(໖) ໑. ໂຄຕມີວຄ຺ໂຄ

໑-໓. ໂຄຕມີສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໑-໕໓. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປຐເມ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໔໐໒) ໂຄຕມີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ນາມກຣຓທິວເສ ປນສ຺ສາ ລທ຺ຘສກ຺ກາຣາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສເຈ ອຍໍ ຘີຕຣໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ມເຫສີ ຠວິສ຺ສຕິ. ສເຈ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຸຠຍຖາປິ ມຫຕີເຍວສ຺ສາ ປຊາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ. ອຖສ຺ສາ ‘‘ມຫາປຊາປຕີ’’ຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ເຕນາຫ ‘‘ປຸຕ຺ຕປຊາຍ ເຈວ ຘີຕຸປຊາຍ ຈ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘນາມາ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຕທຓ຺ຑາ ຠຍໍ ຊາຕໍ, ຊນໍ ປສ຺ສຖ ເມຘຄໍ;

ສໍເວຄໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ສໍວິຊິຕໍ ມຍາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໙໔໑; ມຫານິ. ໑໗໐) –

ອາທິນາ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສິ. ຕໍຕໍປໂລຠນກິຣິຍາ ກາຍວາຈາຫິ ປຣກ຺ກມນ຺ຕິໂຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕູຕິ ສາສນໍ ເປເສນ຺ຕິ ນາມາຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາສນໍ ເປເສຕ຺ວາ’’ຕິ. ກຸຓາລທຫນ຺ຕິ ກຸຓາລທຫຕີຣໍ. ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕ຺ວາຕິ ອິຕ຺ຖີນໍ ໂທສທສ຺ສນມຸເຂນ ກາມານໍ ໂວກາຣສໍກິເລສວິຠາວເນນ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ.

ອາປາທິກາຕິ ສໍວທ຺ຘກາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖປາເທສຸ ກິຈ຺ຈໍ ອສາເຘນ຺ເຕສຸ ຫຕ຺ເຖ ຈ ປາເທ ຈ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປສິກາຕິ ທິວສສ຺ສ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາເຣ ນຫາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ປາເຍຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ໂປເສສິ. ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍສີຕິ ນນ຺ທກຸມາໂຣ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ຕໂຕ ກຕິປາເຫເນວ ທຫໂຣ, ຕສ຺ມິໍ ຊາເຕ ມຫາປຊາປຕີ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕໍ ຘາຕີນໍ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຘາຕິກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຕ຺ຕໂນ ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເຖໂຣ ເອວມາຫ. ທຫໂຣຕິ ຕຣຸໂຓ. ຍຸວາຕິ ໂຍພ຺ພຎ຺ເຎ ຐິໂຕ. ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກຕິ ອລງ຺ກາຣສຠາໂວ. ຕຕ຺ຖ ໂກຈິ ຕຣຸໂຓປິ ຍຸວາ ນ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຕິຕຣຸໂຓ. ໂກຈິ ຍຸວາປິ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ນ ໂຫຕິ ຍຖາ ອຸປສນ຺ຕສຠາໂວ, ອາລສິຍພ຺ຍສນາທີຫິ ວາ ອຠິຠູໂຕ. ອິຘ ປນ ທຫໂຣ ເຈວ ຍຸວາ ຈ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ຈ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຸປ຺ປລາທີນິ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ຈ ໂລກສມ຺ມຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕານິ.

ມາຕຸຄາມສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈວສ຺ສສຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸເຍວ ວສ຺ສສເຕສຸ ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ ກາຣຓນິທສ຺ສນໍ. ປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທປ຺ປຕ຺ຕຂີຓາສວວເສເນວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕຂີຓາສວຄ຺ຄຫເຓນ ຌານານິປິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ນ ຫິ ນິຊ຺ຌານການໍ ສພ຺ພປ຺ປກາຣສມ຺ປຕ຺ຕິ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສວວເສນ ວສ຺ສສຫສ຺ສນ຺ຕິອາທິນາ ຈ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຂນ຺ຘກຠາຓການໍ ມເຕນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໔໐໓) ອິມິນາວ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໑໖໑) ປນ ‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຏ຺ຐາສິ, ຉຬຠິຎ຺ເຎຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ, ເຕວິຊ຺ເຊຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ, ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສເກຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ, ປາຕິໂມກ຺ເຂນ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາປິ ສາສນນ຺ຕຣຘານກຖາຍໍ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໑໓໐) ‘‘ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ວສ຺ສສຫສ຺ສເມວ ປຏິສມ຺ຠິທາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ, ຕໂຕ ຕາປິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຕາປິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອນາຄາມິໂນ, ສກທາຄາມິໂນ, ໂສຕາປນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໑໕໖) ປນ ‘‘ປຐມໂພຘິຍຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂູ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ອຖ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປຏິສມ຺ຠິທາ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິໍສຸ, ຉຬຠິຎ຺ຎາ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປາປຸຓິໍສຸ. ອິທານິ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍມຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ອນາຄາມິຜລໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ສກທາຄາມິຜລໍ, ຕມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລມ຺ປິ ປຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕໍ ສພ຺ພໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຠາຓການໍ ມຕເມວ ອາຈຣິເຍນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອາຈຣິຍສ຺ເສວ ປຸພ຺ພາປຣວິໂຣຘປ຺ປສງ຺ໂຄ ສິຍາຕິ.

ຕານິເຍວາຕິ ຕານິເຍວ ປຎ຺ຈວສ຺ສສຫສ຺ສານິ. ປຣິຍຕ຺ຕິມູລກໍ ສາສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອສຕິ ປຏິເວໂຘ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ຫິ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ອຘິຄໂມ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ກິໍກາຣຓາ? ອຍຎ຺ຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິ ອຘິຄມສ຺ສ. ອິຕິ ປຏິປຕ຺ຕິໂຕປິ ປຣິຍຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓໍ. ທຸຕິຍຕຕິເຍສຸ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ໂຄຕມີສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔-໕. ທີຆຊາຓຸສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໔-໕໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໒໖໕) ເອເກນ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ເອເກນ ໂກຏ຺ຐາເສນ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ວິນິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມໍ ປໂຍເຊຍ຺ຍ. ນິຘາເປຍ຺ຍາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖໂກຏ຺ຐາສໍ ນິເຘຕ຺ວາ ຐເປຍ຺ຍ, ນິທຫິຕ຺ວາ ຠູມິຄຕໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາປທາສຸ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກຸລານຎ຺ຫິ ນ ສພ຺ພກາລໍ ເອກສທິສໍ ວຕ຺ຕຕິ, ກທາຈິ ຣາຊອຄ຺ຄິໂຈຣທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິວເສນ ອາປທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອາປທາສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາສຸ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ນິຘາເປຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ກຕຣໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸສລໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ‘‘ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາສໍ. ຕໂຕ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຫິ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ກປຓທ຺ຘິການມ຺ປິ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ເປສກາຣນ຺ຫາປິຕາທີນມ຺ປິ ເວຕນໍ ທາຕພ຺ພໍ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກາທີນໍ ທານວເສນ ເຈວ, ອຘິວຕ຺ຖເທວຕາທີນໍ ເປຕພລິວເສນ, ນ຺ຫາປິຕາທີນໍ ເວຕນວເສນ ຈ ວິນິໂຍໂຄປິ ອຸປໂຍໂຄ ເອວ.

ອເປນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອເປນ຺ຕາ ວາ ເອເຕຫີຕິ ອປາຍາ, ອປາຍາ ເອວ ມຸຂານິ ທ຺ວາຣານີຕິ ອປາຍມຸຂານິ. ວິນາສທ຺ວາຣານີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຎ຺ຈເມ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ທີຆຊາຓຸສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖-໘. ຠຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໖-໕໘. ຉຏ຺ເຐ ຄພ຺ຠວາໂສ ອິຘ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ຄພ຺ໂຠ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຄພ຺ໂຠຕິ ຄພ຺ຠວາໂສ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມຏ຺ຐມານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ.

ຠຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖-໑໐. ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໕໙-໖໐. ນວເມ ທານໍ ທທນ຺ຕານນ຺ຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທານໍ ເທນ຺ຕານໍ. ອຸປຘີ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອເຕນ, ອຸປຘີສຸ ວາ ວິປຈ຺ຈຕິ, ອຸປຘໂຍ ວາ ວິປາກາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸປຘິວິປາກໍ. ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ອຣິຍສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ວິປ຺ຜາຣຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ວິປຸລຜລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທສເມ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂຄຕມີວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.