໑. ເມຕ຺ຕາວຄ຺ໂຄ

໑. ເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑. ອຏ຺ຐກນິປາຕສ຺ສ ປຐເມ ວຑ຺ຒິຕາຍາຕິ ຠາວນາປາຣິປູຣິວເສນ ປຣິພ຺ຣູຫິຕາຍ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕາຍາຕິ ຠາວນາຍ ພຫຸລີກຣເຓນ ອປຣາປຣໍ ປວຕ຺ຕິຕາຍ. ຍຸຕ຺ຕຍານສທິສກຕາຍາຕິ ຍຖາ ຍຸຕ຺ຕອາຊຎ຺ຎຍານໍ ເຉເກນ ສາຣຖິນາ ອຘິຏ຺ຐິຕໍ ຍຖາຣຸຈິ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ຍຖາຣຸຈິ ປວຕ຺ຕາຣຫຕໍ ຄມິຕາຍ. ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາຍາຕິ ຠາວນາພຫຸລີກາເຣຫິ ປຕິ ປຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ອວິຊຫິຕາຍ. ສມນ຺ຕໂຕ ຈິຕາຍາຕິ ສພ຺ພຠາເຄນ ຠາວນານຸຣູປໍ ຈຍໍ ຄມິຕາຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປຈິຕາຍາ’’ຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຣທ຺ຘາຍາຕິ ອຕິວິຍ ສມ຺ມເທວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຄຕາຍ.

ໂຍ ຈ ເມຕ຺ຕໍ ຠາວຍຕີຕິອາທີສຸ ໂຍ ໂກຈິ ຄຫຏ຺ໂຐ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ. ເມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາຌານໍ.

ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ຠາວນາວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈ ອປ຺ປມາຓໍ. ອສຸຠຠາວນາທໂຍ ວິຍ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກເທສຄ຺ຄຫຓໍ ອກຕ຺ວາ ອນວເສສຜຣຓວເສນ ອໂນຘິໂສ ຜຣຓວເສນ ຈ, ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາຍ ປຄຸຓຠາວນາວເສນ ຈ ອປ຺ປມາຓໍ. ຕນູ ສໍໂຍຊນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເມຕ຺ຕໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐິເມ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສຸເຂເນວ ປຏິຆສໍໂຍຊນາທໂຍ ປຫີຍມານາ ຕນູ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອວໍ ກິເລສປ຺ປຫານຎ຺ຈ ນິພ຺ພານາຘິຄມຎ຺ຈ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕມານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ເຎປິ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກມ຺ປິ ເຈ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ເມຕ຺ຕາພເລນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕພ຺ຍາປາທຕາຍ ພ຺ຍາປາເທນ ອທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ. ເມຕ຺ຕາຍຕີຕິ ຫິຕຜຣຓວເສນ ເມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ກຸສລີຕິ ອຕິສເຍນ ກຸສລວາ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ, ປຏິຆາທິອນຕ຺ຖວິຄເມນ ເຂມີ. ສພ຺ເພ ຈ ປາເຓຕິ ຈ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣໂກ. ມນສານຸກມ຺ປີຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອກສຕ຺ຕວິສຍາປິ ຕາວ ເມຕ຺ຕາ ມຫາກຸສລຣາສິ, ສພ຺ເພ ປນ ປາເຓ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ຫິຕຜຣເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ປຫຸກໍ ປຫຸໍ ອນປ຺ປກໍ ອປຣິຍນ຺ຕໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິມຫາກປ຺ເປປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກປ຺ປພນ຺ຘໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອຸຬາຣໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຣິໂຍ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລວ ກໂຣຕິ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ. ສຕ຺ຕຠຣິຕນ຺ຕິ ສຕ຺ເຕຫິ ອວິຣຬໍ, ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນີຕິ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.໑໒໐) ໂລກສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນກາຣຓານິ. ນິປ຺ຜນ຺ນສສ຺ສໂຕ ນວ ຠາເຄ ກສ຺ສກສ຺ສ ທຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎໍ ເອກຠາຄຄ຺ຄຫຓໍ ທສມຠາຄຄ຺ຄຫຓໍ. ເອວໍ ກສ຺ສກາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ສສ຺ສານິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສສ຺ສສມ຺ປາທເນ ເມຘາວິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຕໂຕ ໂອຣຠາເຄ ກິຣ ຉຠາຄຄ຺ຄຫຓໍ ຊາຕໍ. ຉມາສິກນ຺ຕິ ຉນ຺ນໍ ຉນ຺ນໍ ມາສານໍ ປໂຫນກໍ. ປາເສຕີຕິ ປາສຄເຕ ວິຍ ກໂຣຕິ. ວາຈາຍ ປິຍໍ ວາຈາປິຍໍ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ວາຈາເປຍ຺ຍໍ. ສພ຺ພໂສ ຣຏ຺ຐສ຺ສ ອິທ຺ຘາທິຠາວໂຕ ເຂມໍ. ນິຣພ຺ພຸທໍ ໂຈຣິຍາຠາວໂຕ. ອິທ຺ຘຎ຺ຫິ ຣຏ຺ຐໍ ອໂຈຣິຍໍ. ‘‘ນິຣຄ຺ຄຬ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອປາຣຸຕຆຣຠາວໂຕ.

ອຸທ຺ຘໍມູລກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຸມ຺ມູລໍ ກຕ຺ວາ. ທ຺ວີຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫີຕິ ມຫາຍຎ຺ຎສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຈ຺ຉາ ຈ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ເພຫິ ທ຺ວີຫິ ປຣິວາຣຍຎ຺ເຎຫິ. ສຕ຺ຕ…ເປ… ຠີສນສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕນວຸຕາຘິການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປສຸສຕານໍ ມາຣເຓນ ເຠຣວສ຺ສ ປາປຠີຣຸການໍ ຠຍາວຫສ຺ສ. ຕຖາ ຫິ ວທນ຺ຕິ –

‘‘ຉສຕານິ ນິຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປສູນໍ ມຊ຺ຌິເມ ຫນິ;

ອສ຺ສເມຘສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ສ, ອູນານິ ປສູຫິ ຕີຫີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໑.໑.໑໒໐; ອ. ນິ. ຏີ. ໒.໔.໓໙);

ສມ຺ມນ຺ຕິ ຍຸຄຈ຺ຉິທ຺ເທ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພທຓ຺ຑກໍ. ປາສນ຺ຕີຕິ ຂິປນ຺ຕິ. ສໍຫາຣິເມຫີຕິ ສກເຏຫິ ວຫິຕພ຺ເພຫິ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ເອໂກ ຣາຊາ ສມ຺ມາປາສໍ ຍຊນ຺ໂຕ ສຣສ຺ສຕິນທິຕີເຣ ປຖວິຍາ ວິວເຣ ທິນ຺ເນ ນິມຸຄ຺ໂຄເຍວ ອໂຫສິ. ອນ຺ຘພາລພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຄຕານຸຄຕິຄຕາ ‘‘ອຍໍ ຕສ຺ສ ສຄ຺ຄຄມນມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາປາສໍ ຍຎ຺ຎໍ ປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິມຸຄ຺ໂຄກາສໂຕ ປຠຸຕີ’’ຕິ. ອຍູໂປ ອປ຺ປກທິວໂສ ຍາໂຄ, ສຍູໂປ ພຫຸທິວສໍ ສາເຘຍ຺ໂຍ ສຕ຺ຣຍາໂຄ. ມນ຺ຕປທາຠິສງ຺ຂຕານໍ ສປ຺ປິມຘູນໍ ‘‘ວາຊ’’ມິຕິ ສມຎ຺ຎາ. ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໂຄມຫິໍສາທິ ສຕ຺ຕຣສກທກ຺ຂິຓສ຺ສ. ສາຣຄພ຺ຠໂກຏ຺ຐາຄາຣາທີສຸ ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຬາຕິ ນິຣຄ຺ຄໂຬ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ຍຎ຺ເຎ ອຕ຺ຕໂນ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ອນວເສສໂຕ ອນິຄູຫິຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາຕີຍຕິ.

ຈນ຺ທປ຺ປຠາຕິ (ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໒໗) ຈນ຺ທິມສ຺ເສວ ປຠາຍ. ຕາຣາຄຓາວ ສພ຺ເພຕິ ຍຖາ ສພ຺ເພປິ ຕາຣາຄຓາ ຈນ຺ທິມໂສຠາຍ ໂສຬສິມ຺ປິ ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຕ ອສ຺ສເມຘາທໂຍ ຍຎ຺ຎາ ເມຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ສຸຠາວິຕສ຺ສ ໂສຬສິມ຺ປິ ກລໍ ນານຸຠວນ຺ຕິ, ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ນາຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ອປເຣປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິເກ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ນ ຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ. ນ ຫນ຺ຕີຕິ ເຕເນວ ເມຕ຺ຕາຠາວນານຸຠາເວນ ທູຣວິກ຺ຂມ຺ຠິຕພ຺ຍາປາທຕາຍ ນ ກຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕໍ ຫິໍສຕິ, ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທີຫິ ນ ວິພາຘຕິ ວາ. ນ ຆາເຕຕີຕິ ປຣໍ ສມາທເປຕ຺ວາ ນ ສຕ຺ເຕ ມາຣາເປຕິ ນ ວິພາຘາເປຕິ ຈ. ນ ຊິນາຕີຕິ ສາຣມ຺ຠວິຄ຺ຄາຫິກກຖາທິວເສນ ນ ກຎ຺ຈິ ຊິນາຕິ ສາຣມ຺ຠສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ, ຊານິກຣຓວເສນ ວາ ອຏ຺ຏກຣຓາທິນາ ນ ກຎ຺ຈິ ຊິນາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ອຕ຺ຕນາ ປຣສ຺ສ ຊານິໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ນ ຊາປເຍຕິ ປເຣຫິ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ປເຣສມ຺ປິ ຘນຊານິໍ ນ ກາຣາເປຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນ ປເຣນ ປຣສ຺ສ ຊານິໍ ກາເຣຕີ’’ຕິ. ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ອໍໂສ ອວິເຫຐນຏ຺ເຐນ ອວຍວຠູໂຕຕິ ເມຕ຺ຕໍໂສ.

ເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒-໔. ປຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒-໔. ທຸຕິເຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍາຕິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍເມວ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕາຍາ’’ຕິ. ອຣິໂຍຕິ ນິທ຺ໂທໂສ ປຣິສຸທ຺ໂຘ. ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ ນ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ມູຄພ຺ພຕຄຫຓໍ ວິຍ ອປຣິສຸທ຺ໂຘຕິ ອຣິໂຍ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຐມຊ຺ຌານາທີນິປິ ອຣິໂຍ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຊານນ຺ຕິ ອິທໍ ກມ຺ມສາຘນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຊານິຕພ຺ພກໍ ຊານາຕີ’’ຕິ. ຍຖາ ວາ ເອກຈ຺ໂຈ ວິປຣີຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຊານນ຺ໂຕປິ ນ ຊານາຕິ, ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ນ ປສ຺ສຕິ, ນ ເອວມຍໍ. ອຍໍ ປນ ຊານນ຺ໂຕ ຊານາຕິ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕິຍາທີນິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານິ.

ປຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຐມໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕. ປຎ຺ຈເມ ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ມາຕິ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ອວສ຺ສໍຠາວິຘມ຺ມາ. ເຕນາຫ ‘‘ເອເຕຫິ ມຸຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ’’ຕິອາທິ. ຆາສຈ຺ຉາທນາທີນໍ ລທ຺ຘິ ລາໂຠ, ຕານິ ເອວ ວາ ລທ຺ຘພ຺ພໂຕ ລາໂຠ, ຕທຠາໂວ ອລາໂຠ, ລາຠຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຕພ຺ພິສໂຍ ອນຸໂຣໂຘ ຄຫິໂຕ, ອລາຠຄ຺ຄຫເຓນ ວິໂຣໂຘ. ຍສ຺ມາ ໂລຫິເຕ ສຕິ ຕທຸປຆາຕວເສນ ປຸພ຺ໂພ ວິຍ ອນຸໂຣໂຘ ລທ຺ຘາວສໂຣ ເອວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ລາເຠ ອາຄເຕ ອລາໂຠ ອາຄໂຕເຍວາ’’ຕິ. ເອສ ນໂຍ ຍສາທີສຸປິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ປຐມໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖-໘. ທຸຕິຍໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໖-໘. ຉຏ຺ເຐ ອຘິກໍ ປຍສຕິ ປຍຸຊ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ສວິເສສໍ ອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພກິຣິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຘິກປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມຏ຺ຐເມສຸ ນຕ຺ຖິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙. ນວເມ ທຸວິຘາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ຕາ ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ຕາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຏ຺ຐປາໂລ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຖຸລ຺ລໂກຏ຺ຐິເກ ອຄ຺ຄກຸລິກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໙໔) ເອວໍ ອາຄຕາ ອຸຈ຺ຈາກຸລປຸຕ຺ຕາ ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສທ຺ຘາເຍເຕ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໗໘) ເອວໍ ອາຄຕາ ປນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ກຸເລ ປສຸຕາປິ ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ຕາ ນາມ. ອິຘ ປນ ອຸຈ຺ຈາກຸລປ຺ປສຸຕຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຸລປຸຕ຺ໂຕຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຸໂຠຫິປິ ປນ ກາຣເຓຫິ ຕສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕຠາໂວເຍວ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ກາຣຓ຺ຑວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐. ທສເມ ປຏິຈຣຕີຕິ ປຏິຈ຺ຉາທນວເສນ ຈຣຕິ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຏິຈ຺ຉາທນຏ຺ໂຐ ເອວ ວາ ຈຣຕິ-ສທ຺ໂທ ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຉາເທຕີ’’ຕິ. ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎນ຺ຕິ ປນ ປຏິຈ຺ຉາທນາກາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ວຈນໍ ວາຕິ ຍໍ ໂຈທເກນ ຈຸທິຕກສ຺ສ ໂທສວິຠາວນໍ ກາຣຓໍ, ວຈນໍ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎເນວ ກາຣເຓນ, ວຈເນນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ. ກາຣເຓນາຕິ ໂຈທນາຍ ອມູລາຍ ອມູລິກຠາວທີປນິຍາ ຍຸຕ຺ຕິຍາ ວາ. ວຈເນນາຕິ ຕທຕ຺ຖໂພຘເກນ ວຈເນນ. ‘‘ໂກ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ ໂຈທນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ວິກ຺ເຂປາປຊ຺ຊນໍ ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຓໍ. ພຫິທ຺ຘາ ກຖາປນາມນາ ນາມ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ປາຏລິປຸຕ຺ຕໍ ຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິອາທິນາ ໂຈທນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ. ໂຍ ຫິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ໂກ ອາປນ຺ໂນ, ກິໍ ອາປນ຺ໂນ, ກິສ຺ມິໍ ອາປນ຺ນາ, ກໍ ຠຓຖ, ກິໍ ຠຓຖາ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ‘‘ເອວຣູປໍ ກິຎ຺ຈິ ຕຍາ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ສຸຓາມີ’’ຕິ ໂສຕໍ ວາ ອຸປເນຕິ, ອຍໍ ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ນາມ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ປາຏລິປຸຕ຺ຕໍ ຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ນ ຕວ ປາຏລິປຸຕ຺ຕຄມນໍ ປຸຈ຺ຉາມ, ອາປຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໂຕ ‘‘ຣາຊຄຫໍ ຄໂຕມ຺ຫິ. ຣາຊຄຫໍ ວາ ຍາຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫໍ ວາ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນສີຕິ. ຕໍ ຕຕ຺ຖ ເມ ສູກຣມໍສໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວທຕິ, ອຍໍ ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ ນາມ. ສມຓກຈວໂຣຕິ ສມຓເວສຘາຣເຓນ ສມຓປ຺ປຕິຣູປກຕາຍ ສມຓານໍ ກຈວຣຠູຕໍ.

ກາຣຓ຺ຑວໍ (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໘໓-໒໘໔) ນິທ຺ຘມຖາຕິ ວິປນ຺ນສີລຕາຍ ກຈວຣຠູຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ກຈວຣມິວ ອນເປກ຺ຂາ ອປເນຖ. ກສມ຺ພຸໍ ອປກສ຺ສຖາຕິ ກສມ຺ພຸຠູຕຎ຺ຈ ນໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ມຊ຺ຌຄຕໍ ປຠິນ຺ນປຄ຺ຆຣິຕກຸຏ຺ຐໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ວິຍ ອປກຑ຺ຒຖ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ສງ຺ຆາຣາໂມ ນາມ ສີລວນ຺ຕານໍ ກໂຕ, ນ ທຸສ຺ສີລານໍ. ຍໂຕ ເອຕເທວ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕໂຕ ປລາເປ ວາເຫຖ, ອສ຺ສມເຓ ສມຓມານິເນ’’ຕິ. ຍຖາ ປລາປາ ອນ຺ໂຕສາຣຣຫິຕາ ອຕຓ຺ຑຸລາ ພຫິ ຖຸເສນ ວີຫີ ວິຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ປາປຠິກ຺ຂູ ອນ຺ໂຕ ສີລຣຫິຕາປິ ພຫິ ກາສາວາທິປຣິກ຺ຂາເຣນ ຠິກ຺ຂູ ວິຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປລາປາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ປລາເປ ວາເຫຖ ໂອປຸນຖ ວິຘມຖ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອສ຺ສມເຓ ສມຓເວສມຕ຺ເຕນ ສມຓມານິເນ. ກປ຺ປຍວ຺ໂຫຕິ ກປ຺ເປຖ, ກໂຣຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຕິສ຺ສຕາຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ. ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຖ, ປຣິນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓິສ຺ສຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກາຣຓ຺ຑວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເມຕ຺ຕາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.