໙. ປຫາຣາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙. ນວເມ (ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໔໕; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໘໔) ອສຸຣາຕິ ເທວາ ວິຍ ນ ສຸຣນ຺ຕິ ນ ກີຬນ຺ຕິ ນ ວິໂຣຈນ຺ຕີຕິ ອສຸຣາ. ສຸຣາ ນາມ ເທວາ, ເຕສໍ ປຏິປກ຺ຂາຕິ ວາ ອສຸຣາ, ເວປຈິຕ຺ຕິປຫາຣາທາທໂຍ. ເຕສໍ ຠວນໍ ສິເນຣຸສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຠາເຄ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ປວິສນ຺ຕາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ສິເນຣຸປາເທ ມຓ຺ຑປາທີນິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ກີຬນ຺ຕາ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ເຕສໍ ອຠິຣຕິ. ອິເມ ຄຸເຓ ທິສ຺ວາຕິ ອາຫ ‘‘ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຠິຣມນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຍສ຺ມາ ໂລກິຍາ ຊມ຺ພຸທີໂປ, ຫິມວາ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິຕສມຸທ຺ທທຫປພ຺ພຕາ ຕປ຺ປຠວາ ນທິໂຍຕິ ເອເຕສຸ ຍໍ ຍໍ ນ ມນຸສ຺ສໂຄຈຣໍ, ຕຕ຺ຖ ສຍໍ ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ອຎ຺ເຎປິ ສມ຺ໂມຫຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ໂມຫວິຘມນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຍໍ ຕາວ ຊມ຺ພຸທີໂປ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ທສສຫສ຺ສໂຍຊນປຣິມາໂຓ ອາຍາມໂຕ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ອຸທເກນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ ຕທຸປໂຠຄິສຕ຺ຕານໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ຂເຍນ. ສຸນ຺ທຣທສ຺ສນໍ ກູຏນ຺ຕິ ສຸທສ຺ສນກູຏໍ, ຍໍ ໂລເກ ‘‘ເຫມກູຏ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມູລຄນ຺ໂຘ ກາລານຸສາຣິຍາທິ. ສາຣຄນ຺ໂຘ ຈນ຺ທນາທິ. ເຜຄ຺ຄຸຄນ຺ໂຘ ສລລາທິ. ຕຈຄນ຺ໂຘ ລວງ຺ຄາທິ. ປປຏິກາຄນ຺ໂຘ ກປິຕ຺ຖາທິ. ຣສຄນ຺ໂຘ ສຊ຺ຊຸລສາທິ. ປຕ຺ຕຄນ຺ໂຘ ຕມາລຫິຣິເວຣາທິ. ປຸປ຺ຜຄນ຺ໂຘ ນາຄກຸສຸມາທິ. ຜລຄນ຺ໂຘ ຊາຕິຜລາທິ. ຄນ຺ຘຄນ຺ໂຘ ສພ຺ເພສໍ ຄນ຺ຘານໍ ຄນ຺ໂຘ. ‘‘ສພ຺ພານິ ປຸຖຸລໂຕ ປຎ຺ຎາສ ໂຍຊນານິ, ອາຍາມໂຕ ປນ ອຸພ຺ເພຘໂຕ ວິຍ ທ຺ວິໂຍຊນສຕາເນວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ມໂນຫຣສິລາຕລານີຕິ ຣຕນມຍຕ຺ຕາ ມນຸຎ຺ຎໂສປານສິລາຕລານິ. ສຸປຏິຍຕ຺ຕານີຕິ ຕທຸປໂຠຄິສຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓກມ຺ມຸນາວ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິຍຕ຺ຕານິ ສຸສຓ຺ຐິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາທີນິ ອຸທກໍ ມລໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕທຠາວໂຕ ຜລິກສທິສນິມ຺ມໂລທການິ. ຕິຣິຍໂຕ ທີຆໍ ອຸຄ຺ຄຕກູຏນ຺ຕິ ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ນທີ ນິນ຺ນຄາຕິອາທິກໍ ໂຄຕ຺ຕໍ, ຄງ຺ຄາ ຍມຸນາຕິອາທິກໍ ນາມໍ.

ສວມານາຕິ ສນ຺ທມານາ. ປູຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸຓ຺ຓຠາໂວ. ມສາຣຄລ຺ລໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕຜລິກ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ມຫຕໍ ຠູຕານນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ. ຕິມີ ຕິມິງ຺ຄລາ ຕິມິຕິມິງ຺ຄລາຕິ ຕິສ຺ໂສ ມຈ຺ຉຊາຕິໂຍ. ຕິມິໍ ຄິລນສມຕ຺ຖາ ຕິມິງ຺ຄລາ. ຕິມິຎ຺ຈ ຕິມິງ຺ຄລຎ຺ຈ ຄິລນສມຕ຺ຖາ ຕິມິຕິມິງ຺ຄລາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ມມ ສາວກາຕິ ໂສຕາປນ຺ນາທິເກ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ນ ສໍວສຕີຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມາທິວເສນ ສໍວາສໍ ນ ກໂຣຕິ. ອຸກ຺ຂິປຕີຕິ ອປເນຕິ. ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສຕິ ກິເລເສຫິ ວິມຸຈ຺ຈນຣໂສ. ສພ຺ພາ ຫິ ສາສນສມ຺ປຕ຺ຕິ ຍາວເທວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິອຕ຺ຖາ.

ຣຕນານີຕິ ຣຕິຊນນຏ຺ເຐນ ຣຕນານິ. ສຕິປຏ຺ຐານາທໂຍ ຫິ ຠາວິຍມານາ ປຸພ຺ພຠາເຄປິ ອນປ຺ປກໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ປເຄວ ອປຣຠາເຄ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໔) –

ໂລກິຍຣຕນນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປນ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ນ ຕສ຺ສ ກລຠາຄມ຺ປິ ອຄ຺ຆຕິ. ອປິຈ –

‘‘ຈິຕ຺ຕີກຕໍ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ, ອຕຸລໍ ທຸລ຺ລຠທສ຺ສນໍ;

ອໂນມສຕ຺ຕປຣິໂຠຄໍ, ຣຕນນ຺ຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ’’. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໓; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໒໒໓; ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ໖.໓; ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໒໖; ມຫານິ. ອຏ຺ຐ. ໕໐);

ຍທິ ຈ ຈິຕ຺ຕີກຕາທິຠາເວນ ຣຕນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍເຍວ ຠູຕໂຕ ຣຕນຠາໂວ. ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ໂສ ອານຸຠາໂວ, ຍໍ ສາວກາ ສາວກປາຣມິຎາຓໍ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອາສນ຺ນກາຣຓຕ຺ຕາ. ອາສນ຺ນກາຣຓຎ຺ຫິ ທານາທິອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ເອວໍ ຣຕິຊນນຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ຕີກຕາທິອຕ຺ເຖນ ຈ ຣຕນຠາໂວ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ສາຕິສໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຣິມານິ ຣຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມເຓ ໂອກ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອຸປຏ຺ຐານໍ, ສຕິເຍວ ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປນ ກາຍາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ປຫານໂຕ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໂຕ ຈ ເນສໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາທິຠາໂວ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ສມ຺ມາ ປທຫນ຺ຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ສມ຺ມາ ປທຫຕິ, ປສຕ຺ຖໍ ສຸນ຺ທຣໍ ວາ ປທຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ສມ຺ມເທວ ປຘານຠາວກຣຓໂຕ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ ວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕມ຺ປິ ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລານໍ ອນຸປ຺ປາທນປ຺ປຫານວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທນຏ຺ຐາປນວເສນ ຈ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ’’ຕິ.

ອິຊ຺ຌຕີຕິ ອິທ຺ຘິ, ສມິຊ຺ຌຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ຕາຍ ສຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘາ ວຸທ຺ຘາ ອຸກ຺ກໍສຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິທ຺ຘິ. ອິຕິ ປຐເມນ ອຕ຺ເຖນ ອິທ຺ຘິ ເອວ ປາໂທຕິ ອິທ຺ຘິປາໂທ, ອິທ຺ຘິໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິເຍນ ອຕ຺ເຖນ ອິທ຺ຘິຍາ ປາໂທ ປຕິຏ຺ຐາ ອຘິຄມຸປາໂຍຕິ ອິທ຺ຘິປາໂທ. ເຕນ ຫິ ອຸປຣູປຣິວິເສສສງ຺ຂາຕໍ ອິທ຺ຘິໍ ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍໍ ອິທ຺ຘິປາໂທ ຍສ຺ມາ ຉນ຺ທາທິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຘິປຕິຘມ຺ເມ ຘຸເຣ ເຊຏ຺ຐເກ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ’’ຕິ.

ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ສທ຺ຘາທີນິ ປຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ໂກສຊ຺ຊໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຫລກ຺ຂເຓ, ປມາທໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານລກ຺ຂເຓ, ວິກ຺ເຂປໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂເຓ, ອຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ທສ຺ສນລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

ຕານິເຍວ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີຫິ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຖິຣຠາເວນ ຈ ພລານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ໂພຘິຍາ, ໂພຘິສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ຍາ ຫິ ເອສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ຍາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນກາມສຸຂຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕາຠິນິເວສາທີນໍ ອເນເກສໍ ອຸປທ຺ທວານໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕາຍ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸຊ຺ຌຕິ, ກິເລສນິທ຺ທາຍ ວຸຏ຺ຐຫຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ‘‘ໂພຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິສງ຺ຂາຕາຍ ໂພຘິຍາ ອງ຺ຄາຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ໂຍເປສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກ ‘‘ໂພຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ໂພຘິສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ ‘‘ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອງ຺ຄາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໔໖໖; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໘໒; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໑໗). ‘‘ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ນເຍນປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ເຌຫິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ, ອຣິຍຠາວກຣຕ຺ຕາ, ອຣິຍຜລປ຺ປຏິລາຠກຣຕ຺ຕາ ຈ ອຣິໂຍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີນິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐ ອງ຺ຄານິເຍວ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ. ມາເຣນ຺ໂຕ ກິເລເສ ຄຈ຺ຉຕິ ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ວາ ມຄ຺ຄີຍຕິ, ສຍໍ ວາ ນິພ຺ພານໍ ມຄ຺ຄຕີຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ເອວເມເຕສໍ ສຕິປຏ຺ຐານາທີນໍ ອຕ຺ຖວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ໂສຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓາຍ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ, ໂຍ ອຏ຺ຐມໂກຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສກທາຄາມີຕິ ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອາຄມນສີໂລ ທຸຕິຍຜລຏ຺ໂຐ. ອນາຄາມີຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ກາມໂລກໍ ອນາຄມນສີໂລ ຕຕິຍຜລຏ຺ໂຐ. ໂຍ ປນ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ເອກພີຊີຕິເອວມາທິໂກ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ, ໂສ ເອເຕສໍເຍວ ປເຠໂທຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍສທິສເມວ.

ປຫາຣາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.