໕. ເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໕. ປຎ຺ຈເມ ເສສຊນາຕິ ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອລາຠິໂນ. ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕມານາຕິ ທກ຺ຂິເຓເນວ ປສ຺ເສນ ອສຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ປຣິວຕ຺ຕມານາ. ກາກຈ຺ຉມານາຕິ ຆຸຣຸຆຸຣຸປສ຺ສາສວເສນ ວິສ຺ສຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ. ສຸຂໍ ສຸປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຘາ ສຸປນາ ສຍເນ ປິຏ຺ຐິປ຺ປສາຣຓລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາມຍຈິຕ຺ເຕຫິ ອໂວກິຓ຺ຓຠວງ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ຈ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ສຸຂເມວ ສຸປຕິ. ຍສ຺ມາ ສຓິກໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ສໂມຘາຍ ປາສາທິເກນ ອາກາເຣນ ສຍຕິ, ນິທ຺ໂທກ຺ກມເນປິ ຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ ວິຍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວໍ ອສຸປິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

ນິທ຺ທາກາເລ ສຸຂໍ ອລຠິຕ຺ວາ ທຸກ຺ເຂນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ປຏິພຸຊ຺ຌນກາເລ ສຣີຣເຂເທນ ນິຕ຺ຖຸນນໍ ວິຊມ຺ຠນໍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິປຣິວຕ຺ຕນຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິຕ຺ຖຸນນ຺ຕາ ວິຊມ຺ຠນ຺ຕາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ປນ ສຸເຂນ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຣີຣເຂທາຠາວໂຕ ນິຕ຺ຖຸນນາທິວິຣຫິໂຕວ ປຏິພຸຊ຺ຌຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ອປ຺ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ສຸຂປ຺ປຏິໂພໂຘ ຈ ສຣີຣວິກາຣາຠາເວນາຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂໍ ນິພ຺ພິກາຣ’’ນ຺ຕິ.

ຠທ຺ທກເມວ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພວເສນ ເທວຕູປສໍຫາຣວເສນ ຈສ຺ສ ຠທ຺ທກເມວ ສຸປິນໍ ໂຫຕິ, ນ ປາປກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍາ’’ຕິອາທິ. ຘາຕຸກ຺ໂຂຠເຫຕຸກມ຺ປິ ຈສ຺ສ ພຫຸລໍ ຠທ຺ທກເມວ ສິຍາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານຸຄຸຓຕາຍ ອຸຕຸອາຫາຣຊຣູປານໍ.

ອຸເຣ ອາມຸກ຺ກມຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ວິຍາຕິ ຄີວາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸເຣ ລມ຺ພິຕມຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ວິຍາຕິ ເກຫິຈິ ຕໍ ເອກາວລິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ອເນກຣຕນາວລິສມູຫຠູໂຕ ປນ ມຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ອໍສປ຺ປເທສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ກຏິປ຺ປເທສສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຠາຄາ ປລມ຺ພນ຺ໂຕ ອຸເຣ ອາມຸກ຺ໂກເຍວ ນາມ ໂຫຕິ.

ວິສາຂຕ຺ເຖໂຣ ວິຍາຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໕໘) ໂສ ກິຣ ປາຏລິປຸຕ຺ເຕ ກຸຏຸມ຺ພິໂຍ ອໂຫສິ. ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ວສມາໂນ ອສ຺ໂສສິ ‘‘ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີໂປ ກິຣ ເຈຕິຍມາລາລງ຺ກໂຕ ກາສາວປຊ຺ໂຊໂຕ, ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐາເນເຍເວຕ຺ຖ ສກ຺ກາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວາ, ອຸຕຸສປ຺ປາຍໍ ເສນາສນສປ຺ປາຍໍ ປຸຄ຺ຄລສປ຺ປາຍໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນສປ຺ປາຍນ຺ຕິ ສພ຺ພເມຕ຺ຖ ສຸລຠ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ທຸສ຺ສນ຺ເຕ ພທ຺ເຘນ ເອກກຫາປເຓເນວ ຆຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທຕີເຣ ນາວໍ ອຸທິກ຺ຂມາໂນ ເອກໍ ມາສໍ ວສິ. ໂສ ໂວຫາຣກຸສລຕາຍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຠຓ຺ຑໍ ກິຓິຕ຺ວາ ອສຸກສ຺ມິໍ ວິກ຺ກິຓນ຺ໂຕ ຘມ຺ມິກາຍ ວຓິຊ຺ຊາຍ ເຕເນວນ຺ຕຣມາເສນ ສຫສ຺ສໍ ອຠິສໍຫຣິ. ອິຕິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ມຫາວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈຕິ. ໂສ ປພ຺ພາຊນຕ຺ຖາຍ ສີມໍ ນີໂຕ ຕໍ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ໂອວຏ຺ຏິກນ຺ຕເຣນ ຠູມິຍໍ ປາເຕສິ. ‘‘ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ອຸປາສກ, ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ສກ຺ກາ ວິຈາເຣຕຸໍ, ອິທາເນວ ນໍ ວິຈາເຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ວິສາຂສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊຏ຺ຐານໍ ອາຄຕາ ມາ ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ຖາ ຄມິໍສູ’’ຕິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ສີມາມາຬເກ ວິກ຺ກິຣິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ. ໂສ ປຎ຺ຈວສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ເວມາຕິກາ ປຄຸຓາ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສປ຺ປາຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອເກກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ສມປວຕ຺ຕວາສໍ ວສມາໂນ ຈຣິ. ເອວໍ ຈຣມາໂນ –

‘‘ວນນ຺ຕເຣ ຐິໂຕ ເຖໂຣ, ວິສາໂຂ ຄຊ຺ຊມານໂກ;

ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓເມສນ຺ໂຕ, ອິມມຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ.

‘‘ຍາວຕາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ, ຍາວຕາ ອິຘ ມາຄໂຕ;

ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ຂລິຕໍ ນຕ຺ຖິ, ອໂຫ ລາໂຠ ເຕ ມາຣິສາ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໕໘);

ໂສ ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພຕວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທ຺ເວຘາປຖໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ນຸ ໂຂ ມຄ຺ໂຄ, ອຸທາຫຸ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ຕຍນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສ ປພ຺ພເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ເອໂສ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພຕວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ວສິຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຈູເສ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ຈງ຺ກມສີເສ ມຓິລຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ໂສປານຜລເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ປໂຣທິ. ເຖໂຣ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫ. ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຓິລິຍາຕິ. ກິສ຺ສ ໂຣທສີຕິ? ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄມນໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ. ມຍິ ອິຘ ວສນ຺ເຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂກ ຄຸໂຓຕິ? ຕຸມ຺ເຫສຸ, ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ວສນ຺ເຕສຸ ອມນຸສ຺ສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ເມຕ຺ຕໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ທານິ ຕຸມ຺ເຫສຸ ຄເຕສຸ ກລຫໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລມ຺ປິ ກຖຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ສເຈ ມຍິ ອິຘ ວສນ຺ເຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ສຸນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ຕເຖວ ຄມນຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ເທວຕາປິ ປຸນ ຕເຖວ ປໂຣທິ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ເຖໂຣ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ. ເອວໍ ຘມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ຠິກ຺ຂຸ ອມນຸສ຺ສານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ.

ພລວປິຍຈິຕ຺ຕຕາຍາຕິ ອິມິນາ ພລວປິຍຈິຕ຺ຕຕາມຕ຺ເຕນປິ ສຕ຺ຖໍ ນ ກມຕິ, ປເຄວ ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຂິປ຺ປເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ, ເກນຈິ ປຣິປນ຺ເຖນ ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ທູຣສມຸສ຺ສາຣິຕຠາວໂຕ ຂິປ຺ປເມວ ສມາຘິຍຕິ, ‘‘ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’’ຕິ ເກຈິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ອິໂຕ ອຎ຺ຎກມ຺ມຏ຺ຐານວເສນ ອຘິຄຕຊ຺ຌານານມ຺ປິ ສຸຂສຸປນາທໂຍ ອານິສໍສາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ສຸຂໍ ສຸປນ຺ຕິ ມຸນໂຍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສມາຫິຕາ;

ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘໍ ປພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ສທາ ໂຄຕມສາວກາ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາຏີ. ໑.໒໕໘); ຈ ອາທິ –

ຕຖາປິເມ ອານິສໍສາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣລາຠິໂນ ອນວເສສາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທາທີນໍ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນິສ຺ສຣຓໍ ເຫຕໍ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຍາປາທສ຺ສ, ຍທິທໍ ເມຕ຺ຕາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໒໖; ອ. ນິ. ໖.໑໓). ພ຺ຍາປາທາທິວເສນ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ທຸກ຺ຂສຸປນາທໂຍຕິ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຠູເຕສຸ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ສິທ຺ເຘສຸ ສຸຂສຸປນາທໂຍ ຫຕ຺ຖຄຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.