວຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິຘ ປນ ນວຕ຺ຕພ຺ພານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທີສຸ ເອກາຣມ຺ມຓຕໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕານິ ຫິ ປຎ຺ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖປາທກາກາສາໂລກກສິຓຈຕຸຕ຺ຖານໍ ກສິຓາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ອານາປານຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓານີຕິ. ສກາຍຈິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສກກາຍຈິຕ຺ຕານໍ, ເຕນ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຣູປສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ວາ-ສທ຺ເທນ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ, ນຍທສ຺ສນໍ ວາ ເອຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອີທິເສ ຫິ ກາເລ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ.

ຕິກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໑໔໗໓. ມາໂນ …ເປ… ເອກຘາວາຕິ ອິທໍ ອວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ມາໂນ ກາມຣາຄາວິຊ຺ຊາສຎ຺ໂຎຊເນຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທ຺ວິຘາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ເອສ ນໂຍ ຠວຣາຄາທີສຸ. ຕຖາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາຕິ ເອຕສ຺ສ ເອກຘາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕໑໑. ສສງ຺ຂາຣິເກສູຕິ ອິທໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓສ຺ສ ຕີຫິ ນີວຣເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐານທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ນິຍມໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ເຕຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ອນິຍຕຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນາຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ສພ຺ພາກຸສເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ທ຺ເວ, ອຎ຺ເຎສຸ ຖິນມິທ຺ຘກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິຣເຫ ຕີຓິ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ເວ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຕ຺ຕການໍ ປນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ນີວຣຓາ ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ, ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ເຕສໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ທ຺ເວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຍມຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ ເອວາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ເວ ຕີຓີຕິ ຈ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາຕິ ອນິຍມນິທ຺ເທໂສຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ປຎ຺ຈ ວາຕິປິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍຕ຺ຖ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ນີວຣຓາ ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ສ ວາ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ທສ຺ສນເມຕນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈາຍມຕ຺ໂຖ ສາຘິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ກິເລສໂຄຈ຺ຉເກ ຈ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ລກ຺ຂຓທສ຺ສນວເສນ ຫິ ກິເລສາ ເຈວ ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕານໍ ສຣູເປນ ທສ຺ສນວເສນາຕິ.

ຍທິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ສພ຺ພາກຸສເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນີວຣເຓສຸ ອຎ຺ຎນີວຣຓຣຫິຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ວິສຍວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຉຏ຺ຐໍ ປນ ນີວຣຓໍ ອຠິຘມ຺ເມ ອິຕເຣຫິ ສຫຄຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎນີວຣຓຣຫິຕສ຺ສ ນ ໂກຈິ ວິສຍວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕນາ ສຫຄເຕຫິ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐານາຠາວາ ຕທຸປລກ຺ຂິຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຠາວາ ຈ ນຕ຺ເຖວ ວິສຍວິເສໂສ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕໍ ສພ຺ພາກຸສເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ປນ ວຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ເສສຘມ຺ມານໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈານຸວຕ຺ຕນຠາເວນ ຕທຸປລກ຺ຂິໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ວິສຍວິເສໂສ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພາກຸສເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ສາມຎ຺ເຎນ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາປິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍວິເສເສນ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວຎ຺ຈ ປກາສນໍ ວິສຍວິເສເສສຸ ໂລຠໂທມນສ຺ສສຫຄຕສສງ຺ຂາຣິກວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕສຸ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ພ຺ຍາປກຠາເວນ ຉຏ຺ຐໍ ປກາເສຕຸໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເກຈິ ປນ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ສພ຺ພໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕນ ສຫຄເຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ ນ ພຫຸມໂຕ ທ຺ວາທສມຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ວິຍ ສພ຺ພາກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ອນຸປລກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ, ສຕິ ຈ ອຸປລກ຺ຂິຕຕ຺ເຕ ‘‘ອຏ຺ຐສຸ ໂລຠສຫຄເຕສູ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ອຎ຺ເຎສໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ທ຺ວາທສສຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄເຕສູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈານຸປລກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພາກຸສລານໍ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ ວິຍ ອິທມ຺ປິ ‘‘ສພ຺ພາກຸສເລສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຈ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ ວິຍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓຎ຺ຈ ສພ຺ພາກຸສເລສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ເຑ ‘‘ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣເຓນ ນີວຣຓຎ຺ເຈວ ນີວຣຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຘິປ຺ປາໂຍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພຕິ.

ກິເລສໂຄຈ຺ຉເກ ໂລຠາທີນິ ທສ ກິເລສວຕ຺ຖູນິ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ອິເຘວ ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕານິ. ຕສ຺ມາ ອິເຘວ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກິເລສສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ວຸຕ຺ເຕຫິ ກິເລເສຫິ ຣຫິຕສ຺ສ ວິສຍວິເສໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ວິສຍວິເສເສນ ປກາສນໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈຎ຺ຈ ອຫິຣິກຎ຺ຈ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ສພ຺ພາກຸສເລສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິເລສາ ເຈວ ສໍກິລິຏ຺ຐປທນິທ຺ເທເສ ຍສ຺ມາ ສໍກິລິຏ຺ຐປທໍ ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປເທນ ອສມານຕ຺ຖໍ ເກວລໍ ມເລນ ອຸປຕາປິຕຕໍ ວິພາຘິຕຕຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ກິເລສາ ເຈວ ກິເລສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປທນິທ຺ເທເສນ ສມານໍ ນິທ຺ເທສໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ເຕວ ກິເລສາ ກິເລສາ ເຈວ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໕໗໗. ທ຺ເວ ຕໂຍ ກິເລສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍຕິ ເຫຕຸໂຄຈ຺ຉກາທີສຸ ວຸຕ຺ຕາຘິກາຣວເສນ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ຍທິ ອຕ຺ຖໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ຄນ຺ຖໂຄຈ຺ຉເກ ຈ ‘‘ຍຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕໂຍ ຄນ຺ຖາ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຍຎ຺ຈ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ທ຺ເວ ຕໂຍ ອຎ຺ເຎຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ເອກໂຕ-ສທ຺ໂທ ກິເລສໂຄຈ຺ຉເກ ສາຕ຺ຖໂກ, ນ ເຫຕຸໂຄຈ຺ຉກາທີສຸ ເຕນ ວິນາປິ ອຘິປ຺ປາຍວິຊານນໂຕ’’ຕິ, ຕມ຺ປິ ນ, ເຫຕຸໂຄຈ຺ຉກາທີສຸປິ ນານາອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ເຫຕູ ເຈວ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາທິຄ຺ຄຫຓນິວາຣຓຕ຺ຖຕ຺ຕາ ເອກໂຕ-ສທ຺ທສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຣຸຬ຺ຫີອນ຺ວຕ຺ຖກຖາໂຣປນຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ໂລໂຠ ຉຘາຕິອາທິນາ ໂລຠປຏິຆໂມຫານໍ ອຎ຺ເຎຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສເນເນວ ເຕສມ຺ປິ ໂລຠາທີຫິ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ສຫສ຺ສານິ, ປຸນ ຕີຓິ ສຕານິ ຈ;

ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ ເອເຕ, ປທາ ລີນຕ຺ຖໂຊຕກາ.

ຘມ຺ມມິຕ຺ໂຕຕິ ນາເມນ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຠິຍາຈິໂຕ;

ອານນ຺ໂທອິຕິ ນາເມນ, ກຕາ ຄນ຺ຖາ ສຸພຸທ຺ຘິນາຕິ.

ອິຕິ ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ ລີນຕ຺ຖປທວຓ຺ຓນາ

ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ-ມູລຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.