໖. ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໕໑. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປຐເມ ອສ຺ສຸຕວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສາຘຸ ປຎ຺ຎາຓວາ ນໂຣ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໑໘.໑໐໑) ອຕ຺ຖິຕາມຕ຺ຕສ຺ສ ໂພຘໂກ ວາ-ສທ຺ໂທ. ‘‘ສີລວາ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໓໘໑) ປສໍສາວິສິຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ‘‘ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໗; ມ. ນິ. ໒.໒໕) ອຕິສຍຕ຺ຖວິສິຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຖິຕາຍ, ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ປສຕ຺ຖໍ ອຕິສເຍນ ວາ ສຸຕໍ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສຸຕວາ, ສໍກິເລສວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສວນໍ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖຕ຺ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ‘‘ສຸຕວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ ປກາສິຕາ. ໂສຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນ ສຸຓີຕິ ວາ ສຸຕວາ, ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ນ ສຸຕວາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ.

ອຍຎ຺ຫິ ອກາໂຣ ‘‘ອເຫຕຸກາ ຘມ຺ມາ (ຘ. ສ. ໒ ທຸກມາຕິກາ), ອຠິກ຺ຂຸໂກ ອາວາໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຈິ. ໑໐໔໗) ຕໍສມາໂຍຄນິວຕ຺ຕິຍໍ ທິຏ຺ໂຐ. ‘‘ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໗ ທຸກມາຕິກາ) ຕໍສມ຺ພນ຺ຘິຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍສມ຺ພນ຺ຘີຕິ ອປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຕໍສມ຺ພນ຺ຘິຕາ ເອຕ຺ຖ ໂຊຕິຕາ. ‘‘ອນິທສ຺ສນາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໙ ທຸກມາຕິກາ) ຕໍສຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ. ນິທສ຺ສນຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພຕາ. ອຖ ວາ ປສ຺ສຕີຕິ ນິທສ຺ສນໍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕຄ຺ຄເຫຕພ຺ພຕານິວຕ຺ຕິຍໍ, ຕຖາ ‘‘ອນາສວາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໕ ທຸກມາຕິກາ). ‘‘ອປ຺ປຏິຆາ ຘມ຺ມາ (ຘ. ສ. ໑໐ ທຸກມາຕິກາ) ອນາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໕໕ ທຸກມາຕິກາ) ຕໍກິຈ຺ຈນິວຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອເຈຕສິກາຘມ຺ມາ’’ຕິ ຕໍສຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ. ຕທຎ຺ຎຕາ ຫິ ອິຘ ປກາສິຕາ. ‘‘ອມນຸສ຺ໂສ’’ຕິ ຕພ຺ຠາວມຕ຺ຕນິວຕ຺ຕິຍໍ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕມຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎໍ ຕໍສທິສນ຺ຕິ. ສທິສຕາ ຫິ ເອຕ຺ຖ ສູຈິຕາ. ‘‘ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໓) ຈ ຕໍສມ຺ຠາວນີຍຄຸຓນິວຕ຺ຕິຍໍ. ຄຣຫາ ຫິ ອິຘ ຎາຍຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂຠໂຕ ອນາມຍໍ (ຊາ. ໑.໑໕.໑໔໖; ໒.໒໐.໑໒໙) ອນຸທຣາ ກຎ຺ຎາ’’ຕິ ຈ ຕທນປ຺ປຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໗ ຕິກມາຕິກາ) ຕໍສທິສຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ. ອຕີຕານຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປາທິຘມ຺ມານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເຍກເທສສິທ຺ຘິຍາ ອາຣທ຺ຘຸປ຺ປາທຠາວໂຕ ກາລວິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນານຸກູລຕາ, ປເຄວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ຕພ຺ພິຘຸຣຕາ ເຫຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ‘‘ອເສກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໑ ຕິກມາຕິກາ) ຕທປຣິໂຍສານນິວຕ຺ຕິຍໍ. ຕນ຺ນິຏ຺ຐານຎ຺ເຫຕ຺ຖ ປກາສິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ອເນເກສໍ ອຕ຺ຖານໍ ໂຊຕໂກ. ອິຘ ປນ ‘‘ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ (ຘ. ສ. ໑໑ ທຸກມາຕິກາ), ອເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໕໗ ທຸກມາຕິກາ) ວິຍ ຕໍສຠາວນິວຕ຺ຕິຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນສ຺ສ ສຸຕາທິຎາຓວິຣຫໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາຄມາຘິຄມາຠາວາ ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕີ’’ຕິ.

ອິທານິ ຕສ຺ສຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຂນ຺ຘຘາຕາທິໂກສລ຺ເລນປິ ອຸປກ຺ກິເລສອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐານໍ ຊານນເຫຕຸຠູຕໍ ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຂນ຺ຘກຸສໂລ ໂຫຕິ. ຘາຕຸ…ເປ… ອາຍຕນ…ເປ… ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຍສ຺ສ ຈ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນປຈ຺ຈຍາກາຣສຕິປຏ຺ຐານາທີສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວາຈຸຄ຺ຄຕກຣຓໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ. ອຕ຺ຖປຣິປຸຈ຺ຉນໍ ປຸຣິປຸຈ຺ຉາ. ກຸສເລຫິ ສຫ ໂຈທນາປຣິຫຣຓວເສນ ວິນິຈ຺ຉຍກຣຓໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອາຈຣິເຍ ປນ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຘມ຺ມານໍ ອາຄມນໍ ສຸຕມຍຎາຓວເສນ ອວພຸຊ຺ຌນໍ ອາຄໂມ. ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານານໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ອຘິຄໂມ.

ພຫູນໍ ນານປ຺ປກາຣານໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐາທີນໍ ອວິຫຕຕ຺ຕາ ຕາ ຊເນນ຺ຕິ, ຕາຫິ ວາ ຊນິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ອວິຆາຕເມວ ວາ ຊນ-ສທ຺ໂທ ວທຕິ. ປຸຖຸ ສຕ຺ຖາຣານໍ ມຸຂຸລ຺ໂລກິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຖູ ຊນາ ສຕ຺ຖຸປຏິຎ຺ຎາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ສພ຺ພຄຕີຫິ ອວຸຏ຺ຐິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຊເນຕພ຺ພາ, ຊາຍນ຺ຕິ ວາ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ຊນາ, ຄຕິໂຍ, ຕາ ປຸຖູ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ອິໂຕ ປເຣ ຊາຍນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ຊນາ, ອຠິສງ຺ຂາຣາທໂຍ, ເຕ ເອເຕສໍ ປຸຖູ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ອຠິສງ຺ຂາຣາທິອຕ຺ໂຖ ເອວ ວາ ຊນ-ສທ຺ໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂອຆາ ກາໂມຆາທໂຍ. ຣາຄຄ຺ຄິອາທໂຍ ສນ຺ຕາປາ. ເຕ ເອວ ສພ຺ເພປິ ວາ ກິເລສາ ປຣິຬາຫາ. ປຸຖຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຣຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຊາຍຕີຕິ ຊໂນ, ຣາໂຄ ເຄໂຘຕິ ເອວມາທິໂກ, ປຸຖຸ ຊໂນ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖູສຸ ຊນາ ຊາຕາ ຣຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ຣາຄາທິອຕ຺ໂຖ ເອວ ວາ ຊນ-ສທ຺ໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຣຕ຺ຕາຕິ ວຕ຺ຖໍ ວິຍ ຣງ຺ຄຊາເຕນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິປຣິຓາມກເຣນ ຉນ຺ທຣາເຄນ ຣຕ຺ຕາ ສາຣຕ຺ຕາ. ຄິທ຺ຘາຕິ ອຠິກງ຺ຂນສຠາເວນ ອຠິຄິຊ຺ຌເນນ ຄິທ຺ຘາ ເຄຘໍ ອາປນ຺ນາ. ຄຘິຕາຕິ ຄນ຺ຖິຕາ ວິຍ ທຸມ຺ໂມຈນີຍຠາເວນ ຕຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘາ. ມຸຈ຺ຉິຕາຕິ ກິເລສວເສນ ວິສຎ຺ຎິຠູຕາ ວິຍ ອນຎ຺ຎກິຈ຺ຈາ ໂມຫມາປນ຺ນາ. ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາຕິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓ ວິຍ ກຕ຺ວາ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຐິຕາ. ລຄ຺ຄາຕິ ວງ຺ກກຓ຺ຏເກ ວິຍ ອາສຕ຺ຕາ, ມຫາປລິເປ ຍາວ ນາສິກຄ຺ຄາ ປລິປນ຺ນປຸຣິໂສ ວິຍ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຠາເວນ ນິມຸຄ຺ຄາ. ລຄ຺ຄິຕາຕິ ມກ຺ກຏາເລເປ ອາລຄ຺ຄຠາເວນ ສມ຺ມສິໂຕ ວິຍ ມກ຺ກໂຏ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ອາລຄ຺ຄິຕາ. ປລິພຸທ຺ຘາຕິ ສມ຺ພທ຺ຘາ, ອຸປທ຺ທຸຕາ ວາ. ອາວຸຕາຕິ ອາວຣິຕາ. ນິວຸຕາຕິ ນິວາຣິຕາ. ໂອວຸຕາຕິ ປລິຄຸຓ຺ຐິຕາ, ປຣິໂຍນທ຺ຘາ ວາ. ປິຫິຕາຕິ ປິທຫິຕາ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ຉາທິຕາ. ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາມຸຂຊາຕາ.

‘‘ອສ຺ສຸຕວາ’’ຕິ ເອເຕນ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ – ‘‘ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິ ຈິຕ຺ຕປຣິຄ຺ຄໂຫ ນຕ຺ຖີຕິ ຍາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ຕໂຕ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຍຖາສຠາວໂຕ ຊາເນຍ຺ຍ, ສາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິ. ເອກາຣມ຺ມເຓ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຘານວເສນ ອວຏ຺ຐິຕິໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມເຓຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫສຎ຺ຎິຕາ ວິປສ຺ສນາຠາວນາປິ ນຕ຺ຖິ, ຍາຍ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ຍຖາສຠາວໂຕ ຊາເນຍ຺ຍ.

໕໒. ທຸຕິເຍ ສຸຕວາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອນນ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ອຣິຍສາວໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸກ຺ກໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຣິໂຍ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ປຈ຺ເຈກໍ ສຈ຺ຈານິ ພຸທ຺ຘວນ຺ໂຕຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ. ນນຸ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍາ ປຈ຺ເຈກເມວ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເວທນີຍຠາວໂຕ? ນຍິທມີທິສໍ ປຏິເວຘໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ປນ ສາວກາ ອຎ຺ເຎສໍ ນິສ຺ສເຍນ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ ປຣໂຕໂຆເສນ ວິນາ ເຕສໍ ທສ຺ສນມຄ຺ຄສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ຍຖາ ຈ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອຎ຺ເຎສໍ ນິສ຺ສຍຠາເວນ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ເອວເມເຕ, ເອເຕ ປນ ອປຣເນຍ຺ຍາ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣນາຍກຠາເວນ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຈ຺ເຈກໍ ສຈ຺ຈານິ ພຸທ຺ຘວນ຺ໂຕຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ’’ຕິ.

ອຕ຺ຖິ ສາວໂກ ນ ອຣິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາຍ ສທ຺ຘາຍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ສທ຺ໂຘປິ ຄຫິໂຕ ເອວ. ຄິຫີ ອນາຄຕຜໂລຕິ ອິທໍ ປນ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາວຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ສຣຓຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນອິຈ຺ເຈວ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິສຸຕ຺ເຕນ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໖ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ໂພ. ສຸຕວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕອຕ຺ໂຖ ນາມ ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ສຸຕສມ຺ປນ຺ໂນ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂສ ຈ ໂຫຕິ ສຸເຕນ ອຸປປນ຺ໂນ, ອປ຺ປມ຺ປິ ເຈ ສຫິຕໍ ຠາສມາໂນ’’ຕິ ຈ ອາທິ. ອຣິຍສາວໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຣິຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສວນກິຈ຺ເຈ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕິ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຕາ, ຕສ຺ສາ ຍຖາສຠາວຊານນໍ ທຬ຺ຫຕຣາຍ ເອວ ຈິຕ຺ຕຠາວນາຍ ສຕິ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ‘‘ພລວວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໓. ຕຕິເຍ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕນ຺ຕອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໗.໗໒) ເທສນາອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ຕໍເທສນາເຫຕຸກຎ຺ຫິ ເອກຈ຺ຈານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວາ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເທເສສິ. ອວິຊຫິຕເມວ ໂຫຕິ ສພ຺ພກາລໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘານໍ ຣູປກາໂຍ ພາຫິຣພ຺ຠນ຺ຕເຣຫິ ມເລຫິ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ສຸໂຘຕຊາຕິມຓິສທິໂສ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸປຏ຺ຐາການຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ສຣີຣຜາສຸກຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ. ວີຕິນາເມຕ຺ວາຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕີຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ. ກາລປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວິວິຕ຺ຕາສເນ ວີຕິນາມນໍ ວິເວກນິນ຺ນຕາຍ ເຈວ ປເຣສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຊ຺ຊນຕ຺ຖຎ຺ຈ. ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ວິຫາຣນິວາສນປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ນິວາເສຕ຺ວາ. ກທາຈິ ເອກກສ຺ສ, ກທາຈິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕສ຺ສ, ກທາຈິ ປກຕິຍາ, ກທາຈິ ປາຏິຫາຣິເຍຫິ ວຕ຺ຕມາເນຫິ ຈ ຄາມປ຺ປເວໂສ ຕຖາ ຕຖາ ວິເນຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລວເສນ. ອຸປສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ຫິມວນ຺ຕາທີສຸ ປຸປ຺ຜິຕຣຸກ຺ຂາທິໂຕ ອາເນຕ຺ວາ. ໂອຓຕຸຓ຺ຓຕາຍ ຠູມິຍາ ສຕ຺ຖຸ ປທນິກ຺ເຂປສມເຍ ສມຠາວາປຕ຺ຕິ, ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສວິກສິຕປທຸມສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຎ຺ຈ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາຍ ນິສ຺ສນ຺ທຜລໍ, ນ ອິທ຺ຘິນິມ຺ມານໍ. ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ສກ຺ຂຣາກຐລກຓ຺ຏກສງ຺ກຸກລລາທິອປຄໂມ ສຸຈິຠາວາປຕ຺ຕີຕິ ເອວມາທີນມ຺ປິ ຕທາ ລພ຺ຠນໂຕ.

ອິນ຺ທຂີລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຐປິຕມຕ຺ເຕຕິ ອິທໍ ຍາວເທວ ເວເນຍ຺ຍຊນວິນຍຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຖຸ ປາຏິຫາຣິຍໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ທກ຺ຂິຓປາເທຕິ ອິທໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສພ຺ພປທກ຺ຂິຓຕາຍ. ‘‘ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາປິ ‘‘ສຸວຓ຺ຓຣສປິຎ຺ຊຣານິ ວິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສຣີເຣ ປີຕາຠາຍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຘຸເຣນາກາເຣນ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພສາຣສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕາຍ. ເຠຣິອາທີນໍ ປນ ສທ຺ທາຍນໍ ຘມ຺ມຕາວ. ປຏິມາເນນ຺ຕີຕິ ‘‘ສຸທຸລ຺ລຠໍ ອິທໍ ອຊ຺ຊ ອມ຺ເຫຫິ ລພ຺ຠຕິ, ເຍ ມຍໍ ອີທິເສນ ປຓີເຕນ ອາຫາເຣນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫາມາ’’ຕິ ປຕີຕມານສາ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ. ເຕສໍ ສນ຺ຕານານິ ໂອໂລເກຕ຺ວາຕິ ເຕສໍ ຕຖາ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຕີເຕ ເອຕຣຫິ ຈ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານານິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຫາເຣ. ຄນ຺ຘມຓ຺ຑລມາເຬຕິ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘນ ກຕປຣິຠຓ຺ເຑ ມຓ຺ຑລມາເຬ.

ທຸລ຺ລຠາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ສຕິປິ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕປ຺ປຏິລາເຠ ປຕິຣູປເທສວາສອິນ຺ທ຺ຣິຍາເວກລ຺ລສທ຺ຘາປຏິລາຠາທໂຍ ຄຸຓາ ທຸລ຺ລຠາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈາຕຸມຫາຣາຊິກ…ເປ… ວສວຕ຺ຕິຠວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎວິມານານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠຄວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຕໂຍ ຠາເຄ ກຕ຺ວາ ປຐມຠາເຄ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ, ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ, ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ອຖ ຍຖາກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ທຸຕິຍຠາເຄ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ຕຕິຍໂກຏ຺ຐາເສ ວິຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກຕິ ເວເນຍ຺ຍານໍ ຎາຓປຣິປາກໍ ປສ຺ສິຕຸໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ສເຈ ອາກງ຺ຂຕີ’’ຕິອາທິ.

ກາລຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ‘‘ອິມິສ຺ສາ ເວລາຍ ອິມສ຺ສ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຕໍກາລານຸຣູປໍ. ສມຍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິອນຸຣູປໍ ວາ. ສມຍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ອຣິຍສມຍສໍຍຸຕ຺ຕໍ. ເທສກາລານຸຣູປເມວ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ເທເສນ຺ຕາ ຈ ອຣິຍສມ຺ມຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍໍ ທີເປນ຺ຕາວ ເທເສນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ສມຍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຫຕູທາຫຣຓສຫິຕໍ. ກາເລນ ສາປເທສຎ຺ຫິ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ປຣິສໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ, ນ ຍາວ ສມນ຺ຘກາຣາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ.

ອຸຕຸໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ, ນ ປນ ມລໍ ປກ຺ຂາເລຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ຠຄວໂຕ ກາເຍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ອຸປລິມ຺ປຕີຕິ. ຕໂຕ ຕໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ທິວາຏ຺ຐານາທິໂຕ. ໂອກາສໍ ລຠມານາຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕປຸຣິມຍາເມສຸ ໂອກາສໍ ອລຠິຕ຺ວາ ອິທານິ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ໂອກາສໍ ລຠມານາ, ຠຄວຕາ ວາ ກໂຕກາສຕາຍ ໂອກາສໍ ລຠມານາ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕສ຺ສ ຕີສຸ ຠາເຄສຸ ປຐມຠາເຄ ສີຫເສຍ຺ຍກປ຺ປນໍ ເອກນ຺ຕິກໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ປຸເຣຠຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິສຊ຺ຊາປີຬິຕສ຺ສ ສຣີຣສ຺ສາ’’ຕິ. ເຕເນວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສເຈ ອາກງ຺ຂຕີ’’ຕິ ຕທາ ສີຫເສຍ຺ຍກປ຺ປນສ຺ສ ອນິພທ຺ຘຕາ ວິຠາວິຕາ. ກິລາສຸຠາໂວ ປຣິສ຺ສໂມ. ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ ສຣີຣສ຺ສ ກິລາສຸຠາວໂມຈນຕ຺ຖນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກຕີຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ຠຄວໂຕ ພຫຸລໍ ອາຈິຓ຺ຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ເປກທາ ອວສິຏ຺ຐພລຎາເຓຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓເນວ ຈ ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ.

ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກິຈ຺ເຈຕິ ປຈ຺ຉິມຍາມກິຈ຺ເຈ. ພລວຕາ ປຈ຺ຈນຸຕາເປນ ສໍວຑ຺ຒມາເນນ ກຣຊກາເຍ ມຫາປຣິຬາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ນາມກາເຍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ກຣຊກາໂຍ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ນິຘານຄຕນ຺ຕິ ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉີຕິ ໂລຫິຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉິ. ຐານນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸປຏິຎ຺ຎໍ. ຕໍ ປາປໍ ວຑ຺ຒມານນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸປຏິຎ຺ຎາຍ ອວິຊຫິຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ປວຑ຺ຒມານປາປໍ. ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸອຊ຺ຌາປນ຺ນານມ຺ປິ ອຸປາເຍນ ປວຕ຺ຕິຍມາໂນ ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ສາຕ຺ຖໂກ ໂຫຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຊາຕສໍເວຄາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອໂຫ ສລ຺ເລຂິຕນ຺ຕິ ອໂຫ ອຕິວິຍ ສລ຺ເລເຂນ ອິຕໍ ປວຕ຺ຕໍ. ກາສາວປຊ຺ໂຊໂຕຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸຠາວໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ກາສາວຊຸຕິຍາ ປຊ຺ໂຊຕິໂຕ. ອິສິວາຕປຣິວາໂຕຕິ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ເອສນໂຕ ອິສີນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຄຸຓຄນ຺ເຘນ ເຈວ ຄຸຓຄນ຺ຘວາສິເຕນ ສຣີຣຄນ຺ເຘນ ຈ ປຣິໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ວາຍິໂຕ.

ຘມ຺ມສໍເວໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ອນາວຊ຺ຊເນນ ປຸພ຺ເພ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອສໍວິທິຕຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມສໍເວໂຄຕິ ຈ ຕາທິເສ ອຕ຺ເຖ ຘມ຺ມຕາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປຎາຓໍ. ອສ຺ສາສຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາສກາຣຓໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ສພ຺ເພສໍ ກິຈ຺ຈານໍ ປຸພ຺ພຠາໂຄ ສພ຺ພປຸພ຺ພຠາໂຄ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິອາທິນາ ຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏ຺ຐານໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຫິຕຜຣຓໍ. ອິຕຣໍ ອິໂຕ ໂຖກໍ ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ອິທໍ ‘‘ຈູຬຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອງ຺ຄຸລິໂຜຏນກ຺ຂໂຓ ອກ຺ຂິນິມິສກາໂລ, ໂຍ ເອກສ຺ສ ອກ຺ຂຣສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣຓກ຺ຂໂຓ. ເຕນາຫ – ‘‘ທ຺ເວ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ປຫຣິຕ຺ວາ ສທ຺ທກຣຓມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຫິຕຜຣຓຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມເທວ ຫິເຕສິຕວເສນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອາເສວຕີຕິ ຫິເຕສິຕວເສນ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ອາວຊ຺ຊເນນ ອາຠຸຊນ຺ໂຕປິ ອາເສວຕິ ນາມ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ. ຊານນ຺ໂຕຕິ ຕຖາ ຎາຓມຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕປິ. ປສ຺ສນ຺ໂຕຕິ ຕຖາ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິຍ ວິປສ຺ສນ຺ໂຕປິ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ຕມຕ຺ຖໍ ປຕິ ປຕິ ອເວກ຺ຂນ຺ໂຕປິ. ສທ຺ຘາຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕຕິອາທິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິອາທິ ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພເມວ ເຈຕໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ, ສາມຎ຺ເຎນ ອາເສວນທສ຺ສນເມວາຕິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕເມວ ອາເສວນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ອິຘ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຣິຕ຺ຕຊ຺ຌາໂນຕິ ອວິຣຫິຕຊ຺ຌາໂນ. ອຕຸຈ຺ຉຊ຺ຌາໂນຕິ ຌາເນນ ອຕຸຈ຺ໂຉ. ຈາໂຄ ວາ ເວວຈນນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຊ຺ຌາໂນ’’ຕິ. ວິຫຣຕີຕິ ປທສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໕໔໐) ອາຄຕນເຍນ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສທ຺ທຕ຺ໂຖ – ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິ-ສທ຺ໂທ ວິຈ຺ເຉທຕ຺ຖໂຊຕໂນ. ຫຣຕີຕິ ເນຕິ, ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຫຣຕິ ວິຫຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ເອກໍ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອຎ຺ເຎນ ອິຣິຍາປເຖນ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປຣິປຕນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຫຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຣິຍຕີຕິ ຐານນິສຊ຺ຊາທິກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປວຕ຺ຕຕິ. ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຐານາທິສມງ຺ຄີ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ປາເລຕີຕິ ເອກໍ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອິຣິຍາປຖນ຺ຕເຣຫິ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ປາເລຕິ. ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ເອກຎ຺ຫິ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອຎ຺ເຎນ ອິຣິຍາປເຖນ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປຣິປຕນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປາເລນ຺ໂຕ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈຣຕີຕິ ຐານນິສຊ຺ຊາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສມງ຺ຄີ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ອິມິນາ ປເທນາຕິ ‘‘ວິຫຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ.

ອິຣິຍາປຖວິຫາໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຣິຍນໍ ປວຕ຺ຕນໍ ອິຣິຍາ, ກາຍປ຺ປໂຍໂຄ ກາຍິກກິຣິຍາ. ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕນູປາຍຠາວໂຕ ອິຣິຍາຍ ປໂຖ ອິຣິຍາປໂຖ, ຐານນິສຊ຺ຊາທິ. ນ ຫິ ຐານນິສຊ຺ຊາທີຫິ ອວຕ຺ຖາຫິ ວິນາ ກິຎ຺ຈິ ກາຍິກກິຣິຍໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ກາ. ຐານສມງ຺ຄີ ວາ ຫິ ກາເຍນ ກິຎ຺ຈິ ກເຣຍ຺ຍ, ຄມນາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສມງ຺ຄີ ວາ. ວິຫຣຓໍ, ວິຫຣຕິ ເອເຕນາຕິ ວາ ວິຫາໂຣ, ອິຣິຍາປໂຖວ ວິຫາໂຣ ອິຣິຍາປຖວິຫາໂຣ, ໂສ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຐານນິສຊ຺ຊາທິອາກາຣປ຺ປວຕ຺ໂຕ ຈຕຸສນ຺ຕຕິຣູປປ຺ປພນ຺ໂຘ ເອວ. ໂອວາທານຸສາສນີນໍ ເອກາເນກວາຣາທິວິສິຏ຺ໂຐເຍວ ເຠໂທ, ນ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເຕສໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອເສ ເອເກ ເອກຏ຺ເຐຕິອາທີສຸ ເອໂສ ເອໂກ ເອກຕ຺ໂຖຕິອາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຣຏ຺ຐສ຺ສ, ຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ລທ຺ໂຘ ປິຓ຺ໂຑ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ໂຑ. ເຕນາຫ – ‘‘ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອມ຺ຫາກເມເຕ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ຎາຕີ, ປິຕາມຫປິຕຸປຸຕ຺ຕາທິວເສນ ປຣິວຏ຺ຏນຏ຺ເຐນ ປຣິວຏ຺ໂຏ, ຎາຕິເຍວ ປຣິວຏ຺ໂຏ ຎາຕິປຣິວຏ຺ໂຏ. ເຖຍ຺ຍປຣິໂຠໂຄ ນາມ ອນຣຫສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ. ຠຄວຕາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສາສເນ ສີລວໂຕ ປຈ຺ຈຍາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ນ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ. ທາຍການມ຺ປິ ສີລວໂຕ ເອວ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ, ນ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣານໍ ມຫປ຺ຜລຠາວສ຺ສ ປຈ຺ຈາສີສນໂຕ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ອນນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ທາຍເກຫິ ຈ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌປິ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ ເຖຍ຺ຍາຍ ປຣິໂຠໂຄ ເຖຍ຺ຍປຣິໂຠໂຄ. ອິຓວເສນ ປຣິໂຠໂຄ ອິຓປຣິໂຠໂຄ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິຍາ ອຠາວໂຕ ອິຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິໂຠໂຄ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ທາຍໍ, ຕໍ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ທາຍາທາ, ປຸຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ, ເຕສໍ ຠາໂວ ທາຍຊ຺ຊໍ, ທາຍຊ຺ຊວເສນ ປຣິໂຠໂຄ ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠໂຄ, ປຸຕ຺ຕຠາເວນ ປຣິໂຠໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສກ຺ຂາ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ໂອຣສປຸຕ຺ຕາ, ເຕ ປິຕຸ ສນ຺ຕການໍ ທາຍາທາ ຫຸຕ຺ວາ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ກິໍ ປນ ເຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ຄິຫີນນ຺ຕິ? ຄິຫີຫິ ທິນ຺ນາປິ ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕກາ ອນນຸຎ຺ຎາເຕສຸ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ປຣິໂຠຄາຠາວໂຕ, ອນຸຎ຺ຎາເຕສຸເຍວ ຈ ປຣິໂຠຄສມ຺ຠວໂຕ. ຘມ຺ມທາຍາທສຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ.

ວີຕຣາຄາ ເອວ ຕຓ຺ຫາຍ ທາສພ຺ຍໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ສາມິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ຂີຓາສວສ຺ສ ປຣິໂຠໂຄ ສາມິປຣິໂຠໂຄ ນາມາ’’ຕິ. ອວີຕຣາຄານຎ຺ຫິ ຕຓ຺ຫາປຣວສຕາຍ ປຈ຺ຈຍປຣິໂຠເຄ ສາມິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕທຠາເວນ ວີຕຣາຄານໍ ຕຕ຺ຖ ສາມິຠາໂວ ຍຖາຣຸຈິປຣິໂຠຄສມ຺ຠວໂຕ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ປຏິກູລມ຺ປິ ອປ຺ປຏິກູລາກາເຣນ, ອປ຺ປຏິກູລມ຺ປິ ປຏິກູລາກາເຣນ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນາກາເຣນ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ທາຍການຎ຺ຈ ມໂນຣຖໍ ປູເຣນ຺ຕິ. ໂຍ ປນາຍໍ ສີລວໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ, ໂສ ອິຓປຣິໂຠຄສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກຕ຺ຕາ ອາຓຓ຺ຍປຣິໂຠໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ອິຓາຍິໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ອິຈ຺ຉິຕໍ ເທສໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠຕິ, ເອວໍ ອິຓປຣິໂຠຄຍຸຕ຺ໂຕ ໂລກໂຕ ນິສ຺ສຣິຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ສີລວໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ‘‘ອາຓຓ຺ຍປຣິໂຠໂຄ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ຈຕຸປຣິໂຠຄວິນິມຸຕ຺ໂຕ ວິສຸໍເຍວາຍໍ ປຣິໂຠໂຄຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ອິຘ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠເຄເຍວ ວາ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສີລວາປິ ຫິ ອິມາຍ ສິກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ເສໂຂ’’ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິເມສຸ ປຣິໂຠເຄສຸ ສາມິປຣິໂຠໂຄ ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠໂຄ ຈ ອຣິຍານໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຓປຣິໂຠໂຄ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຖຍ຺ຍປຣິໂຠເຄ ກຖາເຍວ ນຕ຺ຖິ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ສາມິປຣິໂຠໂຄ ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠໂຄ ຈ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ສມ຺ຠວຕິ? ອຸປຈາຣວເສນ. ໂຍ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສປິ ສລ຺ເລຂປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍເຄຘໍ ປຫາຍ ຕຕ຺ຖ ອນຸປລິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິໂຠໂຄ, ໂສ ສາມິປຣິໂຠໂຄ ວິຍ ໂຫຕິ. ສີລວໂຕ ປນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠໂຄ ວິຍ ໂຫຕິ ທາຍການໍ ມໂນຣຖສ຺ສ ອວິຣາຘນໂຕ. ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ປຣິໂຠເຄ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ເສກ຺ຂສງ຺ຄຫໂຕ. ເສກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໓) ເຫຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘກໍ.

ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ກາລໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອາເສວນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ອໂມໂຆ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑປຣິໂຠໂຄຕິ ‘‘ອຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມໂຓ ຠິກ຺ຂູຕິ ອາມິສໍ ເທນ຺ຕານໍ ຕາຍ ເມຕ຺ຕາເສວນາຍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ໂທສມລສ຺ສ ວາ ຕເທກຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປາປຘມ຺ມານໍ ປພ຺ພາຊນໂຕ ວູປສມນໂຕ ສໍສາເຣ ຈ ຠຍສ຺ສ ສມ຺ມາວ ອິກ຺ຂຓໂຕ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອວິສໍວາທເນນສ຺ສ ອໂມໂຆ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑປຣິໂຠໂຄ. ມຫຏ຺ຐິຍນ຺ຕິ ມຫຕ຺ຖິກໍ ມຫາປໂຍຊນໍ. ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວິປຸລປ຺ຜລໍ. ມຫານິສໍສນ຺ຕິ ມຫານິສ຺ສນ຺ທປ຺ຜລໍ. ມຫາຊຸຕິກນ຺ຕິ ມຫານຸຠາວໍ. ມຫາວິປ຺ຜາຣນ຺ຕິ ມຫາວິຕ຺ຖາຣໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐມໍ ກາຣຓໍ ເມຕ຺ຕາເສວນາຍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສາມິອາທິຠາເວນ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑປຣິໂຠຄາຣຫຕາ, ທຸຕິຍໍ ປເຣຫິ ທິນ຺ນສ຺ສ ທານສ຺ສ ມຫຏ຺ຐິຍຠາວກຣຓໍ. ໂກ ປນ ວາໂທຕິ ເມຕ຺ຕາຍ ອາເສວນມຕ຺ຕມ຺ປິ ເອວໍມຫານຸຠາວໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ພຫຸລີກາເຣ, ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາວນາສທ຺ທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນວຑ຺ຒນຕ຺ຖຕາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ.

໕໕. ປຎ຺ຈເມ ອິເມສຸ ທ຺ວີສູຕິ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ. ‘‘ຕຕິເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຖາ ເວທິຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ໂຍ ຫິ ອາເສວຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ອາເສວນາຠາວນາມນສິກາຣານໍ ອຕ຺ຖວິເສສາຠາວມາຫ. ຍທິ ເອວໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ເທສນາ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍາຍ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມາຫ. ເຕນ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ອາກາຣເຠທໍ ຎຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປໍ ເອກມ຺ປິ ຘມ຺ມໍ ຕຖາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຄວາ ທສ຺ເສຕິ. ຕີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫີຕິ ອາເສວນາຠາວນາມນສິກາຣຠາເຄຫິ. ເມຕ຺ຕາ ຫິ ສພ຺ພວຕ຺ຖຸໂນ ເມຕ຺ຕາຍນວເສນ ອານີຕາ ເສວນາ ອາເສວນາ, ຕສ຺ສາ ວຑ຺ຒນາ ຠາວນາ, ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມນສິ ຐປນໍ ມນສິກາໂຣ.

໕໖. ຉຏ຺ເຐ ອນິຍມິຕວຈນໍ ‘‘ອິເມ ນາມາ’’ຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນິຍມິຕວຈນໍ ‘‘ອກຸສລາ’’ຕິ ສຣູເປເນວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອເສສໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ ອປ຺ປກສ຺ສປິ ອກຸສລຠາຄສ຺ສ ອຄ຺ຄຫິຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ອກຸສລໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອກຸສລຠາຄິຍາ. ອກຸສລປກ຺ເຂ ຠວາຕິ ອກຸສລປກ຺ຂິກາ. ເຕນາຫ – ‘‘ອກຸສລາເຍວາ’’ຕິອາທິ. ປຐມຕຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຐມຕຣໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ປຐໂມ ປຘາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຸປ຺ປາທາທິວເສນ ຫິ ເອກຊ຺ຌໍ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ຈຕູສຸ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຍເມວ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອິທໍ ນຕ຺ຖິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ເຄສຸ ວິຍ ປນ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ໂລກິຍຘມ຺ເມສຸ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຸເຣຕຣສ຺ສ ຠາໂວ ສາຕິສໂຍຕິ ‘‘ສພ຺ເພເຕ ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ອຠິຘມ຺ເມປິ (ຘ. ສ. ໑) ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເຊຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ. ສຸຕ຺ເຕສຸປິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ (ຘ. ປ. ໑, ໒), ຉທ຺ວາຣາຘິປຕິ ຣາຊາ’’ຕິ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໒.ພຸທ຺ຘວຄ຺ໂຄ, ເອຣກປຕ຺ຕນາຄຣາຊວຕ຺ຖຸ). ເຕນາຫ – ‘‘ເອເຕ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຕສໍ ມໂນ ອຸປ຺ປາທໂກຕິ ຈ ຍທຄ຺ເຄນ ມໂນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ເຊຏ຺ຐໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ເຕ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວຕ຺ຕາເປນ຺ໂຕ ເຕ ຕຖາ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເຊຏ຺ຐກຠາວເມວ ສນ຺ຘາຍ ຣາຊຄມນຎ຺ຎາເຍນ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິປິ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ອນ຺ວເທວາຕິ ເອເຕເນວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຂຓວເສນ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາໂວ ທີປິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ເອກໂຕເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

໕໗. ສຕ຺ຕເມ ຈຕຸຠູມກາປິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ກຖິຕາຕິ ‘‘ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອນວເສສປຣິຍາທານໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໘. ອຏ຺ຐເມ ອິທນ຺ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ນິທ຺ເທໂສ, ນິປາຕປທໍ ວາ ເອຕໍ ‘‘ຍທິທ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍາຕິ ອາຫ – ‘‘ອຍໍ ປມາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປມຊ຺ຊນາກາໂຣຕິ ປມາທາປຕ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂວສ຺ສຄ຺ໂຄຕິ ອິເມສຸ ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ສຕິຍາ ອນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂວສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສຕິວິຣໂຫ. ໂວສ຺ສຄ຺ຄານຸປ຺ປທານນ຺ຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄສ຺ສ ອນຸ ອນຸ ປທານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍຕາຕິ ເອເຕສໍ ທານາທີນໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕເນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວາ ອສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍາ. ສຕຕຠາໂວ ສາຕຈ຺ຈໍ, ສາຕຈ຺ເຈນ ກິຣິຍາ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາ, ສາເຍວ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍຕາ, ນ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍຕາ ອສາຕຈ຺ຈກິຣິຍຕາ. ອນຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕາຕິ ອນິຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ນ ອນຸຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕາ ຈ. ໂອລີນວຸຕ຺ຕິຕາຕິ ນິຣນ຺ຕຣກຣຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວິປ຺ຜາຣສ຺ສ ອຠາເວນ ໂອລີນວຸຕ຺ຕິຕາ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຉນ຺ທຕາຕິ ກຸສລກິຣິຍາຍ ວີຣິຍຉນ຺ທສ຺ສ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠາໂວ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣຕາຕິ ວີຣິຍຘຸຣສ຺ສ ໂອໂຣປນໍ, ໂອສກ຺ກິຕມານສຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລກຣເຓ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາໂວ. ອນນຸໂຍໂຄຕິ ອນນຸຍຸຎ຺ຊນໍ. ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ອາເສວນາທີນໍ ອຠາໂວ ອນາເສວນາທໂຍ. ປມາໂທຕິ ສຣູປນິທ຺ເທໂສ. ປມຊ຺ຊນາຕິ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ປມຊ຺ຊິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠາວນິທ຺ເທໂສ. ປຣິຫາຍນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ປມາທສ຺ສ ສາວຊ຺ຊຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຍິທໍ ໂລກິຍານໍ ວເສນ, ນ ໂລກຸຕ຺ຕຣານນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ…ເປ… ອິທ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໕໙. ນວເມ ນ ປມຊ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ອປ຺ປມາໂທ, ປມາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ສຕິຍາ ອວິປ຺ປວາໂສ. ອຕ຺ຖໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ນາມໍ. ປມາໂທ ປນ ສຕິຍາ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ປຏິປກ຺ຂຠູໂຕ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນາຫ – ‘‘ປມາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

໖໐. ທສເມ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ສີທຕີຕິ ກຸສີໂຕ ທ-ກາຣສ຺ສ ຕ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ໂກສຊ຺ຊໍ, ອາລສິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.