໑໖. ໂສຬສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ອຠິຎ຺ຎານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໐໔໓-໗. ປຣນ຺ຕິ ວິສິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ, ວິເສສໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມຕ຺ເຕປີຕິ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມຕ຺ເຕປິ, ນາວສ຺ສໍ ອຣູປຊ຺ຌາເນຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ອປ຺ປຏິລທ຺ໂຘປິ ຫິ ກຕາຘິກາໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິຎ຺ຎາ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຫຏ຺ຐາ ຕີຓິ ຌານານິ ຄຫິຕານິ. ເຕສຸ ຫິ ອຈິຓ຺ຓວສີ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຠິຎ຺ຎາສຸ ອນຸໂຍຄໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປໂຍຊນໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິຏ຺ຐງ຺ຄຕາຕິ ອຘິຄຕານິສໍສຕາຍ ເຈວ ຠາວນາສຸຂຕາຍ ຈ ນິຏ຺ຐໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄຕາ. ສມາຘິຠາວນາຍ ຫິ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ ອຸທຍຜລຠາເວນ ປາກຏາ. ໂສ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ສມາຘິນາ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸເຂເນວ ປຎ຺ຎາຠາວນໍ ສມ຺ປາເທສ຺ສຕິ.

໑໐໔໘-໙. ທິພ຺ພານີຕິອາທິ ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎານໍ ສຣູປໂຕ ອຸທ຺ທິສນໍ. ທິພ຺ພານິ ຈກ຺ຂຸໂສຕານີຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ, ທິພ຺ພໂສຕຎາຓຎ຺ຈາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທ຺ຘີຕິ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ. ອິມາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ປຕ຺ຕຸກາເມນ ອາທິກມ຺ມິເກນ ໂຍຄິນາ ຍສ຺ມາ ໂອທາຕກສິຓປຣິຍນ຺ເຕສຸ ອຏ຺ຐສຸ ກສິເຓສຸ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ, ຕພ຺ພເສນ ຈ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວາ ນ ວາ ກສິຓານຸໂລມຕາທີຫິ ຈຸທ຺ທສຫິ ອາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ທເມຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເອວໍ ອທເມຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ອຠາວິຕຠາວໂນ ອາທິກມ຺ມິໂກ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິປ຺ຜາເທສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ ຈິຕ຺ຕປຣິທມນໍ ອວສ຺ສໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກສິຓານຸໂລມຕາທີຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສິຓານຸໂລມຕາທີຫີຕິ ກສິຓານຸໂລມຕາ ກສິຓປຏິໂລມຕາ ກສິຓານຸໂລມປຏິໂລມຕາ ຌານານຸໂລມຕາ ຌານປຏິໂລມຕາ ຌານານຸໂລມປຏິໂລມຕາ ຌານຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ກສິຓຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ຌານກສິຓຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ອງ຺ຄສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ອງ຺ຄາຣມ຺ມຓສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ອງ຺ຄວວຕ຺ຖາປນຕາ ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖາປນຕາຕິ ອິເມຫິ ຈຸທ຺ທສຫິ ອາກາເຣຫິ.

ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐສຸ ກສິເຓສຸ ປຏິປາຏິຍາ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນໍ, ຕເຖວ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ, ປຏິປາຏິອຸປ຺ປຏິປາຏິວເສນ ຈ ສມາປຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອາກາຣານໍ ວເສນ ກສິຓານຸໂລມຕາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ. ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ, ອຍໍ ຌານານຸໂລມຕາ ນາມ. ເຕສໍ ປຏິໂລມໂຕ ຌານປຏິໂລມຕາ ນາມ. ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ຌານອນຸໂລມປຏິໂລມຕາ ນາມ.

ປຖວີກສິເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຕຕິຍໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ຕເທວ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ, ຕໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ເອວໍ ກສິຓໍ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາ ຌານສ຺ເສວ ເອກນ຺ຕຣິກຠາເວນ ອຸກ຺ກມນໍ ຌານຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ. ເອວໍ ອາໂປກສິຓາທິມູລິກາປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ປຖວີກສິເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ຕເທວ ເຕໂຊກສິເຓ, ຕໂຕ ນີລກສິເຓ, ຕໂຕ ໂລຫິຕກສິເຓຕິ ຌານໍ ອນຸກ຺ກມິຕ຺ວາ ກສິຓສ຺ເສວ ເອກນ຺ຕຣິກຠາເວນ ອຸກ຺ກມນໍ ກສິຓຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ. ປຖວີກສິເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ເຕໂຊກສິເຓ ຕຕິຍໍ, ນີລກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ, ໂລຫິຕກສິຓໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ຌານສ຺ສ ເຈວ ກສິຓສ຺ສ ຈ ອຸກ຺ກມນໍ ຌານກສິຓຸກ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ.

ປຖວີກສິເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອິຕເຣສມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນໍ ອງ຺ຄສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ. ສພ຺ພກສິເຓສຸ ເອເກກສ຺ເສວ ສມາປຊ຺ຊນໍ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ. ປຖວີກສິເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ອາໂປກສິເຓ ທຸຕິຍໍ, ເຕໂຊກສິເຓ ຕຕິຍໍ, ວາໂຍກສິເຓ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ນີລກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ, ປີຕກສິຓໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ, ໂລຫິຕກສິຓໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ, ໂອທາຕກສິຓໂຕ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ເອວໍ ອງ຺ຄານໍ, ອາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ສມຕິກ຺ກມນໍ ອງ຺ຄາຣມ຺ມຓສງ຺ກນ຺ຕິກຕາ ນາມ.

ປຐມຊ຺ຌານໍ ນາມ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິກໍ, ຕຕິຍໍ ຕິວງ຺ຄິກໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ທຸວງ຺ຄິກໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ເອວໍ ຌານງ຺ຄມຕ຺ຕສ຺ເສວ ວວຕ຺ຖາປນໍ ອງ຺ຄວວຕ຺ຖາປນໍ ນາມ. ຕຖາ ‘‘ອິທໍ ປຖວີກສິຓໍ, ອິທໍ ອາໂປກສິຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕສ຺ເສວ ວວຕ຺ຖາປນໍ ອາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖາປນໍ ນາມ. ອງ຺ຄາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖາປນມ຺ປິ ເອເກ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ອທ຺ຘາ ຕໍ ຠາວນາສຸຂໍ ນ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ປນ ຈຸທ຺ທສຫິ ອາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕປຣິທມນໍ ກາຕຸໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີນໍ ສເຕສຸ, ສຫສ຺ເສສຸ ວາ ເອໂກວ ສກ຺ໂກຕິ.

໑໐໕໐-໑. ທນ຺ເຕຕິ ຈຸທ຺ທສຫິ ອາກາເຣຫິ ທນ຺ເຕ. ສມາຫິເຕຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາຘິນາ ສມາຫິເຕ. ສຸທ຺ເຘຕິ ນີວຣຓທູຣີຠາເວນ, ປຈ຺ຈນີກສມເນປິ ອພ຺ຍາວຏາຍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ສມ຺ປາທິຕສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ສພ຺ຠາເວນ ວາ ສຸປຣິສຸທ຺ເຘ. ປຣິໂຍທາເຕຕິ ສຸຘນ຺ຕສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ນິຆໍສເນນ ວິຍ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາເຍວ ປຣິໂຍທາເຕ, ປຠສ຺ສເຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣກ຺ໂຂຠວິຣຫວເສນ ປຣິໂຍທາເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນງ຺ຄເຓຕິ ‘‘ມາທິສສ຺ສ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອີທິເສນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຌານປຏິລາຠປຈ຺ຈຍານໍ ‘‘ອໂຫ ວຕ ມເມວ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ປາປການໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອຠາເວນ ອນງ຺ຄເຓ. ອນຸປກ຺ກິເລເສຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ກິລິສ຺ສນຏ຺ເຐນ ອຸປກ຺ກິເລສສງ຺ຂາຕານໍ ຣາຄາທີນໍ, ‘‘ອຠິຊ຺ຌາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ, ພ຺ຍາປາໂທ, ໂກໂຘ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕານໍ ຈິຕ຺ຕຸປກ຺ກິເລສານໍ ວາ ວິຄຕຕ຺ຕາ ວິຄຕຸປກ຺ກິເລເສ. ມຸທຸຠູເຕຕິ ປຄຸຓຠາວາປາທເນນ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ມຸທຸຠູເຕ, ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸປຣິມທ຺ທິຕໍ ວິຍ ຈມ຺ມໍ ສຸປຣິກມ຺ມກຕາ ວິຍ ຈ ລາຂາ ມຸທູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກມ຺ມນີເຍຕິ ມຸທຸຕ຺ຕາເຍວ ອິທ຺ຘິປາທຠາວູປຄມເນນ ກມ຺ມກ຺ຂເມ, ວິກຸພ຺ພນາທິອິທ຺ຘິກມ຺ມໂຍຄ຺ເຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸທຸຊາຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ກມ຺ມກ຺ຂມໍ ໂຫຕິ, ສຸຘນ຺ຕມິວ ສຸວຓ຺ຓໍ, ອຸຠຍມ຺ປິ ເຈຕໍ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາເຍວ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ຍໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ມຸທຸຎ຺ຈ ໂຫຕິ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ, ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໔໗). ຐິເຕຕິ ເອເຕສຸ ປຣິສຸທ຺ຘຠາວາທີສຸ ນິຈ຺ຈລໍ ອວຏ຺ຐິເຕ, ຠາວນາປາຣິປູຣິຍາ ວາ ປຓີຕຠາວໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຐິເຕ. ອຈເລຕິ ຐິຕຕ຺ຕາເຍວ ອກມ຺ເປ, ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸທຸກມ຺ມຎ຺ຎຠາເວຫິ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ຐິຕຕ຺ຕາ ຐິເຕ, ສທ຺ຘາທີຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີຫິ ອກມ຺ປນໂຕ ອຈເລ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄສມ຺ປນ຺ເນຕິ ຐິຕິອຈລຕານໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຄ຺ຄຫເຓນ ສມາຫິເຕຕິ ວິສຸໍ ເອກງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ. ຕາສໍ ປນ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຫເຓ ສຸວິສຸທ຺ຘຕາທີນໍ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອງ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ ສມາຫິເຕຕິ ອິມໍ ອງ຺ຄຠາເວນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸວິສຸທ຺ຘຕາທີຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມ຺ປນ຺ນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິທ຺ຘິວິຘາຍາຕິ ອິທ຺ຘິໂກຏ຺ຐາສຕ຺ຖາຍ, ອິທ຺ຘິປ຺ປເຠທາຍ ວາ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອິທ຺ຘິວິຘາ ນາມ ເອກສ຺ສ ພຫຸຠາວາທິອເນກວິຘານປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓໍ. ອຠິນີຫຣຕີຕິ ອຠິຎ຺ຎາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕໍ ກສິຓາຣມ຺ມຓໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາຠິມຸຂໍ ເປເສຕິ. ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ອິທ຺ຘິ, ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ ປຏິລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຎ຺ຫິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ປຏິລພ຺ຠຕິ ຈ, ຕໍ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ກາມໍ ກາມຍມານສ຺ສ, ຕສ຺ສ ເຈຕໍ ສມິຊ຺ຌຕີ’’ຕິອາທິ; (ສຸ. ນິ. ໗໗໒; ມຫານິ. ໑; ເນຕ຺ຕິ. ໕,໔໔);

ອິທ຺ຘິເຍວ ວິກຸພ຺ພນໍ ປກຕິວຓ຺ຓວິຊຫນກິຣິຍນ຺ຕິ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ, ອິທໍ ອິທ຺ຘີສຸ ວິກຸພ຺ພນິທ຺ຘິຍາ ປຘານຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທ຺ຘິ ຈ ວິກຸພ຺ພນຎ຺ຈາຕິ ວາ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ. ວິສຸໍ ຄຫຓມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕກາຣເຓເນວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໐໕໒-໔. ຍຖາ ປນ ຕໍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ເກຈິ, ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ. ຍທິຈ຺ຉກໍ ສມາປຊ຺ຊນຕ຺ຖຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕປຣິທມນໍ, ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເມວ ຈ ອຠິຎ຺ຎາປາທກໍ, ນ ອິຕຣານິ. ສຕໍ…ເປ… ມານສນ຺ຕິ ສເຈ ສຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ‘‘ສຕໍ ໂຫມິ, ສຕໍ ໂຫມີ’’ຕິ, ສເຈ ສຫສ຺ສໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ‘‘ສຫສ຺ສໍ ໂຫມິ, ສຫສ຺ສໍ ໂຫມີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິກມ຺ມມານສໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ປຣິກມ຺ມມານສ’’ນ຺ຕິ ຈ ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ສຕໍ ໂຫມີ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕິຕກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ, ປາທກຊ຺ຌານຎ຺ຈ. ອຠິ…ເປ… ປຸນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນໍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘານຕ຺ຖໍ, ປຸນ ສມາປຊ຺ຊນໍ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ພລຄ຺ຄາຫຕ຺ຖໍ. ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ສຕໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ປວຕ຺ຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ ປຸພ຺ພຠາຄຈິຕ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ສນ຺ນິຏ຺ຐາປນວເສນ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ອຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ສຕໍ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຘິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໐໕໕-໗. ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ. ປຣິກມ຺ມມນາເນຕ຺ຖ ສຕາຣມ຺ມຓິການີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອເຕສຸ ປຣິກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາເນສຸ ປຣິກມ຺ມມານສານິ ‘‘ສຕໍ ໂຫມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕານິ ກາມາວຈຣມານສານິ ສຕາຣມ຺ມຓິການິ ເອເກກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ສຕາຣມ຺ມຓິການິ ໂຫນ຺ຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ‘‘ສຕໍ ໂຫມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ສຫສ຺ສາຣມ຺ມຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕທາຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ຕສ຺ສ ສຕາທິກສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕມ຺ປິ. ສຕາຣມ຺ມຓິກຕາ ຈ ປນ ເນສໍ ວຓ຺ຓວເສນ, ໂນ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ. ຣູປຎ຺ຫິ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ, ນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍທິ ນີລວຓ຺ຓເມວ ສຕໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕິ, ວຓ຺ຓສ຺ສ ຕໍຕໍສນ຺ຕານວເສນ ນານຕ຺ເຕປິ ນີລວເສນ ເອກຕ຺ຕາ ເອກເມກໍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ນີລຊາຕໍ ອາລມ຺ພຕິ.

ຍທິ ປນ ນານາວຓ຺ຓນານາກິຣິຍປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕານມ຺ປິ ພຫຸຠາໂວ ໂຫຕິ, ເອກເມກໍ ເອເກກວຓ຺ຓໍ, ເອເກກວຓ຺ເຓສຸ ຈ ນານາກິຣິຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ. ອຘິຏ຺ຐານຈິຕ຺ຕໍ ປນ ວຓ຺ຓສາມຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຣິກມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ນານາວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານຸຠາວຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິສຍສ຺ສ. ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ ວິຍາຕິ ວິຍ-ຄ຺ຄຫຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ຌານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ສທິສຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕສ຺ສ ອປ຺ປນາຠາວໂຕ. ເຕເນວ ຫິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ວິເສສິຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກນ຺ຕິ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານວນ຺ຕໍ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສ຺ສ, ອິມສ຺ສ ຈ ໂກ ວິເສໂສຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິກມ຺ມວິເສໂສວາ’’ຕິ. ນ ເຫຕ຺ຖ ປຣິກມ຺ມວິເສສໍ ວິນາ ອຎ຺ໂຎ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ອປ຺ປນາຍ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປວຕ຺ຕານິປິ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຊວນານິ ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ, ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ປຣິກມ຺ໂມປຈາຣານຸໂລມານິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸນາມກນ຺ຕິອາທິ ເສສໍ ສມານເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ເສສໍ ປຸພ຺ພສມໍ ອິຘາ’’ຕິ. ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓວຓ຺ຓນາ.

໑໐໕໘. ທິພ຺ພໂສຕນ຺ຕິ ເທວຕານໍ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທີຫິ ອປລິພຸທ຺ເຘຫິ ທູເຣປິ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓສມຕ຺ເຖຫິ ທິພ຺ພໂສຕປສາເທຫິ ສມານຕ຺ຕາ, ທິພ຺ພວິຫາຣວເສນ ປຏິລທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ທິພ຺ພວິຫາຣສນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ທິພ຺ພໍ, ສວນຏ຺ເຐນ ໂສຕກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ, ຕໍສທິສຕາຍ ຈ ໂສຕໍ. ອິທນ຺ຕິ ຍໍ ອຸທ຺ເທເສ ‘‘ທິພ຺ພານິ ຈກ຺ຂຸໂສຕານີ’’ຕິ (ອຠິຘ. ໑໐໔໘) ທິພ຺ພໂສຕໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໕໙-໖໔. ປຐມໍ ໂອຬາຣິກສທ຺ທໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຸຂຸມສທ຺ທສ຺ສ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫນ຺ໂຕ ສຸຂຸໂມປິ ຈາ’’ຕິ. ປຣິຈຍກຣຓຕ຺ຖຎ຺ຫິ ປຐມໍ ອຣຎ຺ເຎ ສີຫາທີນໍ ສທ຺ເທ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ໂອຬາຣິກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຖານຸກ຺ກເມນ ສຸຂຸມສທ຺ທາ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພາ, ຕຖາ ປຸຣຕ຺ຖິມາທີສຸ ທິສາສຸ ໂອຬາຣິການມ຺ປິ ສຸຂຸມານມ຺ປິ ສທ຺ທານໍ ສທ຺ທນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກາຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ສທ຺ທາ ປກຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຕິວິຍ ປາກຏາ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ໂຍຄິໂນ. ສທ຺ທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂອຬາຣິກສ຺ສ, ສຸຂຸມສ຺ສ ວາ ສທ຺ທສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ລພ຺ຠມານໂອຬາຣິກສຸຂຸມາກາຣໍ. ມນສິ ກຸພ຺ພໂຕຕິ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ທິສາຍ ອຍໍ ສທ຺ໂທ ໂອຬາຣິໂກ, ສຸຂຸໂມ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ເຕນ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ສທ຺ເທສູຕິ ເຍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຍຠູຕາ ໂອຬາຣິກາ, ສຸຂຸມາ ວາ ສທ຺ທາ, ເຕສຸ. ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ປຣິກມ຺ມກຣຓວເສນ ອຠິຓ຺ຫໍ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ໂຕ, ຕໍ ເອກໍ ສທ຺ທໍ. ຍທິ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣິກມ຺ເມນ ຄຫິຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ຕສ຺ສ, ອິມສ຺ສ ວາ ວິເສໂສຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕໍ ອສຸຕສ຺ສ ຄຫຓໂຕ ສທ຺ທມຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕໍ ປນ ອສຸຕມ຺ປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ສວນາກາເຣນ ຄຫຓໂຕ ອຕ຺ຖາວໂພຘສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວເນວ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ສຸຕໂກວິທາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຍໍ ເຉກາ.

໑໐໖໕-໖. ຖາມຊາຕນ຺ຕິ ຊາຕຖາມໍ, ທຬ຺ຫຠາວປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ ປາທກຊ຺ຌານາຣມ຺ມຓໍ ກິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖນ຺ຕຣຄຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ປາທກຊ຺ຌານສ຺ສ ຫິ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຜຣຕູ’’ຕິ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂສ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸນ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ອເນກປ຺ປເຠເທປິ ສທ຺ເທ ອາວຊ຺ຊຕິ ສຸຠາວິຕຠາວນຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສທ຺ທໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ຈຕ຺ຕາຣິ, ປຎ຺ຈ ວາ ຊວນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສຸ ປຈ຺ຉິມໍ ອິທ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຍຕ຺ຕກໍ ສທ຺ທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ຊານາຕິ. ເຍນ ປນ ເອວໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ ອວຑ຺ຒິຕໍ, ເຕນ ປຸນປິ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພເມວ. ໂສ ຫິ ຕໍ ຐານຄຕສທ຺ທໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ສຸຓາຕິ. ຕໂຕ ເອວ ຫິ ‘‘ປາທກາຣມ຺ມເຓນ…ເປ… ສຸຓາຕີຕິ ສາສງ຺ກໍ ວທຕີ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາ. ໒.໔໐໐) ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທ຺ຘິວິຘລາຠີ ປນ ເສສາຠິຎ຺ຎລາຠິໂນ ວິຍ ວິຊ຺ຊມານສທ຺ທາທິອາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕເມວ ອກຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸກຣູປນິມ຺ມາປນໂຕ ສພ຺ພຖາປິ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ຕໍ ນິປ຺ຜາເທຕິ. ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລ-ຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສຸຂຸມສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ກຕໍ.

໑໐໖໘. ສຸຓນ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສວເນນ ວສິກຕາຠິຎ຺ໂຎ ຫຸຕ຺ວາ ຍຖາວຊ຺ຊິເຕ ສຸຓນ຺ໂຕ. ປາຏິເຍກ຺ກມ຺ປີຕິ ເອກຊ຺ຌໍ ປວຕ຺ຕມາເນປິ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເອກໂກລາຫລໍ ກຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕ ສງ຺ຂເຠຣີປຓວາທິສທ຺ເທ ປຈ຺ເຈກໍ ວຕ຺ຖຸເຠເທນ ວວຕ຺ຖາເປຕຸກາມຕາຍ ສຕິ ‘‘ອຍໍ ສງ຺ຂສທ຺ໂທ, ອຍໍ ເຠຣີສທ຺ໂທ, ອຍໍ ປຓວສທ຺ໂທ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ເຈກໍເຍວ ວວຕ຺ຖາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິເຍວາຕິ. ທິພ຺ພໂສຕຎາຓວຓ຺ຓນາ.

໑໐໖໙-໗໓. ເຈໂຕປຣິຍມານສນ຺ຕິ ປຣິຍາຕີຕິ ປຣິຍໍ, ສຣາຄາທິວເສນ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍສຎ຺ຫິ ຘາຕູນໍ ຄຕິ ອຕ຺ໂຖ, ພຸທ຺ຘິປິ ເຕສໍ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ. ເຈຕໂສ ປຣິຍໍ ເຈໂຕປຣິຍໍ, ມນສິ ຠວນ຺ຕິ ມານສໍ, ຎາຓໍ, ເຈໂຕປຣິຍຎ຺ຈ ຕໍ ມານສຎ຺ຈາຕິ ເຈໂຕປຣິຍມານສໍ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸວເສເນວາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸອຸປນິສ຺ສເຍເນວ. ຕຎ຺ຫິ ເອຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທເນ ປຣິກມ຺ມໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອິທໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸວເສເນວ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ. ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາຕິ ທິພ຺ພສທິສຕາທີຫິ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂູ’’ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາເຓນ ທິສ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫທຍນ຺ຕິ ນ ຫທຍວຕ຺ຖຸ, ອຖ ໂຂ ຫທຍມໍສເປສິ. ຍໍ ພຫິ ກມລມກຸຬສຓ຺ຐານໍ ອນ຺ໂຕ ໂກສາຕກີຜລສທິສນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ໂລຫິຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຫທຍວຕ຺ຖຸ ປນ ອິມໍ ໂລຫິຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂລຫິຕໍ ທິສ຺ວາຕິ ໂລຫິຕສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ທິສ຺ວາ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂນປິ ຫິ ວຓ຺ຓເມວ ທິສ຺ສຕິ. ເຕເນວ ຫິ ຕໍ ຈກ຺ຂຸສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ຈກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ຍຖາ ຫິ ໂຍ ປໂຣ ນ ໂຫຕິ, ໂສ ອຕ຺ຕາ, ເອວໍ ໂຍ ອຕ຺ຕາ ນ ໂຫຕິ, ໂສ ປໂຣ. ກຖໍ ປນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ໂລຫິຕສ຺ສ ວຓ຺ຓທສ຺ສເນນ ປຣຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂສມນສ຺ສຍຸເຕ’’ຕິອາທິ. ໂລຫິຕນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ໂຣຘຜລສມານວຓ຺ຓໍ. ກາຬກນ຺ຕິ ຊມ຺ພຸສທິສວຓ຺ຓໍ. ຕິລເຕລູປມນ຺ຕິ ອເນນ ປສນ຺ນຠາວມາຫ.

ກຖໍ ປນ ຈິຕ຺ເຕ ໂສມນສ຺ສ ສຫຄຕາທິມ຺ຫິ ສຕິ ກມ຺ມຊສ຺ສ ໂລຫິຕສ຺ສ ວິວິຘວຓ຺ຓຠາວາປຕ຺ຕີຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ຫທຍວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສິຕຠູຕານິ ກມ຺ມຊາເນວ, ຕໍ ປນ ໂລຫິຕໍ ກມ຺ມຊເມວາຕິ ນຕ຺ຖິ ຈຕຸສນ຺ຕຕິຣູປສ຺ສປິ ຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ. ເຕເນວ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອິທໍ ຣູປໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍສມຸຏ຺ຐານໍ, ອິທໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍສມຸຏ຺ຐານໍ, ອິທໍ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ຫທຍໂລຫິຕວຓ຺ຓໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໐໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມ຺ປິ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອຈິຕ຺ຕຊໍ, ຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຓ຺ຓເຠເທນ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ຠວິຕພ຺ພໍ ເສສສນ຺ຕຕິຣູປານໍ ຕທນຸວຕ຺ຕນໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຄມນາທີສຸ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານິ ອຸຕຸຊກມ຺ມຊາຫາຣຊຣູເປຫິ ອນຸວຕ຺ຕີຍນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ກາຍສ຺ສ ເທສນ຺ຕຣປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາຕິ, ເອວມິຘາປິ ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ເສສສນ຺ຕຕິຣູເປຫິ ອນຸວຕ຺ຕີຍຕິ, ປສາທໂກຘເວລາສຸ ຈ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວຓ຺ຓເຠທາປຕ຺ຕິເຍວ ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ນິທສ຺ສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ໂສມນສ຺ສາທິຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານຸຣູປໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ເສສຕິສມຸຏ຺ຐານຣູປານມ຺ປິ ນານາວຓ຺ຓຕາ ໂຫຕິເຍວາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂລຫິຕໍ ໂລຫິຕໍ ສິຍາ’’ຕິອາທິ. ທິສ຺ວາ ຫທຍໂລຫິຕນ຺ຕິ ປຐມໍ ຕາວ ອນຸມານຎາເຓນ ໂລຫິຕໍ ທິສ຺ວາ. ກາຕພ຺ພໍ ຖາມຕໍ ຄຕນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຖາມຠາວໍ ຄຕໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ເຈໂຕປຣິຍຎາຓຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປາເທຕຸກາເມນ ໂຍຄິນາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸລາຠິນາ ເອວ ສຕາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຠິນີຫາຣກ຺ຂມໍ ກຕ຺ວາ ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ປຣສ຺ສ ຫທຍມໍສເປສິໍ ນິສ຺ສາຍ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ໂລຫິຕສ຺ສ ວຓ຺ຓທສ຺ສເນນ ອິທານິ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສມນສ຺ສສຫຄຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ໂທມນສ຺ສສຫຄຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ນຍຄ຺ຄາຫວເສນ ວວຕ຺ຖາເປຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາມີ’’ຕິ ປຣິກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ກາລສຕມ຺ປິ ກາລສຫສ຺ສມ຺ປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕເຖວ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ເສວໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ຫທຍໂລຫິຕວຓ຺ຓທສ຺ສນາທິວິຘິນາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອິທານິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຍໍ ຕທາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວວຕ຺ຖາປິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ຊວນານິ ກາມາວຈຣານິ ຊວນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປຎ຺ຈມໍ ວາ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕໍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຕນ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ, ອິທໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍຕ຺ຖ ອເນນ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໍ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ ວິຠາເວນ຺ຕເມວ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ຣູປໍ ວິຍ ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ, ສທ຺ທໍ ວິຍ ຈ ທິພ຺ພໂສຕຎາຓໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ປນ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕຫິ ສຣາຄາທິວວຕ຺ຖາປນໍ ໂຫຕິ ນີລາທິວວຕ຺ຖາປນໍ ວິຍ.

໑໐໗໔-໕. ເອວມຘິຄຕສ຺ສ ປນ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ຖາມຄມນວິຘານມ຺ປິ ອຘິຄມວິຘານສທິສເມວ, ຕເທເວຕ຺ຖ ອາຈຣິເຍນ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ ຖາມຄເຕຕິອາທິ ຖາມຄມນານິສໍສທສ຺ສນໍ. ສພ຺ພເມວາຕິ ອິທໍ ‘‘ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ, ຣູປາຣູເປສຸ ມານສ’’ນ຺ຕິ ອຸຠຍປເທນປິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ, ຈຕຸປຓ຺ຓາສວິຘໍ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ, ປຎ຺ຈທສຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວາທສອຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພເມວ, ປຈ຺ເຈກໍ ສຣາຄາທິປ຺ປເຠທກໍ ວິຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ວເສນາຍໍ ອຠິຎ຺ຎາກຖາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ ອິຘ ອນຸທ຺ຘຏໍ. ຕມ຺ປິ ຫິ ອຸປຣິໂມ, ສທິໂສ ວາ ອຣິໂຍ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ, ສທິສສ຺ສ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ເຫຏ຺ຐິໂມ ປນ ອຸປຣິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ຍຖາ ເຈຕໍ, ເອວໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນ ອກຕາຠິນິເວໂສ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ເສໂຂປິ ວາ ອຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິກສ຺ສ ປນ ວເສນ ອິຘາຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ຊານນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫາ ປນ ອາຣຸປ຺ເປ ອກຕາຠິນິເວໂສປິ ຕປ຺ປຏິຈ຺ຉາທກອວິຊ຺ຊາຍ ວິຫຕຕ຺ຕາ ຕມ຺ປິ ຊານາຕິເຍວ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓວຓ຺ຓນາ.

໑໐໗໖-໗. ປຸພ຺ເພ ອຕີຕຊາຕີສຸ ນິວາສາ ນິວຸຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕາ, ສປຣວິຎ຺ຎາເຓຫິ ໂຄຈຣາເສວນາຍ ອາເສວິຕາ ຈ ຂນ຺ຘາ ປຸພ຺ເພນິວາສາ. ປຣວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕາປິ ຫິ ປຸພ຺ເພ ນິວສິໍສຸ ເອຕ຺ຖາຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ຉິນ຺ນວຏຸມການຸສ຺ສຣຓາທີສຸ ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ວິສຍາ, ປຸພ຺ເພ ນິວາເສສຸ ສຣູປວິຠາວກໍ ຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓໍ. ເຕນ. ຕທນຸສ຺ສຕີຕິ ເຕສໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານໍ ອນຸສ຺ສຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ຕີສຸ ຌາເນສຸ ຍຖາຣຫໍ ປີຕິສຸເຂຫິ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປີຓນາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພານີຕິ ອາຫ ‘‘ຌານານິ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎຖາ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ຍາຍ ນິສຊ຺ຊາຍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓາຣມ຺ໂຠ, ສາ ອິຘ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມາ ນິສຊ຺ຊາ.

໑໐໗໘-໘໐. ຕໂຕ ປຠຸຕິ…ເປ… ກ຺ກມາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ປຸຣິມຠວາທີສຸ ກຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພມາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິນາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາທິວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ທິວເສ ຣຕ຺ຕິຍໍ ກຕນ຺ຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມນິສຊ຺ຊາໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາສນປຎ຺ຎາປນໍ ເສນາສນປ຺ປເວສນນ຺ຕິ ປຏິໂລເມນ ສກລໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ກຕກິຈ຺ຈໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ກຕມາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍໍ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ກຕກິຈ຺ຈໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຏິໂລມກ຺ກເມເນວ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕກໍ ປນ ປກຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ປາກຏໍ, ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຕິປາກຏເມວ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ປຸນ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕເກນ ທີເປ ຊລິເຕ ວິຍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນຎ຺ຫິ ສຕ຺ຖກສ຺ສ ວິຍ ນິສານສິລາ ສຕິປຎ຺ຎານໍ ນິສິຕຠາວາວຫໍ, ຕສ຺ມາ ຕາ ຕໍສມາປຊ຺ຊເນນ ປຣມເນປກ຺ກປ຺ປຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ຠເວຕິ ອິມມ຺ຫາ ຠວາ ອນນ຺ຕເຣ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ຠເວ.

໑໐໘໑. ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ນາມຣູປຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນາມຣູປໍ. ສາຘຸກນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອປຣິຫາເປຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ປໂຫຕິ ຫິ ອິມິສ຺ສາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ກຕາຘິກາໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ປຐມວາເຣເນວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກາຕຸໍ, ຕຖາ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນາປິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອາວຊ຺ຊນ຺ເຕນ ຈ ປນ ປຐມໍ ຣູປໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນາມໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ. ອປເຣ ປນ ວິປຣິຍາເຍນ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉິມນິສຊ຺ຊາໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຎາຓໍ ອຕີຕຊາຕີສຸ ນິວຸຕ຺ຖຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາຠາວໂຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ປນ ປຣິກມ຺ມຎາຓເມວ. ຍທາ ປນສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ນາມ. ເຕນາຫ ‘‘ຍທາ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ກິໍ ເອເກເນວ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕນາມຣູປໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ເຎນາຕິ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ເອເກເນວ, ທູຣໂຕ ຈິຕ຺ຕປຏໍ ເປກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ອນິຣູປິຕຣູເປນ ວວຕ຺ຖານໍ ໂຫຕິ. ຍທິ ຈ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ເຎນ, ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນາທິນາ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ອຸຠຍຖາປິ ນ ໂທໂສ. ອິທ຺ຘິວິສຍສ຺ສ ຫິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຕ຺ຕາ ເອເກນປິ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ນາມຣູເປ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນິຣູປິຕຣູເປເນວ ປສ຺ສຕິ, ນ ອນິຣູປິຕຣູເປເນວ ປສ຺ສຕິ, ອຎ຺ເຎນປິ ວາ ປຐມເມວ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ກຕປຣິກມ຺ມສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ ປຸນ ສມາປຊ຺ຊນໍ ວິນາ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິເຍວາຕິ. ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓວຓ຺ຓນາ.

໑໐໘໖-໘. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາຕິ ທິພ຺ພສທິສຕ຺ຕາ, ທິພ຺ພວິຫາຣວເສນ ປຏິລຠິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ທິພ຺ພວິຫາຣສນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ມຫາຊຸຕິກຕາທີຫິ ວາ ທິພ຺ພໍ, ຣູປທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ຈກ຺ຂຸມິວາຕິ ຈກ຺ຂຸ. ຍຖາ ຫິ ມໍສຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓາຘິຏ຺ຐິຕໍ ສມວິສມໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວິຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ອິທໍ ປນ ຕໂຕ ສາຕິສຍໍ ຈກ຺ຂຸກິຈ຺ຈກາຣີຕິ ທິພ຺ພຎ຺ຈ ຕໍ ຈກ຺ຂຸ ຈາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ເຕນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ. ກສິຓາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ກສິຓານໍ ວເສນ ກສິຓາຣມ຺ມຓໍ. ອຠິນີຫາຣກ຺ຂມໍ ກຕ຺ວາຕິ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ຈິຕ຺ຕປຣິທມເນນ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນຕາກຣເຓນ ອຠິນີຫາຣກ຺ຂມໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓາຠິມຸຂໍ ເປສນາຣຫໍ ເປສນໂຍຄ຺ຍໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ເຕໂຊ…ເປ… ກສິຓມ຺ປິ ວາ ອາສນ຺ນໍ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ອາສນ຺ນໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມີປຠູຕໍ ກາຣຓຠູຕໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານໍ ປຄຸຓຕຣໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ອຸປຏ຺ຐານໂຍຄ຺ຍໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ຣູປທສ຺ສນວິສເຍ. ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ປຣິທີປິຕນ຺ຕິ ອາໂລກກສິຓສ຺ເສວ ປຠາວິສ຺ສຊ຺ຊນສຠາເວນ ອາໂລກກຣເຓນ ອິຕເຣຫິ ວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປຣິທີປິຕໍ.

໑໐໘໙-໙໐. ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ປຐມຊ຺ຌານນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານຸປ຺ປາທເນນ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ອຸປຈາຣຊ຺ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປາທກຊ຺ຌານໍ ວິຊ຺ຊມາເນເຍວ ອາໂລເກ ອປ຺ປນາວເສນ ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ວິນາ ອຕ຺ຕໂນ ພເລນ ອາໂລກໍ ຜຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນາປິ ຍຖາປຕ຺ຖຏໍ ຖາວຣໍ ກາຕຸໍ, ປຣິກມ຺ມໍ ປນ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ມາ ອຸປຈາຣຠູມິຍໍເຍວ ຕໍ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປຈາຣຠູມິຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຸປຈາຣຠູມີຕິ ເຈຕ຺ຖ ອາໂລກສ຺ສ ຖາວຣກຣຓວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປ຺ປນນ຺ຕິ ຌານວເສນ ອປ຺ປນໍ. ນ ຫິ ອກຕປຣິກມ຺ມສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາວເສນ ອປ຺ປນາ ສິຊ຺ຌຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປາທກຊ຺ຌານນິສ຺ສິຕ’’ນ຺ຕິ. ປາທກຊ຺ຌານນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ປາທກຊ຺ຌານາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຣິກມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ ປຣິກມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ອາໂລກວຑ຺ຒນາຠາວໂຕ ຣູປທສ຺ສນໍ ນ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໐໙໑-໓. ອນ຺ໂຕ…ເປ… ຠເວຕິ ອນ຺ໂຕຄຕເມວ ຣູປຄຕໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ຠເວ, ນ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາວໂຕ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ອາໂລເກ ຜຣິເຕປິ ມໍສຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປາຖໍ ໂຫຕິ. ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ວາໂຣ ຫິ ອຕິກ຺ກມຕິ ຕາວເທຕິ ອິຘ ປຣິກມ຺ມໍ ນາມ ຍຖາວຸຕ຺ຕກສິຓາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານໍ, ຕໍ ຣູປຄຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ກສິຓາໂລກວເສນ ຈ ຣູປຄຕທສ຺ສນໍ ກສິຓາໂລໂກ ຈ ປຣິກມ຺ມວເສນາຕິ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ນ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອາໂລໂກປີ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ຣູປຄຕມ຺ປິ ນ ຈ ທິສ຺ສຕິ, ຣູປຄຕໍ ປສ຺ສໂຕ ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ວາໂຣ ອຕິກ຺ກມຕິ, ປຣິກມ຺ມປສຸຕສ຺ສ ກສິຓາຣມ຺ມຓຎາຓໍ ໂຫຕີຕິ ຣູປຄຕໍ ທິສ຺ສຕິ, ກຖໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕນາ’’ຕິອາທິ.

໑໐໙໔-໙. ເອວໍ ອນຸກ຺ກເມນາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຠິຓ຺ຫໍ ອາໂລກຜຣເຓນ. ອາໂລໂກ ຖາມວາຕິ ອາໂລກຄໂຕ ຈິຣຏ຺ຐາຍີ ສິຍາ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ຕຕ຺ຖ ສຸຈິຣມ຺ປິ ຣູປຄຕໍ ປສ຺ສເຕວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາໂລໂກ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ຕິຓຸກ຺ກູປມາຍ ວິຠາເວຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕິຓຸກ຺ກາຍາ’’ຕິອາທິ. ເອໂກ ກິຣ ຣຕ຺ຕິຍໍ ຕິຓຸກ຺ກາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ, ຕສ຺ສ ສາ ຕິຓຸກ຺ກາ ວິຊ຺ຌາຍິ, ອຖສ຺ສ ສມວິສມານິ ນ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ, ໂສ ຕໍ ຕິຓຸກ຺ກໍ ຠູມິຍໍ ຆໍສິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸຊ຺ຊາເລສິ, ສາ ປຊ຺ຊລິຕ຺ວາ ປຸຣິມາໂລກໂຕ ມຫນ຺ຕຣມາໂລກໍ ອກາສິ, ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິຊ຺ຌາຕໍ ອຸຊ຺ຊາລຍໂຕ ກເມນ ສູຣິໂຍ ອຸຏ຺ຐາສິ, ສູຣິເຍ ອຸຏ຺ຐິເຕ ‘‘ອຸກ຺ກາຍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ທິວສມ຺ປິ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ອຸກ຺ກາໂລໂກ ວິຍ ປຣິກມ຺ມກາເລ ກສິຓາໂລໂກ, ອຸກ຺ກາຍ ວິຊ຺ຌາຕາຍ ສມວິສມານໍ ອທສ຺ສນໍ ວິຍ ຣູປຄຕໍ ປສ຺ສໂຕ ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ວາຣາຕິກ຺ກເມນ ອາໂລເກ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ຣູປຄຕານໍ ອທສ຺ສນໍ, ອຸກ຺ກາຍ ຆໍສນໍ ວິຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປາທກຊ຺ຌານສມາປຊ຺ຊນໍ, ອຸກ຺ກາຍ ປຸຣິມາໂລກໂຕ ມຫນ຺ຕຕຣາໂລກກຣຓໍ ວິຍ ປຸນ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣໂຕ ພລວຕຣາໂລກຜຣຓໍ, ສູຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຖາມຄຕາໂລກສ຺ສ ຍຖາວຑ຺ຒິຕປຣິຈ຺ເຉທໍ ຜຣິຕ຺ວາ ອວຏ຺ຐານໍ, ຕິຓຸກ຺ກໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ທິວສມ຺ປິ ຄມນໍ ວິຍ ປທິຕ຺ຕາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຖາມຄເຕນາໂລເກນ ທິວສມ຺ປິ ຣູປທສ຺ສນໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ນານາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມຎ຺ເຈວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓຎ຺ຈ ທສ຺ສິຕໍ, ນ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກໂມຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປ຺ປາທນກ຺ກໂມປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ວາຕິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ລິຂນ຺ຕິ. ‘‘ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ປນາ’’ຕິ ປາໂຐ.

໑໑໐໐. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖສາຘກຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍທຕ຺ຖາເຍສ ປຏິປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ຕທຕ຺ຖສາຘນໂຕ ອຕ຺ຖສາຘກຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມໍສຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອນາປາຖໂຍຄ຺ຍໍ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸນິສ຺ສິຕໍ ເຫຏ຺ຐາປຖວີຕລນິສ຺ສິຕໍ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏປພ຺ພຕປາກາຣຄຕໍ ປຣຈກ຺ກວາຬຄຕນ຺ຕິ ອິທໍ ຣູປໍ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ສມານໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕເທວ ເຈຕ຺ຖ ຣູປໍ ສຣູປໂຕ ວິຠາວນສມຕ຺ຖໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຍ. ນ ປນ ອາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ປຸພ຺ພຠາຄຈິຕ຺ຕານິ. ຕານິ ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕານິປິ ນ ຍາຖາວໂຕ ຕໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທິຈິຕ຺ຕານິ ວິຍາຕິ.

໑໑໐໑-໒. ນນຸ ຈ ອນາຄຕໍສຎາຓໍ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓນ຺ຕິ ທ຺ເວ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓານິ ອຕ຺ຖິ, ກສ຺ມາ ຕານິ ອິຘ ນ ທສ຺ສິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາຕິ ວິສຸໍ ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ອຠາວໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓປຏິລາເຠເນວ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣານິ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕເຍວ ຫິ ຕານິ ຕສ຺ສ ປຣິຠຓ຺ຑຎາຓານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ສິເນຣຸສ຺ສ ປຣິວາຣຏ຺ຐານິຍານິ ຕໍສິທ຺ຘິຍາ ສິທ຺ຘານິ ເມຂລຏ຺ຐານານິ ປຣິຠຓ຺ຑານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ອິມານິປິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສິທ຺ຘິຍາ ສິທ຺ຘານິ ຕສ຺ສ ປຣິຠຓ຺ຑານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ໂຫຕຸ ຕາວ ເອວເມຕໍ, ຈຸຕູປປາຕຎາຓໍ ປນ ກິໍ ນ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈຸຕູປປາຕຎາຓມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓເມວ ຫິ ຈຸຕິຍໍ, ອຸປປຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ຣູປໍ ວິຠາເວນ຺ຕໍ ຈຸຕູປປາເຕ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຈຸຕູປປາຕຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອວເສສຣູປວິຠາວນກາເລ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນາມທ຺ວເຍນ ອາຄຕໍ ເອກເມວ ຎາຓໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓນ຺ຕິ ປນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕເຍວ ນານນ຺ຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ມໂນມຍຎາຓນ຺ຕິປິ ວິສຸໍ ອຠິຎ຺ຎາຎາຓໍ ອາຄຕໍ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓເມວ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓວຓ຺ຓນາ.

໑໑໐໓. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ອເນນ ຕເຣນາຕິ ອເນນ ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣນາມເກນ ຕເຣນ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ອຠິຎ຺ຎານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.